gooiland

GOOISE en GOOIJER VERHALEN

2004-07-11T23:22:00.000-07:00

__________________________________
.... De poepdoos, 1987/1988-1. p.10 [OMNA]
http://napoleons-poepdoos.blogspot.com/
.... Boerderijen in de vesting, 1987/1988-2. p. 24 [OMNA]
http://naarden-vestingboerderijen.blogspot.com

.... Het Paradijs, 1987/1988-4. p. 109 [OMNA]
http://naarden-graszee-paradijs.blogspot.com

.... Muizenval ging gepaard met muizenissen, 1990-1. p. 33 [OMNA]
http://muizenval-brug.blogspot.com/

.... Huysmerken, 1990- okt. 12 [HKBL]
http://gooijer.netfirms.com/huismerken.htm

.... De Boerenwagen, 1991-3. p. 105 [OMNA]
http://boerenwagen.blogspot.com/

.... Hooibouw bij de vestingboeren, 1991-4. p. 145 [OMNA]
http://vestingboeren-hooibouw.blogspot.com/

.... Verponding onroerend goed te Blaricum, 1991-nov [HKBL]
http://gooijer.netfirms.com/verpondingen.htm

.... Zuivelwinkels op een kluit door het melkbesluit, 1992-1. p. 30 [OMNA]
http://zuivelwinkels.blogspot.com

.... Bulletje en Boonestaak, 1992-2. p. 61 [OMNA]
http://naarden-bulletje-boonestaak.blogspot.com/

.... Wroeten in de Weeshuiskazerne-grond, 1992-3. p.116 [OMNA] C
http://naarden-weeshuiskazerne-archeologie.blogspot.com

.... Onder- en opgedoken palen, 1992-4. p.160 [OMNA]

.... Winterkost voor heideschapen, 1992, mei [HKBL]
http://gooijer.netfirms.com/winterkost.htm

.... Een achttiende-eeuwse operatie, 1992 , mei [HKBL]
http://lustigh-beenamputatie-schout.blogspot.com

.... Huwelijkssluitingen in het negentiende-eeuwse Blaricum, 1992 dec. [HKBL]
http://gooijer.netfirms.com/huwelijks%20sluitingen.htm

http://blaricum-huwelijk.blogspot.com

.... Naarden gaat met haar tijd mee, 1993-2. p. 71 tekst [OMNA]
http://naarden-tijd-spoortijd.blogspot.com/

.... De Onderduiker, 1993-3. p.115 [OMNA]
http://naarden-onderduiker-1944.blogspot.com/

.... Spel wijkt voor blik, 1993-4. p. 133 tekst [OMNA]
http://straatspelen.blogspot.com/

.... Een erfenis van de erfgooiers terug in de Vesting, 1993-4. p. 153 [OMNA]

.... Gegoede Landgenoten, slechte Lotgenoten, 1993 mei [HKBL]
http://land-lotgenoten-loting.blogspot.com

.... Een erfenis van de Erfgooiers, 1993 nov. [HKBL]

.... Drie landkaarten van 't Gooi uit het begin van de 18e eeuw, 1994-1. p 21 [OMNA]

.... De evacuatie van de vesting Naarden in mei 1940, 1994-4. p. 121 [OMNA]
http://naarden-evacuatie-1940.blogspot.com

.... Een erfenis voor 3562 erfgenamen, 1994 febr. [TVE]
http://gooijer.netfirms.com/stambomen.htm

.... Stambomen van de Erfgooiers, 1994, juni [ NGV]

.... Drie landkaarten van ‘t Gooi, 1994, sept. [TVE]
http://drie%20landenkaarten.htm

.... Gooilandkaarten - Gooilandmaps
http://topo-maps.blogspot.com

.... Erfgooiers vreugde en leed in 1933. - 1994 april [HKBL]

.... Kadasterkaart van Blaricum uit 1832. - 1994 okt. [HKBL]
http://kadaster-blaricum.blogspot.com

.... Voormalige Hofsteden in de Bouwvenen, 1995, nov. [HKBL]
http://gooijer.netfirms.com/voormalige%20hofsteden.htm

http://hofsteden-bouwvenen.blogspot.com

.... Tradioneel beheer en gebruik van Maatlanden, 1995 [HKBL]
http://gooise-maatlanden.blogspot.com

.... Jacob en Johan Stachouwer eigenaren van slavenplantages in Brazilië, 1995, nov.
[HKBL]
http://stachouwer-slaven-hkbl95.blogspot.com

.... De Naardermaatlanden, 1996-4. p. 128 tekst [OMNA]
http://naarder-maatlanden.blogspot.com/

