odżywki, kreatyna, hmb, kulturystyka

Co to jest właściwie suplement diety?

2007-12-28T01:01:00.000-08:00

Suplement diety - dodatek, uzupełnienie diety.

Są to zarówno poszczególne składniki żywności, substancje dodatkowe, jak i gotowe produkty spożywcze oraz suplementy (tabletki, kapsułki), których spożycie przynosi większe korzyści zdrowotne, niż te wynikające z normalnej diety.

Istnieje bliski związek pomiędzy zdrowiem człowieka, długością i jakością jego życia, a charakterystyką jego odżywiania się. Według najnowszych danych dla normalnego funkcjonowania każdej komórki organizmu niezbędnych jest ponad 90 mikroskładników

Kreatyna w kulturystyce

2007-12-23T09:15:00.000-08:00

Kreatyna to zdaniem niejednych najlepszy suplement dostępny na rynku jaki pojawił sie w ciągu kilkunastu ostatnich lat. Jednak kreatyna to nie steryd tylko bardzo delikatny suplement jednak o bardzo silnym działaniu. Do kreatyny trzeba pić dużo wody! Kreatyna wiąże wodę w komórce i zwiększa jej objętość. Kreatyna chroni zapasy węglowodanów i ogranicza powstawanie kwasu mlekowego - zakwasów. Kreatyna pomaga utrzymać stan anaboliczny (budowy) dzięki zatrzymaniu większej ilości wody w organizmie. Kreatyna musi działać jeżeli jest dobrze podawana przy dobrej diecie, treningu i odpoczynku. Kreatyna to jeden z najczęściej używanych suplementów stosowanych w kulturystyce. Niewielkie ilości kreatyny przechowywane są w komórkach mięśniowych, a jej rola sprowadza się do wytwarzania i przenoszenia adenozynotrójfosforanu (ATP) tzw. głównej cząsteczki odpowiedzialnej za produkcję energi. Kreatyna jest naturalnym składnikiem występującym w ludzkim organizmie. Jednak w kulturystyce często uzupełnia sięją stosując suplementy. Jej głównym zadaniem jest dostarczanie naszym mięśniom energii do działania – po dotarciu do komórek mięśniowych ulega przekształceniu w fosfokreatynę, która wpływa na regenerację najpotężniejszego źródła energii – ATP (adenozynotrójfosforan). Posiada również silne właściwości antykataboliczne, wydatnie przyspiesza okres regeneracji potreningowej. Stosować kreatyne cyklicznie - stałe suplementowanie kreatyny znacznie obniży jej siłę działania. Kreatynę stosujemy w cyklach najczęściej około 6 tygodniowych. Po takim cyklu musi nastąpić przynajmniej taki sam okres odpoczynku od kreatyny. W innym razie na skutek nie wyczyszczenia się receptorów od kreatyny kolejny cykl będzie miał zdecydowanie słabsze działanie.

Układ immunologiczny

2007-12-23T09:13:00.000-08:00

Immunologia

Zadaniem układu immunologicznego (odpornościowego) jest organizowanie i kierowanie obroną złożonego organizmu żywego przed agresją różnych czynników, na których chorobotwórcze działanie jest on stale narażony.

Podobnie jak układ nerwowy czy hormonalny, układ immunologiczny zaliczany jest do systemów integracyjnych organizmu. Jest to system, który potrafi za pomocą różnych mechanizmów zlokalizować "agresora", rozpoznać go jako "obcego", zastosować wobec niego środki neutralizujące, wreszcie - ostatecznie - pozbyć się go. W ten sposób ten bardzo złożony układ dba o nienaruszalność całego ustroju, sprawuje pieczę nad jego integralnością.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej, przeczytaj artykuł zamieszczony poniżej.

Układ immunologiczny
artykuł lek. med. Ryszarda Feldmana, ordynatora III Oddziału Chorób Wewnętrznych w Szpitalu Praskim p. w. Przemienienia Pańskiego w Warszawie, napisany w maju 2000 dla serwisu RES MEDICA

Co to jest układ immunologiczny?
Złożone organizmy żywe stale są narażone na rozmaite zewnętrzne oddziaływania różnych czynników, których efektem bywają ich uszkodzenia i choroby.

Układem, który w tych organizmach organizuje i kieruje obroną, stanowiącą odpowiedź na agresję owych czynników, jest układ immunologiczny.

Tak jak układ nerwowy czy hormonalny, także i on jest zaliczany do systemów integracyjnych złożonego organizmu żywego: posiadając zdolność odróżniania struktur własnych organizmu od obcych, dba o nienaruszalność całego ustroju, sprawuje pieczę nad jego integralnością.

Jest to system, który potrafi za pomocą różnych mechanizmów zlokalizować "agresora" czy "intruza", rozpoznać go jako "obcego" (poznać jego obcą naturę), zastosować wobec niego środki neutralizujące, wreszcie - ostatecznie - pozbyć się go.

Czynnikami określanymi jako "obce", albo "wrogie" w stosunku do ustroju są przede wszystkim rozmaite wirusy, bakterie, grzyby, pierwotniaki oraz większe organizmy pasożytujące, a także najrozmaitsze cząsteczki chemiczne: białka, wielocukry oraz lipidy.

Układ immunologiczny, jako strażnik integralności organizmu, kontroluje zjawiska mogące doprowadzić do karcynogenezy - nowotworzenia ("wrogiem" są tu komórki nowotworowe), oraz wpływa na przebieg ciąży. Prawdopodobnie ma udział w embriogenezie.

Współczesne badania dowodzą, iż jego komórki - limfocyty - uczestniczą w zjawisku programowanej śmierci komórek - apoptozie.

Odporność swoista i nieswoista

Układ immunologiczny jest zbudowany z sieci komórek (limfocytów), których geny sterują ich funkcjami obronnymi.

Limfocyty są wyspecjalizowanymi wszechobecnymi komórkami, rozproszonymi w płynach ustrojowych i tkankach lub tworzącymi własne narządy, centralne i obwodowe. Komórek tych jest w organizmie aż 10¹², co stanowi ok. 1% masy całego ciała.

Układ immunologiczny organizuje przede wszystkim odporność swoistą, związaną z limfocytami, dzięki której "agresor", "intruz", za każdym razem, ilekroć wtargnie do ustroju, jest, po precyzyjnym rozpoznaniu go, eliminowany w wyniku odpowiedzi immunologicznej.

Poza odpornością swoistą ustrój dysponuje innymi mechanizmami, za pomocą których zwalcza "obcego". Tworzą one starą filogenetycznie odporność nieswoistą, na którą jednak układ immunologiczny także ma istotny, choć nie bezpośredni wpływ.

Ten rodzaj odporności jest m.in. związany z mechanizmami i strukturami wpływającymi na utrzymywanie się ciągłości barier oddzielających ustrój od środowiska zewnętrznego, takich jak skóra czy błony śluzowe. Jest też oparty na stereotypowych działaniach różnych komórek wykazujących własności żerne, tzw.fagocytów, np. makrofagów czy granulocytów obojętnochłonnych (wielojądrzastych).

Proste mechanizmy obronne

Najprostszą obroną przed atakiem "intruzów" jest utrzymywanie w nieuszkodzonym stanie skóry i błon śluzowych.

