MAVERAUNNEHİR

ما وراء النهر Ana Sayfa

2009-11-04T14:20:00.000+02:00

Tavsiye Edilenler:

Üniversiteler; eğri oturup doğru konuşulacak yerlerdir.
Ordu; doğru oturup konuşulmayacak yerdir.
Siyaset; doğru oturup yuvarlak konuşulacak yerdir.

Devlezlerin soy ağacı ile ilgili belgelerin fotoğrafları

Devlezler ailesi soy ağacı ile ilgili fotoğraflar yayınlandı. Tıklayınız...

Neseb kaydı tutmak dinen uygun mudur, değil midir?
Bu konuda uzman olan eski İzmir vaizi hocamız Necdet İçel bu konuyu detaylarıyla açıklamıştır. O açıklamayı okumak için lütfen tıklayınız...

Peygamberlerin (a.s) soy ağaçları
Peygamberler tarihi verilerine göre hazırlanan peygamberlerin soy ağacı yayımlandı.
Hz Adem(as)'den Peygamberimiz Hz Muhammed (sav)'e kadar olan, Kur'an'da adı geçen ve diğer kaynaklarda peygamber olabileceği rivayet edilmiş zatların aile haritasını görmek için lütfen tıklayınız.

Matamatiksel bir oyun olan dokuz kumalak tanıtıldı
Sitemizin bir bölümünü matematiksel bir oyun olan dokuz kumalak oyununa ayırdık.
Bu oyunu öğrenip oynamak isteyenler için kuralları açıklandı. Uzmanların çalışmalarınayer verildi. Bir türk oyunu olan dokuz kumalak, internet üzerinden oynanabiliyor. Bunları görmek için lütfen tıklayınız...

Atlı Türk sporları tanıtıldı
Bozkırda barış dönemleri boş geçirilmedi.
Bu dönemlerde atlı milletler yeteneklerini kaybetmemek için bazı atlı oyunlar geliştirdi. Bu gün bile pek çok sporun temelini atan bu oyunların başlıcaları, cirit, çavgan ve gökbörüdür. Görmek için oyun isimlerinin üzerine tıklayabilirsiniz.

Matematikte yeni eklentiler
Matematik bölümümüz daha da gelişiyor.
Asal sayılar ve başka konularda ispatlara ve kafamıza takılan sorulara yer verildi. Faydalı olacağını düşündüğüm bu bölümü ziyaretlerinize açmış bulunmaktayım. Sol taraftaki menü listesinden MATEMATİK'e gelip istediğinizi seçebilirsiniz...

SİTE KILAVUZU:

Devlez Sülalesinin Soyağacı ilk defa yayınlandı. Sakın kaçırmayın. Şu; Gözle Görülmeyen Hayvanlar Serisini de tavsiye ederim.. Biraz tebessüm ederiz. Nesil Teoremine de bakmadan geçmeyin. Önemlidir... YENİ eklenen Mácır kelimeleri sözlüğü de belki ilginizi çeker. Sizin karşınıza sık sık böyle çalışmalarla çıkmaya çalışacağım.
Bu sitede ahlaki, milli, dini, rejimi yönden zararlı olacak yayınlara asla yer verilmeyecektir...
Eğer siz de güzel fikirlerinizi toplumla paylaşmak isterseniz maveraunnehir@yahoo.com adresime yazılarınızı gönderebilirsiniz. Eğer yukarıda zikredilen yönlerden sakıncasız bir yazı ise sizin adınızı da ekleyerek yazınızı yayınlayabilirim. Ama alıntı ve buluntular değil. Özgün yazılarınız.
Sayfanın en altında bazı videolar var. Ayrıca sol sütun sabit olup soldaki menüleri her an görebilirsiniz. Bir de orada koyu gri bir tablo var live trafic feed yazıyor. Oradaki şehir isimleri bu siteye giren insanların yerlerini gösteriyor. Herhangibir şehre tıklarsanız harita üzerinde sitemize dünyanın nerelerinden ulaşıldığını görebilirsiniz.
Tüm tavsiyelerinizi ve eleştirilerinizi YORUM kısımlarına yazabilirsiniz. Veya maveraunnehir@yahoo.com 'a e-posta ile iletebilirsiniz. Hepsini değerlendiririm...

Bana böyle bir site hazırlama imkanı sunan http://www.blogspot.com/ a da buradan teşekkürlerimi sunarım.
Herkese teşekkürler...

Anasayfanın sonundasınız. Son eklenenlere ulaşmak için aşağıya inebilirsiniz...

Üçgen ve Dörtgenlerde Kavramlar

2009-11-04T13:35:00.008+02:00

Basit bir konu ama:
Geometride bazı kavramların ilişkisini açıklamak için önemli. İki boyutlu şekillerden başlayalım.
Önce tanımlar:
Çokgenler: en az üç kenarı olan düzenli veya düzensiz kapalı düzlemsel geometrik şekiller.
Üçgen: üç kenarı olan kapalı düzlemsel geometrik şekildir.

Eşkenar üçgen: her kenarı eşit olan üçgendir.
İkizkenar üçgen: en az iki kenarı eşit olan üçgendir.
Dar açılı üçgen: her açısı 90 dereceden küçük üçgendir.
Geniş açılı üçgen: bir açısı 90 dereceden büyük üçgendir.
Dik üçgen: bir açısı 90 derece olan üçgendir.

Söylenebilecekler:

her eşkenar üçgen bir ikizkenar üçgendir. (tanımdan anlaşılır)
bir üçgen birden fazla gruba girebilir. (ör: ikizkenar dik üçgen)
her üçgenin üç açısı vardır.
üçgenin iç açıları toplamı Euclides geometrisine göre tam olarak 180 derecedir. bu geometrinin dışında geometrilerde ise (ör: Riemann geometrisi) 180 dereceden büyük veya küçük olabilir.

Dörtgen: dört kenarı olan kapalı düzlemsel geometrik şekil.

Yamuk: en az iki kenarı paralel bir dörtgendir.
Paralelkenar: Karşılıklı kenarları paralel olan dörtgenlerdir.
Eşkenar dörtgen: dört kenarı eşit olan paralelkenardır.
Dikdörtgen: Köşeleri dik olan paralelkenardır.
Kare: tüm kenarları eşit olan dikdörtgendir.
Deltoid: tabanları eşit iki ikizkenar üçgenin tabanlarından birleştirilmesiyle oluşan dörtgendir.

Söylenebilecekler:

Her kare bir dikdörtgen, her dikdörtgen bir paralelkenar, her parelelkenar bir yamuktur. O halde "her kare bir yamuktur önermesi" de doğrudur.
Her kare bir eşkenar dörtgen, her eşkenar dörtgen bir paralelkenar, her paralelkenar bir yamuktur.
Her kare bir eşkenar dörtgen, her eşkenar dörtgen bir deltoiddir, ancak kare veya eşkenar dörtgen olmayan deltoidler yamuk değildir.

Aşağıda dörtgenlerin kavram haritasını inceleyerek neyin ne olduğunu veya olmadığını görebilirsiniz.

Devlez soyağaçları ile ilgili belgeler

2009-10-29T15:50:00.008+02:00

Devlezlerin soy ağaçlarıyla ilgili belgelere yaklaşık 13-14 yaşlarımda 1993-94 yıllarında (belki de daha önce 88-89 yılları olabilir) dedemin evinde ulaşmıştım. Dedemin (Adem Devlez) abisi rahmetli Yusuf Amca, zamanında büyüklere danışıp bizim soyağacımızı hazırlamış. O kağıt dedemde vardı. Onu da tarayıp bu siteye koyacağım inşallah. Ben ise 1993 veya 94 veya 95'te dedemdeki o nüshanın bir nüshasını kendi elimle bir kağıda kopyalamıştım. Yaklaşık 15 yıllık bu kağıt hala bende mevcuttur ve onları tarayıp buraya koyuyorum. Benim elimdeki nüshada 94 yılına kadar doğmuş olanları sonradan eklemiştik. İşte o kağıtlar:

Bu kağıtların dışında bir kağıt da babamın (Abdullah Devlez) anne tarafı için soyağacı hazırlamıştım aynı dönemde:

Bir tane de kendi anne (Macide Devlez) tarafım için soy ağacı yapmıştım yine aynı dönemde. Yani Dal sülalesi:

Peygamberler Soy Ağacı

Devlezler Soy Ağacı:
Ali oğlu Hüseyin oğulları
Ali oğlu Hasan Oğulları

Soy araştırmak dinen uygun değil midir?

2009-10-29T15:11:00.007+02:00

Bazı eşhas, öncelikle benim Devlezler Soy Ağacını bu blogda yayınlamamı garip görüp yorum bile yapmışlar. Onları ibret olsun amacıyla silmedim. Sanki kişinin soyunu araştırması, nereden geldiğini bilmeye çalışması günahmış, İslama uygun değilmiş gibi bir hava oluşturmaya çalışmışlar.
Halbuki aksine İslam nesebe yani soya çok önem vermiştir. Zinanın haram olmasının pek çok hikmetinden bir hikmeti de budur. Bir çok islamî hüküm neseble alakadardır. Mesela miras. Mesela nikah. Mesela zekat. Birçoğu da neseble alakalı konu içerir. Mesela hacca gitmek isteyen kadın kendi yakını olan bir erkekle Hacca gidebilir. Mesela kişi kendi babasına, oğluna, kızına zekat veremez. ve saire...
Peygamber Efendimiz (sav) de kendi nesebine önem vermiş, babası ve dedelerinden her zaman hürmetle bahsetmiştir. Akrabalarını ziyaret etmiş, alakayı kesmekten men etmiş, nesebini değiştirene, karıştırana da lanet etmiştir.
Onun için ne peygamberlerin, ne de sıradan insanların nesebini araştırmak günah değildir. Asıl günah olan neseblerin, soyların araştırılmayıp, kayıt altına alınmayıp, kimin kimden olduğunu belirsiz hale getirmektir.
Elbette nesebi boş bir övünç mevzusu, üstünlük taslama yolu olarak görmemek gerekir. Zaten acizane siteye koyduğumuz Devlezler Soy Ağacında da adı geçen atalarımızın hiçbirisi ünlü, bize rant sağlayacak şahsiyetler değildir. Onlar da bizim gibi sıradan Allah'ın kullarıdır. Biz ise onlara hürmet etmeyi Peygamberimizin (sav) bir sünneti bildiğimizden isimlerini oraya yazıp kayıt altına almaya çalışıyor ve bunun sevabını da Allah'dan umuyoruz (cc).

Bu konuda İzmir vaizliği yapmış muhterem Necdet İçel Hocamızın yazısından bir kısmını aşağıya ekliyorum ki herkes istifade etsin.

"Dinimiz nesebe son derece önem vermiştir.bir çok fıkhî
ahkam neseb bağına dayanır. Bu sebeple nesebin inkarı, neseblerin böylece
karıştırılması, pek çok haramların işlenmesine, hukukun karışmasının sebebidir.

Bu sebeple nesebi inkar haramdır ve Resullah (s.a.v) öylelerini en ağır bir
lanetle lânetlemiştir.İbn-i Abbas'tan(r.a) gelen bir rivayette; “Resulullah
(s.a.v) buyurdular ki: “kim, kendisini babasından başkasına nisbet ederse (yani onun oğlu olduğunu söylerse) veya mevlasından birini mevla(efendi)edinirse, Allah'ın, meleklerin ve bütün insanların laneti üzerine olsun.”(1)

Neseb; lugatta nesil, soy sülale, hısımlık, karabet, baba soyu,ata zinciri manalarınadır. Ensab da çoğuludur.Neseb; ailenin kendisine dayandığı en güçlü dayanaktır. Aile fertleri ve aile neseb bağı ile meydana gelir. Neseb, Allah'ın insanlara büyük bir nimetidir. Fertler arasında merhamet, şefkat, yardım bu neseb bağıyla meydana gelir. Neseb ile dünya şenlenir. Sıla-ı Rahim ile huzur artar, hayat
haraketlenir ve canlanır.

Miras hukuku da neseb ile gerçekleşir...“ O, sudan bir beşer yaratıp onu soy sop yapandır. ( Yani onu gerek kan ve gerekse evlilik bağı ile birbirine hısım yapandır). Rabbin herşeye kadirdir."(2) ayeti de ne kadar dikkat çekicidir. İslam neseb'e bu kadar önem veriyorken, Efendimiz (s.a.v) neseb meselesinde böylesine önemle dururken, Efendimiz (s.a.v)'in nesebi üstünde durulmaması mümkün değildir.Hemen hemen bütün “Sîre” kitapları bu mevzuyu enine boyuna anlatırlar. Efendimizden (s.a.v) kendi nesebiyle alakalı pek çok rivayetler vardır."
......
1- Hadis Ansiklopedisi, c:17, shf:337
2-Furkan Suresi:54
Kaynak ve yazının devamı için: http://www.necdeticel.com.tr/sorun_goster.php?id=157

Yazı Peygamber Efendimizin (sav) Soy Ağacından detaylar ile devam etmektedir. Nejdet İçel abimize, bir soru ile ilgili bu detaylı cevabı için çok teşekkür ediyoruz. Yazıyı okuyup istifade etmenizi şiddetle tavsiye ederim. Yazının tamamı için yukarıdaki küçültülmüş yazı ile yazılmış linke tıklayabilirsiniz.

Allah'a emanet olunuz.