.... Het Slot Ruysdael gelegen onder de Ban van Naarden, 1996, okt. [HKBL]
http://gooijer.netfirms.com/slot%20ruysendaal.htm

.... Reunie oud-Erfgooiers, 1996, dec [TVE]
http://erfgooiers-reunie.blogspot.com

.... De Gooise zomerkade en de Maatlanden, 1996, dec. [TVE]
http://gooijer.netfirms.com/maatlanden.htm

.... Zoals het klokje in Holland liep, liep het nergens, 1997, [HKBL]

.... De erfgooiersfamilie Krijnen in de vesting Naarden, 1998-1. p. 33 [OMNA]

.... Ontsnapt aan de 'Grüne Polizei' 1998-2. p. 60 [OMNA]
http://www.mei1940.org/publicatie/FJJG/ontsnapt.htm

.... Toponiemen in de Blaricummer Eng, 1998, mei [TVE]
http://blaricumse-toponiemen.blogspot.com

.... Ruzie om moeders erfdeel in de 18e eeuw, 1998, mei [HKBL]
http://1710-blaricum-erfdeel.blogspot.com

.... Kadasterkaart Blaricum uit 1832, 1998, mei [TVE]
http://kadaster-blaricum.blogspot.com

.... De geschiedenis van de Bouwvenen, 1998 [Blad Bouwvenen]
http://blaricum-bouwvenen.blogspot.com

.... Het huis Vrouwestraat 24 in de 18e en 19e eeuw, 1999-1. p. 38 [OMNA]
http://naarden-adres.blogspot.com

.... Antieke kanonskogels als gevelversiering, 1999-2. p. 41 tekst [OMNA]
http://naarden-gevel-kanonkogel.blogspot.com/

.... Manoeuvres rond Naarden in 1885, 1999-4. p. 39 [OMNA]

.... Messentrekkerij op de Bussumer kermis, 2000-1. p.17 [OMNA]

.... Over de 'Criminele Rol' van Naarden, 2000-3. p.104 [OMNA]

.... De Criminele Rol van Naarden in de 18e eeuw, 2000 [HKBL]
http://naarden-criminele-rol.blogspot.com

.... Messentrekkerij in Gooiland, 2000 [HKBL]
http://gooi-messen.blogspot.com

.... Erfgooiersbrug. Ter eeuwige nagedachtenis aan de erfgooiers , 2000 sept. [TVE]
http://erfgooiersbrug-karnemelksloot.blogspot.com

.... Het konkelhuis van Naarden, 2000 [naarden650]
http://naarden-konkelhuis.blogspot.com

.... Gifmengende stiefmoeder, 2000 [HKBL]
http://gifmoordenares.blogspot.com

.... De schildersfamilie (Van) Ruysdael uit Naarden, 2001-1. p.31 [OMNA]
http://naarden-ruysdael-schilder.blogspot.com/

.... Nederlandse Familienamen Databank: Gooijer, de - 2001 [Meertens Instituut]
http://www.meertens.knaw.nl/nfd/detail_naam.phpnaam=Gooijer,%20de%20(y)

.... Vestingboerderijen in Naarden, 2001-4. p.129 [OMNA]

.... Kwatwormen in de Oostermeent, 2001, nr. 3 [VVG]
http://gooijer.netfirms.com/kwatwormen.htm

.... Stad en Lande Stichting, 2002 [HKBL]
http://gooijer.netfirms.com/bestuur.htm

.... Gooise Onroerend Zaak Belasting 1632-1806 [gooijer.nl]
http://gooiland-tax.blogspot.com

.... Gooise koptienden . 2002 [gooijer.netfirms] [gooijer.nl]
http://gooijer.netfirms.com/Koptienden.htm

http://gooise-koptienden.blogspot.com

.... Autoriteiten tegen Erfgooiers. 2003, april [gooijer.netfirms]
http://gooijer.netfirms.com/overheid.htm

.... Stadsboerderijen in de Vesting Naarden, 2003 - p. 11-33 [TVE]
http://naarden-stadsboerderijen.blogspot.com

.... Naarder 'Schweizers' 2003-3 pag 95 tekst [OMNA]
http://naarder-schweizers-1914.blogspot.com/

.... Erfgooierstentoonstelling in Stadsarchief 2003. C
http://erfgooiers-tentoonstelling-2003.blogspot.com

.... Damescoupe, 1941. -- 2003 [Nico Spilt]
http://www.nicospilt.com/damescoupe.htm

.... Zes en een kwart, 2004 [NK] [gooijer.nl]
http://6een4e-cent.blogspot.com

.... Razzia's in Holland, 2004 [gooijer.nl]
http://gernan-razzia.blogspot.com

.... De meridiaan van de Melkstraat, 2004, dec. [HKBU)
ttp://meridian-time.blogspot.com