Skóra ma odczyn kwaśny, który nie jest korzystny dla bakterii. Na dodatek gruczoły łojowe wydzielają bakteriobójcze nienasycone kwasy tłuszczowe. Stałe złuszczanie się naskórka ułatwia pozbywanie się bakterii i innych drobnoustrojów bytujących na skórze.

Błony śluzowe pokryte są ochronnym śluzem, stanowiącym niekiedy przeszkodę nie do pokonania dla niejednego agresora.

Poszczególne narządy posiadają dodatkowe i charakterystyczne dla nich mechanizmy obronne. Na przykład w drogach oddechowych komórki migawkowe nabłonka ułatwiają pozbywanie się przez organizm wdychanych obcych cząsteczek i drobnoustrojów.

Kwaśny sok żołądkowy ma bardzo silne bakteriobójcze własności. Podobnie kwaśny odczyn moczu ubezpiecza w pewnym stopniu organizm przed agresją wielu czynników chorobotwórczych.

W wydzielinach ustrojowych są obecne liczne substancje ochronne, mające istotne znaczenie w odporności. Należą do nich silnie bakteriobójczy lizozym obecny w większości wydzielin czy obecne w mleku matki laktoferryna.

Fagocytoza

Fagocytoza polega na pochłanianiu "intruza" przez odpowiednią komórkę, a następnie - na jego strawieniu w jej wnętrzu. Wiele komórek ustroju wykazuje zdolności do fagocytozy, ale tylko część spośród nich to prawdziwi "profesjonaliści", którzy są do tej funkcji specjalnie (immunologicznie) przygotowani.

Komórki fagocytujące są pierwotnymi strażnikami ustroju. Podejmuja natychmiastowe działanie w momencie pokonania przez "intruza" barier ochronnych. Fagocyty mają zdolności przemieszczania się międzytkankowego. Ich zdolności penetrujące są ogromne.

Fagocyty wykazują pewną specjalizację w swoich oddziaływaniach obronnych. Np. granulocyty obojętnochłonne pochłaniają i trawią przede wszystkim bakterie namnażające się zewnątrzkomórkowo, makrofagi zaś - bakterie i pasożyty wewnątrzkomórkowe oraz wirusy.

Najważniejszym etapem fagocytozy jest trawienie. W jego trakcie uruchamiane są liczne wewnątrzkomórkowe enzymy trawienne, które degradują cząsteczki agresora. Komórki fagocytujace, szczególnie zaś granulocyty, do niszczenia bakterii używają zabójczych układów wolnorodnikowych, przede wszystkim zaś nadtlenku wodoru - takiej wewnątrzkomórkowej "wody utlenionej".

Granulocyty obojętnochłonne do zwalczania drobnoustrojów używają tzw. białek kationowych, czyli defenzyn, za pomocą których niszczą błony komórkowe bakterii oraz otoczki wirusów poprzez tworzenie w nich otworów.

Układ komplementu

Na odporność nieswoistą składa się też aktywność niektórych układów enzymatycznych we krwi, zwłaszcza zaś układu komplementu (dopełniacza). Ten układ jest utworzony przez 30 składników będących kolejnymi substratami i enzymami na nie działającymi. Uruchomienie układu komplementu w odpowiedzi na obecność komórki agresora prowadzi do powstania we krwi kompleksu białkowego, który walnie się przyczynia do dezintegracji tej komórki. Jednocześnie poszczególne składniki układu komplementu odgrywają samodzielną rolę w różnych zjawiskach fizjologicznych we krwi, także w procesach odpornościowych.

Ważne jest, że układ komplementu, choć pierwotnie niezależny od układu odpornościowego, najwydajniej funkcjonuje dopiero w ramach odporności typu swoistego opartej na odpowiedzi immunologicznej.

Jak działa układ immunologiczny?
Antygeny

Aby układ immunologiczny mógł sprawnie funkcjonować, musi najpierw umieć odróżnić własne struktury: komórki, cząsteczki (wyodrębnione strukturalnie fragmenty), od struktur dla organizmu obcych.

Substancjami poddawanymi stałej kontroli przez ten układ w zakresie ich strukturalnej zgodności z zapisem genetycznym limfocytów, tzn. z tym, co "wiedzą" na ich temat limfocyty, są tzw. antygeny.

W gruncie rzeczy - antygenem jest każda substancja, która w wyniku kontaktu z komórkami układu immunologicznego może wywołać z jego strony reakcję immunologiczną. Ta zaś, najogólniej mówiąc, polega po pierwsze na wytworzeniu substancji przeciwstawnej do antygenu - tzw. przeciwciała - oraz, po wtóre, na uczuleniu limfocytów, tzn. uczynieniu ich aktywnymi immunologicznie, w tym także zdolnymi do zapamiętywania struktury napotkanego i rozpoznanego antygenu.

Reakcja immunologiczna zachodzi kilkustopniowo. W pierwszej fazie, w okresie indukcji, antygen jest rozpoznawany. W drugiej fazie, w okresie aktywacji, komórki po zetknięciu się z antygenem zaczynają się namnażać, przechodząc stopniowo w formy końcowe, aktywne immunologicznie, czyli efektorowe. Do nich zaliczają się także tzw. komórki pamięci immunologicznej, przechowujące "wiedzę" o antygenie. W trzeciej fazie, efektorowej, wykonawczej, następuje uruchomienie mechanizmów ostatecznie eliminujących antygen.

Wyróżnia się antygeny własne i obce. Każda komórka organizmu jest nosicielką własnych antygenów zwanych autoantygenami. Pozostają one, jak każdy antygen, pod kontrolą układu immunologicznego i w normalnych warunkach, rozpoznawane jako "swoje", nie stanowią przedmiotu jego ataku (nie powodują reakcji immunologicznej).

Na powierzchni błon komórek każdego złożonego organizmu żywego rozlokowane są genetycznie kodowane (przez kompleks genów zlokalizowany na 6. chromosomie, zwany MHC (Major Histocompatibility Complex) cząsteczki białkowe, w liczbie od 50 do 200, które posiadają ściśle określoną genetycznie strukturę, charakterystyczną dla każdego osobnika.

Te cząsteczki zwane są antygenami zgodności tkankowej (w skrócie - HLA, Human Leukocyte Antigen - pierwsze z nich zostały rozpoznane na błonach komórkowych leukocytów) i określają odrębność osobniczą tkanek. Są identyfikatorami tkankowymi, tak jak identyfikatorami są grupy krwi w układzie AB0 Rh.

Znaczącą ich część stanowią tzw. antygeny transplantacyjne. Znajdują się one na większości błon komórek somatycznych i jeśli są rozpoznane jako obce, tzn. niezgodne tkankowo, zostaną w drodze reakcji immunologicznej wyeliminowane. Na poziomie tkanki czy narządu oznacza to odrzucenie przeszczepu.

Poza autoantygenami - inne antygeny są po ich "odczytaniu" traktowane jako "obce" i stanowią powód reakcji immunologicznej, której efektem jest ich eliminacja.

Zdarza się jednak, że mimo wszystko antygen nie powoduje odpowiedzi układu immunologicznego, na przykład z powodu nierozpoznania go.