Peygamberler Soy Ağacı

Devlezler Soy Ağacı:
Ali oğlu Hüseyin oğulları

Ali oğlu Hasan Oğulları

Matematiksel Bir Oyun: “Dokuz Kumalak”

2009-10-21T23:31:00.011+03:00

Dokuz kumalak adlı oyunun eski bir Türk zeka ve strateji oyunu olduğunu öğrenmiş bulunuyorum. Bu oyunun orijinalinde karşılıklı dokuzar çukur var. Birer de büyük çukur (hazine) bulunuyor. Her küçük çukura da dokuzar taş konularak karşılıklı iki kişi tarafından 81x2=162 taşla veya keçi pisliği ile (keçi pisliğine “kumalak” deniyormuş) oynanan bir zeka oyunu. Batıya gelindikçe çukur sayısı dokuzar yerine altışar olmuş. Çukurlara konulan taş sayısı da dokuzdan dörde inmiş. Adına da “mangala” denmiş. İşte mangala adıyla bu oyun Osmanlı’da oynanmış. 1970 lere kadar Türkiye’de de oynandığını rivayet edenler varmış. Şu anda Kazakistan’da bu oyun orijinalindeki gibi 9x2+2 çukurla ve 162 taşla oynanmaya devam ediyor. Kazakistan ve Kırgızistan bu oyunu 1990’dan beri yaygınlaştırıp teşvik ediyormuş. Ne de olsa Türk oyunu. Oyun aslında dünya çapında bilinen bir oyun. Bu oyunun değişik versiyonları mangala veya mankala adıyla çok yerde oynanıyor. Ama en gelişmiş versiyonu dokuz kumalak.
Bu oyunu koyun-keçi güderken vakit geçirmek isteyen Türk çobanlar bulmuş. İki kişi oturmuş. İkisi de önündeki toprağa dokuz küçük çukur (otağ) sıralayarak kazmış. Birer de büyük çukurlarını (ordu-karargah) küçük çukur sıralarının arasına kazmışlar. Her küçük çukura da dokuzar tane keçi pisliği (kumalak) atmışlar. Sonra başlamışlar oynamaya. Nasıl mı oynamışlar.

Önce biri önündeki dokuz çukurdan beğendiğinin içindeki tüm kumalakları avucuna toplamış. Sonra aldığı çukurdan başlayarak birer birer sağa doğru ilerleyerek her çukura birer kumalak bırakmış. Kendi çukurlarının en sağına ulaşınca rakibin karşıdaki çukurlarına atlayıp bu sefer de sola doğru ilerlemiş. Bu, saat yönünün tersi demek oluyor. En son kumalak bıraktığı çukurdaki kumalaklar, son durumda çift sayıya ulaşmışsa, çobanımız oradaki tüm kumalakları alıp kendi hazinesine koymuş.

Sıra 2. çobana geçince aynı işlemi o tekrarlamış. Yine son koyduğu rakip çukurda çift kumalak olunca o da o çukurdakileri ütmüş.
Oyun devam eder iken, eğer bir çobanın son kumalak koyduğu çukur 2+1=3 e ulaşmışsa o zaman istisnai olarak tek olmasına rağmen gene kumalakları ütmüşler. Hatta o çukuru da kendi kaleleri yapmışlar. Ancak bir oyuncu bir oyunda en fazla bir kaleye sahip olabilirmiş. Bu kale de rakibin dokuzuncu çukuru olamazmış. Ayrıca rakibin sahip olduğu kalenin numarasındaki kaleye de sahip olunamazmış (örnek rakip benim 3. çukurumu kale yaptıktan sonra ben artık onun 3. çukurunu kale yapamam. 9. çukurlar ise hiçbir zaman kale yapılamaz). Kale aldığımız çukur, artık bize çalışan bir memur gibidir. Kendisine düşen her kumalağı hemencecik bizim hazinemize boşaltıverir. Bu kale almaya Kazaklar “tuzdik” der.

Eğer çobanımız, içinde tek bir kumalak kalmış bir çukurdan başlarsa, yine onu alır fakat oyunun kısır döngüye girmemesi veya boş hamle olmaması için, onu aldığı çukura değil de bir sonraki çukura koyar.
Bir çobanın önündeki dokuz çukurun hiçbirinde kumalak kalmaz ise, oynayamayacak duruma geldiğinden oyun biter. Hazinelerdeki kumalaklar sayılır. Kimin hazinesinde çok kumalak varsa o kazanmıştır.
Yukarıda tarifini verdiğim oyunun kurallarını Doç. Dr. Abdulvahap KARA’nın araştırmasından aldım. ( http://www.turkfolkloru.com/index.php?option=com_content&task=view&id=90&Itemid=2 )

Mankala uzmanları, bu oyun için, en az satranç kadar stratejik ve zeka gerektiren bir oyun diyorlar. Hatta Kasparov'un bu oyunun bir ustasına da yenildiği söyleniyor. Bu oyun kullanılarak çok sayıda matematik problemi oluşturulabilir.

Bu oyunu aşağıdaki linkten indirip oynayabilirsiniz:
http://www.lauppert.ws/files/win32/tkd_e.zip
Aşağıdaki linkten de togız kumalak oyununu bulup online oynayabilirsiniz:
http://www.iggamecenter.com/

Kaynaklar:

http://www.turkfolkloru.com/index.php?option=com_content&task=view&id=90&Itemid=2

http://mancala.wikia.com/wiki/Toguz_Kumalak
http://www.iggamecenter.com/info/en/toguzkumalak.html

eksi ile eksinin çarpımının artı olması, (-1).(-1)=1 ispatı

2009-10-21T13:09:00.004+03:00

Matematikle uğraşanların iyi bildiği bir konudan bahsedeceğiz. Eksi ile eksinin çarpımı niçin artı olur?
Teorem: (-1).(-1)=+1
İspat: i. 1.1=1 olduğunu ispatlamaya gerek yok. Zaten bir tane bir, bir eder.
ii. (-1).(-1)=a olduğunu kabul edelim yani biz bu a sayısının kaç olduğunu arıyoruz.
iii. (-1).0=0 olduğu açıktır.
iv. (-1).(1-1)=0 olur...................(madde iii ve 1-1=0 olması gereği)
v. Bir üst maddede (-1) i toplama işlemine dağıtırsak; (-1).(1)+(-1).(-1)=0 elde edilir.
vi. -(1.1)+a=0 olur.......... (madde ii gereği)
vii. -(1.1)=-a => 1.1=a => 1=a => 1=(-1).(-1) elde edilmiş olur........(madde ii gereği a=(-1).(-1) dir).[]

İspat bitmiştir. Bir de şöyle bir örnekle işi somutlaştırıp akla yatırabiliriz:
telefon hattımıza şebekemiz her gün 10 kontör yüklüyor (+10)
biz de her gün 10 kontör konuşup harcıyoruz (-10). Bu durumda her gün, gün sonunda eldeki kontör 0 olur.

Şebekenin her gün yüklemesi +1 dir. Her gün 10 yüklemesi +1.10=10 dur. Mesela 2 gün yüklemesi (+2).(+10)=+20 olur.
Bizim her gün harcamamız da +1 iştir. Her gün 10 harcamamız +1.(-10)=-10 olur vs.

O zaman şebekenin yüklemesi 1 iş ise yüklememesi -1 iştir.
Bizim konuşmamız 1 iş ise konuşmamamız -1 iştir.

Şebeke 2 gün, günde yüklemesi gereken +10 kontörü yüklemese (yani -2 iş yapsa), biz de aynen konuşmaya devam etsek, -2.10=-20 kontör elimizde kalır.

Şebeke yüklemeye devam etse, ancak biz iki gün, konuşmasak (-2 iş) yani harcamamız gereken (-10) kontörü harcamasak, elimizde +20 kontör kalır. Yani (-2).(-10)=+20 olur.

Cirit

2009-06-12T12:33:00.010+03:00

Cirit oyunu hala Türkiye'de de yaşayan ve yaşatılmaya çalışılan bir Orta Asya kökenli oyundur. İki takım halinde, yaklaşık 140m-60m buyutlarında bir sahada oynanır. Takımlardaki oyuncu sayısı değişebilmekle beraber 6, 8 veya 12 şer kişi olabilir. Cirit; 80 cm uzunluğunda meşe, kavak vb ağaçlarından imal edilmiş bir sopadır. Şu andaki haliyle cirit oyunu şöyle oynanır:

Cirit sahasının iki tarafındaki (şekilde gri bölgeler) bölgelerde konuşlanan takımlardan birinden (mavi) öncelikle bir oyuncu çıkarak, diğer tarafın bölgesine 30-40 m yaklaşarak, elindeki (4-5 tane) cirit denen sopalardan birini karşı takımdan (yeşil) birinin ismini söyleyip ona doğru atar ve hemen geri dönüp kendi bölgesine doğru kaçar. Bunun üzerine ismi söylenen kişi (yeşil) hızla çıkış yapar ve rakibine yaklaşıp ciritini atar 3 puan alır. Veya rakibine iyice yaklaşıp kıstırır ve cirit atmaz (yani bağışlar) böylece yine 3 puan alır. Eğer ilk cirit atan (mavi) kendi bölgesine girebilirse bu sefer diğeri (yeşil) hemen geri döner ve rakipten (mavi) başka biri onu kovalamak üzere çıkış yapar ve oyun böylece sürer.

Cirit oyunu güzeldir lakin bu haliyle biraz tek düze olduğundan oyun esnasında farklı stratejiler oluşamaz. Genelde tek bir strateji (rakibi kovala, atış yap, kaç) olduğundan sürekli izleme isteği uyandırmaz. Bunun için bu ata sporumuzu biraz modernize eden bir projeye ihtiyaç vardır.

Cirit Projesi:

1. Saha: 140-150 m boy 80 m ene sahip bir alanda oynanır. Her takımın bir emin bölgesi, savunma alanı ve potası vardır. İki kanatta birer atak yolu mevcuttur.
2. Takımlar: 12 şer oyuncudan oluşur. Her takımın birer takım çavuşu vardır. Komutları çavuşlar verir.
3. Kurallar:
Oyuna başlamadan önce yazı tura atılarak, ilk atak yapacak takım belirlenir. (Örneğin önce mavi atak yapsın). Mavi atak, yeşil savunma yapacaksa, mavi takım, önce atak yollarından birinden bir oyuncuyu ileri çıkartır. Bu sırada yeşiller savunma alanında en fazla 3 oyuncu bulundurabilir. İleri çıkan mavi oyuncu atak yolundan çıkmadan karşı takıma yaklaşarak onların potasına ciritini fırlatır. ciriti potadan geçirebilirse takımına 1 sayı kazandırır. Atışını yapar yapmaz (atak yolundan çıkabilmek koşuluyla) geri dönerek istediği yerden koşarak kendi emin bölgesine kaçar. Mavi kaçarken yeşillerin savunma alanındaki 3 oyuncudan ikisi savunma alanından çıkar. Bu durumda iki seçenekleri vardır.
a. Ya kaçan mavi oyuncuya ciritlerini güvenli uzaklıktan (9 m veya üzeri) atıp vururlar, veya yaklaşıp ciritin ucu ile oyuncuya vurmadan dokunurlar ve atağın kendilerine geçmesini sağlarlar. Bu durumda sayı almazlar.
b. Ya da mavi oyuncu emin bölgesine girmeden önce onların potasına (sahanın istedikleri yerinden) atış yapıp vurarak atağın kendilerine geçmesini sağlarlar. Bu durumda da sayı almazlar. (Sayıyı sadece atak yapan taraf alır)
Savunma yapan iki yeşil oyuncunun ikisi de kaçana yönelebilir, ikisi de potaya yönelebilir veya aralarında paylaşabilirler. Eğer kaçan yeşil oyuncu, kendisine atılan ciriti havada kaparsa, ciriti atan rakibini oyun dışı bırakmış olur. (bkz. 4. madde)
Eğer savunma bunlardan birini yapamazsa atak yine mavi takımdadır. Kaçan mavi oyuncu emin bölgesine girdiği anda başka bir mavi oyuncu yollardan birinden (aynı yol da olabilir) atağa kalkar. Bu arada açılmış olan iki yeşil oyuncu önce kendi savunma alanlarına koşmak zorundadır, yeni atak yapan oyuncuyu engelleyemezler. Savunma alanının dışında yeşil oyuncu varken yeşiller tekrar savunmaya çıkamazlar. Önce herkes savunma alanına girer (3 kişi), sonra bunlardan ikisi savunmaya çıkabilir. Bu arada mavi oyuncu acele eder çünkü rakipleri savunma alanında yerini almadan atışını yapıp kaçması avantajınadır. Oyun çavuşu, kimlerin atağa çıkacağı ve savunma alanına gönderileceği konusunda komut verir. Gerekirse kendisi de atağa veya savunmaya çıkabilir.
Yeşil takım atağı kendine geçirene kadar süreç işler ve sayı olsa da oyun durmaz. Bu arada atak yapan mavi takım potadan ciriti geçirebildiği kadar sayı alır. Savunma yapan hiçbir surette sayı alamaz. Önce atağı kendine geçirmelidir. Atak yapan takım değişirse oyun durur ve o zaman da yeşil takım ilk atağı yapmak üzere oyuncu çıkartır.
4. Oyundan düşme: Bir takımın oyundan düşmesi için, madde 3.b. de bahsedilen şekilde, veya ceza alarak (bkz. 6. madde) 8 oyuncusunu bir oyunda kaybetmesi gerekir. Oyundan düşen takım, eğer o andaki skor daha farklı değilse 10-0 mağlup olmuş sayılır.
5. Süre: Oyunda her at sürekli koşmayacağından 45 dakikalık iki devre halinde yapılması uygundur.
6. Cezalar: Alan ihlalleri sarı kart, tehlikeli hareketler (atın önüne geçme, rakibine yakından cirit atma, vurma, itme, attan inme, kasten ata cirit atma vb) kırmızı kartla cezalandırılır. Kırmızı kart alan, oyun dışı olur. Üç sarı kart alan da bir kırmızı kart görerek oyun dışı olur.
7. Cirit: 80 cm uzunluğunda ağaç dalından yapılmış, ağır olmayan bir sopadır. Yaralanmalara sebebiyet vermemesi için, iki ucuna da keçeden uçluklar takılır.

Bu haliyle cirit oyunu, farklı stratejiler ortaya çıkarılabilmesi açısından hem daha zevkli ve heyecanlı, hem de daha güvenli olacaktır.

İlgili Bağlantılar:
Gökbörü Oyunu
Çavgan Oyunu

Çavgan (Polo)

2009-06-12T11:50:00.011+03:00

Daha önceden de söylediğimiz gibi. çavgan veya çevgan adı verilen oyun da Orta Asya kökenli olup, günümüzde İngilizlerin polo ismini verdikleri atlı sporun selefidir. Hatta hala Orta Asya'da oynanıyor. Bu oyun at üstünde "çavgan" denen sopalarla, bir topu karşı takımın kalesine göndermeye çalışma prensibi ile oynanır. Tabi iki takım olacağı aşikar. Dikdörtgen bir sahada oynanır.

Tarihi çok eskilere dayanır. En az 2000 yıl öncesine gittiği düşünülür. Çinliler çavgan oyununun minyatürlerini M.S. 706 yılında yapmışlar. O zaman epey popüler bir oyunmuş. Günümüzde futbul ve golf, çavganın attan inmiş halidir. Polo ise attan inmemiş halidir.

