crox-box

vrijdag 10 juli

2009-07-10T00:32:00.004+01:00

We rijden door een groen landschap. Buta zit in de laadruimte. Hij vroeg of hij een sigaret roken mocht. 'Dat mag,' zei ik. Hij kreeg de asbak toegestopt, een kleine en ronde asbak in twee kleuren - geel, blauw - van het merk Ricard. Hij zweeg. Veel viel er niet te zeggen. We rijden naar Kemzeke, naar de Foundation, naar de begrafenis van Philippe. Het enige wat we hadden gezegd was dat er veel mensen zouden zijn en dat dat een reden was om er weg te blijven. En er waren er nog natuurlijk. Eén ervan werd duidelijk toen we in de Foundation stonden, helemaal achterin de zaal waar de plechtigheid plaatsvond, in een van de serres vlakbij de vijver. De ceremonie was al een tijdje bezig. Door de ruiten kon je de bomen zien en het struikgewas. Kristel en Florin waren niet eerder in de Foundation geweest. Kristel wist niet eens waar het was. Ze droeg een zwarte, smalle pantalon, een zwart jasje, rode hakken. Ook Florin had zich deftig aangekleed. We zagen er uit, vond ik, alsof we naar een feestje gingen. Het was een van de redenen waarom ik er liever weg gebleven was: ik torste een emmer met drek. Ik was niet van plan om daar discussie over te beginnen. Drek is drek. Trouwens, met wie. Ik zei het binnensmonds, grommend: 'Hou op, hou op met dat gebeuzel over kunstenaarschap.' En toch was ik rustig, ik voelde niets. Van de mensen die om me heen stonden, zag ik dat ze evenmin wat voelden, ook zij waren versteend in de noodzakelijke zachtheid van een tot de orde geroepen springtij.

Ik keek naar de schoenen van de persoon die naast me stond. Ik keek... en keek, bleef kijken. Alsof ik in een roofdier veranderd was. Zo keek ik naar de schoenen van de persoon die naast me stond.

De flauwekul drong later pas tot me door: een outlaw gaat tot de laatste kogel.

dinsdag 7 juli

2009-07-07T23:48:00.030+01:00

Katten in huis halen. Ze vernielen je inboedel, kakken op het tapijt, steken het huis in brand. Dat is nog het ergste niet. Ze springen bloempotten omver, belagen de goudvis, gaan met je sokken aan de haal, niets is heilig. Vier seconden laat je een kastdeur open staan. Vier seconden geeft ze alle tijd om. Later ontdekken ze de boekenkast. Niet dat ze lezen, dat kunnen ze niet. Uiterlijke vreugde: ze springen, rollen, rennen, halen uitersten van de kamer dooreen, alles holderdebolder. Octavio Paz dondert uit het derde schap. Voorlopig is het vierde schap te hoog gegrepen. Perec bevindt zich op het zesde, een panoramisch uitzicht op de kamer, de tafel, het tuinraam, een kast. Paz dondert omlaag en sleurt Masaccio mee in z'n trieste val. Het boekje is een editie van Gowan's Art Books, het 41ste nummer. Keldervocht, wildernis, twee wereldoorlogen, dames die het boekje betastten, die het in haar handige handtasje stopten, had niemand gezien, heren die het boekje en de dames betastten, sloeg niemand acht op, zestig Hitchocks werden gedraaid, zestig, van The Pleasure Garden uit 1925 tot Frenzy in 1972, kortom: alles, bijna alles, bijna, de cinematografie ontstond, verging, Cassavetes werd geboren, stierf, zo lang bestaat dat boekje al. Het is een prullewiet, ik heb er geen halve cent voor betaald, ik kan me niet eens herinneren hoe het in de boekenkast terechtkwam, de vette vingers van verzamelaars, de achteloosheid waarmee het na verloop van tijd behandeld werd. Eerst kwam het op de bestetafel terecht onder een ruiker vlezigroze kerkrozen, het werd met zorg behandeld. Het kopje Earl Grey - met een oortje geprangd in witroze vingertjes van teer porselein - werd naast het pas op de markt gegooide boekje geplaatst. Je gaat niet met een fiets door de Sahara rijden, dat deden ze toen nog niet. George wist alles van Masaccio. Had hij aan het boekje te danken.
Tot eergisteren stond het naast Paz in m'n boekenkast op het derde schap. Of het Io was of Lapsa Tipum, dat wil ik in het midden laten. Ze hebben een samenwerkingsverband, dragen kogelvrije vesten, de bloempot scheef als een Borsalino. Masaccio aan flarden. Aan de katten kan het niet liggen. Ze nemen geen standpunt. 't Zijn schatjes.

voormiddag

De hoofdredacteur belt me. Hij is in Limerick, kocht een boek van Jan Knol, drinkt koffie.

avond

Een avondje bij Van Ryssen thuis. De ecclectische maaltijd wordt geserveerd op gele borden: dahl of linzenprak op smaak gebracht met een uitgebreid assortiment kruiden (van Turkije tot Thailand hebben ze duizend en één varianten op dit gerecht), een Provencaalse potpourri en Bengaalse curry - niet helemaal volgens het boekje, preciseert Van Ryssen: de bloemkool en de erwtjes zijn uit het noorden, de curry uit Madras.
Frips en Marc zijn van de partij. We hebben elk voor een fles rode wijn gezorgd, zij een Bordeaux Le Riat 2007, ik een Vina Albali, de Spaanse reserva 2003 uit het Carrefour assortiment. We babbelen, lachen, smullen. In de modder van de Schelde zit knijt, legt Van Ryssen uit. Knijt is een micromugje. Van Dale houdt het bij kriebelmugje en suggereert als variant - verouderd - dat het om ondermaatse brasem zou kunnen gaan. Die knijt is een plaag. Nu zijn ze aan het pompen, ze houden het gebied nat, lokken op die manier watervogels naar de schor, een gebied van riet en modder waar het knijtbestand triomfeert sinds ze de vleermuizenkolonie onder de Gentbruggebrug weggehaald hebben. Er was een vergadering. Ze hadden wetenschappers uitgenodigd, een biologe van de Antwerpse universiteit, iemand die alles over knijt en aanverwanten wist, iemand van het Schepencollege, woordvoerders, een ambtenaar die zichzelf opvrat. Iemand uit de buurt had het lef om het over die vleermuizenkolonie te hebben. Die vleermuizen vliegen 's nachts. Geen huishouden zoals wij het kennen, ze hangen in trossen, 's nachts vliegen ze uit. Daar zeg ik zoiets: trossen. Trossen domheid. Dat is wat ze plukken, ze maken er nieuws mee.

Ik probeer de yoghurtsaus. Bij Bengaalse curry hoort yoghurtsaus. Je zal maar een knijt zijn zeg. Je bent zo klein dat je brutale stompzinnigheid onopgemerkt gebleven was als je niet met honderdduizenden was geweest. Om die reden houden ze de kijkcijfers bij en televisie heeft het voordeel dat het geen zak uitmaakt.

epigram

2009-07-06T21:18:00.018+01:00

Ik besef dat ik dood ben. Ik heb me van het leven beroofd, begreep dat ik op die manier redden moest wat van mijn betekenis gebleven was, dat ik van die betekenis een zaak wilde maken met een uitkomst die uit de zaak zelf zou blijken. Het is een offer, een offer aan een zaak die ook anderen aanbelangt. Ik deed het met tegenzin.

Ik heb me van het leven beroofd. Dat deed ik met tegenzin. Waar is de betekenis gebleven die het had. Oorzaak, doel, eindpunt, begin. Dat de betekenis honderd andere werd, dat ik moeizaam zocht naar wat van het begin gebleven was. Niemand lijkt te beseffen hoe belangrijk het begin van zo'n betekenis is. Het is een offer. Ik deed het met tegenzin.