.... Messentrekkerij op de Bussumse kermis, 2004, dec. [HKBU]
http://bussumse-kermis-1770.blogspot.com

.... De Koeienzee bij Fort Ronduit, 2004 [NK] C
http://naarden-koeienzee.blogspot.com/

.... Buitendijken tussen Naarden en Muiderberg, 2004 [gooijer.nl
http://buitendijken.blogspot.com

.... Brandstichting 1722 in Laren, 2004 sept. [gooijer.nl]
http://arson-1722.blogspot.com

.... Schaapherders in de fout, 2005-1. p. 29 [OMNA]
http://gooier-shepherds.blogspot.com

.... Naarder Kraaien pikten kanonnen, 2005-2. p.74 [OMNA]
http://kanon-schroot.blogspot.com/

.... Promers bastion & kazerne, 2005 jan. [gooijer.nl]
http://promers-plek.blogspot.com

.... Brutale NSB-er , 2005 febr. [gooijer,nl]
http://vrij-naarden-1945.blogspt.com

.... Zwitserse huursoldaten , 2005 mei [gooijer.nl]
http://lustigh-zwitserse-huursoldaten.blogspot.com

.... Gooise autoriteiten tijdens de Republiek
http://gooi-autoriteiten-republiek.blogspot.com

.... Albertus Perk, notaris & secretaris ' Stad en Lande'
http://perk-notaris-secretaris-sl.blogspot.com

.... Militairen, boeren en burgers in een vestingstad. Het allerdaagse
.... leven binnen Naarden 1860-1940. - 2005 sept. [TVE]
http://naarder-garnizoen-burgers.blogspot.com

______________________________________________
Afkortingen:
HKBL = Historische Kring Blaricum (tijdschrift DeelGenoot)
HKBU = Historische Kring Bussum
NGV = Ned. Genealogische Vereniging (afd. Gooiland)
NK = Naarder Koerier
OMNA = De Omroeper - Naarden
TVE = Tussen Vecht en Eem
VVG = Vrienden van ‘t Gooi
AWN = Archeologische werkgemeenschap afd. Naerdincklant
---------------------------------
gooijer.nl = http://gooijer.nl.jouwpagina.nl
_____________
C = concept (wijkt soms af van de publicatie)
____________________________________________________________
F.J.J. de Gooijer
gooijerfjj@hotmail.com

http://gooijer.netfirms.com
http://gooijer.nl.jouwpagina.nl

_____________________________________________________________

GOOIMEER WAS KOEIENZEE

De Koeienzee en boze boeren.

Einde 2004 is de buitendijkse Naardense vestinggracht weer opengebaggerd. De laatste afgelopen eeuwen was deze gracht dichtgeslibd als gevolg van de overstromingen van de Zuiderzee. De enveloppe (wal) (1) , gelegen tussen deze gracht en de Admiraal Helfrichweg, wordt voorzien van een wandelpad. Vanaf dit hooggelegen pad komt er weer zicht op het Gooimeer. Het kustgedeelte van de voormalige Zuiderzee is bij de oudere bewoners van Naarden beter bekend als de 'Koeienzee'. Deze naam is ontstaan bij de Naardense veehouders, die hun vee op de kustweiden lieten grazen. Zeer tot hun ongenoegen weigerde het erfgooiersbestuur een prikkeldraadafzetting aan te brengen tussen de Naarder Meent en het Zuiderzeestrand. De meentboeren schreven zeer boze brieven naar het Gemeenlandshuis (2) waar hun voorzitter Luden zetelde. Tot hun verdriet moesten ze de onnatuurlijke gedragingen van de koeien aanzien. Normaal behoort een koe doorlopend te grazen en voortdurend slootwater te drinken. In dat geval is de melkgift het hoogst. De eigenwijze koeien gedroegen zich in de zomer als de Naardense jeugd. Ze zochten verkoeling en gingen pootjebaden in de ondiepe kusstrook. Een groter probleem vormde de uitgestrekte Naarder Meent. Weliswaar werd deze in twee delen gesplitst door het aan de kust gelegen Fort Ronduit met een kade tussen de fortgracht en de zee (3) . De koeien liepen echter door de ondiepte langs het fort en dat gaf problemen. Met melktijd kon een boer zijn koeien niet vinden, vooral tijdens mist en bij donker weer. Een koe kon zich ophouden aan de rand van de speeltuin Valkeveen of in het andere uiterste geval aan de rand van het huidige Naarder Bos. Beide uitersten lagen minstens 3 km uit elkaar en een berijdbaar pad ontbrak. Gelukkig hadden veel boeren kinderen bij zich, die de koeien opzochten en naar de melkplek brachten. Aangezien er honderden koeien door elkaar liepen en bovendien van enkele tientallen eigenaren, was het herkennen van een koe voor een buitenstaander moeilijk. De gele oormerken bestonden nog niet, koeien waren alleen herkenbaar aan de vlekken op de huid.