Çavgan bir Türk oyunudur demek için yeterli kanıt olmasa da, Orta Asya oyunu olduğu kesindir.

Çavgan veya çevgan aslında bu uzun T şeklindeki sopanın adıdır. Onun için mehter bölüğünde T şeklinde sopaya takılmış zile de çevgan denir. Osmanlı döneminde de bu oyun popülerdi ki atalarımız bunun minyatürünü de yapmıştır.

İngilizler polo ismini vererek Çavganı kurallı hale getirmişlerdir. Günümüzde polo Arjantin, Brezilya, Şili, Meksika, Pakistan, ABD'de popüleritesini korumaktadır.

Modern polo 4 er kişilik iki takımdan oluşur. Polo 7 şer dakikalık 4, 6 veya 8 devre halinde oynanır. bu devrelere çuka deniyor.

Polo atları, boyutları polo oynamaya müsait, ne çok uzun, ne çok ufak, kolay manevra yapabilen atlardır. İngilizler bunlara polo ponisi demişler. Bir polo atının eğitimi altı aylıkken başlıyor ve 2- 2,5 yıl süren eğitiminden sonra 3 yaşında mesleği ele alıyor. 5-7 yaşları arasında, kondisyon olarak çavgan oyununa en uyumlu olduğu zamanı yaşıyor. Eğer bir kaza geçirip polo oynamaya elverişsiz hale gelmezse, 18-20 yaşlarına kadar oyuna devam edebiliyor. (Bu arada bir atın ömrü ortalama 30-45 yıldır. Rekor 60 yıldır.)

İşte İngilizlerin polosu:

Ve Pakistan'da polo:

Bu oyunun Türkiye'de de oynanması için girişimde bulunulmalıdır...

İlgili bağlantılar:
Cirit
Gökbörü (Buzkaşi)

Gökbörü (Buzkaşi) Oyunu'nun Modern Versiyonu

2009-06-10T19:03:00.018+03:00

Köken:
Gökbörü (Kırgızca: kök böri, Peştunca: buzkaşi, İngilizce: buzkashi) oyunu, Orta Asya kökenli olup, binlerce yıldan beri, atlı savaşçıların kendilerini barış zamanlarında zinde tutmak için oynadıkları atlı müsabakalardan birisidir. Günümüzde başta Afganistan olmak üzere, Kırgızistan, Tacikistan, Kazakistan ve Türkmenistan'da oynanıyor. Oyun şu anda iptidaî bir şekilde oynanıyor ve seyrettiğiniz zaman bir harala gürele havası veriyor. Tabi her oyun böyle ilkel evrelerden geçerek kemale erer. Örnek olarak söyleyelim bu gün futbol dediğimiz müsabakanın da temelinde, yine başka bir Orta Asya Türk oyunu olan çevgan vardır. Çevgan oyunu; ellerinde uzun sopalarla, at üstünde iki takımın, tahtadan yapılmış bir topu birbirlerinin kalelerine göndermeye çalışmasından ibaret olup, yakın çağda Orta Asya gezilerine hız veren İngilizler, bu oyunu Türklerden ve Peştunlardan öğrenip, kurallaştırarak polo namı verilen atlı sporu geliştirmişlerdi. Gel zaman git zaman atın ehemmiyeti azaldıkça, insanlar bunu atsız nasıl oynarız diye düşünür oldular. Böylece ortaya futbol, Amerikan futbolu, buz hokeyi, vb. oyunlar çıktı. Şimdi bu gün denebilir ki; birbirinin kalesine gol atma mantığıyla oynanan bütün top oyunlarının kökeni Türklerin çevgan oyunudur. İngilizler kurallı hale getirip bu oyunları dünyaya mal etmişlerdir.
İşte bu noktadan hareketle, bir Türk atlı sporu olan Gökbörü'yü bugün biz de kurallı hale getirip dünyaya mal etmeliyiz diye düşünmekteyim. İngilizlerden önce tabi...
Bu gün iptidai olarak oynanan gökbörü oyununun mantığı ise şöyledir:
Eğer ki bu oyun iki takım halinde oynanacaksa, ortaya bir bayrak dikilir. Bir küçük dana ya da bir büyük keçi kesilir, öylece yüzülmeden bırakılır. Oyuncular bu keçiyi yerden kapıp bayrağın etrafında belli sayıda tur attırınca takımlarına sayı kazandırır. Tabi keçi ağırdır. At sürülürken tek elle tutmak icab eder. Bir de rakip takımın oyuncuları keçiyi çekiştirerek kapmaya çalışır. Hatta herkesin elinde birer kamçı vardır. keçiyi kapmak için bu kamçı ile rakibe vurmak bile kurallar arasındadır. İşte böyle olunca bu oyun bundan 200 sene ve daha öncesinde bu haliyle oynanabilir iken, günümüzdeki spor mantığıyla bağdaşmayacak özellikler içerir ve çok da tehlikeli bir oyundur.
Lakin bu güzel oyun kurallı hale getirilip, bu gün ata binebilen insanlara oynatılsa, epey ilgi çeker ve bir sektör oluşturur kanaatindeyiz.

Modernize edilmiş gökbörü projesi:

Saha: Gökbörü sahası, 45 m yarıçapında bir dairedir. Böylece çap 90 m, sınır çevresi yaklaşık 282,6 m ve alanı 6358 metrekare olur. Şekilde görüldüğü üzere, daire 8 eşit dilime bölünür, ayrıca dışta 9 m genişliğinde bir daire dilimi (gri bölge, "koşu şeridi") ile merkezde de 2m yarıçapında bir "merkez" vardır. Bu saha atların emniyetle koşabilecekleri bir zeminde, mesela toprak zeminde oluşturulabilir.
Tulum: Gökbörü oyununun oynandığı materyal tulumdur. İptidaî oyundaki keçinin yerini, burada hayvan derisinden (tiftik keçisi olabilir, dış yüzü post gibi tüylü bir top düşünülebilir) imal edilmiş ve hayli esnek 80 cm uzunluğundaki tutacaklarla desteklenmiş, içi de keçe doldurulmuş bir top olan tulum alır. Yarıçapı 25 cm dir. yaklaşık 3-5 kg ağırlığındadır. Birbirini dik kesecek iki eksene dizilmiş tutacaklar, 14 tanedir. Bu tutacaklar gayet yumuşak olup, tulum yere düşünce, yere değen tutacaklar adeta yok gibi davranıp esneyerek, topun yere neredeyse temas etmesini sağlar. Ama yukarıya denk gelenler, yukarı doğru kirpi gibi dikilir. Böylece at üstündeki oyuncu yere düşmüş tulumu, fazla yere eğilmeden, tutacağından kavrayıp eline alabilir. Fırlatmak istediğinde de tutacağından tutarak, ileri doğru çekiç atar gibi fırlatabilir. Tulum yere düştüğünde, tutacak sayesinde, (5o cm çap + 80 cm tutacak = 130 cm) yerden yükselmiş olur ve oyuncunun güvenle tulumu almasını kolaylaştırır. Ayrıca tutacaklar yumuşak olduğundan yaralanmalara sebep olmaz.

Takımlar: Gökbörü, onüçer süvariden (atlı) oluşan iki takım ile; bir orta hakem, dört dış hakem yönetiminde oynanır.
Sayı alma: Sahadaki en dış gri şerit (9m genişliğinde) tulumu eline alanların koştuğu yerdir (koşu şeridi). Bu oyunda sayı alma iki şekilde olur.
a. Bir oyuncu koşu şeridinin neresinde olursa olsun ortadaki merkeze tulumu fırlatıp, bir kere olsun tulumu merkez alanın herhangi bir yerine değdirebilirse (tulum daha önce düşüp yuvarlansa da olur), takımına bir sayı kazandırır.
b. Takımların her devre değişen yönleri vardır. Örneğin A takımı saat yönünün tersine, B ise saat yönünde hareket ediyorsa, A'dan bir oyuncu tulumu eline 2 numaralı koşu diliminde geçirdiği anda, saat yönünün tersine doğru tulumu götürür. Bu arada arkadaşına pas verebilir. Tulum, koşu şeridinde tam tur attıktan sonra yine 2 numaralı yere gelince, oyuncu koşu şeridinden içeri dalarak merkeze yaklaşmaya çalışır (bu arada rakip savunma yapıyor). Uygun mesafeye gelince, tulumu merkez daireye fırlatır. Rakip havada kapar veya çelerse sayı olmaz, ancak tulum merkezin herhangibir yerine değerse sayı olur. Oyuncu koşu şeridinden içeri daldığında da içerde paslaşabilmeleri mümkündür. Oyuncu eğer savunma gafil avlanmışsa merkez daireye kadar gidip kendisi de tulumu bırakabilir.
Eğer B takımı bu arada tulumu kapabilirse, kaptığı yer koşu şeridi değilse, koşu şeridine kadar ilerlemesi gerekir. Sonra ya ordan atışını yapar sayı almaya çalışır, ya da saat yönünde bir tur atıp tulumu merkeze ulaştırır.
Kurallar: Tulumu alan oyuncu, atının sağ ve sol tarafında mevcut olan takacağa tulumu tutturur. Mesela 2 den 3 e geçecekse elinde geçemez. Tutturması gerekir. Elindeyken, rakip tutup elinden çekemez. Fırlattığı anda önüne geçip yakalamaya çalışabilir. Böylelikle at üstünde gereksiz sert hareketler yapılmamış olur. 2 deki oyuncu 3 deki oyuncuya pas verebilir. Daha ileriye pas atılmaz. Eğer oyuncu 2 den 3 e tulumla kendisi geçecekse, tutacağından takacağa tulumu tutturur ve tulumu eliyle tutmadan koşarak geçer. İşte bu arada rakip arkadan veya yandan yaklaşarak tulumu çalmaya çalışır. Koşan atın önüne geçilmez.
Atak yapan oyuncular sahanın her yerine dağılabilir. Savunma yapan takım ise koşu şeridinde en fazla 3 oyuncu bulundurabilir. Tulumu tutan bir kişiyi 2 den fazla kişi kovalayamaz. Savunma, koşu şeridindeki oyuncuları her an değiştirebilir.
Aşağıdaki örnekte, Yeşiller Atağa kalkmış. İki mavi oyuncu üstünde tulum olan yeşil oyuncuyu kovalıyor. Yeşiller koşu şeridine dağılmış pas istiyor. Maviler koşu şeridine yakın yerlerde konuşlanmış pas verilmesi durumunda hemen şeride girecekler. Bu arada tur 2 numaralı alanda tamamlanacağı için (oradan başladı ya), maviler o dilimi doldurup savunmaya almışlar. Merkezde de bir mavi oyuncu, gelebilecek ani bir şuta karşı bekliyor. Yeşil ise onlardan önce tulumu kapmak için bekliyor. Bir takım her zaman merkezde en fazla bir oyuncu bulundurabiliyor.
Herhangibir yerde maviler tulumu kaptığı anda 30 saniye içinde yeşiller savunma durumuna geçmek zorunda (koşu şeridini boşaltacak). Böylece tulum ters yönde dönmeye başlayacak.
Kural ihlalleri:
1. Savunma koşu şeridini 4 saniyeden fazla 3 ten fazla adamla ihlal ettiği anda, oyun durur ve serbest atış yapılır. (penaltı gibi)
2. Atak faul yaparsa tulum el değiştirir. Savunma faul yaparsa serbest atış olur. Faulun derecesine göre oyuncu oyundan atılabilir (kart sistemi)
3. Tulum saha dışına atılırsa, karşı taraf oradan oyuna girer.
4. Atak, tulumu tur atmadan koşu şeridinden içeriye ancak şut çekerek atabilir. şut başarısız olursa, yerden tulumu kim yetişirse o alır. Ama bunun dışında bir amaçla atak tulumu koşu şeridinden içeri sokarsa, tur bozulmuş olur ve tura baştan başlanması gerekir.

Böylece bu güzel bozkır oyunu belki dünyaya kazandırılıp, Türkiye ve doğu ülkelerinde yeni bir sektör haline gelebilir belki...

İlgili Bağlantılar
Cirit
Çavgan (polo)

Akın Çeşmesi

2009-05-13T22:30:00.000+03:00

Uykusuz gecelerin serin sabahında analiz sınavına girmesi ne hoş şeymiş.
Film izlemekle biten ders çalışmalar, Yıldızda pideli paça yemekle biten acıkmalar…
Kimi zaman relikler çıkar karşına kimi zaman fixler.
Hiç akıldan çıkmıyor o neşeli remixler.
5 dakikalığına dalınan uykunun sabahında topoloji sınavına girmek ne hoş şeymiş.

*** *** *** *** ***

İçimizdeki çalışma azmi varken sınavlar da neymiş?
Elitten alınan notlar yetmiyor deli gönlüme
Dünyanın bütün fotokopilerini getirin önüme
Ki geçebileyim soyuttan bir sonraki döneme
Bu azim bizde varken korkma, büt de neymiş?

*** *** *** *** ***

Yüce dağlar gibi sınavlar hazırlayan diyeyim, SAKın adını verme!
ASÇ yi fren sistemi bellemiş yeni uşaklar
Bilemez derdimi Recebin elinde yetişen kuşaklar
Eskişehire tren giderdi Balıkesirden, yoktu uçaklar
Yüce dağlar gibi yılları önüme serdi desem de, SAKın adını verme…

*** *** *** *** ***

Kurtuluş nidası yükseliyor bak Uludağdan,
Musallat olmuş neslime üç harfliler***
Fışkırır kurtuluşa doğru gider NEFliler
Bu mısraya da kafiyeyi tutturamadım diye üzülme
Pervane kelebeklerini çeken ateş yükselirken Uludağdan…

*** *** *** *** ***

Çöm yolundan geçerken, yine küt küt atsın yenilerin yüreği.
Genç jüriler rahatsız, eskilerin önlerinden geçmesinden
Ne hoş olur su içmesi, Akın çeşmesinden
Su damlıyor kantinin önünde o nurlu çehresinden
Çöm yolundan geçmeyin ey eskiler, dolanıverin şu soldaki direği.

*** *** *** *** ***

Öğlen yemeği hala bir milyon mu?
Yoksa bindirim mi yaptı dekanlık bu fiyattan?
Çayın bitince kalemi geçiriver bardaktan
Kantinci bardakları toplayıp bi daha kullanıyomuş dedikodusu geziyor kulaktan
Akşama aç kalma, dört buçukta da yemek yiyiyon mu?