Ik deed het met tegenzin. Het stond me tegen, het beviel me niet, het moest. Om die reden deed ik wat alleen ik had kunnen doen. Ik breng geen andere oorzaak in. Alles hield op voor het begon. Meer zei ik niet, dat het dat was wat ik deed, omdat het onaanvaardbaar is. Zo is het leven, er is niets gebeurd, het is een offer.

donderdag 2 juli

2009-07-03T00:08:00.011+01:00

Midden het tapijt ligt een stapel boeken waar ik geen plaats voor heb. Ik vis een vlieg uit het glas rode wijn, een Vacqueyras 2005, Trésor Poète. Het hulpmiddel is een reepje karton. De onzichtbare handeling heeft een zichtbaar resultaat: het vliegje klimt op het hulpmiddel. De dunne, transparante vleugels trillen. Een onheil is vermeden.

In De Morgen gingen ze er van uit dat Philippe Vandenberg in Gent woont. Dat staat zo in het artikel dat ze op 1 juli publiceerden. De titel die ze boven het stukje plaatsten komt uit een brief die Philippe aan Karel Dierickx schreef. Het zinnetje stond exact tien jaar geleden in zelfde krant. Vandenberg - die in 96 aan Open Deuren en in 97 aan Schilderkunst Hedendaags Belgisch deelgenomen had - en Sylvain Cosijns hadden toen een gezamenlijk project op de crox-locatie in de Aannemersstraat. In De Morgen hadden ze het daarover, twee dagen op rij deden ze een halve bladzijde. Luttele tijd voor dat eerste crox-project van Philippe Vandenberg hadden Marc Maet en Michaël Borremans een solo-project in croxhapox gehad. Het was het laatste solo project van Marc Maet. Michaël was amper bekend. Ik had de tentoonstelling samengesteld, was me bewust van het merkwaardige contrast, een contrast dat geen consequenties leek te hebben. Het project was met Maet begonnen. Omdat hij meende dat ik dat moest doen, was ik op het atelier van een van zijn studenten geweest, iemand zonder talent, een dame die lang na de schilderkunst uitgevonden was en daar geen antwoord op wist. Marc Maet drong aan. Ik zei dat ik aan een andere combinatie dacht, hij en Michaël Borremans. Hij wist niet wie Borremans was, Borremans was onbekend. Ook dat gebeurt.
In 2007 begonnen we aan een boek met werk van Philippe Vandenberg. Kort na elkaar had Philippe twee projecten in croxhapox. Voor het boek maakte hij een nieuwe reeks tekeningen, die na het crox-project in New York en in MSK getoond werden, projecten die samenvielen. Rob zwoegde maandenlang aan de duo-tone. Philippe ging mee in het procédé: de tekeningen, hoe kleurrijk ze ook waren, werden omgezet in duo-tone. Het resultaat was verbluffend.
Ik ging niet mee in het discours van de kunstenaar, hij had een andere taal. Ik herinner me dat we het over Michaux hadden. We dronken een rode, donkere wijn. Michaux kan je niet ernstig nemen, zei hij. Michaux kan je wel ernstig nemen, dat wist ik, zo was het. Philippe meende dat dat niet kon. Die betekenis bleef tussen ons in hangen.

De dood van Philippe geeft me een onbehaaglijk gevoel. Dat Van Miert in z'n kersentuin uit een boom viel, dat Yasmine zich verhing, dat Michael Jackson uit elkaar gespat is op een manier die niet eens tot de verbeelding spreekt, dat is tot daaraan toe.

dinsdag 30 juni

2009-06-30T20:05:00.015+01:00

Een boekenkast van negen planken hoog. Een eerste - en ook de meest dwingende - orde: boek gelezen, boek niet gelezen. Auteurs die ik verslond, anderen werden genegeerd, uitgekotst, verfoeid.
Auteurs die ik verslond is een. Daar is een woord voor. Ik ben het woord vergeten. Omdat ik niet bedoel dat ik de auteur opat maar dat ik aan één stuk door al zijn/haar boeken las, er niet genoeg van krijgen kon, het betreurde dat hij/zij niet meer boeken geschreven had, om dus dat misverstand te voorkomen hebben ze daar een woord voor bedacht. Ook in oneigenlijke zin: als de prooi opgevreten is, verscheurd, van de eerste tot de laatste bladzijde stuk gelezen, dan is 't op. En op is op. Dus iets in die zin, een onnoembare schaduw, te benoemen maar niet voor of van iedereen.

Eerst Van Miert die uit een kersenboom tuimelt. Charmant, uiterst charmant. Dan Yasmine. Hangt zich op in een schuurtje. Morgen staat het in De Morgen: dat 300 personen het rouwregister tekenden. We dalen af naar de bodemloze bodem van de put: een dikke laag vezel- en pulprijke magazines, type Story, Dag Allemaal, magazines met een journalistiek van een niveau dat zo vunzig en ranzig is dat ze net zo goed op straat kunnen kakken, 't spaart op het papier. Bij De Morgen jagen ze niet langer, de journalistieke jacht is er sinds lang verleden tijd. De term journalistiek werd er vervangen door hurkzit. Kakkend journaille.
Dan Jackson. Proleet, schavuit, bedrieger, als fenomeen totaal over het paard getild, met Thriller naar verluidt de best verkochte plaat ooit, sleet z'n jeugd in het areaal van een of andere debiele sekte, wou geen neger zijn, vond dat maar niks, wou het uiterlijk van een blanke hebben, ging daar zo ver in dat hij uiteindelijk op geen van beide leek. Uitgeholde, holle oppervlakkigheid, en het journaille triomfeert.
Gisteren, het zou 's nachts gebeurd zijn, stierf Philippe Vandenberg. De hoofdredacteur belde me. Hij klonk triest, raadselachtig, zei dat er iets was. Philippe Vandenberg, zei hij. Is 't ie dood, zei ik. Het was het eerste waar ik aan dacht. Begin vorig jaar hadden we gedurende een half jaar aan z'n boek gewerkt, 'Black a garden for St. John's Millbrook'. Had dat werk gemaakt omdat het binnen het crox-concept paste. Over de titel hadden we gebakeleid. 'Zelfmoord,' zeg ik tegen de telefoonhoorn. Philippe had geen rijbewijs, dat ze hem in een Skoda uit het kanaal opgevist hadden, leek twijfelachtig. Aan de Vlaamse poort van de sokken gereden, het kon. Roland Barthes Parijs 1980, Ron Huebner Amsterdam 2004, een vriendin van Morrens in 2007 toen ze in Antwerpen een zebrapad nam.
De hoofdredacteur bevestigde dat Philippe door zelfdoding om het leven gekomen was. Meer zeiden we niet. Waren de details bekend? Ik vroeg het niet, de hoofdredacteur zweeg, wat hadden we te zeggen.