De Koeienzee en de jeugd.

De Koeienzee was populair onder de plaatselijke jeugd. De bereikbaarheid was voor hen een groot probleem. De huidige Admiraal Helfrichweg hoorde van het leger en stond in verbinding met de Amsterdamse Straatweg via de zogenoemde Zwarte Draaibrug. Voor mei 1940 stond deze brug meestal open, zodat de beurtschipper Karsemeijer (4) met zijn boten door deze opening de Muidertrekvaart op kon varen. Tijdens de Duitse bezetting mocht niemand van de Wehrmacht over het grindpad naar en langs Fort Ronduit en einde april 1945 blies de EWehrmacht de draaibrug op. (5) De enige mogelijkheid voor de jeugd was het pad over de Westdijk en de Meent. Dit pad was verboden voor onbevoegden. De meentbeambte, met de fraaie titel 'bulleboer', hield iedereen aan en stuurde die terug. Wie ongestoord het strand bij de Koeienzee bereikte was veilig, het strand was van Domeinen. (6)

noten:
1. Enveloppe = vestingterm voor buitenwal, die is gelegen tussen de binnen- en de buitengracht.
2. Fort Ronduit:
http://www.coehoorn.nl/verdedigingswerken/nhw.asp?ObjNr=257&Actie=detailpics

3. Het Gemeenlandshuis was het bestuursgebouw van de Vereniging Stad en Lande van Gooiland (erfgooiersvereniging). Het mooie gebouw en de wijde omgeving was bezit van de erfgooiers. Op deze plaats ligt nu het Hilversumse TV Mediapark.

4. De beurtschipper voer wekelijks via de Muider- en Naardertrekvaart naar Amsterdam. Van daar uit tot aan Zaandam.
5. De Wehrmacht blies buiten genoemde draaibrug nog twe hefbruggen op. Deze hefbruggen gaven toegang tot de oude Rijksweg. (Amsterdam-Amersfoort)

_____________________________________________________
GOOIERS WEB SITE : HISTORIE - HISTORY GOOILAND & ERFGOOIERS
__________________________________________________________