*** *** *** *** *** ** *

İşte böyle düşüverdi aklıma, beşinci sınıf kimliğimi vermeden mezun olduğum gün.
Kâr sanmıştım kimliği istemeyi unuttuklarını.
Ne bileyim karşılığında gençliğimi aldıklarını
Hatıralarımın öğrenci işlerinde kaldıklarını…
Düşüverdi aklıma gençliğimi alamadan kapıdan çıktığım gün…

*** O üç harfliler, ASÇ, SAK gibi mübareklerdir...

Gayet müdhiş bir surette kalbe gelmiş ve manzum şekilde kaleme alınmış olan işbu parçayı, Samsun illerinde talebeliğini tamamlamış ve benim hatıratımı sabırla dinleyegelmiş olan refika-i ebedîme; şu anda vatani görevini yapmakta olan Soysal ve Adem’e (LAA), bu parçaya ismini vermekle ölümsüzleşen (bu da ne demekse) nur yüzlü (fakir; uykunun nurunu yüzünde defaatle gördü) Akın’a, şu anda Edremit’te hizmet etmekte olan muhterem dostum Cihan’a, tertibim ve çok kahraman silah arkadaşım Mustafa’ya, ve cümle 1999102040.. numarasını onurla taşımış olan, sınıf arkadaşlarıma ve hepsinin kıymetli eşlerine hediyye eyledim sen vasıl eyle ya Rabbî.

kesafet-i hissiyat 2

2009-05-13T22:20:00.000+03:00

Hissiyat demiştim de, nedir çektiği bu zişuurların hissiyattan? Tat alsınlar veya elem çeksinler diye mi verilir acaba hayattan? Yoksa numune midirler ta maveradan gelen hakikattan? Hakikatten öyle olsa gerek. Olmasaydı olur muydu o zaman bu hissiyatın sonu. Sonu olduktan sonra ne yapsın bir zişuurcuk onu?
İşte böyle nazar edersek hissiyatın kesafetine, anlamış oluruz bu kesafetin manası ne. Gerçi kimi bu manayı yanlış görebilse de, bir gece yürürken, damdan içeri düşene, gördüğü yanlışı talim ettirebilse de, oradan da doğruya gidilebilen bir yol vardır de. Çünkü ne de olsa akıl var hissiyatın üstünde.
Demek öyle bir yol var ki seyahate çıkılan; kimsenin bilmediği. Kimine göre kötü olsa da kimine iyi. Tabi eğer hangi şey kullanılsa kötüye, benzeyiverir kumaş üstünde unutulmuş ütüye. O halde korkmadan yelkenini aç bu yola. İlerle dümdüz ve dönme sağa sola. Gemi senin, yol senin oldukça ne gam, ne keder. Ancak çalıntı gemiyle başkasının yolunda giden kötülük eder.
Eee, o zaman geliverelim artık sadede. Şöhreti, şatafatı boş ver, ne varsa sadede. Hakiki hissayata talib ol, oyalanma sahtede. İşte gülümsüyor sana ellerin el-firaaakla tevafuku. Aşkla koş hakikate, bekletme maverada ancak kavuşulacak, ol maşuku.

ifrattan destek alarak tefrite kayma

2009-05-13T22:15:00.003+03:00

Tanım: bir kimseye, orta yolun teklif edilmesi durumunda, bunu yapmaktan kaçmak için, o kimsenin sanki kendisine ifrat (aşırıya kaçan davranışlar) teklif edilmişçesine bir tutum içerisine girerek, orta yoldan tefrite (yetersiz davranışa) doğru kaçmaya çalışmasıdır.
Teklif eden, bu gerçekçi olmayan tutum karşısında taviz verdikçe de, tefrite kayma tutumu gösteren bireyin davranışı pekişir ve bunu tekrar etme olasılığı artar.

Örnek: Murtaza öğretmen, idare tarafından önlük giyerek derse girmesi konusunda uyarılır. Aslında öğretmenin önlük giymesi doğal ve aşırı olmayan orta yollu bir durumdur. Fakat derse önlükle girmek istemeyen öğretmen şu karşılığı vermiştir: “Tamam ya tamam, paltoyla gircem derse, verin benim paltomu paltoyla gircem”
Bu örnekte görüldüğü gibi öğretmenden paltoyla derse girmesini isteyen yoktur. Ama o sanki kendisinden bu istenmişçesine reaksiyon göstererek, normal bir durum olan önlük giymekten kaçar. Bir yönden de üste çıkarak haklıymış gibi görünür.

Örnek: 10. sınıf öğrencisi olan Serkan, okuldan gelince bilgisayarın başında fazlaca zaman geçirmektedir. Annesi ondan biraz da ders çalışmasını ister. Serkan şu karşılığı verir: “Bundan sonra eve gelcem, odama gircem sabaha kadar ders çalışçam, uyku da uyumıycam. Bakalım o zaman ne yapcanız”.

Örnek: Babası Alaaddin’e, yeterli miktarda harçlık vermektedir. Alaaddin ise daha fazla harçlık ister ve babası bunu kabul etmez. Bunun üzerine Alaaddin babasının verdiği yeterli miktar harçlığı yere atarak şöyle der: “Vermeyin bana para falan istemiyorum. Parasız gezcem.”

Bu davranışı yapan bireyler, mızıkçı ve zorluklarla baş etmekte zorlanan kişilerdir. Kurallara uyma etikleri gelişmemiştir.
Yukarıda bahsi geçen durumu ifade etmek için "vur dedik öldürdün" deyimi kafidir.

0 Üzerine Söylenceler

2009-02-26T12:26:00.005+02:00

0 (yani sifir) sayısının (gerçi sayı olduğu da çok tartışılmış ama) üzerine de söylenecek birşeyler olmalı.
0, uzun süre sayı olarak kabul edilmemiş. Günümüzde ise sıfır:
i) sayıdır
ii) doğal sayıdır
iii) çift sayıdır
iv) negatif veya pozitif değildir
v) çarpmada yutan, toplamada etkisiz elemandır
vi) a, sıfırdan farklı bir reel sayı olmak üzere; 0/a = 0 , a/0 = belirsizdir.

soru: Bir sayı sıfıra bölününce neden belirsizlik ortaya çıkar?
cevap: Aslında a farklı 0 o.ü. {lim (x giderken 0'a) [a/x]} = sonsuz'dur. Ama sayı bölü 0 belirsizdir. Lütfen şekli inceleyelim.

vi. madde gereği 0 ile eşitliğin her iki tarafındaki 0 çarpanları sadeleştirilemez. Bir sayının 0 a bölünmesi sonucunda kesin bir sonuç bulunduğu idda edilemez. Matematik şarlatanlarının, sahte ispatlarında en sık kullandıkları yöntem vi. maddenin çaktırmadan ihlal edilmesinden ibarettir.

Örnek: Aşağıdaki ispatta (!) bir şarlatanımız 4=5 olduğunu ispatlamıştır güya.

2x2 = 2x2

Eşitliğin her iki tarafına 5 ekleyelim;

5+2x2 = 5+2x2

Eşitliğin her iki tarafını 5 ile çarpalım;

5[5+2x2] = 5[5+2x2]

Çarpmanın toplama üzerindeki dağılma özelliğinden faydalanıp parantezi açalım;

25+5(2x2) = 25 + 5(2x2)

Şimdi eşitliğin 25 leri bir tarafta, 5(2x2) leri bir tarafta toplayalım;

25-25 = 5(2x2)-5(2x2)

Sol tarafı 5 parantezine, sağ tarafı 2x2 parantezine alalım;

5(5-5) = (2x2)(5-5)

5-5 leri sadeleştirelim;

5=2x2

5=4

Yukarıdaki şarlatanlık şudur ki: kırmızı ile belirttiğim satırın üstündeki tüm satırlardaki işlemler doğrudur. Lakin 5-5 ler eşitliğin sağ ve solundan sadeleşmez. Çünkü zaten 5-5=0 dır. Eşitliğin her tarafını 0 a bölmek demek olur bu. Bölersiniz tamam. Ama çıkan sonuçlar belirsizdir. yani solda 5, sağda 4 çıkacağını kimse bilemez demektir bu. Şarlatanlar da hep bu işlere sarılıp sahte ispatlar döktürür ve cahillere "bunlar matematiğin erişemediği yerler" veya "bu matematik yanlış lan" dedirtirler.

Aslında bu türden şarlatanlıklar bana şunu ispatlar:
Bir yanlış bazen öyle doğruların içine sarılıp, gizlenip sunulur ki; usta olmayan dikkatsiz bir göz o yanlışı doğru sanabilir.

Rasyonel Sayılar

2009-02-25T11:49:00.011+02:00

Rasyonel sayılar kümesi büyük Q harfinin soluna bir çizgi çekilerek gösterilir. Soluna çizgi çekme imkanı yoksa (buradaki gibi) kalın punto ile yazılır.
Rasyonel sayılar, tanım:
Q={x: x=(a/b), a,b € Z} , yani; a ve b tamsayı olmak üzere, a bölü b şeklinde ifade edilebilen sayılara rasyonel sayı denir.

teorem1: Ardışık iki tamsayı arasında sonsuz tane rasyonel sayı vardır.
ispat: 0 ve 1 tamsayılarını alalım. 0 ve 1 arasında sonsuz tane basit kesir olduğunu ispatlarsak, o ve 1 arasında sonsuz tane rasyonel sayı olduğunu ispatlamış oluruz. (Çünkü basit kesirler rasyonel sayıdır ve 0 ile 1 arasındadır).
Bunun için n>0 ve n tamsayı olmak üzere n/(n+1) kesirini alalım. n yerine yazılacak sonsuz tane tamsayı için n/(n+1) kesiri basit kesirdir. O halde 0 ile 1 arasında sonsuz tane rasyonel sayı vardır.
k>0 ve k tamsayı olmak üzere; bulduğumuz her n/(n+1) sayısına k=1,2,3,4,... sayıları eklenerek, (1,2), (2,3), (3,4), ... (k,k+1), ... aralıkları arasında da sonsuz tane rasyonel sayı olduğu ispatlanmış olur.[]

teorem2: Farklı iki rasyonel sayı arasında sonsuz tane rasyonel sayı vardır.
ispat: a,b,c,d € Z olmak üzere a/b , c/d rasyonel sayılarını alalım.
Bu sayıların paydalarını eşitleyelim, böylece a.d/b.d ve c.b/b.d rasyonel sayıları elde edilir.
i) a.d=c.b (paylar eşit) ise bu iki rasyonel sayı eşittir ki bu durumda bu sayılar farklı olmadığından teoremin metninde ifade edilen durumdan çıkmış olur.
ii) [a.d < c.b ] olsun. Bu durumda a.d ve c.b ardışık değilse, [a.d/b.d]< [(a.d+1)/b.d]< [c.b/b.d] olacağından teorem ispatlanır. ( [(a.d+1)/b.d] sayısı da rasyonel sayıdır)
iii) [a.d < c.b ] ve a.d ile c.b ardışık olsun. bu durumda kesirler 2 ile genişletilir ve [2.a.d/2.b.d]<[(2.a.d+1)/2.b.d]<[2.c.b/2.b.d] elde edilir ki bu durumda da teorem ispatlanır. ( (2ad+1)/2bd rasyonel sayıdır).[]

Teorem1 ile (0,1) aralığında ve tüm ardışık tam sayların arasında sonsuz tane rasyonel olduğunu gösterdik. Teorem2 ile de daha korkunç bir şeyi yani iki rasyonel sayı arasında da mutlaka bir rasyonel sayı olduğunu gösterdik. Teorem2 nin sonucu çok büyüktür. Rasyonel sayıların sayılamaz olduğunu gösterir.
Örneğin 2,27 sayısından sonra hangi rasyonel sayı gelir? sorusunun cevabı asla bilinemez. Cevap 2,28 değildir. çünkü 2,275 sayısı 2,27 den büyük 2,28 den küçüktür. Yanısıra cevap 2,275 de olamaz çünkü 2,27<2,271<2,275. size="1">(bu arada 2,2701 in 2,271 den küçük olduğunu anlayamadıysanız ilköğretim 4 seviyesindesiniz. Bu siteyi terk ediniz :)

Bir Müşkil Mesele: Bu arada bir arkadaş, aklınca farklı iki rasyonel sayı arasında bir rasyonel sayının bulunamadığı bir ters örnek göstererek, teorem2 yi çürüttüğünü zannetmiştir. Şöyle ki:

soru: 0,99999... rasyoneldir, 1 de rasyoneldir lakin 0,9999... ile 1 arasında kimse rasyonel sayı gösteremez. O halde teorem2 yanlış mıdır yoksa?
elcevap: Bu konudan daha evvel bahsetmiştim (bkz: 0,999...=1 konusu), bu arkadaş 0,9999...=1 olduğunu bilmiyor. Bir kere teorem "farklı iki rasyonel" der. Halbuki 0,999... ile 1 aynı sayıdır. Bir sayı ile kendi eşitinin arasında tabi ki başka sayı bulunamaz. Ayrıntılı bilgi için bakınız: 0,999...=1.

İrrasyonel sayılar, tanım:
Rasyonel olmayan ( a,b € Z olmak üzere a/b şeklinde ifade edilemeyen) sayılar irrasyonel sayıdır. İrrasyonel sayıların varlığı milattan önceki yıllarda ispatlanmıştır. karekök(2) sayısının rasyonel sayı olmadığının ispatı, irrasyonel sayıların varlığına yetmiştir.

teorem3: karekök(2) sayısı irrasyoneldir.
ispat: tersine karekök(2) rasyonel olsun.
bu durumda karekök(2) = a/b olacak şekilde a ve b, aralarında asal tamsayıları vardır...........(1)(aralarında asal olmasa bile, aralarında asal oluncaya kadar sadeleştirilebilir)
eşitliğinin her iki tarafının karesini alırız:
2 = (a^2)/(b^2)
2.(b^2) = (a^2) ................................(2) ye göre a^2 çifttir. a da çifttir. Çünkü ancak çift bir sayının karesi çifttir. Her tarafı 2 ile bölersek:
(b^2) = a.a/2 ....................................(3) e göre a/2 tek bile olsa diğer a çarpanı hala çift olacağından eşitliğin sağı çift bulunur. Bu durumda solu da çifttir.
b^2 çiftse b de çifttir ........................(4)
madde (2) ve (4) e göre a ve b çifttir. O halde aralarında asal değillerdir. Bu ise madde (1) ile çelişir. O halde karekök(2) nin rasyonel olması önermesi yanlıştır. karekök(2) irrasyonel sayısır.[]

Kök dışına çıkmayan her sayı, pi, e (logaritmadaki) gibi sayılar irrasyoneldir.
Devirli ondalık sayılar rasyoneldir, çünkü a/b şeklinde ifade edilebilirler.
İrrasyonel sayılarda virgülden sonraki kısım herhangibir sistematiğe bağlı olarak sürmez.
Rasyonel ve irrasyonel sayıların birleşim kümesi Reel sayılar olarak adlandırılır ve çift çizgili R ile gösterilir.