Op huisnummer 39 woont een alleenstaande, hij roept en brult tegen voorwerpen, beukt met z'n vuisten tegen de tussenmuur.
Een jonge vrouw staat voor de deur van huisnummer 41. Ze gilt, slaat tegen de deur, roept.

niet gelezen

Joyce, Ulysses, 70 bladzijden. De Toverberg, Thomas Mann.
Lotte in Weimar, 70 bladzijden. Hugenau.
Het Bureau, Voskuil, delen 2 tot en met 7. Le Camion van Duras. La Télévision, Toussaint.
Misdaad en Straf, 70 bladzijden, Omega Minor 3 en de hemel van Dante, het derde deel.

maandag 29 juni

2009-06-29T22:21:00.020+01:00

Het zaaigoed doet het uitstekend, de blaadjes van de courgetten steken al boven de rand van de keramische pot uit.
Lapsa en Io kunnen het goed met elkaar vinden. Ze rollen over elkaar heen, vechten, rennen. Af en toe sneuvelt een bloempot. De eerste dagen hadden ze het moeilijk. Lapsa snauwde, is paar weken ouder dan Io, de kleine pruts, ze kon volume en gewicht inbrengen en het argument dat ze als eerste haar intrek in Knokkestraat 37 genomen had, hoewel het om een tijdverschil van amper halve dag ging maar kattenverstand schat dat anders in: eerst is eerst. Io, het tijgerke, de kleine pruts, niet eens een kwartier nadat ik haar bij Sarah en Jelle had afgehaald gedegradeerd tot indringer, territoriumbedreigend element. Ze miauwde verongelijkt, verschool zich in het duister achter een kartonnen doos, kakte op het Ikea-tapijt. Ik wachtte met het uitpakken van de dozen die Io tijdelijk onderdak verschaften, belde Sarah, vroeg of het tijgerke proper was geweest. Half uur later deed zich een nieuwe situatie voor: Lapsa en kleine pruts zaten naast elkaar, Lapsa zag in dat ze het territorium te delen had. Ik had ook zelf wel m'n steentje bijgedragen door beide katten om beurt op de schoot te nemen, Lapsa niet meer te verwennen dan kleine pruts, kleine pruts niet meer dan Lapsa, niet meer aan Lapsa te geven dan wat Io toekwam. Meer kon ik niet doen. En wat toen gebeurde, Lapsa accepteerde Io. Ze deden een test, rolden over elkaar, speelden. Het duurde niet lang voor ze samen sliepen, uit dezelfde schotel aten. Lapsa begon kleine pruts te likken. Op een dag schotelde ik ze een pasta voor waarin tonijn verwerkt was. Het rook naar rotte zemel. Wat waren ze dankbaar. Ze miauwden, o wat miauwden ze. Eet deze rotte zemel, sprak ik, dit uit de reet van het hiernumaals neergekwakte, nuttig dit godengeschenk dat er voor zal zorgen dat u straks scheten laat die het woord verdienen, meisjes, deze godenprak die in uw maag zal rotten, deze veeleisende delicatesse die zich niet zonder moeite van uwentwege door uw spijsverteringskanaal zal murwen tot ge ooit, op een dag, dikkere en naar maagzuur stinkende drollen kakt. O dank u jezus! miauwden ze, ze waren door het dolle heen, dank u jezus! dank u voor dit leerrijk moment! Ze verslonden de rotte tonijn, wierpen zich op een tweede portie. Lapsa had die tweede portie op voor Io, de kleine pruts, het boerke Naas van de familie, er nog aan beginnen moest. Lapsa keek naar de andere kat. Ze keek naar de andere kat, Io die op dat moment net aan haar tweede portie begonnen was, en ze besloot om zich niet met die portie te moeien. Waarom? Alsof ze niet wist hoe het er aan toeging. Neem wat je niet toebehoort! Brul! Vernietig! Of had ze genoeg, was ze verzadigd?

donderdag 25 juni

2009-06-26T00:33:00.007+01:00

Ik open de poort, witheet zindert het woonerf. In het withete zonlicht fietsen jonge vrouwen. Naakte benen, zingende jurken, blote dijen, alles mag. Een straathoek verderop staan dikke vrouwen dik ingepakt tegen het zonlicht, trots op de kooi die ze dragen. Trots en moe, afgepeigerd. Tussen dier en god is geen andere afstand: een kooi is een kooi.

Tiens, had ik een afspraak met Egon van Punctum of heb ik dat gedroomd? Ook vandaag hebben de handelingen een gestroomlijnde formule. Een handeling uitvoeren, er aan beginnen, het beëindigen van de handeling... en, er is niets gebeurd. Dan zijn er nieuwe handelingen en als die gebeurd zijn... niets. Er is niets gebeurd. En zelfs de herhaling... Maar die herhaling beangstigt niet. Met die handelingen is het een formule, hoe dat komt weet ik niet, het is een formule. Om die reden hebben alleen de eerste en de laatste handeling betekenis, de eerste omdat het niet anders kon, de laatste omdat er geen andere handeling is.

Na middernacht transporteer ik de lege bakken bier naar Melanie's World.
Simon stormt de nachtwinkel binnen: 'Michael Jackson is dood!' Melanie: 'Maar die is toch al een eeuwigheid dood...'

Io (tekst 1)

2009-06-19T23:49:00.005+01:00

wxxxxxèyyyyyyy=uùèèèèèèèèèèèèèèèè::::::::::::::::::
xxxxuuuwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww
§mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmçççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççkkkkkkkkkdddddddddddddddddddddkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkèèèèèè
÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷÷
m::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

donderdag 18 juni

2009-06-18T21:13:00.021+01:00

Ik ga bij Coco en Michel langs, in de Hertogstraat, 't is vroeg op de avond, het verkeer sleept zich door de avondspits.
Er was telefoon van FedEx. Uit Brussel. De persoon die ik aan de lijn heb, legt me uit dat ze in Oeiras wel de straat gevonden hebben, het huisnummer niet. Oeiras is twintig kilometer van Lissabon in een gebied waar de oceaan met een toeristische kustlijn worstelt: autosnelwegen zorgen voor een nieuwe breuklijn, het landschap is verbrokkeld, er blijft de facto zo weinig van over dat het terrein niet langer als landschap te kwalificeren is. Een rijgsnoer van verkavelde brokstukken, meer is het niet. Ik laat Sonia weten dat ze daar in Oeiras van hot naar her rijden zonder het huisnummer te vinden. Die situatie is vertrouwd: je zoekt een papiertje, een balpen, een gom, een uitvlucht: nergens te vinden!
Eerst reed ik naar de Hubo-vestiging vlakbij de Dampoort. Er was nog een pakje en de verpakking van dat pakje zag er niet te best uit. Frips en Marc gaven present, Vadim sprong binnen. We inspecteerden de stockruimtes. Hou was bezig in de grote zaal, Pieter in de zwarte ruimte. Morgen hebben ze jury. Pieter zei dat hij wel zin had om aan de grote remedie mee te werken - zo zullen we het maar noemen, en het moet gebeuren voor je weet wat gebeurd is: een grote remedie. Of, om 't met Snijders te zeggen: een zeer kleine, een piepkleine, een microscopisch kleine remedie.

Linda, 17u

Twee afspraken liepen fout af, de eerste omdat er wat tussen kwam, dan omdat ik het vergeten was. Ook met de derde gaat het mis: ik rij naar Ijkmeesterstraat 244, bel aan - ze is er niet - en laat een briefje met de mededeling dat ik een dringende zaak te regelen heb, dus of het wat later kan. Hoeveel mensen leven in zo'n appartementsgebouw? Honderd? Vijfhonderd? Vijf minuten later, ik rij naar Sint-Denijs-Westrem, we hebben elkaar echt op vijf minuten na gemist, betreedt Linda de inkom van het appartementsgebouw, ze kijkt naast het briefje, neemt de lift naar de vijfde verdieping. Vanop het vijfde heb je een uitzicht op de binnenstad, het Belfort, de kathedraal, de daken aan Sint-Jacobs.

Tongkracht is een van de meer recente films: Pascale De Pauw likt honing van een ronde keukentafel. Het ontblote bovenlijf zou met een stikheetdonkere dag te maken kunnen hebben: in het tuintje is witheet zonlicht, een blad maakt zich los van een tak hoog in de kruin van een esdoorn, valt omlaag in het withete licht, op straat geen mens, geen hond jankt, niemand die het langer uithoudt dan tot het eerste terras, een pint, schaduw. In die hitte zit De Pauw over een ronde tafel gebogen. Hij likt aan het tafelblad. Het tafelblad is ingesmeerd met honing.