Z drugiej strony bywa i tak, że mimo wykrycia obcego antygenu nie dochodzi do klasycznej odpowiedzi immunologicznej. Ten antygen jest po prostu tolerowany przez układ immunologiczny.

Tolerancja immunologiczna jest zjawiskiem stałym, mającym zarówno pozytywne, jak i negatywne aspekty. Jest potrzebna, bo chroni organizm przed zjawiskami autoimmunologicznymi, w których własne antygeny są odczytywane jako obce z wszystkimi poważnymi patologicznymi tego konsekwencjami. Z drugiej strony niektóre drobnoustroje potrafią wykorzystać utrzymującą się tolerancję do niekontrolowanego namnażania się.

Układ immunologiczny ma ogromne możliwości rozpoznawcze. Uważa się, że jest on w stanie zareagować na każdy wręcz antygen. Zważywszy, że w przyrodzie znajduje się aż 1016 antygenów - możliwości układu są wprost nieograniczone.

Nie wszystkie antygeny są jednakowo zdolne do wywołania pełnej reakcji układu immunologicznego. Te, które nie są bezpośrednio immunogenne, zwą się haptenami.

Do wywołania reakcji immunologicznej hapteny potrzebują odpowiedniego nośnika. Hapteny są zwykle niewielkimi cząsteczkami, czasem nawet pojedynczymi atomami, a ich nośnikiem jest z reguły immunogenne białko lub wielocukier.

Nie cały antygen, lecz jedynie jego mała część (fragment), zwana determinantą antygenową, powoduje reakcję immunologiczną, w tym wytworzenie przeciwciała.

W pewnym sensie determinanta antygenowa spełnia rolę haptenu, pozostała część - rolę nośnika.

Zdarza się, że jeden antygen posiada kilka, kilkadziesiąt, a nawet kilkaset determinant antygenowych, więc w wyniku reakcji immunologicznej może pojawić się odpowiednio dużo różnych przeciwciał. Często jednak wśród licznych determinant antygenowych wyróżniają się tzw. determinanty dominujące, przeciw którym jest głównie skierowana odpowiedź immunologiczna.

Jest wiele różnych antygenów. Mogą się różnić między sobą budową chemiczną (jedne są białkami, inne wielocukrami albo mają strukturę lipidową), mogą stanowić odrębną cząsteczkę chemiczną albo być wydzielonym fragmentem większej struktury komórkowej, mogą mieć wreszcie pochodzenie bakteryjne, roślinne albo wirusowe itd.

Antygen ustrojowy - to autoantygen, który, jak już wspomniano wcześniej, nie powoduje reakcji immunologicznej. Bliźniacy jednojajowi mają tzw. izoantygeny, które także nie wywołują reakcji ze strony bliźniaczego układu immunologicznego.

Inne antygeny, tzw. alloantygeny, należące do osobników z tego samego gatunku, oraz heteroantygeny, należące do różnych gatunków, powodują bardzo silne reakcje immunologiczne.

Autoantygeny w zasadzie (w warunkach zdrowia) są nieimmunogenne; immunogenność pozostałych antygenów jest zróżnicowana. Na przykład antygeny wielkocząsteczkowe są na ogół bardziej immunogenne niż antygeny średniej wielkości albo małe. Dodatkowo - mniejsze cząsteczki szybciej są eliminowane z ustroju (np. przez nerki), przez co ich kontakt z układem immunologicznym dostatecznie skraca się, by uczynić je jeszcze mniej immunogennymi.

Antygeny białkowe przewyższają immunogennością inne związki chemiczne, jednak muszą to być białka o większej masie cząsteczkowej. O dużej lub małej immunogenności antygenu może decydować jego przestrzenna budowa oraz obecny ładunek elektryczny, który z reguły zmniejsza immunogenność.

Istnieje zjawisko krzyżowania się reakcji immunologicznych. Są bowiem różne antygeny, których determinanty antygenowe mają identyczną lub zbliżoną budowę chemiczną. Powstałe w wyniku reakcji immunologicznej przeciwciało skierowane przeciwko jednemu antygenowi może także być skierowane przeciw innemu, na które wcześniej ustrój jeszcze nie zdążył albo po prostu nie miał możliwości zareagować.

Limfocyty

Głównymi upostaciowanymi składnikami układu immunologicznego są limfocyty B i T.

Są to małe jednojądrzaste komórki o średnicy od 8 do 15 mikrometrów. To zróżnicowanie wielkości limfocytów stanowi jedną z podstaw do ich podziału na małe, średnie i duże. Część z nich ma krótki, parodniowy żywot. Są to zwykle większe limfocyty. Inne, na ogół małe, żyją długo, np. limfocyty pamięci immunologicznej.

Limfocyty znajdują się przede wszystkim w narządach limfatycznych: węzłach chłonnych i śledzionie, oraz w luźnych zgrupowaniach tkanki limfatycznej, np. w przewodzie pokarmowym.

Duża część limfocytów nie ma określonej przynależności narządowej. Są one w ciągłym ruchu, przemieszczają się, cyrkulują w naczyniach krwionośnych i limfatycznych.

Limfocyty dorosłego człowieka powstają w szpiku - odgrywającym centralną rolę w układzie immunologicznym, w wyniku dzielenia się omnipotentnych komórek macierzystych. Te podziały i różnicowanie, których efektem są także, poza limfocytami, inne komórki, takie jak: erytrocyty, granulocyty, monocyty oraz płytki krwi, są indukowane i sterowane przez czynniki wzrostowe wytwarzane przez niektóre komórki towarzyszące komórkom macierzystym.

Część limfocytów dojrzewa i osiąga "dorosłość" na miejscu, a więc w szpiku. Są to limfocyty B.

Część niedojrzałych, niezróżnicowanych limfocytów opuszcza jednak szpik i migruje do grasicy, drugiego, poza szpikiem, "centralnego" narządu limfatycznego zlokalizowanego w górnym śródpiersiu. Tutaj przechodzą kolejny etap dojrzewania, przeistaczając się w tzw. limfocyty T.

Limfocyty B i T mają w błonie komórkowej charakterystyczne dla każdej z osobna grupy antygeny i receptory.

Zjawiska dojrzewania limfocytów wewnątrz grasicy są regulowane przez hormon grasicy - tymopoetynę. Limfocyty T dojrzewające w grasicy są czasem nazywane limfocytami grasiczozależnymi. Okazuje się, że dla ok. 1% limfocytów T grasica wcale nie jest końcowym miejscem zasiedlenia. Te limfocyty opuszczają grasicę i po osiągnięciu węzłów chłonnych oraz śledziony podlegają dalszemu, już końcowemu procesowi dojrzewania. Pozostałe 99% limfocytów pozostających w grasicy ginie po 2-3 dniach przebywania w niej.

Węzły chłonne i śledziona

Człowiek posiada ogromną liczbę węzłów chłonnych, małych (wielkości i konsystencji ziarna grochu lub małej fasoli) dobrze wyodrębnionych obwodowych narządów limfatycznych. Niektóre podskórne węzły są wyczuwalne dłońmi: zwłaszcza podżuchwowe, szyjne, znajdujące się pod pachami i w pachwinach. Węzły chłonne są rozmieszczone wzdłuż naczyń krwionośnych, w pobliżu narządów wewnętrznych i są połączone osobną siecią naczyń limfatycznych, w których płynie chłonka (limfa). Węzły chłonne wraz z naczyniami limfatycznymi oraz grudkami limfatycznymi rozmieszczonymi w ścianie układu pokarmowego tworzą obwodowy układ limfatyczny, który jest połączony z częścią żylną układu krwionośnego. Innym ważnym obwodowym narządem limfatycznym jest śledziona, położona w jamie brzusznej po jej lewej stronie, tuż pod przeponą.