Konkelhuis / Konkelhuijs

2004-07-11T10:42:00.000-07:00

Konkelhuijs in Naarden ______________________________________________________________
Naarden was de tijd ver vooruit. In 1803 was er in het vestingstadje een
Konkelhuijs, nu zouden we zeggen een Coffee-shop. Niet iedereen was daar
gelukkig mee en een Naardense notabele schreef hierover een lange brief 'op
poten' aan de Baljuw van Gooiland. Hij schreef: "Zo genoemde Konkelhuijse,
alwaar niet zelden de Jeugd verlijd en tot wandaaden aangezet word". Als
voorbeeld noemde deze voorname heer een zekere Manus van Rossum. Manus voelde
zich de pineut en zou in 2004 de volgende verklaring hebben gegeven:
"Laat ik mij even voorstellen, mijn naam is Manus van Rossum. Tot mijn 18e
jaar woonde ik thuis bij mijn moeder in de Kloosterstraat te Naarden . 91) In
1803 kreeg ik een betrekking binnen ons stadje. als oppasser trad ik in dienst
bij Baron raab van castein. Per week verdiende ik een stuiver. Na gedane
arbeid ging ik vaak naar het plaatselijke konkelhuijs (2) van Mie Rochel. Mie
woonde samen met haar mooie dochter Maria in de Sint annastraat vlakbij de
Grote Kerk. Om de voordeur te vermijden ging ik steeds stiekem achterom via
het Kerkpaadje. Al gauw raakte ik in de ban van Maria en bovendien verslaafd
aan haar smakelijke coffij. Met een suiver in de week kun je weinig lekkere
koppies coffij kopen. Tijdens het konkelen (3) kwam bij mij een plan op iets
bij te snabbelen. Ik besloot het spaarvarken van Castein's dochter te
slachten. De buit was twee zilveren theelepeltjes en een dito vingerhoed.
Maria ging ermee naar de winkel op de hoek van de Marktstraat /
Gansoordstraat. Daar verkocht zij mijn buit aan de plaatselijke zilversmid
Wijnand Ruijghout. Hij betaalde voor deze spullen 2 gulden en een stuiver. Zo
kon ik weer een tijdje vooruit. Nu ik de smaak te pakken kreeg, haalde ik uit
de camisoolzak van mijn baas een gulden. Castein had het blijkbaar in de gaten
gekregen, want toen ik binnenshuis een dubbeltje opraapte, was het huis te
klein. Mijnheer had het bewust neergelegd en ik was ik de val gelopen. Direct
schreef de Baron een lange brief op poten aan de Baljuw van Gooiland. Hierin
wees hij op de verdervelijke invloed van de konkelhuijsen op de jeugd. De
baljuw nam mij een streng verhoor af. Na afloop moest ik een verklaring
tekenen. Met het puntje van mijn tong tussen mijn tanden, ondertekende ik heel
keurig met Hermanus van Rossum.
Daarna had ik de schrik goed te pakken. Pasd als volwassene, op mijn 24e jaar,
durfde ik weer een konkelhuijs te bezoeken. Mooie Maria heb ik nooit meer
teruggezien".
Noten:
1) Tegenwoordige huisnummers 15 en 17.
2) Soort achttiende eeuwse Coffeeshop.
3) Koffieleuten.
Baron Raab van Catein zag het allemaal anders. Hieronder staat de brief die
hij op 12 september 1803 aan de Baljuw schreef:
"Aan den Heer Mulder, Baillieu van Naarden en Gooijland & & &
Wel Edel Gestrenge Heer,
den Ondergetekende: hoe zeer ook door gevoel van menschenlievde aangedaan,
vind sich egter genoodzaakt, ter bevijliging van Eigendommen en het moogelijk,
ter Uitroeiing van permisente zo genoemde Konkelhuijse, alwaar niet zelden de
Jeugd verlijd en tot wandaaden aangezet word, het volgende ter Uwer kennis te
brengen.
Voor eenige Weeken wierd mij aangedient zekere Manus, de toenaam mij onbekent,
dog hier in de Stad dominilieerende en wel ten huijse van zijn Moeder, omme
voor zeeker tantieme S/Weeks mij te dienen als oppasser en waar meede ik dan
ook contracteerde. Geduurende zijn verblijf bij mij, wierd er van tijd tot
tijd dit en geene bij mij vermist. Daar ik dien jonge niet sluw, geraffineerd
genoeg beschouwde, daar ik hem altoos heb geoordeelt niet geheel en al wel bij
zijn positieve te zijn, konde hem niet inspecteeren te meer daar ik hem
overlaade met weldaaden, dog gepasseerde Woensdag ogtend een gulden uijt mijn
linker camisools sak missende, die ik 's avonds had ingestooken, beproefde ik
hem des nade middags door geld op de grond te leggen en wierd in mijne vreeze
ten zijne opsigte bevestigd toen bij een silversmit hier ter Stede gaande,
herkende ik een nieuwe doorgebrooken eens oude heelen teelepel en vingerhoed
voor mijner en wierd mij door deze man gezegd die goederen daar door zeekere
Mie Rossel verkogt te zijn. Ik liet Maanus dien zelfden avond bij mij ten bij
wezen van mijne Huijsvrouw en zijne Moeder, dat hij , zo genoemt, varken van
mijn dogter, waarin de twee leepels, den vingerhoed, de gulden en een
dubbeltje van mij op de grond gelegd, genoomen had, dat hij dat alles had
gebragt bij die Mie Rossel, die hem dwong en lastig viel, en niet rustte
voordat hij haar geld of goed bezorgde. De wijze op welke hij contesseerde de
.... en geheele consternatie bevestigde mij in meerder, dat hij niet wel bij
zijn oordeel waar. Overigens geef ik aan U Wel Edel Gestrenge Mr. verligt
oordeel, wie hier de meeste schuldigen en voor de maatschappij gevaarlijk is.
Na zijn vertrek mis ik voor als nog niets meerder ... mij in Wel Edel
Vriendschap om mee ... heb ik de eer te zijn
Wel Edel Gestrenge Heer Naarden 12 Augustus 1803
P.s. De moeder van Maanus zal Uw Ed. zeer veel kunnen illustreeren weegens de
conduite van die Mie Rossel, welke mij onbekend is.

posted by gooiland at 10:42 AM
0 Comments:
Post a Comment
<<>

Konkelhuijs in Naarden
________________________________________________________________
Naarden was de tijd ver vooruit. In 1803 was er in het vestingstadje een Konkelhuijs, nu zouden we zeggen een Coffee-shop. Niet iedereen was daar gelukkig mee en een Naardense notabele schreef hierover een lange brief 'op poten' aan de Baljuw van Gooiland. Hij schreef: "Zo genoemde Konkelhuijse, alwaar niet zelden de Jeugd verlijd en tot wandaaden aangezet word". Als voorbeeld noemde deze voorname heer een zekere Manus van Rossum. Manus voelde zich de pineut en zou in 2004 de volgende verklaring hebben gegeven:

"Laat ik mij even voorstellen, mijn naam is Manus van Rossum. Tot mijn 18e jaar woonde ik thuis bij mijn moeder in de Kloosterstraat te Naarden . 91) In 1803 kreeg ik een betrekking binnen ons stadje. als oppasser trad ik in dienst bij Baron raab van castein. Per week verdiende ik een stuiver. Na gedane arbeid ging ik vaak naar het plaatselijke konkelhuijs (2) van Mie Rochel. Mie woonde samen met haar mooie dochter Maria in de Sint annastraat vlakbij de Grote Kerk. Om de voordeur te vermijden ging ik steeds stiekem achterom via het Kerkpaadje. Al gauw raakte ik in de ban van Maria en bovendien verslaafd aan haar smakelijke coffij. Met een suiver in de week kun je weinig lekkere koppies coffij kopen. Tijdens het konkelen (3) kwam bij mij een plan op iets bij te snabbelen. Ik besloot het spaarvarken van Castein's dochter te slachten. De buit was twee zilveren theelepeltjes en een dito vingerhoed. Maria ging ermee naar de winkel op de hoek van de Marktstraat / Gansoordstraat. Daar verkocht zij mijn buit aan de plaatselijke zilversmid Wijnand Ruijghout. Hij betaalde voor deze spullen 2 gulden en een stuiver. Zo kon ik weer een tijdje vooruit. Nu ik de smaak te pakken kreeg, haalde ik uit de camisoolzak van mijn baas een gulden. Castein had het blijkbaar in de gaten gekregen, want toen ik binnenshuis een dubbeltje opraapte, was het huis te klein. Mijnheer had het bewust neergelegd en ik was ik de val gelopen. Direct schreef de Baron een lange brief op poten aan de Baljuw van Gooiland. Hierin wees hij op de verdervelijke invloed van de konkelhuijsen op de jeugd. De baljuw nam mij een streng verhoor af. Na afloop moest ik een verklaring tekenen. Met het puntje van mijn tong tussen mijn tanden, ondertekende ik heel keurig met Hermanus van Rossum.
Daarna had ik de schrik goed te pakken. Pasd als volwassene, op mijn 24e jaar, durfde ik weer een konkelhuijs te bezoeken. Mooie Maria heb ik nooit meer teruggezien".

Noten:
1) Tegenwoordige huisnummers 15 en 17.
2) Soort achttiende eeuwse Coffeeshop.
3) Koffieleuten.

Baron Raab van Catein zag het allemaal anders. Hieronder staat de brief die hij op 12 september 1803 aan de Baljuw schreef:
"Aan den Heer Mulder, Baillieu van Naarden en Gooijland & &amp;amp;amp;amp; &
Wel Edel Gestrenge Heer,

den Ondergetekende: hoe zeer ook door gevoel van menschenlievde aangedaan, vind sich egter genoodzaakt, ter bevijliging van Eigendommen en het moogelijk, ter Uitroeiing van permisente zo genoemde Konkelhuijse, alwaar niet zelden de Jeugd verlijd en tot wandaaden aangezet word, het volgende ter Uwer kennis te brengen.

Voor eenige Weeken wierd mij aangedient zekere Manus, de toenaam mij onbekent, dog hier in de Stad dominilieerende en wel ten huijse van zijn Moeder, omme voor zeeker tantieme S/Weeks mij te dienen als oppasser en waar meede ik dan ook contracteerde. Geduurende zijn verblijf bij mij, wierd er van tijd tot tijd dit en geene bij mij vermist. Daar ik dien jonge niet sluw, geraffineerd genoeg beschouwde, daar ik hem altoos heb geoordeelt niet geheel en al wel bij zijn positieve te zijn, konde hem niet inspecteeren te meer daar ik hem overlaade met weldaaden, dog gepasseerde Woensdag ogtend een gulden uijt mijn linker camisools sak missende, die ik 's avonds had ingestooken, beproefde ik hem des nade middags door geld op de grond te leggen en wierd in mijne vreeze ten zijne opsigte bevestigd toen bij een silversmit hier ter Stede gaande, herkende ik een nieuwe doorgebrooken eens oude heelen teelepel en vingerhoed voor mijner en wierd mij door deze man gezegd die goederen daar door zeekere Mie Rossel verkogt te zijn. Ik liet Maanus dien zelfden avond bij mij ten bij wezen van mijne Huijsvrouw en zijne Moeder, dat hij , zo genoemt, varken van mijn dogter, waarin de twee leepels, den vingerhoed, de gulden en een dubbeltje van mij op de grond gelegd, genoomen had, dat hij dat alles had gebragt bij die Mie Rossel, die hem dwong en lastig viel, en niet rustte voordat hij haar geld of goed bezorgde. De wijze op welke hij contesseerde de .... en geheele consternatie bevestigde mij in meerder, dat hij niet wel bij zijn oordeel waar. Overigens geef ik aan U Wel Edel Gestrenge Mr. verligt oordeel, wie hier de meeste schuldigen en voor de maatschappij gevaarlijk is. Na zijn vertrek mis ik voor als nog niets meerder ... mij in Wel Edel Vriendschap om mee ... heb ik de eer te zijn