Ev-Bahçe Hayvanları

2009-02-25T10:11:00.006+02:00

Bu çalışmamızda da evcil hayvanâtın adlandırılmalarını konu edeceğiz. Yani "dişi kediye ne denir?, köpeğin erkeğine ne denir?, yavruları nasıl adlandırılır" vb sorulara cevap arayacağız:

Kedi: Kediler çok eski dönemden beridir evcilleştirilmiş hayvanlar olup dişi kedi ve erkek kedinin kendilerine has isimleri yoktur. Kedi kelimesi ise Türkçe etimolojisinden olmayıp Farsça'dan girmiş olmalıdır. Bu hayvancağızın Türkçe orijinal ismi pisig olup, günümüzde Türkiye'de pisi, pisik, pisk şekillerinde çağırılmaktadır. (Araplar kediye hir diyor). Kedinin yavrusuna enik, encek, kedi eniği gibi isimler verilir ancak nedense bu gibi isimler argoymuş gibi karşılanır bazılarınca. Hal bu ki argo margo değildir. Kediler "ge pisipisipisi" şeklinde çağrılır. Kovulacağı zaman ise keskince "pist!" demek kâfi oluyor.

Köpek: Bu hayvanın adı Türkçe'dir. Bir de it denir ki o da Türkçe'dir. Arabca'dan Osmanlı Lisanına naklolunmuş adı ise kelb olub, asrımızda, Türkiye'de umumiyetle kullanılmıyor. Bir de bazı Türk lehçelerinde işt veya iyt diye de adlandırılır. Köpeğin erkeğine müstakil bir isim verilmemişken, dişisine kancık (gerçi 'kancık' diğer bazı hayvanların dişisi için de dönemsel olarak kullanılır) denir. Yavrusuna aynı şekilde enik veya encek veya köpek eniği denir. Av köpeklerine bazen tazı denir. Küçük şirin köpeklere pıdik, pırik, pıli isimleri verilmiş. Halk arasında süs köpekleri pek sevilmez. Köpek dedin mi ya şöyle Kangal gibi bir ağa olmalı, ya av pılisi ya da arabacı pıriği olmalıdır, Anadolu insanının gözünde. Öyle sindi bebek gibi uzun saçlı hazır yiyici beyaz itler balkondan aşağı "hev hev" yaptıkça bizim insanımız: "kardeşim buna bakçaanıza çocuk büyütün" mantığıyla yaklaşır ki "elhak" demek icab ider. Bu arada köpeklerin "ge kuçukuçukuçu" şeklinde çağırılmasından anlaşılacağı gibi köpeğin bir adı da kuçu olmalıdır. Kovalanacağı zaman da "hoşt!" denir. Köpekler Anadolu'da pekçok iş gören sadık hayvanlardır.

Kedi-köpek hayvanları Anadolu'da asla mama ile beslenmez. Yemeklerden arta kalan kemikler ve yemek suyuna doğranmış bayat ekmekler bu hayvanların en lezzetli yemeğidir. Gidip de kedi köpek için mamaya para verene insanımız pek iyi nazarla bakmaz. Köpeğin yemeğine yal denir.

Fare: Köpek-kedi-fare üçgeninin en dar açısını fare oluşturur. Tabi ki fare (istisnalar olmakla beraber) insanların beslediği değil, kurtulmaya çalıştığı -için kedi beslediği- bir hayvan türüdür. Fare'ye Türkçe'de sıçan (eski türkçe: sıçgan) deniyor. Eğer fiilden türemiş bir isimse insana farklı bir eylem hatırlatıyor. Büyük farelere sosil ismi verilir. Sosis ile karıştırmamak gerekir. Farenin yavrusuna sıçan eniği denir. Erkek ve dişi fare farklı isimle ayrılmaz. Fare, insanlar tarafından bir sözle çağrılmadığı gibi kovmak için de bir söz sarfetmeye gerek yoktur. O sizi görünce zaten kaçar. Kedilerin beslenmesinin bir sebebi de sıçan, yılan, keler gibi zararlı hayvanatı avlayıp yaşama ortamından uzak tutmasıdır şüphesiz. Bu sebepten, avcı olsun diye kediler tıka basa doyurulmaz ve çevrede mevcut ise fare, yılan vb zararlıları avlaması beklenerek hem besin döngüsü sağlanır, hemi de biyolojik mücadele yapılır.

devam edebilir...

Maveraunnehir ما وراء النهر

2009-01-18T12:10:00.005+02:00

Maveraunnehir, Orta Asya'da Seyhun (Sir-i Derya) ve Ceyhun (Âm-u Derya) nehirlerinin havzasına Arapların verdiği isim olup, Arap coğrafyacılar bu bölgeye çok eski dönemlerden beri Bilâd-ı Türk veya Türkistan adını da vermişlerdir. "mê werâ'e el nehr" "ما وراء النهر" tamlaması "nehrin ötesi" veya "Çayardı" anlamlarını karşılamaktadır. "mê werâ'e n-nehr" şekli ile ilk defa Peygamber Efendimiz'in (aleyhi ekmel-üt tehâyâ) hadis-i şeriflerinde görülüyor. [1]

Bu havza bin yıllardır Türklere yurt olmuş ancak Asya'nın merkezi konumu sebebiyle önce Perslerin, sonra Arapların, sonra Çin ve Rusların, şimdi de Abd'nin dikkatleri hep bu bölge üzerinde olmuştur ve bu bölgede etki alanlarını genişletmeye çalışmışlardır.

Bu gün bu havza Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan toprakları içinde kalır. Bu iki nehrin hayat verdiği topraklarda bu gün özellikle pamuk yetiştiriciliği yapılıyor. Bölgede Buhara, Semerkant, Taşkent gibi, tarihi, dînî ve kültürel açıdan çok önemli şehirler bulunur. Kuzeyinde Seyhun, güneyinde Ceyhun, batısında Aral gölü, doğusunda Fergana Vadisi bulunmaktadır. [2]

Mimari olarak bir çok kültürün sentesini görmek mümkündür. Selçuklu ve Osmanlı mimarisi, bilimi, sanatı, tasavvufu hemen hemen tamamen Maveraunnehir kaynaklıdır. Maveraunnehir yaklaşık olarak 800-1400 yılları arasında, özellikle de 13. yy a kadar İslam dünyasının eğitim, bilim, sanat, kültür ve din merkezi olmuştur. Burada yetişen bilim ve tasavvuf ehli insanlar veya sanatkarlar genelde batıya (Horasan, Bağdat, Anadolu) ziyaretler yaparak veya buralara yerleşerek Anadolu'da Türkiye medeniyetinin temellerini atmışlardır.

Bu gün ne yazık ki Rus baskısı sebebiyle eski parlak günlerini aramaktadır Maveraunnehir (Türkistan). Allah yar ve yardımcısı olsun...

[1] Abu Abdullah Muhammad bin Ahmad an-Nasafi, Sayfa 131, 488, 505

[2] http://tr.wikipedia.org/wiki/Mavera%C3%BCnnehir

Deniz Suyundan Tatlı Su Elde Etme Projesi

2009-01-13T01:53:00.010+02:00

Bu gün dünyada su ihtiyacının artmasına paralel olarak su kaynakları da azalıyor ve kontrolsüz kullanılıyor. Türkiye'de de temiz su kaynakları giderek azalıyor. Şehirlerin su ihtiyacının karşılanması için artık nehirlerin yatağından sökülüp şehir şebekelerine verilmesi projeleri gündemde. Hatta uygulamada. Halbuki bu türden projeler memleket için hayırlı olmak bir yana zararlı neticeler verecektir, zira artık yeni gelen nesiller ayaklarını sokacak temiz bir dere bulamayacaklar. Çünkü dere, yatağından çıkarılmış ve banyomuzdan, tuvaletimizden akmaktadır. Tabi bu kusursuz (!) projelerin sahipleri memleket hayrına derelerin yataklarını da boş bırakmazlar. Onlara da zehirli atıkları, kanalizasyonları falan salıverirler de yolcu ediverirler en yakın denize. O derelerin, nehirlerin milyonlarca yıldır akadurdukları yataklarında artık zehirin akacak olmasının ne önemi vardır ki bizim banyolarımızın suyu şırıl şırıl akarken. Varsın alabalıkar akvaryumlarda yaşasın, eti yenmeyen balıkların da yaşamasına ne gerek var (!).

Ne yazık ki Anadolu'nun can damarları derelerimiz, küçük göllerimiz böyle zihniyetlerle kurutuluyor.

"Bu gidişattan memleketi kurtarmak mümkün müdür" sorusuna cevap ararken amatörce de olsa akla düştü ki, Türkiye'nin su ihtiyacının önemli kısmını büyük şehirler teşkil eder (İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Gaziantep, vb). Bu büyük şehirlerin de büyük kısmı denize yakındır (İstanbul, İzmir, Bursa, Adana, Gaziantep, Antalya vb). Şayet biz denizi tatlı su üretmek için kullansak, bu büyük şehirlere suyu ulaştırmak çok kolay olur. Üstelik Türkiye'nin en kalabalık şehirleri olan (Ankara hariç) kıyı şehirleri su ihtiyacını denizden giderirse nüfusun %25 lik bir kısmının su ihtiyacı, tatlı su kaynaklarına zarar verilmeden karşılanmış olacaktır.

Peki deniz suyundan tatlı su elde etmek kolay mıdır ve ucuz mudur? Böyle olmadığını söylüyorlar ancak yine de aşağıdaki projeye göz atmakta fayda olacaktır.

Deniz Suyundan Tatlı Su Elde Etme Projesi:*

Bu proje, uygun barajlara su takviyesi yapılmak üzere düşünülmüştür. Şu temel esaslara dayanır:
1. adımda denizden alınan su buharlaştırılır, 2. adımda buhar, su takviyesi yapılacak olan barajdan daha yüksek rakımda, yakın ve uygun bir tepenin içinde kurulmuş yoğuşturuculara taşınır, 3. adımda da yoğuşturucuda soğutulan buhar, su haline getirilerek baraja akması sağlanır.
Bundan sonraki adımlar şu anda da işlemekte olan adımlardır. Yani arıtma ve şehir şebekesini besleme.

1) Denizden Alınan suyun damıtılması:

Denizden bir pompa yardımıyla çekilen tuzlu su bir depoda toplanır. Bu işleme gece başlanabilir. Güneş kendini gösterdiğinde depodaki su damıtma tesisine yağmurlama püskürtülür.
Püskürtülen su; bir tanesi bir kaç dönüm olan ve üst üste duran 50-150 adet kurutma yüzeylerini ıslatır. Geniş yüzeyden su daha çabuk buharlaşacağından 10-15 dk içinde püskürtülmüş olan binlerce metreküp su, hava sıcaklığı, yüzey sıcaklığı ve hava akımı etkisiyle buharlaşır ve tepedeki buhar boruları yardımıyla yukarıya iletilir. Bu işlem gün içinde 10-15 dakikada bir tekrar ederek çok sıcak ve uzun yaz günlerinde 300.000-800.000 ton deniz suyu buharlaştırmak belki mümkün olacaktır.

Üniteler:

Pompa: Motorlu olmak zorunda değildir. Rüzgar gücüyle de su çekilebilir.
Depo: 50.000 ton kapasiteli olmalı. Suyu yağmurlama vermeli.
Mercek cam: İçerisinin sıcaklığını 90-110 santigrada kadar çıkarabilmeli. Mercekler, kurutma yüzeylerine odaklanmalı.
Kurutucu Yüzeyler: Bir tanesi 3-4 dönüm büyüklüğünde suyu çok alt tabakaya iletmeyen fakat yayılmasına izin veren beton karakterinde bir maddeden üretilmiş yüzeyler. Bu platformların içinde de güneş enerjili ısıtma sistemi olmalı ve hem dış sıcaklık yüksek olmalı, hem de yüzey sıcaklığı arttırılmalıdır. Böylece yüzeye yayılan su süratle buharlaşabilecektir.
Hava Akımı: Tesis içerisinde hava akımı olacak şekilde düşünülmelidir. Hava akımı yüzey basıncını düşürerek buharlaşmayı hızlandırır.
Buhar Borusu: Buharlaşma sonucunda elde edilen buhar hem hava akımının yönüyle hem de ısınan havanın yükselmesiyle tepedeki buhar borusuna iletilir.

2) Buharın Yoğuşturma Tesisine İletilmesi:

Elde edilen buhar, ısı yalıtımı iyi olan bir boruyla, su takviyesi yapılacak olan barajladan daha yüksek rakımlı bir tepeye yönlendirilerek taşınır. Hedeflenen tepedeki tesise ulaşılıncaya kadar 3-30 km mesafeye buharı yoğuşturmadan taşımak gerekmektedir. O halde gerekli görülürse belli mesafelere, güneş ışığını ısıya çeviren mercekler yerleştirilerek, ısı iletimi iyi olan metaller, örneğin alüminyum ileticilerle buharın geçtiği boru ısıtılabilir. Böylece boru içi sıcaklık sabit bir seviyede tutulur ve yukarıya taşınmakta olan suyun boruda yoğuşup geri kaçmasının önüne geçilmiş olur.

3) Yoğuşturma:

Yoğuşturma tesisi, beslenmek istenen barajdan daha yüksek bir tepeye kurulacaktır. Ayrıca, damıtma tesisine yakın olması da önemlidir çünkü, buharın çabuk taşınması gerekir. Yoğuşturma tesisine ulaşan buhar, hemen soğuk hava tabakasıyla karşılaşmalıdır. Böylece yoğuşturma tesisinde yapay bir yağmur oluşacak, yere yağan temiz su da hemen tahliye edilip baraja ulaştırılacaktır.