W węzłach chłonnych są wyodrębnione strefy T-zależne i B-zależne. W tych właśnie strefach układ immunologiczny (limfocyty) reaguje na dostarczony do węzła antygen. W wyniku kontaktu z zaprezentowanym antygenem limfocyty przechodzą w aktywne formy zdolne do namnażania się. Kolejne potomne komórki nabywają różnych właściwości. Stają się immunokompetentne, czyli zdolne do odpowiedzi immunologicznej.

W śledzionie też są obszary T-zależne, rezerwowane dla limfocytów T, oraz odrębne zgrupowania limfocytów B. Do śledziony antygeny docierają drogą krwionośną, do węzłów - naczyniami limfatycznymi.

Część limfocytów stale krąży drogami limfatycznymi i krwionośnymi. Większość z nich to limfocyty T. Bardzo istotną część cyrkulujących limfocytów stanowią komórki pamięci immunologicznej.

Limfocyty B

Limfocyty B są pochodzenia szpikowego. Na swojej powierzchni mają białkowe receptory, które są tzw. antydeterminantami dla poszczególnych antygenów, a dokładniej - dla ich determinant antygenowych. Bardzo ważne jest to, że każdy limfocyt jest monospecyficzny, tzn. posiada tylko jedną antydeterminantę.

Limfocyty B, dojrzewając, przechodzą kilka stadiów rozwojowych. Dojrzała forma limfocyta B, jeśli nie zetknie się z antygenem, żyje krótko. Jeśli jednak do takiego kontaktu już dojdzie, limfocyt ulega transformacji do komórki plazmatycznej produkującej przeciwciała albo staje się długożyjącym limfocytem pamięci immunologicznej B.

Limfocyty T

Limfocyty T są osobną, odmienną od limfocytów B, populacją komórek układu immunologicznego, która wcale nie jest homogenna, ponieważ wchodzą w jej skład odmienne czynnościowo mniejsze subpopulacje. Każda z nich ma inne cząsteczki (markery) powierzchniowe (błonowe), będące ich identyfikatorami. Najbardziej charakterystyczne z nich to białka o symbolach CD8 i CD4.

Limfocyty T posiadające na swej powierzchni cząsteczki CD4, czyli limfocyty CD4 dodatnie (CD4+), to tzw. limfocyty pomocnicze. Ich zadania są szczególnie zróżnicowane. Uważa się, że limfocyt CD4 jest centralną komórką odpowiedzi immunologicznej.

Za pomocą produkowanych przez siebie i wydzielanych aktywnych substancji, tzw. cytokin, wpływają na różnorodne procesy immunologiczne. Między innymi oddziałują na limfocyty B, stymulując ich podział i dojrzewanie w obecności antygenu, na makrofagi i ich własności żerne, na granulocyty obojętnochłonne, modulując ich udział w zapaleniu i fagocytozie, wreszcie na limfocyty T tworzące drugą wielką subpopulację - CD8.

Wśród limfocytów CD4 są długożyjące komórki pamięci immunologicznej.

Druga subpopulacja limfocytów T, limfocyty CD8 dodatnie (CD8+) są tzw. limfocytami cytotoksycznymi albo supresyjnymi.

Cytotoksyczność oznacza zdolność do zabijania innych komórek po rozpoznaniu na ich powierzchni obcego antygenu.

Supresja jest zjawiskiem bardziej złożonym, na które składają się takie funkcje jak: kontrola procesów autoimmunologicznych, alergicznych, tolerancji immunologicznej.

Jednym słowem limfocyty supresyjne regulują odpowiedź immunologiczną.

Limfocyty NK

Niewielki odsetek limfocytów nie ma na swojej powierzchni żadnych białek charakterystycznych dla limfocytów B czy limfocytów T. Z tego powodu noszą nazwę komórek "zerowych". Ze względu na rolę, jaką spełniają w zwalczaniu "obcych", nazywa się je komórkami NK (ang - Natural Killers), czyli "naturalnymi zabójcami".

Interesujące jest to, że limfocyty NK do swojej aktywacji nie wymagają kontaktu z antygenem. Zabijają komórki, na których powierzchni są białka (przeciwciała) skierowane przeciw ich własnym powierzchniowym antygenom.

Ich działalność nosi nazwę cytotoksyczności zależnej od przeciwciał.

Przeciwciała

Przeciwciała, białkowe cząsteczki skierowane przeciw antygenom, są produkowane przede wszystkim przez komórki plazmatyczne (plazmocyty), będące końcowo (efektorowo) zmienionymi limfocytami B. Plazmocyty są ulokowane przede wszystkim w narządach limfatycznych, a także w ścianie przewodu pokarmowego. Są większe od limfocytów, żyją krótko - do kilku tygodni.

Producentami przeciwciał są też same limfocyty B.

Przeciwciała są tzw. immunoglobulinami, czyli immunogennymi globulinami (globuliny tworzą grupę globularnych białek, stanowiących większość białek ustrojowych), które posiadają określoną swoistość, co oznacza, że ich struktura "odpowiada" strukturze określonego antygenu.

Są różne immunoglobuliny. Należą, w zależności od budowy, do różnych klas. Najwięcej immunoglobulin należy do klasy gamma - są to immunoglobuliny gamma (IgG). Poza nimi są też immunoglobuliny alfa (IgA), immunoglobuliny mi (IgM), immunoglobuliny delta (IgD) oraz immunoglobuliny epsilon (IgE).

Immunoglobuliny mają dość skomplikowaną budowę. Złożone są z polipeptydowych łańcuchów, utworzonych przez długie ciągi aminokwasów: ciężkich, tj. o dużej masie cząsteczkowej i lekkich - o małej masie.

Przynależność immunoglobuliny do określonej klasy zależy od budowy łańcucha ciężkiego.

Prototyp immunoglobuliny ma kształt dużej litery Y, której ramiona utworzone są od zewnątrz z dwóch łancuchów lekkich, od wewnątrz - z dwóch łańcuchów ciężkich, dłuższych, bo także tworzących trzon "litery", od którego odchodzą ramiona.

Na końcach obu ramion immunoglobuliny znajdują się tzw. części zmienne immunoglobuliny. Każda z nich jest małym fragmentem polipeptydowym składającym się jedynie z ok. 100 aminokwasów. To od części zmiennej zależy swoistość immunoglobuliny dla określonego antygenu, z którym się zetknął limfocyt. Ostateczne uformowanie się części zmiennej immunoglobuliny powoduje, że staje się ona przeciwciałem.

Komórka plazmatyczna jest bardzo wydajna. Syntetyzuje ok. 2000 immunoglobulin w ciągu jednej sekundy. Proces syntezy jest sterowany genetycznie, w tym części zmienne - przez kilka odrębnych genów. Jest to proces bardzo skomplikowany zważywszy, że wyprodukowane przeciwciało musi być kompatybilne w stosunku do określonego antygenu.