Dat ze naar China zouden gaan, had ze gezegd. Dat was eind jaren negentig, we zaten toen nog in de Aannemersstraat. Van die China-reis krijg ik drie foto's te zien en een film waarop te zien is hoe haar voeten met schoensmeer ingesmeerd worden.

dinsdag 16 juni

2009-06-17T22:40:00.004+01:00

Ik ben een makelaar in koffie en ik woon op de Lauriergracht in 37. En dan weet ik het niet meer. En waar hij het geschreven heeft: in Brussel, recht tegenover de Sint-Michielskathedraal, op een zolderkamertje. Het cliché: op een zolderkamertje.
En dat zinnetje, het komt paar keer terug in het boek: Ik ben een makelaar in koffie en ik woon op de Lauriergracht in 37.

maandag 15 juni

2009-06-15T23:29:00.024+01:00

foto's

(a) Zes portretten. Het gaat om vijf medestudenten en een vriend: Stephane, Oshin, Jan, Paul, Julie en Jan. Jan is de oudste. Karakterkop. Jan, zegt ze, is m'n beste vriend.
(b) Drie foto's. Ook als ze niet zegt waar ze die foto's nam. Op de eerste - bovenste - is een straat te zien en een bord, rechts van de weg, met de mededeling to let
KITCH
TAKE AW. De onderste - en derde - foto is er een van St. Enoch, een van de ankerplaatsen van de Glasgow subway.

Sofie is in Glasgow geweest. Fotografen reizen. Ik open een venster en nies, open de schuifdeur en deins. Ik heb het berekend: als ik dagelijks 20 keer heen en terug door de corridor stap, heb ik 840 meter afgelegd. Als ik dit elke dag doe - soms 4 keer, een andere keer 50 keer - dan kom ik jaarlijks op plusminus 450km. Hoe klein een plek ook is... haar begrenzing is onbeslist.

Er is een foto op het gelijkvloers van het kotadres: (c) een venster, een gordijn, aan de overkant van de straat is een melkwitte gevel, er staat een auto geparkeerd.

tuin

Op een van de takken landt een merel. Ik heb gesnoeid, er zijn minder takken. Ik heb jonge scheuten uit de grond gescheurd, het struikgewas is gedecimeerd. Ik heb niet in de aarde gewoeld, dat komt nog, heb geen bomen gehakt, dat komt nog. Als ze op 1 meter boven het maailand een cirkelomtrek van 99,99cm hebben. Dan mag het. Of wachten tot ze weggroeien. Dat gebeurt. Onder de vlak tegen de bodem hangende takken en bladeren van een vuilboom stond een telg uit de familie der ruwbladigen, een borago, ook wel bernagie geheten. Dat stond daar, gedwongen tot schaduw, erger, schaduw van schaduw, zonder bloemen terwijl deze plant volgens P. Thijsse bloeit van mei tot september. Met brede stappen waalde ik door het struikgewas, stond opeens pats pardon bovenop het plantje. Een borago! Ach... Ik keek naar het plantje. Jij hoort toch blauwe bloemen te hebben, zei ik. Hier, in dit schimmenrijk van triestig gestruikel zonder présence, gewas zonder identiteit. Ik ontdekte nog meer plantjes en van sommige was ik de naam vergeten.

De merel zit op een tak, het wijfje een eind verderop. Dat beeld: eerst is er de merel, zwart, triomfantelijk, duidelijk, dan het wijfje. Eerst het mannetje, dan het wijfje.

Ik laad de planten uit, breng ze naar het tuintje: een astilbe, varen, de vijgelaar, een catalpa met gepunte en teergroene bladeren, een olijfboom, lavendel en potentilla, echinacea purpurea, een fatsia japonica, de alocasia en het zaaigoed: reukerwten, courgetten. Het is een begin. En wat ze onkruid noemen: het raadselachtige herderstasje.

gesprek

Bijvoorbeeld, had kunnen zeggen: 'en hij heeft een autostrade gekocht.'
O ja, zegt de gesprekspartner, ja, dat doen ze vaker tegenwoordig. Osnabruck Münster? Een mooie weg. Gebruiken ze die niet meer? Nee, zegt de gesprekspartner. Ze rijden van Osnabruck naar Münster en dan weer terug van Münster naar Osnabruck, meer doen ze niet. Racen. Hebben ze het landschap gekocht? Tot aan de horizon meneer. Ze hebben alles gekocht. Ook de mensen, de kippen, het geroep van de kinderen, een landweg, nog een landweg, honderd landwegen en een fruitpers, duizend geheimen, reukerwten die over een muurtje hangen, het gras staat hoog en twee jochies zitten aan het stuur van een oude Citroën.

zaterdag 13 juni

2009-06-13T21:13:00.007+01:00

doosje

Verhuizen betekent dat je dingen vindt waarvan je het bestaan vergeten was. Vandaag is er het doosje. Ik weet niet hoe het doosje in m'n bezit kwam. Het ligt op een plek waar ik het normaal gesproken elke dag had kunnen zien, het houten blad van een schouwbekleding, bijna ooghoogte, vlak naast een recente editie van het Groot Woordenboek van de Nederlandse Taal op het horizontale vlak van een schoorsteenmantel. Ik heb geen idee wat voor doosje het is, nog minder hoe het komt dat het in m'n bezit kwam. Ik til het op, voel en hoor dat het zonder inhoud is. 7 centimeter op 5, groter is het niet. Het karton is afgewerkt met melkblauw en gespikkeld satijnpapier, alleen de onder- en binnenkant tonen het oude karton, het heeft een kleur van ruwe oker. Ooit, maar dat moet voor de grote oorlog geweest zijn, toen alles anders was, we bestonden niet, het meisje en de jongen die we later met mama en papa zouden aanspreken zaten in een of andere fase, oraal, banaal, een doosje zonder de ontdekking van wat het zou worden, een doosje met geen andere geschiedenis dan de betekenis van het object. Ik til het doosje op, het doosje zonder inhoud.
Op de smalle voorzijde staat hoe het komt dat het doosje ooit een betekenis had: Shell Buttons No. 403, 18", 1 gross. Er zaten knopen in.

dinsdag 9 juni

2009-06-11T21:00:00.004+01:00

In Oudburg, in de wasserette, is het halfvier. De secondenwijzer staat stil op 8. Iemand is bezig met het repareren van een droogtrommel.

Met tegenzin lees ik wat De Morgen over het stembusdébacle te melden heeft.
Zelf heb ik groen gestemd. Van vrienden en kennissen wist ik dat ze voor Europa groen zouden stemmen, dat zei zo goed als iedereen, voor Europa werd het Groen!, maar op regionaal niveau leken ze een andere voorkeur te hebben, omdat ze niet wisten op wie of wat ze te stemmen hadden. Van alle partijen waarop gestemd kon worden, kwamen er drie in aanmerking, vernam ik: Groen!, Vld en PvdA. Op Rood zou niet gestemd worden, vernam ik, terwijl op een enkele uitzondering na elk van de personen die ik hierover sprak al wel eens rood gestemd had. Over wat bij het Vlaamse gedachtengoed aanleunt, hadden we het niet. Wij zijn Walen, meneer, als we te kiezen hadden. En we stemmen voor een programma, niet voor een of andere karikatuur. Om die reden stemde het merendeel van de mensen die ik ken Groen! Er waren er ook die het niet deden, omdat Groen!, zeiden ze, geen duidelijke identiteit heeft. Wat ze moeten doen, zei ik, ze moeten dat uitroepteken weghalen. Groen is zonder uitroepteken. En ook daarover waren we het eens: politiek is een niemandsland. Vervreemding is er schering en inslag: politici vervreemd van bevolking, bevolking vervreemd van politiek en daarbovenop die zogeheten kwaliteitspers, een kwakje zielepoten, totaal vervreemd van het publiek waar ze voor schrijven.