Wel Edel Gestrenge Heer Naarden 12 Augustus 1803

P.s. De moeder van Maanus zal Uw Ed. zeer veel kunnen illustreeren weegens de conduite van die Mie Rossel, welke mij onbekend is.

________________________________________
F.J.J. de Gooijer
Voor afbeeldingen en foto's, zie: http://gooiland.vijftigplusser.nl

http

Een erfenis van de erfgooiers terug in de Vesting.

2004-07-08T10:33:00.000-07:00

LANTGOYERS, STIEFKINDEREN VAN NAARDEN.

Over het erfgooiersbezit (1) aan Gooise bossen, heiden en weiden is reeds veel geschreven. (2) Over de oorspronkelijke bewoners, de erfgooiers, weinig. Hun grond en grondrechten stonden steeds bloot aan aanvallen van buitenstaanders en de 'overheid' (3) Zolang Naarden de werkelijke Gooise hoofdstad was, benadeelde dit stadje de belangen van de omliggende dorpen. Hoewel het bestuurscollege daartoe niet was gerechtigd, verkocht het meentgrond (geen bezit van het stadje) en persoonsgebonden schaarrecht (4) aan zijn poorters. Ook een aantal aan landgoederen gebonden hofsteden verkreeg op deze wijze schaarrecht. De oudste Naardense lijst van schaargerechtigden bestond voor een groot deel uit burgers, die geen erfgooier waren. Leden van het stadsbestuur bezaten vaak ambtshalve schaarrecht, maar van oorsprong stamden ze niet af van erfgooiers. Slechts weinig grote vestingboerderijen waren tot het begin van de 19e eeuw in handen van Naardense erfgooiers.
Ondanks dit alles, had het vestingstadje een grote vinger in de pap binnen het bestuur van de Marke 'Stad en Lande van Gooiland'. Genoemde marke organisatie van de gerechtigden, waarin alleen vertegenwoordigers zaten van de stads- en de dorpsbestuurders. Logisch dus dat het stadsbelang vaak tegenovergesteld was aan de agrarische belangen van de erfgooiers.
In 1650 kwam er een formele scheiding tussen stads- en dorpsbestuur enerzijds en de 'erfgooiers vertegenwoordigers' anderzijds. Het reilen en zeilen van 'Stad en Lande' werd sindsdien vastgelegd in een eigen resolutieboek, dit was het begin van het erfgooiersarchief. Toch bleef men nog zeer veel zuivere erfgooierszaken vermelden in de oudrechtelijke kohieren van de stads- en dorpsbesturen. Het archief van Stad en Lande werd tot ca. 1912 bewaard in het stadhuis van Naarden.

EIGEN BAAS IN GEMEENLANDSHUIS.
Na de aanleg van de spoorlijn door het Gooi kwamen de erfgooiers helemaal in de knel. Hun zogenaamde vertegenwoordigers misbruikten hun functies. Vooral de burgemeesters van de opkomende forenzengemeenten Hilversum en Bussum. Zij dienden meer het belang van de rijke nieuwkomers dan van de arme autochtone bevolking. Deze verstrengeling van tegengestelde bestuursfuncties leidde rond 1900 tot grote moeilijkheden. de burgemeester van Blaricum riep zelfs de hulp in van militairen. een van hen schoot, zonder noodzaak, een 22-jarige erfgooier dood. Pas na deze tragische gebeurtenis greep de regering in. In 1912 werd het eeuwenoude instituut middels de erfgooierswet hervormd. De Gooise burgemeesters bleven in het bestuur, maar voorzitter Luden was onafhankelijk van de Gooise gemeenten. Het nieuwe dagelijkse bestuur verhuisde in 1917 met het eeuwenoude archief naar het Gemeenlandshuis te Hilversum. (ter plaatse ligt nu het T.V. Mediapark) Sinds die tijd breidde het archief zich jaarlijks uit. Niet alleen met stukken betreffende de ledenadministratie, maar vooral ook met landbouwkundige dossiers. Stad en Lande hield zich namelijk hoofdzakelijk bezig met het beheren van de heide, meenten en het behartigen van agrarische belangen.