Wytwarzenie przeciwciała w rezultacie aktywacji antygenowej limfocyta ostatecznie przypomina dopasowywanie właściwego klucza do określonego zamka.

Należy jednak pamiętać, że przeciwciała mimo wszystko wykazują znaczną heterogenność, co oznacza, że można je "dopasować" do różnych antygenów, zważywszy, że różne antygeny mogą mieć takie same lub bardzo podobne determinanty.

Istnieją jednak przeciwciała bardzo swoiste, w pełni homogenne. Są to tzw. przeciwciała monoklonalne, produkowane przez klony jednorodnych komórek nowotworowych układu limfatycznego.

Współczesna biologia dostarczyła ciekawej metody wytwarzania wysoce swoistych przeciwciał skierowanych przeciw ściśle określonemu antygenowi. Ta metoda polega na połączeniu komórki plazmatycznej pobranej z ogniska szpiczaka mnogiego (choroby nowotworowej układu limfatycznego), posiadającej cechy nieśmiertelności, z limfocytem B, który z kolei wytwarza swoiste przeciwciało. Powstała hybryda komórkowa dostarcza praktycznie nieograniczonej liczby identycznych wysoce swoistych przeciwciał.

Wytworzenie przeciwciała w wyniku kontaktu limfocyta z antygenem jest zwane humoralną odpowiedzią immunologiczną. Jest to bardzo złożona reakcja, na którą składają się różne mechanizmy. Antygen nie dociera do limfocyta w zwykły sposób, biernie transportowany przez krew czy limfę. Po wtargnięciu do organizmu jest najpierw "wyłapywany" przez komórki żerne (m.in. - makrofagi albo przez komórki z wypustkami, tzw. komórki dendrytyczne), obdarzone zdolnościami penetracji tkanek i jest wiązany z ich błoną komórkową. W przypadku, gdy zostanie "schwycona" komórka bakteryjna lub inny wyżej zorganizowany czynnik infekcyjny - dochodzi do jej wchłonięcia do wewnątrz komórki żernej i strawienia. Resztki z tej szczególnej wewnątrzkomórkowej "uczty" są wyłaniane na zewnątrz komórki, stanowiąc właściwy antygen.

Makrofagi czy komórki dendrytyczne dostarczają i "prezentują" antygen limfocytowi B. Okazuje się jednak, że sama prezentacja czasem nie wystarcza, by ten limfocyt zareagował. Potrzebne są jeszcze dodatkowe sygnały, między innymi pochodzące od pomocniczego limfocyta T.

Antygen najpierw wiąże się z receptorem błonowym (nb. jest to immunoglobulina) limfocyta B, a następnie jest wchłaniany do jego wnętrza i to stanowi impuls do aktywacji komórki.

Limfocyt B dzieli się co kilkanaście godzin i po 8-12 podziałach wytwarza bardzo dużą liczbę potomnych komórek efektorowych, z których jedne są zdolne do produkcji przeciwciał, inne zaś "uczą się" i zapamiętują strukturę antygenu.

Nie wiadomo, jakie mechanizmy prowadzą do takiego różnicowania.

Niektóre potomne limfocyty B, które tracą kontakt z antygenem, stają się niepotrzebne i ulegają zaprogramowanej śmierci, czyli apoptozie.

Do aktywacji limfocytów B, oprócz prezentacji antygenu na ogół jest potrzebna obecność limfocytów T. Jednak pewna część limfocytów B nie potrzebuje ich udziału do aktywacji.

W reakcji immunologicznej limfocyty B i T wzajemnie się stymulują i wspierają. Limfocyt B prezentuje antygen limfocytowi T, ten zaś w odpowiedzi - wydzielając aktywne substancje, tzw. limfokiny (cytokiny) - steruje podziałami i różnicowaniem się limfocyta B do komórki plazmatycznej.

Wytwarzanie przeciwciał ma określona dynamikę. Jeśli ustrój po raz pierwszy zetknie się z antygenem, produkcja przeciwciał nie jest natychmiastowa, choć w klasie immunoglobulin M zaczyna się już po dobie. Szczyt produkcji przeciwciał z klasy immunoglobulin G jest osiągany po ok. 3 tygodniach od kontaktu organizmu z antygenem.

W przypadku powtórnego kontaktu ustroju z antygenem - produkcja przeciwciał jest niemal natychmiastowa i bardzo intensywna, nawet jeśli ilość antygenu, który dostał się do organizmu, jest niewielka. Wtórna odpowiedź na antygen jest związana z uruchomieniem komórek pamięci immunologicznej. Stąd bierze się jej inna nazwa - amnestyczna odpowiedź immunologiczna. Przeciwciała powstające w wyniku kolejnego kontaktu ustroju z antygenem wykazują znacznie większe powinowactwo do antygenu.

Pożytek z przeciwciał

Odpowiedź humoralna układu immunologicznego odgrywa istotną rolę w zwalczaniu zakażeń bakteryjnych. Powstałe przeciwciała, wiążąc się z antygenami bakteryjnymi, mogą powodować różnego rodzaju zjawiska niekorzystne dla bakterii. Na przykład mogą blokować działanie endotoksyn bakteryjnych (neutralizować je), mogą, opłaszczając bakterie, ułatwiać ich fagocytozę. Jeszcze inne przeciwciała ułatwiają penetrację błony komórkowej bakterii przez bakteriobójczy lizozym, a także poprzez aktywację układu komplementu sprzyjają napływowi komórek żernych, zwłaszcza granulocytów.

Niektóre przeciwciała, łącząc się z poprzez powierzchniowe antygeny z drobnoustrojami, zapobiegają wiązaniu się ich z wrażliwymi na zakażenie tkankami, zwłaszcza ze śluzówkami. Jest to kolejny sposób na zmniejszenie inwazji zarazka.

W stosunku do wirusów przeciwciała mogą działać neutralizująco, czyli unieczynniać je poprzez hamowanie łączenia się wirusa z atakowaną komórką albo przez zapobieganie "wstrzykiwaniu" do komórki wirusowego kwasu nukleinowego.

Powstałe w wyniku reakcji antygenu z przeciwciałem kompleksy mogą stanowić wyodrębnione osobne struktury, które krążą w płynach ustrojowych, zwłaszcza we krwi. Są w rozmaity sposób usuwane z ustroju, między innymi poprzez fagocytozę.

Niebezpieczeństwa reakcji antygen-przeciwciało

Nie zawsze krążące kompleksy antygen-przeciwciało mogą być usunięte. Aby tak się stało - kompleksy muszą być zrównoważone, tzn. stosunek przeciwciała do antygenu musi być w nich (liczbowo i przestrzennie) optymalny. Zrównoważony kompleks jest na ogół nierozpuszczny w osoczu, łatwo się zeń wytrąca i jest wychwytywany przez komórki żerne. Jeśli jednak kompleks nie jest zrównoważony (zaznacza się w nim przewaga antygenu nad przeciwciałem, albo odwrotnie - przeciwciała nad antygenem), nie tworzy dużych przestrzennych struktur, lecz jest mały i łatwo rozpuszczalny w osoczu. Krążąc we krwi, osadza się w ścianach naczyń oraz tkankach i wywołuje tam reakcje destrukcyjne.