Ik heb een afspraak met Mario De Brabandere.

maandag 8 juni

2009-06-11T20:11:00.002+01:00

Schaf Vlaanderen af. Wat een schande, dat gedoe met die regionale identiteit, je moet toch echt wel stekeblind zijn en mordicus zo stom als het gat van een koe om daar in mee te gaan. Vlamingen? Een schande, die Vlamingen. Wat voor andere identiteit hebben ze dan een stelletje sufferds die hun tijd verdoen met televisie kijken in stompzinnig en verachtelijk lelijke huiskamers waar het kleinste spoor van identiteit ontbreekt en daar al ontbrak voor Nagasaki bestond. Stap de eerste de beste huiskamer binnen en aanschouw het cultuurgemiddelde van het stelletje debielen dat er prat op gaat dat hun gedoe met Vlaamse identiteit iets te betekenen had kunnen hebben, dat ze Vlaming zijn en tegelijk geen enkele identiteit hebben want allemaal zo goed als zonder uitzondering hetzelfde stompzinnige leven leiden, in hetzelfde soort stompzinnige huiskamers leven en hun volstrekt overbodige bestaan verdoen met kijken naar exact hetzelfde soort stompzinnige programma's op televisie. Een Vlaamse identiteit? Te gek voor woorden.

vrijdag 5 juni

2009-06-05T16:15:00.015+01:00

Niet specifiek die meneer, ook niet specifiek mevrouw van zo, want die ken ik dan weer daarvan, malle om die reden, lompe daarom, pipo van die keer, een ander van toen, maar die persoon, nee, hij die daar komt aanstappen, nee, nu binnenkomt, ook niet, zomaar en toch niet alleen zomaar, geen te overlappen wetenschap, geen duidelijk standpunt, geen binnenglibberaar, zomaar iemand, komt een kijkje nemen, geen onhebbelijkheden waar ik me aan erger, geen opdringerige vragen waarop ik het antwoord schuldig blijf, spraakzaam niet, vragen evenmin, vragen komen niet in hem op, stapt, kijkt, loopt rond, staat, staart, eerst daar, dan ginds, verdwijnt.
Evenmin zo specifiek dat ik haar benoemen kan, zo weinig specifiek dat ik niet zou weten waar ze vandaan komt, hoe ze heet, waar ze tijdens andere ogenblikken mee bezig is, of ze noembaar is, te benoemen in een of andere zin of zonder voorkeur voor die of andere identiteit, niet aan het tijdstip toe te voegen, een kort ogenblik van belangstelling, iets tussen die of andere wetenschap, wie ze had kunnen zijn dus, waarom ze hier rondloopt, of ze hier vaker kwam of is dit de eerste keer, kent ze een van de exposanten of kwam ze zomaar, zonder overweging, lukraak, ongedefinieerd, zonder die onhebbelijkheden waar ik me maar al te vaak aan erger, om het niet over het geveins te hebben, die opgedirkte lauwerkrans van déjà-vu, maar zij, omdat ze geen naam heeft, ontdaan - reeds - van dit heel erg specifieke, omdat haar blik geen andere bedoeling koestert, geen vraag naar die of andere zekerheid, geen kwesties formuleert of suggereert dit is wat ik belangrijk vind en of dat dan belang heeft, omdat ze daar zomaar staat, geen vragen stelt, sprakeloos, zonder overdosis tot zich neemt, stapt, om zich heen kijkt, staat, staart en dan, betrokken op wat er niet meer is, zonder eigenschap die haar aanwezig maakt, zonder teken hoe of wat het was, zo verdwijnt ze.

donderdag 4 juni

2009-06-04T20:07:00.017+01:00

een babbel met Leus in 7 stappen

1. Uitgeverijen in België en Nederland - uitgeverijen tout court - publiceren enkel boeken van auteurs die nog iets in de pijplijn zitten hebben.
Natuurlijk zijn er auteurs die maar 1 boek schreven. Le Grand Meaulne zou daar een voorbeeld van zijn.
2. In de piepjonge wijngaard heeft hij een dertigtal druivenstokken en 4 soorten: Maréchal Foch, Bianca, Johaniter en Regent. De witte druiven zijn Bianca en Johaniter, de rode Foch en Regent. De eerste oogst is het derde jaar, volgend jaar dus, wat niet zal lukken, een groot deel van de Rijbroekstraat verdwijnt. Ze hebben het terrein nodig voor een heraanleg van de spoorweg tussen Gent en Zeebrugge. In Hansbeke verdwijnen dertig huizen.
3. Het ploverken van Hugh Davies: door en door Brits.
4. In het tweede nummer van Kluger Hans komt een reeks teksten van Nicolas, een vervolg op Waadruim : Legenda (2007, crox-boek NR. 7). Hij neemt het eerste nummer door en lacht: er staan blote mannen in.
5. De opstelling in de kubusruimte.
6. Burroughs: cut-up, Willem Tell & mezcal. Wat Willem Tell in dit lijstje staat te doen, vraag ik. Burroughs plaatste een appel op het hoofd van zijn echtgenote, nam een pistool, schoot, de kogel boorde zich een decimeter onder de appel in de schedelpan van de echtgenote. Burroughs vluchtte naar Mexico maar werd om een of andere reden nooit veroordeeld.
7. Popper is een drug die in sexshops verkocht werd. Als ze er zin in hadden, deden ze de popper-wave. In die periode deden ze theater. De rol die hij had was die van Kiki, een prostituée. Kiki Kaka, herinner ik me, da's een nickname van de auteur van Een zuil van zout.

Rond een uur of vijf een vluggertje in De Blinde Reiziger, niets van Bernhard, wel een eerste editie van Quel petit vélo à guidon chromé au fond de la cour? van Georges Perec (1966, Denoël), met donkergeel gekleurde rug en als eerste zin het voortreffelijke: C'était un mec, il s'appelait Karamanlis, ou quelque chose comme ça: Karawo? Karawasch? Karacouvé? Enfin bref, Karatruc. En tout cas, un nom peu banal, un nom qui vous disait quelque chose, qu'on n'oubliait pas faciliment.
Patrick vlooit het na op z'n computer: Alte Meister is uitgeput. Wel een posthuum gepubliceerde tekst van Perros, Lettre Préface, een uitgave uit 1983 van Calligrammes. Ik sla het boek open, het is een dun boekje, vijf zes katernen, en lees, bladzijde 31: Qui sait si je n'aurais pas pondu, moi aussi, mes deux cents pages sur ma captivité? On fait des chefs-d'oeuvres avec de bien plus misérables sujets.

woensdag 3 juni

2009-06-03T19:30:00.006+01:00

Een schnitzel moet zo dik zijn, zeggen ze in Oostenrijk, dat een dik wijf er op kan zitten zonder dat haar gat er vet uit ziet. Dat verneem ik terwijl ik doorzeefd met dunne naalden naar een houten plafond staar, een plafond waar Lezaire z'n inspiratie voor Charte vandaan gehaald had kunnen hebben: de balkjes die de plankenvloer van de tweede verdieping stutten, hebben een patroon van kleine knopen, soms rond, soms ovalig, soms een veelhoek, geen knopen die in de nervenstructuur van het hout vervlochten zitten, hier zit het verschil tussen het accident de parcours in een voorts volstrekt regelmatig verloop van donkere vlekken en het meer grillige patroon van nerven en rond kopshout: de zwarte stippen - zwart is overigens niet helemaal correct, het gaat om een kleur die het diepe, bijna zwarte bruin van Kassel Earth benadert - tonen de plekken waar eertijds een spijker zat, zo'n spijker met een brede, platte kop, en het bloeden van hout, roest, zwart.