SCHATZOEKEN.
Ooit zochten velen in de oude Gooise boeken naar geldelijk gewin. Sinds het bestaan van Stad en Lande ondernamen allerlei families pogingen om als erfgerechtigde erkend te worden. Middeleeuwse bronnen ontbreken hierover. Wel kreeg het middeleeuwse zustersklooster schaarrecht. Verder zijn er aanvragen bekend vanaf het begin van de 17e eeuw. Steeds ging zo'n aanvraag gepaard met overlegging van afstammingsbewijzen. Ook op andere wijze wilden zelfs rijke Amsterdamse patriciers een graantje meepikken. Niet tevreden met hun rijkdom, probeerden ze de arme plattelanders in hun rechten aan te tasten. Een schoolvoorbeeld hiervan was Francois Hinlopen van het landgoed Oud Bussem. (5)
In de dertiger jaren gaf Stad en Lande een genealoog de opdracht om stambomen van de erfgooiers samen te stellen. Deze lijsten, beginnend omstreeks 1700, waren het bewijs van lidmaatschap. Niet iedereen was alleen uit op het recht van gemeenschappelijk grondgebruik. Een ware rage ontstond begin 1930. Door de verkoop van de heide, ter stichting van het Gooisch Natuurreservaat, kregen de erfgooiers ieder een erfdeel. Hierbij deed zich een groot schandaal voor. Armlastige erven, die steun trokken, werden gekort op hun uitkering. De villa's rond het natuurreservaat stegen echter flink in waarde. Vele Gooise inwoners namen een genealoog in de arm en zo begon het schatzoeken in de oude boeken. Het aantal leden van 2122 in 1930, was in 1933 gestegen tot 2972. Er waren families, die de handen samen ineen sloegen. Vijfentwintig verre familieleden met de naam Post betaalden gezamelijk een fors bedrag aan een genealoog. Het was teversgeefs, hun aanvraag werd afgewezen. Kort geleden bleek, na een oppervlakkig onderzoekje, dat de genealoog fouten had gemaakt. De familie liep mogelijk in 1933 ten onrechte 25 x f 566.- mis. Ook bij de opheffingsuitverkoop , in de jaren zeventig, konden hun kinderen en kleinkinderen naar de ruim f 5.500.- fluiten.

ARBEID ADELT.
Tijdens de opheffing van erfgooiers-vereniging, droeg het bestuur het archief over aan de daartoe opgerichte 'Stad en Lande Stichting'. Alleen de gemeente Huizen bleek bereid dit archief te herbergen. Jaren later wilde de gemeente Naarden de historische verpichtingen toch nakomen. Ook het bestuur van de Stichting vond het Naarder Stadsarchief deze erfenis van Stad en Lande waardig. September 1993 verhuisde het archief van de gerechtigden naar het Stadsarchief.

Door de verhuizing is dit eeuwenoude archief beter toegankelijk geworden. De laatste jaren is genealogisch- of familieonderzoek een verbreide hobby geworden. Erfgooiersfamilies kunnen in het Stad en Lande Archief een kant-en-klare afstammingslijst vinden. (volgens de mannelijke lijn) De lijsten beginnen bij een stamvader uit het begin van de 18e eeuw. Ze zijn niet altijd foutloos. Zoals eerder gesteld, zijn de lijsten opgemaakt omstreeks 1930. Alleen al van het kleine dorp Blaricum staan 61 Blaricumse families te boek. Van de 31 families uit Naarden, stammen slechts weinigen af van oorspronkelijke 18e eeuwse Naarders.

Veel amateurgenealogen hopen in stilte af te stammen van de een of andere adelijke Hans. Het aantal fantasie familiewapens neemt dan ook een hoge vlucht. Wie dit zoekt kan beter niet in de erfgooierspapieren snuffelen. Erfgooiers zijn hardwerkende brave lieden geweest en hebben gelukkig nooit een roofridder als voorvader gehad.
______________

1) De Gooise Marke bestond tot 1840 uit vruchtgebuik van een groot deel van Gooiland. Nadat Domeinen hiervan een gedeelte in bezit nam, werd het overgebleven deel eigendom van de Marke 'Stad en Lande van Gooiland'.

2) Boeken te beginnen met notaris A. Perk 'Verslag omtrent de oorsprong en den aard der gebruikregten op heiden en weiden in Gooiland' (1842) en eindigend met Dr. A.C.J. de Vrankrijker 'Stad en Lande van Gooiland' (1968)

3)'Autoriteiten tegen erfgooiers' by Mr. J.A. de Ranitz (1906)

4) 'Stad en Lande van Gooiland' by Dr. A.C.J. de Vrankrijker (1968)

5) Proces tussen Stad en Lande van Gooiland en Francois Hinlopen. (1711-1713)

F.J.J. de Gooijer 08-07-2004