Üniteler:

1. Buhar Borusu: Damıtma tesisinden gelen buharı, Yoğuşturma tesisine taşır.
2. Rüzgar enerjili elektrik üretim ünitesi: Tepenin üstüne, eğer rüzgar alıyorsa rüzgar gülü yardımıyla elektrik enerjisi üreten bir ünite kurulur. Üretilen elektrik aşağıya, yoğuşturucuyu soğutan soğutma ünitesinde kullanılmak üzere iletilir.
3. Yoğuşturma Boşluğu: Buharın suya çevrileceği, yeraltına yapılmış geniş salon. Uzun bir tünel gibi düşünülmelidir.
4. Soğutma Ünitesi: Bu ünite dev bir buz dolabıdır denebilir. Yoğuşma boşluğunun içine milyonlarca uzantı yaparak (bulaşık teli gibi bir yapı) yapay bir soğuk hava tabakası oluşturur. Yoğuşturma boşluğunun iç sıcaklığını 5-6 santigrad sıcaklıkta tutar. Boşluğa gelen buhar bir bulut gibi düşünülürse, milyonlarca kıvrım yapmış olan bulaşık teli gibi karışık soğutma ünitesine girince, bu uzantıların üzerinde buhar yoğunlaşarak su olur ve aşağıya damlar. Böylece boşluk içinde sürekli bir yağmur oluşacaktır.
5. Tahliye: Aşağıya yağan su, cam taban üzerinde emilmeden, tahliye borusuna doğru verilecek eğim yardımıyla kayacak ve baraja ulaştırılacaktır. Bu işlem sırasında bir miktar buharın yoğunlaşmayacağı kesindir. Bu buhar da aynı borudan çıkarak atmosfere karışacaktır. Buna kayıp buhar diyeceğiz. Tabi kayıp buharı en aza indirmek için hassas mühendislik hesapları gerekir ki bunu uzman mühendislere bırakıyoruz. Yoğuşturma tesisinde sıcak ve güneşli bir günde, 250.000-600.000 ton su yoğuşturulup baraja verilmesini beklenir.

Bu yöntemle su üretme tesisleri denize yakın olan İstanbul, Kocaeli, Bursa, İzmir, Manisa, Antalya, Mersin, Adana, Gaziantep, Samsun, belki Ankara gibi büyük şehirlerde başarıyla uygulanabilir.

İkinci çalışmamızda bu iller için projeler ve üçüncü çalışmada da bu projenin evde uygulanabilecek bir maketinin projesini hazırlamaya çalışacağım inşallah...

*Sevinç Efe Devlez / Fatih Devlez ortak çalışmasıdır...

Amerika-Osmanlı Ticaret Anlaşması Üzerine

2009-01-12T18:58:00.014+02:00

1700 lü yılların sonlarına doğru bağımsızlığını ilan etmiş olan Amerika Devleti ekonomik gücünü elde etmek ve belki dünya ticaretine bir yerlerden kendini dahil edebilmek için ticaret filolarını Akdeniz'e sokma ihtiyacı duyuyordu. Bu sebeple Fas'la bir ticaret anlaşması yapmıştı ancak gemilerinin Cebelitarık'ı geçip Akdeniz'e girmesini sağlayacak resmi bir hüküm olmamıştır bu. Buna rağmen Amerikan gemileri Akdeniz açıklarında arz-ı endam eylemeye başlayınca, Cezayir'de ikamet eden ve Akdeniz'de gezinme anlaşması olmayan (dolaylı olarak Osmanlı tarafından emniyet verilmemiş olan) gemileri köşede kıstırıp soymak ile geçinen korsanlara, yeni bir ekmek kapısı potansiyeli çıkmış oluyordu. Cezayir'li korsanlar bu fırsatı tepmedi ve Amerikan gemilerini denizde esir alıp kıyıya çekti (25 Temmuz 1785, Boston Limanı'na bağlı Kaptan Isaac Stevens'in idaresindeki Amerikan bandıralı Maria Gemisi). Tabi dayanak noktaları vardı. Amerikan gemilerinin o dönemde (zayıflamış da olsa) Osmanlı ile anlaşması bulunmamaktaydı. Ardından bu esir almalara yenileri eklendi. Philadelphia Limanı'na bağlı Kaptan O'Brien idaresindeki Dauphin de korsanlar tarafından yakalandı. 1793 Ekim ve Kasım aylarında ise tam 11 ABD gemisi Osmanlılar'ın eline geçti.

Böylece Amerika, Cezayir Beylerbeyi (dışişlerinde Osmanlı'ya bağlı) Hasan Dayı ile masaya oturmayı gündeme getirdi.
O dönemde yeni başkan seçilmiş Başkan George Washington kongreyi haberdar etti ve Joseph Donaldson başkanlığındaki heyeti Hasan Dayı ile anlaşma sağlayarak Amerikan gemilerinin Akdeniz'de ticaret yapma hakkı kazanması için Cezayir'e gönderdi.
Hasan Dayı ile Amerikan heyeti Türkçe bir anlaşma imzalayarak (5 Eylül 1795), Amerika'nın yıllık 642.500 dolar haraç ve yıllık 12000 Cezayir altını (21600 dolar) vermesi karşılığında, esirlerin iadesi ve gemilerin Cezayir'de Osmanlı emniyeti altında ticaret yapmasını kabul ettiler. Geri dönen Amerikan heyeti bu anlaşmayı Amerikan Kongresi'ne de sunmuş ve kongrece de onaylanmıştır. (7 Mart 1796)
Bu anlaşmanın önemi:

Türkçe yapılmış olması. Amerika, İngilizce olmayan ilk ticaret anlaşmasını Fas ile 1786 da Fas ile imzalamıştı ki bu anlaşma Arapçadır. O halde bu anlaşma Amerika'nın ikinci yabancı dille imzaladığı anlaşma oluyor.
Amerika Osmanlı'ya vergi ödemiştir.
Bu anlaşmanın benzerlerini Amerika; Osmanlı eyaletleri olan Trablusgarp ve Tunus ile de imzalayarak onlara da vergi vermiştir.
Amerika bu vergilerden 1824 yılında tamamen kurtulmuştur. Trablusgarp'ın Amerika'ya savaş başlatmasıyla Amerika Kuzey Afrika kıyılarını bombalamış ve asker çıkarmıştır. Böylece anlaşmaların hükmü kalmamıştır.
Aslında uzun vadede incelendiğinde her ne kadar haraca bağlanmış ve yabancı dilli anlaşmayı kabul etmiş de olsa bu Barbary anlaşmaları namı ile anılan anlaşmaların sonucunda Amerika kârlı çıkmıştır.

Anlaşma Metni 22 maddeden oluşur. İşte ilk üç maddesinin orijinal metni:

1. Fasıl: İbtida ki faslın kavi u kararı oldur ki işbu 1210 senesinde hala Merikan Ceziresi Eyaletlerine mutasarrıf dostumuz Corco Vaşinto (George Washington) her biri zebtinam Merika Hakimi ile ocağımız Mahruse-i Cezair-i Garbta Sahib-i Devlet olan Saadetlü Hasan Paşa (Cezayir Dayısı Hasan Paşa) -yesserellahü ma yezid vema yeşa- Hazretlerinin rey ve Asker-i Mansure Ağası ve Kul Kethüdası ve sair Erbab-ı Divan ve cümle Asakir-i Mansure ve Canibinin reayaları ittifakıyla bu sulh ve selahımız ve metin ve muhkem olub sabit olmuştur. Ba'del yevm sulhümüze muhalif ve mugayir ve fasid idicek bir söz kalmamış. Vesselam (Bu anlaşmanın her maddesi selam ile bitmektedir ki bunun anlamı barıştır) Tahriren Fi 21 Safer, Sene 1210.

2. Fasıl: İkinci faslın kavi u kararı oldur ki Merikan Hakimi dostumuzun gemileri gerek büyük ve gerek küçük ve kezalik anların hükmünde olan reayasının gemileri Mahruse-i Cezayir iskelesi veyahut taht hükmünde olan iskelelere varurlar ise adet-i kadim üzere rızklarından ötürü sattıklarında sair İngiliz ve Felemenk sevid bazerkanlarının vire geldüği ve anlara akdolunan gümriği 100 guruşta beş guruş gümrük alına. Ziyade taleb olunmaya. Ve bir dahi budur ki satılmayan rızkların yine gemiye koyup götürmek murad ettiklerinde bir kimesne anlardan bir şey talep itmeye. Ve mezkur iskelelerde bir kimesne anları incidüb alıkomayalar. Vesselam. Tahriren fi 21 Safer 1210.

3. Fasıl: Üçüncü faslın kavi u kararı oldur ki Merikan Hakimi dostumuzun gerek korsan ve gerek bazargan ve gerek Cezayir'in korsan ve bazargan gemileri ruy-i deryada birbirlerine rastgelüb buluştuklarında aramaktan ve birbirlerin incitmekten beri olup rivayet ve hürmet ile birbirlerinden yollarına gitmeden bir kimesneye mani olmaya. Ve biri dahi budur ki içlerinde herkangı cins olursa olsun yolcu oldukta rızkları ve malları ve eşyalarıyla her ne canibe giderler ise birbirin incidüb bir şeylerin almaya ve bir yere götürmeyeler ve eğtendürmeyeler ve hiçbir vecihle birbirlerine zarar u ziyan itmeyeler. Vesselam. Tahriren fi 21 Safer 1210.

İngilizce Tercümesi:
Treaty of Peace and Amity Signed at Algiers September 5, 1795 *

Treaty of Peace and Amity, signed at Algiers September 5, 1795 (21 Safar, A. H. 1210). Original in Turkish. Submitted to the Senate February 15, 1796. Resolution of advice and consent March 2, 1796. Ratified by the United States March 7, 1796. As to the ratification generally, see the notes. Proclaimed March 7, 1796.

ARTICLE 1st From the date of the Present Treaty there shall subsist a firm and Sincere Peace and Amity between the President and Citizens of the United States of North America and Hassan Bashaw Dey of Algiers his Divan and Subjects the Vessels and Subjects of both Nations reciprocally treating each other with Civility Honor and Respect

ARTICLE 2d All Vessels belonging to the Citizens of the United States of North America Shall be permitted to enter the Different ports of the Regency to trade with our Subjects or any other Persons residing within our Jurisdiction on paying the usual duties at our Custom-House that is paid by all nations at Peace with this Regency observing that all Goods disembarked and not Sold here shall be permitted to be reimbarked without paying any duty whatever either for disembarking or embarking all naval & Military Stores Such as Gun-Powder Lead Iron Plank Sulphur Timber for building far pitch Rosin Turpentine and any other Goods denominated Naval and Military Stores Shall be permitted to be Sold in this Regency without paying any duties whatever at the Custom House of this Regency.

ARTICLE 3d The Vessels of both Nations shall pass each other without any impediment or Molestation and all Goods monies or Passengers of whatsoever Nation that may be on board of the Vessels belonging to either Party Shall be considered as inviolable and shall be allowed to pass unmolested.

ARTICLE 4th All Ships of War belonging to this regency on meeting with Merchant Vessels belonging to Citizens of the United States shall be allowed to Visit them with two persons only beside the rowers these two only permitted to go on board said vessel without obtaining express leave from the commander of said Vessel who shall compare the Pass-port and immediately permit said Vessel to proceed on her Voyage unmolested All Ships of War belonging to the United States of North America on meeting with an Algerine Cruiser and Shall have seen her pass port and Certificate from the Consul of the United States of North America resident in this Regency shall be permittd to proceed on her cruise unmolested no Pass-port to be Issued to any Ships but such as are Absolutely the Property of Citizens of the United States and Eighteen Months Shall be the term allowed for furnishing the Ships of the United States with Pass-ports.

ARTICLE 5th No Commander of any Cruiser belonging to this Regency shall be allowed to take any person of whatever Nation or denomination out of any Vessel belonging to the United States of North America in order to Examine them or under presence of making them confess any thing desired neither shall they inflict any corporal punishment or any way else molest them.

ARTICLE 6th If any Vessel belonging to the United States of North America shall be Stranded on the Coast of this Regency they shall receive every possible Assistance from the Subjects of this Regency all goods saved from the wreck shall be Permitted to be Reimbarked on board of any other Vessel without Paying any Duties at the Custom House.

ARTICLE 7th The Algerines are not on any presence whatever to give or Sell any Vessel of War to any Nation at War with the United States of North America or any Vessel capable of cruising to the detriment of the Commerce of the United States.

ARTICLE YE 8th Any Citizen of the United States of North America having bought any Prize condemned by the Algerines shall not be again captured by the Cruisers of the Regency then at Sea altho they have not a Pass-Port a Certificate from the Consul resident being deemed Sufficient untill such time they can procure such Pass-Port.

ARTICLE YE 9th If any of the Barbary States at War with the United States of North America shall capture any American Vessel & bring her into any of the Ports of this Regency they shall not be Permitted to sell her but Shall depart the Port on Procuring the Requisite Supplies of Provision.

ARTICLE YE 10th Any Vessel belonging to the United States of North America, when at War with any other Nation shall be permitted to send their Prizes into the Ports of the Regency have leave to Dispose of them with out Paying any duties on Sale thereof All Vessels wanting Provisions or refreshments Shall be permitted to buy them at Market Price.

ARTICLE YE 11th All Ships of War belonging to the United States of North America on Anchoring in the Ports of ye Regency shall receive the Usual presents of Provisions & Refreshments Gratis should any of the Slaves of this Regency make their Escape on board said Vessels they shall be immediately returned no excuse shall be made that they have hid themselves amongst the People and cannot be found or any other Equivocation.

ARTICLE YE 12th No Citizen of ye United States of North America shall be Oblidged to Redeem any Slave against his Will even Should he be his Brother neither shall the owner of A Slave be forced to Sell him against his Will but All Such agreements must be made by Consent of Parties. Should Any American Citizen be taken on board an Enemy-Ship by the Cruisers of this Regency having a Regular pass-port Specifying they are Citizens of the United States they shall be immediately Sett at Liberty. on the Contrary they having no Passport they and their Property shall be considered lawfull Prize as this Regency Know their friends by their Passports.