Odporność komórkowa

Poza odpornością humoralną, związaną z produkcją przeciwciał skierowanych przeciw określonym antygenom, układ immunologiczny może odpowiedzieć na obecność "intruza", na "obcy" antygen, jeszcze inaczej. W tej innej odpowiedzi centralną rolę odgrywają już nie przeciwciała, organiczne nieożywione struktury, lecz same immunokompetentne komórki. Dlatego ta inna odpowiedź układu immunologicznego na "obcy" antygen jest zwana odpornością typu komórkowego (OTK) i jest mediowana przez limfocyty T.

Odporność komórkowa uzupełnia odporność humoralną, poszerza możliwości obronne organizmu. Niejednokrotnie bowiem zdarza się, że obcy antygen nie jest osiągalny dla przeciwciała, więc skuteczność odporności humoralnej nie jest wystarczająca. Potrzebna jest inna metoda walki.

OTK nie jest jednorodnym zjawiskiem, obejmuje kilka typów reakcji, w których uczestniczą różne subpopulacje limfocytów T. Ale, aby doszło do odpowiedzi immunologicznej, także i tu musi nastąpić zetknięcie się układu immunologicznego z antygenem. Antygen musi dotrzeć do limfocyta i zostać mu zaprezentowany.

Po rozpoznaniu antygenu limfocyt migruje do węzła chłonnego, tutaj dzieli się i podlega różnicowaniu. W rezultacie powstają liczne potomne komórki efektorowe, które albo podejmują ostateczną walkę z antygenem, albo przeistaczają się w komórki pamięci immunologicznej.

Nie wszystkie antygeny zdolne są do indukcji odporności komórkowej. Ale na pewno należą do nich antygeny wirusowe, grzybów, niektórych bakterii. Czasem są to proste hapteny, które po połączeniu się z białkowym nośnikiem zdolne są do wywołania odczynów komórkowych.

Na czym polega faza efektorowa odporności typu komórkowego?

Limfocyt, w wyniku kontaktu z antygenem, zaczyna produkować czynne substancje, cytokiny, które wpływają na aktywność rozmaitych innych komórek, np. komórek śródbłonka czy makrofagów. Jest interesujące, że niektóre cytokiny aktywują kolejne limfocyty T. Jest to szczególny dar autoaktywacji, dzięki któremu uczulone antygenem pojedyncze limfocyty powodują zmiany w ogromnej liczbie kolejnych komórek. Jest to bardzo wydajny mechanizm amplifikacji.

Do bezpośredniej eliminacji (zniszczenia) antygenu układ immunologiczny angażuje nie limfocyty, ale inne komórki. "Wojownikiem" zwalczającym antygen i jego nosiciela jest komórka żerna - makrofag. Zanim jednak makrofag podejmie walkę z antygenem, musi uzyskać od limfocyta odpowiednią instrukcję. Ta instrukcja jest przenoszona za pomocą chemicznych sygnałów, cytokin, z których najsilniejszą jest interferon gamma.

Poinstruowane makrofagi pochłaniają antygeny i ich nosicieli (np. niektóre bakterie) i trawiąc je, niszczą je ostatecznie.

Zdarza się jednak, że nawet najlepiej poinstruowane makrofagi nie są w stanie zniszczyć antygenu. Tak bywa w przypadku zakażenia prątkiem gruźlicy. Ponieważ trwa ciągle stymulacja cytokinowa, zwiększa się liczba aktywnych makrofagów, co wiedzie do powstania ziarniny gruźliczej.

Inną formą odporności komórkowej jest reakcja cytotoksyczna z udziałem limfocytów CD8. Jest to reakcja na obecność przede wszystkim własnych, ale zmienionych komórek organizmu. Zmiany są wywołane pojawieniem się na powierzchni komórek obcych antygenów, np. bakteryjnych, wirusowych czy nowotworowych.

Limfocyty CD8+ wykazują własności cytotoksyczne także wobec allogenicznych przeszczepów, bowiem na powierzchni obcych przeszczepionych komórek (tkanek, narządów) są, rzecz jasna, odmienne antygeny zgodności tkankowej.

Mechanizm cytotoksyczności polega na zetknięciu się limfocyta z komórką, stanowiącą cel i wprowadzeniu do niej substancji, które indukują apoptozę, czyli zaprogramowaną śmierć.

To zetknięcie się limfocyta z "obcą" komórką jest nazywane przez niektórych "pocałunkiem śmierci". Uśmiercanie komórki ma swoją dynamikę i fazy. Najpierw wydzielana jest substancja, która toruje drogę czynnikom uśmiercającym. Jest to perforyna, ponieważ perforuje błonę komórkową. W czasie trwania "pocałunku śmierci" do obcej komórki wlewane są przez wytworzone otwory substancje (granzymy), które inicjują przemiany, w rezultacie których dochodzi do dramatycznego w skutkach zniszczenia w kodzie genetycznym (DNA) zaatakowanej komórki.

Aktywowane antygenem limfocyty produkują cytokiny, które mają wpływ na różne struktury, zwłaszcza zaś na rozmaite komórki, które znalazły się w sąsiedztwie reakcji immunologicznej. Pewnym przemianom ulegają np. komórki środbłonka. W ich wyniku dochodzi do znacznej przepuszczalności naczyń włosowatych. Z krwi do tkanek łatwo mogą przechodzić leukocyty oraz monocyty i uczestniczyć w procesie immunologicznym, który przybiera charakter zapalenia. Dodatkowo są aktywowane znajdujące się w pobliżu komórki tuczne, a ich produkty (np. histamina) nasilają procesy zapalne.

Całość zjawisk prowadzi do tzw. odpowiedzi typu późnego, która charakteryzuje się naciekami i dużą aktywnością rozmaitych komórek zapalnych, nastawionych na zwalczanie agresora.

Pożytki z odporności typu komórkowego

Zwalczanie wirusów

Odporność typu komórkowego ma ogromne znaczenie w zwalczaniu zakażeń wirusowych.

W odpowiedzi na zakażenie wirusa biorą udział zarówno limfocyty CD4, jak i CD8. Wirusy są wewnątrzkomórkowymi czynnikami infekcyjnymi, dlatego też obiektem oddziaływań limfocytów są zakażone wirusami komórki ustroju. Są one zabijane głównie przez limfocyty cytotoksyczne, także przez naturalnych zabójców (limfocyty NK) oraz przez poinstruowane makrofagi. Bardzo ważną rolę w zwalczaniu wirusów odgrywają cytokiny, zwłaszcza zaś interferon gamma.

Podobnie jak w zakażeniach wirusowych, także w infekcjach bakteriami pasożytującymi wewnątrzkomórkowo najważniejsza staje się obrona oparta na odpowiedzi typu komórkowego. Także i tu uczestniczą oba typy limfocytów T, limfocyty NK i poinstruowane makrofagi.

Walka z nowotworem

Z limfocytami T wiąże się nadzór immunologiczny zjawisk nowotworowych. Wiadomo, że komórki nowotworowe mają własne (zmienione) antygeny transplantacyjne. Krążące limfocyty T rozpoznają antygenową inność komórek nowotworowych i zaraz je niszczą, m.in. w drodze efektu cytotoksycznego. W zwalczanie nowotworów są też zaangażowane limfocyty NK, które zresztą stanowią komórkową przednią straż chroniącą organizm przed nowotworem.