Antoine had me gebeld. Ik noteerde het adres, bracht papieren op orde, nam de auto, reed naar de stationsbuurt, vond een parkeerplaats, zat op een stoel in het postkantoor, begreep dat ik met sympathieke mensen te maken had, trage mensen, mensen die in een meer dan begrijpelijke traagheid leefden. Ik had een boek gekocht, las de eerste zin: 'Een co-schap bestaat niet alleen uit het toekijken bij gecompliceerde darmoperaties, uit het openmaken van buikvliezen, het dichtkrammen van longkwabben en het afzagen van benen,' Er was geen tijd om de rest te lezen. Iemand telefoneerde me, wou niet alleen het nummer maar ook de naam van iemand die ik niet kende. Ik zat in de auto, reed via de ring naar de Lucas Munichstraat, Esther en twee klasgenoten stonden me op te wachten, er was post, ik deponeerde de stukken op een verticaal stuk hout, er werd gebabbeld, ze maten de ruimte op, we maakten grapjes, ik zat in de auto, reed. In een grootwarenhuis kocht ik een brood en twee koeken.

woensdag 27 mei

2009-05-27T19:38:00.033+01:00

De vergadering is al tien minuten bezig. 't Zal niemand verbazen dat ik weer eens een keer te laat ben, maar niet veel te laat, langer dan tien minuten zijn ze niet bezig als ik en nog iemand de vergaderzaal betreden en helemaal voorin - waar een raam open staat - aan de lange tafel plaatsnemen. Het is trouwens alleen hier, vlakbij het raam dat openstaat, dat er nog een half dozijn vrije zitplaatsen te vinden is. Ik beland naast iemand die ik van televisie ken, dat infantiel vrijetijdsbordeel: corruptio optimi pessima, en daar met urinezuur en al op uitgezeken; iemand die met zijn rug naar het raam dat openstaat zit en namens UGent aan de vergadering deelneemt. Van lang geleden, toen er nog televisie was. Naast een halve televisiebekendheid dus die voorovergebogen zit en tijdens heel de vergadering zijn mond niet open doet, niet met die praat, niet met een ander, de circusdirecteur niet tegenspreekt, leeuwentemmer evenmin, de acrobaat die straks het trapezenummer doet, een dubbele salto, Murder! van Hitchcock maar zonder het fatale inzicht dat doodsangst geen derden kent. Ook de kortgerokte marionetten van het inhoudelijk discours, alles kan aan zijn reet roesten. Krom over het tafelblad gebogen zit hij, ge zoudt peinzen iemand die er met tegenzin zit. Niet goed wakker, een vergadering door de neus geboord krijgen met veel vijven en zessen, een half uur luisteren naar wat in vijf minuten gezegd kan worden. Ge moet er tegen kunnen.
Ik neem z'n over het tafelblad gebogen houding over, staar naar het spekgladde tafelblad. Er is een papier waarop ik mijn naam aan te brengen heb, wat ik met tegenzin doe. Achterin de zaal is een boekenkast. Iemand is aan het woord, ik begrijp geen sikkepit van het hele discours. Iemand anders neemt het woord. Het duidelijkst is de acteur die naast me zit: hij zit z'n tijd te verbeuzelen, wacht op het fluitsignaal. Met de dag hecht ik minder waarde aan het verstand, schreef Proust. Hij legt uit waarom: Het is heel goed mogelijk dat we nooit stuiten op het voorwerp - of de gewaarwording - aangezien elk voorwerp zich tot ons verhoudt als een gewaarwording - waarin het verborgen zit. Met het bedoelt Proust natuurlijk het zich herinneren, het verleden, de dode tijd.
Om het ochtendhumeur aan te scherpen noteer ik de sleutelwoorden. Wat ik van vergaderen geleerd heb, is dat dat trouwens geen zak uitmaakt. Eigenlijk hoor je geen notities te maken: iemand is aangesteld om de vergadering te notuleren, dat volstaat. De acteur is expert, hij zit naast me, staart voor zich uit, naar het tafelblad waar geen verleden is. In een vergaderzaal is weinig verleden tijd en al helemaal niet als je er voor het eerst komt. Proust spreekt dit tegen: het volstaat om het voorwerp te vinden. 'het toeval wilde,' schrijft hij, 'dat ze daar een paar sneetjes geroosterd brood bij serveerde. Ik doopte de boterham in de thee, en op het moment dat ik hem in mijn mond nam en voelde hoe het van theesmaak doordrongen brood verweekte tegen mijn verhemelte,'
Ik noteer volgende woorden: samenwerkingsverband, culturele sector, programma. Een ogenblik later neemt Philippe het woord. De manier waarop hij sinds het begin van de vergadering aan tafel zat, gaf aan dat het volstond dat hij het woord zou nemen. Het debat zou van het een op het andere moment een plaats hebben en hierdoor ook de richting die het nodig had. Om een panorama te beschrijven heb je, zodra je op de plaats bent waar het panorama te zien is, geen woorden nodig: niet de woorden maar het standpunt maakt het schouwspel zichtbaar.
Na de korte interventie van Philippe wisten we waar het om ging. Ischa nam het woord. Ik keek naar het raam dat openstond: hier was het geluid van timmerlui. Er werd getimmerd. Ook hoorde ik iemand zeggen dat de radius breder gemaakt moest worden. Daar was ik het volledig mee eens hoewel ik eerst niet begreep wat bedoeld werd. De acteur was onzichtbaar geworden, hij was... opgelost! Hij was... Het gezeik was hem fataal geworden. Hij had zich brullend door het openstaande raam geworpen, maar dat hadden we niet gehoord, niemand had het gehoord, hij was te pletter gestort, had zich in de diepte geworpen! Dat was een vreselijke gebeurtenis. Ach, als een dennenappel, ach, als een dennenappel, wat vreselijk. Ik stond op, keek om, en... keek om, keek naar het raam, keek om, en... keek naar het raam. Nee... toch niet, wat dacht je, nee, welnee, hij zat er nog. Het was een vergissing. Ik had me vergist, hij zat er nog. We hadden het over de versnipperdheid van de Gentse scene gehad en hij, acteur, hij keek naar het tafelblad, sprong door het raam, dat wel, maar keek toch eerst en vooral naar het tafelblad. Een onbekende vrouw was in kunsthistorica veranderd.
We dronken vergaderkoffie. Philippe had het over squatten en de klassieke beleefdheidsregels overtreden en dat hedendaagse kunst voor een jong publiek is.

maandag 25 mei

2009-05-25T18:33:00.005+01:00

'Wat hebben jullie een leuke plek,' zei ik, 'midden het Patershol: tuin, gazon, planten...' Coco en Michel heten ze, ze hebben twee kinderen, een jongen, een meisje, en de kat - een zwarte kat met witte pootjes - heeft vier jongen. Drie ervan zijn lapjeskatten. De katjes, 6 weken oud, hebben een donkerbruine pels met een patroon van witte en rosse vlekken.
De kat van Sarah en Jelle heeft ook gejongd, twee zwarte en twee tijgertjes. Het is een moeilijke keuze, het gaat om het aantal: wil ik er een of wil ik er twee of drie of vier.
Frips en Marc hebben er twee: Frustie en Knorrieborrie (ook wel Borremans geheten), Knorreborrie die als twee druppels op Yoda lijkt. Yoda is een van de lapjeskatten. De kinderen van Coco en Michel hebben er voor gezorgd dat de katjes Spiderman, Batman en Yoda heten. 't Zijn allemaal lapjeskatten, ze zijn makkelijk uit elkaar te houden.
Of het er twee of drie of vier worden, maakt niet uit. Met katten valt te leven. Ivan heeft er ooit twintig gehad.

Yoda wordt Ioda. Dat heb ik beslist. Of het wat uitmaakt, weet ik niet. De naam die we kregen, maakt geen zak uit, denk ik. We werden benoemd zoals dieren benoemd worden, zonder dat we er iets tegen in te brengen hadden. Met de naam wie we hebben, dragen we het noodlot van een genetische bestemming, we hebben geen andere naam, worden genoemd zonder andere betekenis.

woensdag 20 mei

2009-05-20T22:20:00.008+01:00

In de zwarte ruimte zijn Adriaan, Dirk en Evert bezig. De glazen wand is gedemonteerd, Bruno stak een doos met flyers binnen.