ARTICLE YE 13th Should any of the Citizens of the United States of North America Die within the Limits of this Regency the Dey & his Subjects shall not Interfere with the Property of the Deceased but it Shall be under the immediate Direction of the Consul unless otherwise disposed of by will Should their be no Consul, the Effects Shall be deposited in the hands of Some Person worthy of trust untill the Party Shall Appear who has a Right to demand them, when they Shall Render an Account of the Property neither Shall the Dey or Divan Give hinderence in the Execution of any Will that may Appear.

ARTICLE 14th No Citizen of the United States of North America Shall be oblidged to purchase any Goods against his will but on the contrary shall be allowed to purchase whatever it Pleaseth him. the Consul of the United States of North America or any other Citizen shall not be answerable for debts contracted by any one of their own Nation unless previously they have Given a written Obligation so to do. Shou'd the Dey want to freight any American Vessel that may be in the Regency or Turkey said Vessel not being engaged, in consequence of the friendship subsisting between the two Nations he expects to have the preference given him on his paying the Same freight offered by any other Nation.

ARTICLE YE 15th Any disputes or Suits at Law that may take Place between the Subjects of the Regency and the Citizens of the United States of North America Shall be decided by the Dey in person and no other, any disputes that may arise between the Citizens of the United States, Shall be decided by the Consul as they are in Such Cases not Subject to the Laws of this Regency.
ARTICLE YE 16th Should any Citizen of the United States of North America Kill, wound or Strike a Subject of this Regency he Shall be punished in the Same manner as a Turk and not with more Severity should any Citizen of the United States of North America in the above predicament escape Prison the Consul Shall not become answerable for him.

ARTICLE YE 17th The Consul of the United States of North America Shall have every personal Security given him and his houshold he Shall have Liberty to Exercise his Religion in his own House all Slaves of the Same Religion shall not be impeded in going to Said Consul's House at hours of Prayer the Consul shall have liberty & Personal Security given him to Travil where ever he pleases within the Regency. he Shall have free licence to go on board any Vessel Lying in our Roads when ever he Shall think fitt. the Consul Shall have leave to Appoint his own Drogaman & Broker.

ARTICLE YE 18th Should a War break out between the two Nations the Consul of the United States of North America and all Citizens of Said States Shall have leave to Embark themselves and property unmolested on board of what Vessel or Vessels they Shall think Proper.

ARTICLE YE 19th Should the Cruisers of Algiers capture any Vessel having Citizens of the United States of North America on board they having papers to Prove they are Really so they and their property Shall be immediately discharged and Shou'd the Vessels of the United States capture any Vessels of Nations at War with them having Subjects of this Regency on board they shall be treated in like Manner.

ARTICLE YE 20th On a Vessel of War belonging to the United States of North America Anchoring in our Ports the Consul is to inform the Dey of her arrival and She shall be Saluted with twenty one Guns which she is to return in the Same Quanty or Number and the Dey will Send fresh Provisions on board as is Customary, Gratis.

ARTICLE YE 21st The Consul of ye United States of North America shall not be required to Pay duty for any thing he brings from a foreign Country for the Use of his House & family.

ARTICLE YE 22d Should any disturbance take place between the Citizens of ye United States & the Subjects of this Regency or break any Article of this Treaty War shall not be Declared immediately but every thing shall be Searched into regularly. the Party Injured shall be made Repairation. On the 21st of ye Luna of Safer 1210 corrisponding with the 5th September 1795 Joseph Donaldson Junr on the Part of the United States of North America agreed with Hassan Bashaw Dey of Algiers to keep the Articles Contained in this Treaty Sacred and inviolable which we the Dey & Divan Promise to Observe on Consideration of the United States Paying annually the Value of twelve thousand Algerine Sequins (1) in Maritime Stores Should the United States forward a Larger Quantity the Over-Plus Shall be Paid for in Money by the Dey & Regency any Vessel that may be Captured from the Date of this Treaty of Peace & Amity shall immediately be deliver'd up on her Arrival in Algiers.

Sign'd VIZIR HASSAN BASHAW JOSEPH DONALDSON

Jun To all to whom these Presents shall come or be made known.
Whereas the Underwritten David Humphreys hath been duly appointed Commissioner Plenipotentiary, by Letters Patent under the Signature of the President and Seal of the United States of America, dated the 30th of March 1795, for negotiating & concluding a Treaty of Peace with the Dey and Governors of Algiers; Whereas by Instructions given to him on the part of the Executive, dated the 28th of March & 4th of April 1795, he hath been farther authorized to employ Joseph Donaldson Junior on an Agency in the said business; whereas by a Writing under his hand and seal, dated the 218$ of May 1795' he did constitute & appoint Joseph Donaldson Junior Agent in the business aforesaid; and the said Joseph Donaldson Junior did, on the 5th of September 1795, agree with Hassan Bashaw Dey of Algiers, to keep the Articles of the preceding Treaty sacred and inviolable. Now Know ye, that I David Humphreys, Commissioner Plenipotentiary aforesaid, do approve & conclude the said Treaty, and every article and clause therein contained, reserving the same nevertheless for the final Ratification of the President of the United States of America, by and with the advice and consent of the Senate of the said United States. In testimony whereof I have signed the same with my hand and seal, at the City of Lisbon this 28th of November 1795.
*Yale Üniversitesi'nin resmi internet sitesinde yayınlanan anlaşmanın ingilizce tercümesi.

Kaynakça:

Peygamberlerin Soy Ağacı (aleyhimüs selam)

2009-01-01T12:03:00.000+02:00


	PEYGAMBERLERİN SOYAĞACI
	aleyhümüsselam
~mö 55000~ 30000	HZ ADEM (as)
	HZ ŞİT (as)
	…………………………………….


?	HZ İDRİS (as)
	…………………………………….


	LAMEK
~mö 10000	HZ NUH (as)
	YAFES		HAM	SAM
	………………………………………………………………	Yafes'ten Türkler, Kafkasyalılar, Aryanlar, Ural halkları, Çino-Tibetyalılar; Ham'dan K. Afrikalılar, Antik Mısırlılar, İnduslar; Sam'dan Sami ve Afro-Asyatik kavimler (İbrani ve Araplar) türemiştir diye rivayet edilmiştir.		………………………….
				………………………….
				…………..	………………………………………………	…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….




				HZ HUD (as)





					HZ SALİH (as)






		SARUG
		NAHOR
		AZER (TAREH)
~mö 1800-1700	ZÜL KARNEYN (as)	HÂRÂN	HZ İBRAHİM (as)
	ZÜL KARNEYN (as)	HZ LUT (as)	HZ İSMAİL (as)	HZ İSHAK (as)					-ZİMRAN -YOKŞAN -MEDAN -MİDYAN -YAŞBUQ -ŞUAH
			…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…………………………………..	HZ YAKUB (as)				AYS
~mö 1600-1550	??????? HIZIR (as) ???	???		HZ YUSUF (as)	YEHUZA	BÜNYAMİN	LAVİ	RAVİL
		???		EFRAİM	BARİZ	……………………………………………………………………………………	KAHİS	MÛS
				-ŞÜTLEM -NUN	………………………………………….		………………………………………………	HZ EYYUB (as)	…….. MiDYAN'dan devam eden soy
				……………………………………				Hz Zülkifl (zayıf bir rivayet)	…….. MiDYAN'dan devam eden soy
								Zülkifl'in Hindistan'da, Kapil doğumlu Buda olduğu rivayeti de vardır.	YEŞCÜR
									MİKAİL
~mö 1400-1300									HZ ŞUAYB (as) (Hz. Musa'nın kayınpederi)



							İMRAN
~mö 1200				(Nun oğlu) YUŞA (as)	KALİB		HZ HARUN (as)	HZ MUSA (as)
	?????? HIZKİL			… ŞÜTLEM'den devam ???? (rivayet)	………………………………………………………………………….		……
	?????? HIZKİL						……	…………
	Tevrat'ta Ezekiel adıyla bilinen zat Hızkil'dir.						AYZAR
							FİNHAS
							YASİN	SAVF
	Zülkarneyn'in de peygamber olup olmadığı kesin değildir. Yafes soyundan olduğuna dair rivayetler vardır. Tüm dünyaya hakim olduğu hadislerde anlatılır. Ye'cüc Me'cüc seddini yapmıştır. Hz İbrahim ile görüştüğü rivayet ediliyor. Oğuz Kağan olabileceği düşünülmüştür.Hızır da aynı şekilde şüphelidir. Zülkarneyn'le yakınlığı olabilir. Uzun ömür verilmiş, Hz Musa ile görüşmüştür. Hala yaşadığı söylenmektedir.			ADİY			HZ İLYAS (as)	TEHU
				AHTUB				YEHU
				HZ ELYESA (as)				YERHAM
						MATTA (annesi)		ALKAMA
						HZ YUNUS (as)		BALİ
								ŞAMUEL
							………..
							İRMİYA
							………
					İŞA		………
~mö 920		?????? LOKMAN (as)			HZ DAVUD (as)			………………………………………………
					HZ SÜLEYMAN (as)
		ŞA'YA ?			…………
	Hz Lokman'ın peygamber olup olmadığı kesin değildir. Salihlerden olduğu kesindir. Mısırlı ve Ham soyundan olduğu rivayetleri vardır. Tıp ilmine vakıftır.



					HIZKIL
					HZ DANYEL (as)	……..

						…..
					………………….			CERVE
					………………….			ÜZEYİR (as)
					…………………………………………………..	……………………………………………………………………..	Hz İsa da, Hz Zekeriyya da Hz Süleyman bin Davud soyundandır. Ancak aradaki atalar malum değildir.



















							Hz Zekeriyya (as), Hz Meryem'in teyzesinin kocası, yani eniştesidir.

					BERAHYA
~mö 100				HZ ZEKERİYYA (as)	MASAN
				HZ YAHYA (as)	İMRAN
					HZ MERYEM
~ 0					HZ İSA (as)
	Adnan'ın Hz İsa'dan önce yaşamış olması da kuvvetle muhtemeldir. Ancak ne kadar önce yaşamış olduğu bilinemiyor.		Peygamber Efendimiz Hz Muhammed (sav)'in soyu hakkında Adnan'a kadar ittifak vardır. Adnan'dan Hz İsmail'e kadar aradaki ataları kesin olmamakla birlikte Hz İsmail'e dayandığı kesindir. Risale-i Nur Külliyatından Mektubat'ta, Peygamberimiz'in ceddinden Ka'b bin Lüey'in de peygamber olabileceği hakkında rivayetler haber verilmiştir. Ka'b meşhur ve büyük bir insandı.
									ADNAN
									MAADD
									NİZAR
									MUDAR
									İLYAS
									MÜDRİKE
									HUZEYME
									KİNANE
									NADR
									MALİK
									FİHR
									GALİB
									LÜEY
									KA'B
			MÜRRE
			KİLAB (FİHR veya KUREYŞ)
400			KUSAYY
430	VELİD	<<<<<	ABDİ MENAF	>>>>>	ABDÜŞ ŞEMS >	UMEYYE >	HARB >	EBU SÜFYAN >	MUAVİYE
			HÂŞİM						YEZİD
464			ABDÜL MUTTALİP (ŞEYBE) (464)		>>> HACL		Hz Abbas ve Hz Hamza (ra) Peygamberimiz'in (sav) müslüman amcalarıdır. Ebu Leheb müşriktir. Ebu Talip ise Peygamberimiz'i büyütmüş, kollamış, fakat meşhur görüşe göre müslüman olmamıştır.
					>>> MUKAVVİM
					>>> DIRAR
					>>> KUSEM
					>>> HARİS
					>>> ZÜBEYR
					>>> EBU TALİB		> UKEYL
							>>>>>>>>>>>
							> CAFER
					>>> EBU LEHEB		Peygamber Efendimiz'in (sav) eşi Hatice de Kusayy oğullarındandır.
					>>> HZ ABBAS
					>>> HZ HAMZA
					>>> ABDULLAH
	annesi AMİNE
	annesi AMİNE
571	HZ MUHAMMED (sallallahü aleyhi ve sellem)
	HZ MUHAMMED (sallallahü aleyhi ve sellem)
	KASIM (4 yaşında)	ZEYNEP (30 yaşında)	RUKAYYE (22 yaşında)	ÜMMÜ GÜLSÜM (23 yaşında)	ABDULLAH (3 aylık)	İBRAHİM (17 aylık) (annesi Mariye)		HZ FATIMA (25 yaşında)	HZ ALİ
	Peygamber Efendimiz'in (sav), İbrahim dışındaki çocuklarının annesi Hz. Hatice'dir
		HZ EMAME

							HZ HASAN	HZ HÜSEYİN	HZ ZEYNEB
	Peygamber Efendimizin soyu olan Seyyidler, günümüze kadar kızı Hz. Fatıma ve damadı Hz. Ali'den devam etmiştir.							ZEYN EL ABİDİN
								MUHAMMED BAKIR
720 ?								CAFER-İ SADIK
								???
	Peygamberimizin (sav) Hanımları:
	Hatice, Sevde, Aişe b. Ebubuekr, Hafsa b. Ömer, Zeyneb, Ümmü Seleme, Ümmü Habibe, Cüveyriye, Safiyye, Mariye, Meymune



	KAYNAKLAR
	1) Asım Köksal, Peygamberler Tarihi
	2) İslam Kültür Atlası, El Farukî
	3) w-ww.historyfiles.co.uk
	4) htt-p://w-ww.sorularlaislamiyet.com/subpage.php?s=show_qna&id=68547

Ulaşılamaza Dayanaklandırma

2008-12-24T12:35:00.002+02:00

Şimdi daha önce tanımı yapılmamış olabileceğini düşündüğüm bir kavramı tanımlamak üzereyim. Bu kavrama "ulaşılamaza dayanaklandırma" (el istinadün alâ bilayakîn) (to be foundation on unreachable) ismini verebiliriz. Evvela tanıma girelim:

Tanım: Fikrini meşrulaştırmak için bu fikri dayandıracak bir nokta arayan insanın, kolay yolu seçerek sorgulanabilirlikten kurtulmak için, fikrini kimsenin ulaşamayacağı bir merciye dayandırması psikolojisidir.