Do niszczenia komórek nowotworowych mogą być angażowane inne jeszcze komórki, takie jak makrofagi i komórki tuczne. W tym złożonym procesie biorą udział różne cytokiny produkowane przez limfocyty, spośród z których ogromną rolę odgrywają interferon gamma i czynnik martwicy guza.

Walka z komórkami nowotworowymi jest fragmentem odporności typu komórkowego, co nie oznacza, że dla odporności humoralnej nie ma w niej miejsca. Przeciwciała skierowane przeciw antygenom komórek nowotworowych opłaszczają te komórki, indukując aktywność cytotoksyczną bardzo wielu różnych komórek, takich jak: makrofagi, monocyty, granulocyty obojętnochłonne i limfocyty NK.

Niestety makrofagi mogą, niezależnie od oddziaływań przeciwnowotworowych, paradoksalnie sprzyjać komórkom nowotworowym. Produkując czynniki wzrostowe, mogą sprzyjać szybkiej proliferacji nowotworu.

Odrzucanie przeszczepu

Kolejnym przykładem odporności komórkowej jest zjawisko odrzucania przeszczepu allogenicznego, tj. pochodzącego od odmiennego genetycznie przedstawiciela tego samego gatunku, lub przeszczepu ksenogenicznego, pochodzącego od całkiem odmiennego gatunku.

I tu mamy do czynienia z odmiennością antygenów transplantacyjnych przeszczepionych komórek, która jest rozpoznawana przez nadzór immunologiczny limfocytów T. Pobudzone limfocyty uruchamiają zjawisko cytotoksyczności, w której mają udział różne komórki oraz cytokiny.

Odrzucenie przeszczepu może mieć szczególnie ostry przebieg (mówi się o nadostrym odrzucaniu), który jest związany z przeciwciałami skierowanymi przeciw antygenom śródbłonków naczyń krwionośnych przeszczepionego organu. W reakcji immunologicznej angażowany jest też układ dopełniacza, który indukuje zjawiska prowadzące do rozległych uszkodzeń naczyń krwionośnych przeszczepu.

Z przeszczepami narządów wiąże się szczególne zjawisko o nazwie reakcji GvH (Graft Versus Host), której istota polega na aktywacji limfocytów dawcy obecnych w przeszczepionym narządzie. Te limfocyty rozpoznają otoczenie, czyli komórki (tkanki) biorcy jako obce, i zaczynają przeciw nim działać. Wynikiem tych działań jest martwica wielu tkanek biorcy.

Kontrola układu immunologicznego
Kontrola wewnętrzna

Układ immunologiczny wykazuje dużą niezależność od innych układów i jest wyposażony w liczne wbudowane własne mechanizmy kontrolujące przebieg reakcji immunologicznej. Autokontrola jest konieczna, zważywszy, jaką bronią dysponuje. Namnożone w dużej liczbie cytotoksyczne limfocyty, obładowane śmiercionośnymi cytokinami muszą być poddane kontroli, w przeciwnym razie mogłyby skierować swoje niszczycielskie działanie przeciw zdrowym komórkom organizmu.

Aktywne komórki immunokompetentne, które stają się zbyteczne, są uśmiercane w wyniku indukcji w nich apoptozy. W jaki sposób?

Aktywowane immunologicznie limfocyty posiadają na swojej powierzchni białko zwane Fas (CD95). Inne komórki układu immunologicznego na swojej powierzchni noszą białka skierowane przeciw Fas (Fas-ligand). Zetknięcie się obu komórek prowadzi do połączenia się Fas z białkiem skierowanym przeciw niemu. Ta fuzja inicjuje dramatyczne procesy wewnątrzkomórkowe w aktywnym i zbytecznym limfocycie prowadzące do jego śmierci.

Kontrola zewnętrzna

Hormony

Oprócz mechanizmów własnych układ immunologiczny jest poddawany wpływom innych układów integracyjnych: dokrewnego i nerwowego. Są hormony, które mogą bezpośrednio wpływać na funkcje immunologiczne. Na przykład glikokortykoidy, hormony kory nadnercza, hamują namnażanie się limfocytów i produkcję cytokin. Hormon wzrostu - przeciwnie - zwiększa namnażanie limfocytów, zwiększa ilość tkanki limfatycznej. Zarówno estrogeny, jak i androgeny mają wpływ na układ immunologiczny, zmienny, w zależności od bieżących potrzeb organizmu. Tyroksyna, hormon produkowany przez tarczycę, potęguje odporność humoralną.

Układ nerwowy

Regulacja nerwowa układu immunologicznego zachodzi przede wszystkim za pośrednictwem układu autonomicznego, którego włókna docierają do węzłów chłonnych.

Czy wyższe piętra układu nerwowego mają wpływ na układ immunologiczny?

Dziś nie ma już najmniejszej wątpliwości, że tak się właśnie dzieje. Wydaje się, że także kora mózgowa może wpływać na funkcjonowanie odporności. Znane są określone stany psychiczne, w których odporność zmniejsza się albo zwiększa. Np. stres może mieć korzystny lub negatywny wpływ na odporność. Doświadczenia joginów dowodzą, że medytacja może mieć znaczenie w kształtowaniu odporności.

Niedawno powstała nowa dziedzina wiedzy medycznej - neuropsychoimmunologia, która się tymi zjawiskami zajmuje.

Farmakologiczny wpływ na układ immunologiczny
Immunosupresja

Na czynności układ immunologicznego można wpływać farmakologicznie. Można na przykład oddziaływać nań immunosupresyjnie, co oznacza osłabianie reakcji immunologicznych. Jest to potrzebne w zwalczaniu chorób z autoagresji, w których układ immunologiczny atakuje własne tkanki, albo do koniecznego osłabienia reakcji obronnej organizmu wobec przeszczepionej tkanki czy narządu. Najbardziej znanymi lekami zmmniejszającymi reakcje odpornościowe są glikokortykoidy.

Także promieniowanie elektromagnetyczne (gamma, rtg i ultrafioletowe o długości fali 250-400 nm) ma negatywny wpływ na układ immunologiczny.

Są różne sposoby hamowania odpowiedzi immunologicznej. Niektóre środki negatywnie wpływają na podziały komórkowe aktywowanych limfocytów, przede wszystkim poprzez zróżnicowane oddziaływanie na DNA, inne hamują wydzielanie cytokin czy migrację limfocytow, inne mają wpływ na oddziaływanie limfocytów na makrofagi. Są wreszcie środki biologiczne, jak np. surowica antylimfocytarna, które bezpośrednio uszkadzają lub niszczą limfocyty.

Immunostymulacja

Oprócz hamowania aktywności układu immunologicznego można też działać nań stymulująco. Klasycznym tego przykładem są szczepionki, które stymulują powstawanie przeciwciał i komórek pamięci immunologicznej.

Są też czynniki biologiczne, które wiążąc się z antygenem, przyczyniają się do znacznie silniejszej odpowiedzi immunologicznej. Są to tzw. adiuwanty immunologiczne, pochodzenia bakteryjnego lub niebakteryjnego. Niektóre z nich znalazły zastosowanie w leczeniu chorób nowotworowych.