Eergisteren had ik het witten van de kubustrap afgewerkt, Nel kwam haar spullen weghalen. We spraken af dat ik het hout naar de Akademiestraat zou brengen. Ik ging bij Rob langs, belde Michaël maar hij was in Rome, aan de geluidjes te horen op een terras: er werd afgeruimd of opgediend, de stemming leek er inderdaad een van Italiaanse makelij. Meer zei hij ook niet: 'Ik ben in Rome.' Zelf had ik een bord warmoessoep genuttigd. Iemand zei dat De Morgen in staking was. Dat was me niet opgevallen. Zouden ze wel eens vaker mogen doen, zei ik: dat is precies wat wij van een kwaliteitskrant verwachten. We hadden geen tijd om uit te zoeken wat ze tegenwoordig met kwaliteit bedoelen. Het is een begrip zonder welomschreven inhoud: de hogere echelons verwarren het met kijkcijferaantallen, het journaille met naambekendheid (op bepaalde bevolkingsgroepen hebben Jan Fabre, Kai-Mook en Véronique De Cock hetzelfde effect, dat van een boomerang) en van al het overige ligt niemand wakker.

recent keyword activity

2009-05-19T22:08:00.005+01:00

1. La lettre volée van Poe. Lacan raadplegen of de omwegen van Lino Ventura in L'Emmerdeur. Al het overige is verklaard: de onduidelijkheid.
2. Bloemkool stoven en van een peer het suikergehalte meten.
3. L'artiste n'a pas le droit de disposer inutilement.
4. Bij Perec ligt de sleutel onder de vloermat.
5. Een badpakkenspecial of hoe je de bloembak dreineren moet.
6. Zundapp elcone en het gedicht Steilte van Johan Joos.
7. De uitvinder van het plastiekzakken vullen.

maandag 18 mei

2009-05-18T21:41:00.004+01:00

Vroeg, vroeg. Vroeg zich af. Af en toe, zei ze, dat je je af en toe eens moet laten gaan. Gaan we dat onthouden, daar iets mee doen, er bij stil staan, die raad ter harte nemen? Nemen we het er van? Vandaag, morgen, nu misschien of. Of misschien een andere keer? Want. Keer op keer wat ze te vertellen hadden, onvoltooid, alomtegenwoordig, voorbij of toekomstig: wat ze wisten of wat ze wilden weten. Weten of niet weten of niet weten en weten, het is een vraagstuk zonder conclusie.

zondag 17 mei

2009-05-17T21:49:00.029+01:00

Hij is in Brussel maar zonder de sleutel van het andere lokaal. Ik zie het probleem aankomen en lach in barsten uit.
Dat is het beste, vaak ook het enige wat je kan doen, in zo'n situatie. Om tot de oorzaak te komen, heb je het er bij te nemen. Tragedie, driemaals daags, voor en na het denken: in Brussel weten ze waarover ze het hebben.

In Meine Preise van Thomas Bernhard was ik op bladzijde 97 aanbeland: We begonnen dus in de gloeiende hitte door de stad te lopen, terwijl meneer Saiko maar op me in bleef praten over wat een roman is. Ik nam hem mee van het ene straatje naar het andere, van de ene kerk naar de andere, maar hij bleef maar over de roman praten, hij stopte me vol met zijn romantheorie, zonder enige consideratie, hij had geen flauw idee dat ik al hoofdpijn had van zijn eindeloze theorie, als gevolg waarvan ik mijn leven lang nergens een grotere hekel aan heb gehad dan aan literaire theorieën, maar de allergrootste hekel had ik aan zogenaamde romantheorieëen, en zeker als ze werden gepresenteerd door fanatieke theoretici als Saiko. Godverdomme, dat lucht op. Ik ben dus niet de enige die een bloedhekel heeft aan theorie, aan dat geëmmer, aan die valluiken, aan die brandstapels, aan die guillotines, aan dat betuttelende gezwets van en over inhoud tot en met de inhoudelijke macht, aan die pillenslijkerij met middeltjes tegen de ingebeelde kwaal van niet weten waar kunstenaars het over hebben. Nog kwalijker is het misverstand dat een kunstenaar op theoretische manier hoort uit te kunnen leggen waar hij/zij mee bezig is. (De kunstenaar als een Rimbaud met duimschroeven: schreeuwend wat hij nu precies met dat woord heeft bedoeld, en met dit woord: razernij.) Theoretici, de bouwvakkers van het intellect: elke vierkante centimeter hoort verklaard te worden. Ijzingwekkende constructies en in de loopgraven een zinloze strijd: alleen die onduidelijke neiging tot lichtheid en leegte verklaart het onuitspreekbare begin.

In de mediaruimte staat iemand over een zwarte laptop gebogen. Ann heeft het keukentje op orde gebracht. Twee mensen staan naast de beamer die een film van Deborah Delva op de houten tussenwand projecteert. Er zijn nog bezoekers: bijvoorbeeld iemand uit Brussel, iemand uit Antwerpen.
Nathalie en Bart springen binnen. (in haar eerste zelf gewassen broek, zegt ze, thuis gewassen, voor het eerst heeft ze een broek thuis gewassen)
Bart met een project in Wetteren, verneem ik, in een meubelzaak. Vadim, wat later dan afgesproken was omdat hij opeens met de trein komen moest. Tabula rasa: Ilias zou vandaag langskomen maar komt morgen pas. En gisteren ging het evenmin zoals hij gepland had: 'Ik heb het tweede café niet gehaald.' (Ze dronken er eentje, en dan nog eentje en nog eentje.) Later springt Nathalie opnieuw binnen. Nog later belanden we in El Negocito en komt het gesprek op Vlad de 3de.

Vlad The Impaler (1431-1476), also named Dracula or Draculea reigned in Valahia between 1448 and 1456 and 1462-1476. He was born at Sighisoara in Transilvania. During his reign, Valahia got temporary independence from the Turks. Vlad the Impaler was famous for his cruelty and due to the fact that he was impaling his enemies. Hundreds of people were executed like this at his orders. Because of the disputes with the merchants from Brasov, they characterized him as a cruel ruler, although this kind of cruelty was common for those times.

Een andere bron heeft het over Vlad de Tweede - Vlad Dracul (draak, duivel) die regeerde van 1436 tot 1447 - en Vlad de Derde, Vlad The Impaler.

vrijdag 15 mei

2009-05-15T23:02:00.021+01:00

De assistente heeft een moeilijke nacht gehad, zegt ze, ze kwam amper aan slapen toe, lag naast haar werkgever die niet snurkte, wat ze niet begreep. Zelf snurkte ze trouwens evenmin, ze had een lichte slaap, schrok af en toe wakker, er was het dichtbije gesuis van de Mehringdamm, geen ander geluid. Het raam gaf uit op een binnenplaats. In de gang had ze een deken gejat, wat hij vermakelijk vond: ze sliepen samen en toch sliepen ze apart.
Dat ze in de gang een extra deken gevonden had, was verbazingwekkend. 'Waar heb je dat deken vandaan?' vroeg hij. Hij kroop onder het zijne. Ze zei iets, wat trouwens geen antwoord was: zoals alles wat ze wist had ze ook het deken uit het niets getoverd en hij nam vrede met de naïviteit dat hij niet wist hoe dat moest. Dat de assistente dingen wist waar hij geen weet van had, was een bevredigend houvast.