Örnekler:
1. Ölmüşlere dayandırma: Ençok kullanılan ulaşılamaza dayanaklandırma türüdür. Örneğin "Fatih Sultan Mehmet yaşasaydı xxxxx'a oy verirdi", "Atatürk yaşasaydı xxxxx partisine üye olurdu", "Abdülhamit yaşasaydı İngilizleri dize getirirdi", "dedem yaşasaydı seninle gurur duyardı" türünden dayanaklandırmalardır ki kontrol edilebilir olmadığından söyleyen kişi için söylemesi çok kolay olur ve dolayısıyla bu psikolojiye girmiş kişinin bu türden cümleler söyleme ihtimalini arttırır.
2. Sonlanmış kurumlara dayandırma: "Osmanlı olcaktı şimdi, hiç hırsızlık olmazdı", "Bizans yıkılmasaydı daha huzurlubir dünya olurdu", "Biz Mevleviliğin devamıyız"...
3. Görülmemişe dayandırma: "Okyanusların dibinde xxxxx madesi olduğundan denizlerde tuz vardır", "kalbimi görseydin seni ne kadar sevdiğimi anlardın"...
Bnların ciddiye alınacak pek bir tarafı yoktur. Çünkü kontrol edilmesi imkansızdır.

Ancak imanî meseleler bu başlık altında incelenemez. Çünkü onlarda kontrol edilebilirlik vardır. O konuyu da size bırakıyorum. Burada kastedilen, kontrol edilemediği için bol keseden sallama psikolojisinden ibarettir.

0 derece sıcaklığın 2 katı?

2008-03-29T19:00:00.003+02:00

Bir gün bana bir öğrenci heyecanla şöyle bir soru sormuştu;
"hocem, bugün hava 0 derecedir, yarın hava sıcaklığı bu günkünün 2 katına çıkacağına göre yarın hava kaç derece olur?"
Aslında sorunun cevabını peşinen vermek gerekirse; "0 ın bir şeyin yokluğunu belirtmediği ölçüm birimlerinde, değerlerin katları alınamaz" demek gerekir.

Bunu biraz açıklayalım. Örneğin 0 derece değil de 23 dereceyi düşünün. 23 derecenin iki katı 46 derecedir. Ama fahrenayt cinsinden 23 derece = 74 fahrenayt tır ki 74 . 2 = 148 fahrenayt eder ki bu 46 dereceye karşılık gelmez.

Bunun sebebi 0 derecenin bir yokluk belirtmemesidir. 0 derecenin başlangıç alınması bir kabuldür.

Yıllarda da böyledir. Mesela bu yıl 2008. hicri olarak ise 1429.
Şimdi 2008 . 2 = 4016 ve 1429 . 2 = 2858 elde edilir. Ancak hicri 2858 yılı miladi olarak 4016 olamaz. Çünkü tarihlendirmelerde de 0 yılları birer kabuldür.

Ancak, ağırlık, uzunluk ölçülerinde öyle değildir. 0 kg demek ağırlığın olmadığını gösterir. 0 cm uzunluğun olmadığını gösterir ve bunlar kabul değildir. Onun için de katları alınabilir. Örneğin ben 25 cm uzunluğa karış adını versem,
150 cm = 6 karış olur.
150 . 2 = 300 cm dir ki gerçekten de 300 cm 12 karıştır, yani 6 karışın iki katı.
Bir örnek daha vereyim. ÖSS puanlamasında 300 puan alan bir öğrenci, 150 puan alan bir öğrencinin 2 katı kadar başarılı değildir. (Gerçekte çok daha fazla başarılıdır). vb...

pi=180 midir, yoksa pi=3,14... müdür?

2008-03-28T15:46:00.006+02:00

pi sayısını bilmeyenimiz yoktur. Yani matematikle az çok ilgilenmişsek tabi. Bir de trigonometriyi öğrenince insan, aklına bir gün şu soru düşüverir:

"Bu güne kadar hep pi=3,14... deyu öğrenmiş idik, amma imdi öğretmenimiz pi'nin 180 olduğunu söyledi. Pi=180 ise, 180=3,14... gibi bir sonuç ortaya çıkmış olmaz mı?"

Esasen bu soruyu öğretmenine soran bir öğrenci, %97 ihtimalle doğru cevap alamayacaktır zira öğretmenlerin de çoğu bu sorunun cevabını bilmez. Bazı cehle düşmüş matematik öğretmenleri ise evveliyatında katlettikleri matematiğin kemiklerini sızlatırcasına;
"matematikte bazı kabuller vardır evladım"
"bunlar matematiğin açıklayamadığı kör noktalar"
"trigonometride pi=180 alınır, geometride pi=3,14 alınır yavrum, bi daha sormayın" vb cevaplar verirler.

Halbuse şu tanımları bir biliversek... Size, radyan ve derece tanımını vererek işe başlayayım. Radyan da Derece de açı ölçme birimidir bilesiniz.Yukarıda 180 derece=pi radyan olduğunu görüyoruz. Bu 180=pi anlamına gelmez. Yani birimler yok sayılamaz. Mesela bu şuna benzer. "1 kg = 1000 g" dediğimizde birimleri def edip "demek ki 1=1000 miş yaw" diyemeyiz.

"Yani pi=3,14... tür. pi = 180 yanlıştır. pi radyan = 180 derece doğrudur".

0,99999... = 1 üzerine

2008-03-26T18:41:00.009+02:00

Devirli ondalık sayılarda pek çok öğrenci hatta öğretmen, 0,9999... değerini 1 den küçük zanneder. Zaten öğrencilerin böyle sanmasının nedeni de bu gibi öğretmenlerdir. Aslında 0,9999... devirli sayısı, hiç şüphe götürmeyecek şekilde 1 e eşittir. Yani bundan zerre kadar şüphe eden sonsuzluk kavramını ve matematiği gerçek manada kavrayamamıştır ve daha formül ezberleme aşamasındadır. Gerçi 0,9999... sayısının 1 den çok çok çok az küçük olduğunu, yani 1 olmadığını size ispatlamaya çalışan matematikçiler (!) görebilirsiniz bazen tabi ki ve size bu teoremlerini (!) ispatlarlar bile. İspatlarken yüz mimiklerini, vücut hareketlerini kullanıp, demagoji yöntemleriyle aklınıza yatıramadıkları zaman ise sesini yükseltme, sizinle dalga geçme, gerekirse "höt zöt" türünden küçük korkutmalar yöntemini ve en son "sen benden daha mı iyi bilcen lan" yöntemini kullanarak teoremlerini ispatlama çabasına girerler.

Tabi güzel MATEMATİKimizde böyle ispat yöntemleri yoktur. Teoremin ispatı aşağıdadır. İspat gayet, kısa, anlaşılır, şüphesiz ve estetik. Artık bundan sonra kim "0,99999... = 1 değildir, bu bir kabuldür" derse bilmeli ki matematikte öyle kabul olmaz. Buradaki kabul, bunu 1 den gayrı sayanın matematikçi kimliğinin zayıf kabul edilmesinden ibarettir.

Soru 1:

Cevap: Bu sorunun cevabı hiç bir şek ve şüphe olmaksızın 1 dir. 0 diyen matematikte sonsuzluk kavramını anlayamamıştır.

Soru 2:

Çözüm sağdadır...
Şimdi çözümden takip etmişsinizdir. x=4 elde ediyoruz. Yani o kesirin tam değeri 4 tür. Buna "yaklaşık" demek, kabul demek matematiği hançerlemektir.

Aynı mantık sonsuz kökler için de geçerlidir. Ayrıca serilerde de çıkan sonuçlar asla ve kat'a yaklaşık sonuç değildir. Tam sonuçtur ki aksini iddia eden matematikten anlamadığını iddiaetmektedir de farketmemektedir.

Bu arada çok sevgili Matematikçi abimiz Şamil Akçagil Hocamız da meseleyi teyid etmiş üstelik aşağıdaki bilgileri de eklemiştir ki kendisine teşekkür ediyorum.
Burada birinci limit 0 dır. İkincisi ise 1 dir. Sebebi aşikar olduğundan okuyucuya bırakolacaktı ancak hadi açıklayalım. 1. limit dışarda, içerde 0 ın sağında sonlu sayıda 9 var. o halde tamdeğeri 0 dır. 0 ın limiti 0 dır. 2. limitte ise n sonsuza gittiğinden, 0,9999... devirlisi elde edilir ki bu 1 dir. 1 in tam değeri de 1 dir.

kümes hayvanları mercek altında

2008-03-05T22:42:00.006+02:00

Uzun zamandır eksik kalmış bir konuyu açıklığa kavuşturacak olmanın haklı gururuyla yeniden karşınızdayız. Yapmakta olduğum çok ciddi çalışmaların arasında bir nefes almak istediğim anlardan birini yakalayarak sevgili kümes hayvanlarını masaya yatırıyoruz. Küçüklüğü neredeyse kümeste geçmiş olan (!) benim gibi biri için bu çok zor olmasa gerektir.
Evvelen tavuk türünü ele alacağız:
Tavuğun dişisine tavuk, erkeğine horoz (yada küçük ses uyumuna uydurursak horaz), yumurtadan yeni çıkmış yavrusuna civciv veya civci veya bici, ana tüyünü atmış gençlerine piliç denir. Kuluçkaya yatmış ve civciv büyüten ana tavuğa gork tavuk denir. Küçük cins tavuklara cin tavuğu ve horozuna da cin horozu denir.
Hindinin erkeği horoz değildir. Erkek hindidir. Dişisi de dişi hindidir. Hindinin diğer adı pîpidir. Yeni yavrusu gene civci, genci ise palazdır.
Ördek (eski türkçe ebür-dek) hayvanının dişisine burçin adı verilir. Türün diğer bir adı gulûktur. Yavrusuna da civciv, gencine palaz denir. Ayrıca yaban ördeğinin angut adında bir ferdi vardır.
Kaz ise ısıran bir kuş olup irice bir hayvandır. İri olmasına aldanmayın her an uçup arazi olabilir.
Kümeslere yeni giren bıldırcın hayvanının da erkeğinin dişisinin müstakil adı olmamakla birlikte, bıldırcın hayvanının diğer ismi pıtpıdiktir. Çünkü bu hayvan böyle öter.
Kümeslerde seyrek de olsa memeli hayvanlara rastlanır. Bunlardan biri tavşandır (eski türkçe: tabışgan) ki; yavrusuna göcek denildiği rivayet olunur.
Kümeslerin bir de düşmanları vardır ki bunlar tilki, sansar, gelin kadı vb hayvanlardır. Bunlardan sansar ve gelin kadının (gelincik) mantalitesini anlamak mümkün değildir. Çünkü bu kendini çok zeki sanan tamahkar hayvanlar kümese girip bir tavuk öldürüp yiyip def olup gitmek yerine, kümeste mesela elli baş hayvan varsa, hepsinin kafasını koparır veya öldürür. taş üstünde taş, gövde üstünde baş komaz. Amacın yemekse bi tane ye git. Ama bunların amacı yemek değil. Kana susamış hayvanlar. Bir de bu hayvanlar rivayet olunur ki üç parmağın girdiği yerden geçebilen hayvanlarmış. Daha olmadı kümesin tuğlasını bile söküp girdikleri olur. Kabus gibi walla.

Matematiği Ayrıcalıklı Yapan Ne?

2007-12-30T14:00:00.000+02:00

"Bilimlerin arasında matematiğin çok ayrı bir yeri vardır" sözünü sık sık tekrarlarlar. Ben de çok da düşünmeden o tekrarları yapanlardan biriyim aslında. Ama yine de kendime hep sorardım "acaba neden?" diye. Geçenlerde sebebi aklıma düşüverdi...

Bir kere diğer bilimlerde (veya sanat dallarında) ortaya konan bir çalışmada, çalışmanın kim tarafından yapılmış olduğu önemlidir. Bu; Tarih, Dil Bilim, Coğrafya, Etnoloji, Siyaset Bilimi, Ekonomi, Resim, Müzik, Hat, hatta bir ölçüde Fizik, Kimya, Biyoloji vs için böyledir. Örnek mi istiyorsunuz? Örnekleri aşağıda maddeliyorum, buyrun;

Diyelim ki ben diyorum ki: "Vizigotlar ile Ostragotlar Alman milletini oluşturmuştur". Sonra da gerekçelerini açıklıyorum, ama, önce sorulan, bunun kim tarafından söylenmiş olduğu. Ben değil de bir Got uzmanı aynı gerekçeleri ileri sürerek bunu söyleseydi hemen kabul görecekti. Ama sırf söyleyenden dolayı bir hakikat güme gitti.
Mesela ben bir soyut resim yaptım, satmaya çalışıyorum. Tabi alan yok. Sonra aynı resmin altına Picasso yazıp kendisinin eline veriyoruz ve o da ne? Resim bir servet karşılığı satılıyor. O zaman o resmin hakiki değeri hani?
Söz gelimi ben dedim ki: "para piyasalarında bu hafta bir çalkalanma olacak ve altın çok değer kaybedecek", malum; kimse takmıyor, ama bunu bir ekonomi uzmanı söylese hemen millet elindeki altını bozdurmaya çalışacak.
Farazà ben şu sözü söylemiş olsam: "İnsanlardaki önyargıyı kırmak, bir atomu parçalamaktan daha zordur". O zaman tahmin edeceğiniz gibi bu söz tarihe geçmeyecekti. Ama değil mi ki bunu Albert Einstein söyledi; "o dediyse doğrudur" oldu.

İşte bir lütf-u ilahî olarak Matematikte böyle bir tutarsızlık göremezsiniz. Size Karl Frederic Gauss gelse ve dese ki:
"2 den büyük her çift sayı, herhangi iki asalın toplamıdır",
hemen diyeceksiniz: "ispatla bakalım Gauss efendi".
Gauss: "ispata ne hacet ey gafiller, ben diyorum bunu ben, koca Gauss"
deyu haykırsa da nafile. Biz gene ispat isteyeceğiz. Eğer ispatlayamazsa inanmayacağız. Öte yandan bir zavallı lise öğrencisi dikilse karşımıza ve dese ki: "Gauss'un ispatlayamadığını ben ispatladım abey, aha ispatı",
önce eğilecek herkes üstüne, çocuk doğru yapmışsa bu şerefi herkes istisnasız koca Gauss'a değil de küçük çocuğa verecek. Kimse de:
"bir veledin sözüne mi inanacağız!" demeyecek.

Çünkü: "matematikçi ikna etmez, ispat eder; güveninizi beklemez, yalnız dikkat etmenizi ister."

Matematiği büyük yapan, büyüklüğünü, büyük bir isimden değil de kendi büyüklüğünden almasıdır.