We hebben afgesproken aan Hotel Sarotti op de Mehringdamm in West Kreuzberg. Ze is de hele dag onvindbaar geweest, nam de U-baan naar een plek in de buurt van Alexanderplatz waar ze een afspraak had met iemand die haar werk had kunnen bezorgen, het fijne begreep ik er niet van, en toen was ze dus in die hotelkamer beland. Het enige wat zij zich hierover herinnerde, was dat ze midden in de nacht wakker geworden was, dat de kamer op een binnenplaats uitgaf en dat iemand boven de buffetkast een citaat van de Dalai Lama had aangebracht. Na de middag moet ze ergens in de buurt van Prenzlauer zijn. Zelf heb ik, toevallig ook in Prenzlauer, een groepje op te pikken. We drinken koffie.
Zelf had ik een dag eerder de keuze gehad tussen een kamer in de Helsingerstrasse, in Friedrichshain, of bij Anton die in de Falckensteinstrasse op huisnummer 17 logeerde. Van de jeugdherberg, het adres in de Helsingerstrasse, zei iemand dat die wellicht 24u op 24u open bleef en dat je er een kamer voor 1 of een kamer voor 2 personen boeken kon - zodat je van het gesnurk van de andere kostgangers gespaard bleef - maar dat was niet zeker, zei iemand, noch het een noch het ander was zeker wat, aangezien het toen al na middernacht was, voor nog een scenario had kunnen zorgen: dat ik in de laadruimte van de Kangoo te overnachten had, dus koos ik voor de vlakbij het Görlitzer Park gelegen Falckensteinstrasse in het meest oostelijke deel van Kreuzberg, een buurt - zoals overal in Berlijn trouwens - met restaurants die tot middernacht open blijven, Turkse en Aziatische fastfood en gevels die over de hele lengte van de straat onder een brede strook graffiti zitten. Eerst vonden we geen parkeerplaats. In de belendende kamer bleven ze tot 's ochtends vroeg muziek maken. Ik was al blij dat er geen muggen waren.

Fruhstück am Mehringdamm

Kwart voor elf. NATURKOST staat er, in koeien van letters. Eikenhouten meubilair, twee Sloveense dames en een koelvitrine met salades en taarten en pasta. Genretaferelen fleuren de zaak op. Het zijn er zoveel - ook achterin, er is een ruime gelagzaal met lange, houten tafels - dat er niets bij kan: de muren hangen tjokvol.
1. Een Teutoons berglandschap, goed gepenseeld, hol als een lege eierschaal.
2. Het marktplein van een dorpje waar sinds meer dan 300 jaar, op wat verkeersborden na, geen vierkante centimeter aan vooruitgang is blootgesteld. (witte kippen)
3. De Oostzee. Hier en daar een rotspartij en een sloep, gekanteld op het donkere strand. Een manspersoon vertegenwoordigt het voorplan, ongeveer zoals bij Friedrich gebruikelijk is maar zonder het theatrale - unheimliche - vertoon van innerlijke crisis: hij is bereid om desgewenst een handje toe te steken. Het panoramische tafereel wordt vervolledigd door twee karvelen en de parabool van een verre oever met het in bruine tinten aangezette silhouet van een havenstad.
4. Een pastoraal landschap waar elk spoor van industriële revolutie ontbreekt.
5. Een tafereel met berkjes in een gebied dat heide of drasland zou kunnen zijn.
6. Een stilleven met wijnflessen, groenten en brood.
Boven de eikenhouten salonkast is een herfstbos en ook nog een landschap met schapen, eentje waarop de handtekening van de kunstenaar goed leesbaar is: A. Steinbreibt.

Voor het doek 'Der Greifswalder Hafen' (um 1830) - in die Alte Nationalgallerie - staan twee mannen. De jongste van beiden, hij is een jaar of zeventig, heeft de ander - die in een rolstoel zit - vlak voor het schilderij geplaatst. Ze spreken niet, niet eens op gedempte toon: zonder woorden aanschouwen ze het schilderij, een werk dat bij eerste, oppervlakkige aanblik uit overwegend bruine tonen bestaat en een haven voorstelt waar donkere zeilschepen voor anker liggen. Voor de oude man in de rolstoel is het een laatste, of de eerste keer misschien. Hij kent het schilderij uit een oude editie - meer recente edities met een al of niet volledig overzicht van het werk van Caspar David Friedrich kan je in het souterrain vinden, in de bookshop - of is hier vaker geweest. 'Frau am Fenster' uit 1822 hangt een eind verderop aan een van de lange zijden. 'Menzel ist unten,' zegt de suppoost.
Hier, unten, is ook werk van Corinth, Beckman, Hödler en Böchlin. In een andere zaal hebben ze een aantal bijna gewichtloze doeken van Monet, naast iets van Cézanne en Pissarro.

Alexanderplatz

In 1995 was Alexanderplatz een bouwput, nu is 't een plein met bomen. Kapitaal heeft van het voormalige Oost-Berlijn een winkelpretpark gemaakt. Torens van glas steken boven het plein uit. Aan een van de kraampjes op Hackescher Market, aan de Spree, het Museuminsel is vlakbij, schaf ik me een stadsplan aan. Ik kruis de plek aan waar ik een afspraak heb - Prenzlauer Allee - en fiets naar de Humboldt Universität aan Unter dem Linden.

dinsdag 12 mei

2009-05-12T21:21:00.009+01:00

'Van Clementis bleef niets anders over dan de berenmuts op het hoofd van Gottwald.' Dat is de laatste zin van het eerste stukje van het eerste deel van 'Het boek van de lach en van de vergetelheid' van Milan Kundera, in de editie die ik kocht bladzijde 9, de eerste bladzijde. Over eerste zinnen zei Ilse Ermen laatst dat het voor haar om meer dan alleen de eerste zin gaat: de eerste, de tweede en de derde. Die eerste zinnen samen geven meestal een redelijk goed beeld van wat je te wachten staat, zei ze. 'Het boek van de lach en van de vergetelheid', Kundera schreef het eind jaren zeventig (het copyright vermeldt 1983, de eerste editie verscheen vier jaar eerder bij Gallimard), begint met de beschrijving van een foto: In februari 1948 betrad de communistische leider Klement Gottwald het balkon van een barok paleis in Praag om honderdduizenden burgers toe te spreken, die waren samengestroomd op het Oude Stadsplein. Het was een historisch moment in de geschiedenis van Tsjechoslowakije. Een noodlottig moment dat zich een of tweemal per eeuw voordoet. Naast Gottwald staat Clementis. Ze staan samen op het balkon van het barokke paleis. Het sneeuwt. Er viel wat sneeuw, het was koud en Gottwald was blootsvoets. Clementis - door de auteur gekaraktiseerd als een zorgzaam man: de zorgzame Clementis - reikt Gottwald z'n bontmuts aan. Op de propaganda-foto staat Gottwald met de berenmuts van Clementis. Enige tijd later raakt Clementis in de problemen, hij wordt van verraad beschuldigd, opgehangen en uit de foto verwijderd.
Ik lees de bladzijde en ook de volgende bladzijde, en nog een, terwijl ik op de behandeling wacht. Ivan is op het eerste met twee patiënten bezig. Aan het andere eind van de tafel zit een dame, uitgevlakt door de ruiker bloemen die tussen ons in staat. Cuma, een witzwartgevlekte kattin, drentelt door de kamer. Tussen de boeken en tijdschriften ligt het tweede deel van Heimelijke Vreugde.
Cuma ving een fitis. Dat verneem ik terwijl ik doorspekt met naalden in het kamertje lig. Eerder had Cuma een mees gevangen en een roodborstje. De Morgen moet het met minder stellen. Waar ze over berichten is dat het een schande is, en die schande zijn ze zelf. Vijf bladzijden over de zaak Boonen is overdreven. Daar voorpaginanieuws van maken is lachwekkend. Een blokje onderin pagina vijf zes of zeven is net zo goed. Aan zo'n alledaagse stommiteit, een futiliteit, maak je als kwaliteitskrant geen woorden vuil. Maar is De Morgen kwaliteit? Het is een riool.