Zaburzenia czynności układu immunologicznego mogą być dramatyczne i przejawiać się ciężkimi zakażeniami, np. wirusowymi, grzybiczymi czy pierwotniakowymi, które nierzadko, mimo leczenia, prowadzą do śmierci. Jego zmniejszona sprawność albo wypaczone działanie powoduje ujawnienie się chorób układowych albo stanowi przyczynę nieskutecznej walki organizmu z nowotworem złośliwym.

Źródło: http://www.resmedica.pl/rmart0015.html

Probiotyki

2007-12-23T09:05:00.000-08:00

PROBIOTYKI

Na początku XX wieku, rosyjski uczony Ilia Miecznikow, zauważył występowanie związku między mikrobami jelitowymi a zdrowiem człowieka. Obserwując zdrowych i długowiecznych wieśniaków bułgarskich stwierdził, że spożywają dużo jogurtu zawierającego pewien rodzaj bakterii, wytwarzających kwas mlekowy. Na bazie własnych spostrzeżeń stwierdził, że w właściwy sobie sposób regulują równowagę biologiczną bakterii jelitowych przewodu pokarmowego i hamują rozwój wielu zakaźnych drobnoustrojów chorobotwórczych - szczególnie flory gnilnej. W świecie bakterii są więc nie tylko te chorobotwórcze, ale również bardzo przyjazne człowiekowi. Należą do nich przede wszystkim bakterie kwasu mlekowego.

1. O roli bakterii - pałeczek kwasu mlekowego w organizmie
Koncepcja profilaktyki i leczenia chorób zakaźnych układu trawiennego bakteriami nazywa się probiozą ( pro - w kierunku, bios - życie ). Wprowadzone na rynek w okresie międzywojennym preparaty farmaceutyczne zawierające żywe kultury bakterii kwasu mlekowego - Lactobacillus a cidophilus nie zdały egzaminu, ponieważ nie są odporne na działanie kwasu solnego jaki występuje w żołądku oraz soli kwasów żółciowych zawartych w żółci wydzielanej przez wątrobę. Mają też niewielką zdolność przylegania do nabłonka jelitowego i w efekcie nie kolonizują przewodu pokarmowego. Podawane jednak pod postacią jogurtu lub kwaśnego mleka mogą wywierać korzystne działanie na organizm, obniżając stężenie cholesterolu we krwi, dzięki hamowaniu jego wchłaniania z pożywienia. Mogą też u niektórych ludzi, w znacznym stopniu, zmniejszyć lub usunąć dolegliwości - nudności, skurcze, wzdęcia i biegunka, związane trawieniem cukru mlecznego zawartego w mleku, spowodowane niedoborem enzymu - laktazy. Kwaśnymi produktami mlecznymi zawierającymi pałeczki kwasu mlekowego można leczyć skutecznie groźne biegunki u niemowląt, wywołane zakażeniem bakteriami z grupy - Salmonella ( dur brzuszny ) i Shigella ( czerwonka bakteryjna ). Wykazano też, że skuteczność mleka sfermentowanego (jogurtu) może być nawet większa niż silnych antybiotyków, np. neomycyny.

Dopiero niedawno zaczęto wytwarzać preparaty farmaceutyczne zawierające żywe kultury bakterii kwasu mlekowego w formie chroniącej je przed działaniem kwasu solnego, o ich udokumentowanej kwasooporności oraz żółciooporności. Tego typu bakterie określa się często jako probiotyczne, zaś preparaty zrobione na ich bazie - probiotykami. Obecnie już wiemy, że ich własności lecznicze są powiązane nie tylko z gatunkami bakterii, ale także z konkretnymi szczepami w ramach tych gatunków. Dlatego niezbędne jest staranne dobieranie przez producentów probiotyków tych szczepów do tworzenia preparatów profilaktycznych i leczniczych.

2. Probiotyki
Probiotyki dostarczane do organizmu, w korzystny sposób poprawiają równowagę mikroflory jelitowej oraz funkcje fizjologiczne przewodu pokarmowego. Spożywanie ich zdecydowanie korzystnie wpływa na stan naszego zdrowia.

Kryteria jakie powinny spełniać probiotyki:

powinny pochodzić z normalnej mikroflory ludzkiego organizmu,
muszą być drobnoustrojami bezpiecznymi dla ludzi i mieć klinicznie potwierdzone korzystnego działanie na organizm człowieka,
powinny być oporne na działanie kwasu solnego żołądka i enzymów trawiennych i żółci,
powinny posiadać zdolność do kolonizacji ludzkiego przewodu pokarmowego i trwałego przylegania do nabłonka jelit,
muszą wytwarzać substancje hamujące wzrost drobnoustrojów chorobotwórczych powodujących zakażenia jelitowe, biegunki czy próchnicę zębów,
konieczne jest także by poprawiały, a nie pogarszały smak produktów spożywczych, które wzbogacają.

Obecnie jednym z najbardziej zalecanych szczepów bakterii do produkcji probiotyku jest Lactobacillus casei. Bakteria ta pochodzi z przewodu pokarmowego człowieka, jest oporna na działanie kwasu solnego żołądka, soli kwasów żółciowych oraz wykazuje większe zdolności przylegania do nabłonka jelitowego niż inne szczepy bakterii. Posiada więc zdolność trwałego zasiedlania przewodu pokarmowego. L. casei wytwarza substancje hamujące rozwój wielu groźnych dla naszego zdrowia bakterii, w tym szczepy Clostridium Pseudomonas, Staphylococcus i Enterobacteriacae. Nie hamuje przy tym rozwoju innych typów pałeczek kwasu mlekowego

Populacja bakterii jelitowych jest dziesięciokrotnie większa niż liczebność naszych komórek w organizmie i składa się z 400 różnych szczepów. Łatwo więc zdać sobie sprawę z wagi i wpływu jaki mikroorganizmy mogą mieć na stan naszego zdrowia. W końcowym odcinku jelita grubego oraz w wydalinach - czyli kale, znajduje się około jednego biliona różnych bakterii w jednym gramie treści jelita grubego lub kału. Obliczono, że przeciętnie w jelicie grubym zdrowego człowieka znajduje się około 1 kilograma bakterii. Bakterie te należą do różnych gatunków, nie tylko takich, które szkodzą, ale i takich, które uzdrawiają. Pięćdziesiąt procent masy stolca jest uformowana z żywych mikroorganizmów. Czynnikami stabilizującymi prawidłowe rozmnażanie się bakterii w jelitach są - błonnik rozpuszczalny i nierozpuszczalny, które stanowią szkielet budulcowy roślin.

Pałeczki kwasu mlekowego - Lactobacillus Acidophilus zasiedlają jelito grube człowieka dorosłego a Biphidobacterium jelita małych dzieci na diecie mlecznej oraz osób dorosłych spożywających mleko. Zaburzenia w składzie ilościowym tych dobroczynnych dla naszego zdrowia bakterii na rzecz szczepów patologicznych z rodzaju - Proteus, Clostridium, Staphylococcus, Escherichia Coli, Salomonella, Shigella objawiać się mogą bólami brzucha, nudnościami i wymiotami, wzdęciami, biegunką czy zaparciami stolca. Niektóre szczepy tych bakterii mogą produkować toksyny, powodując obumarcie komórek śluzówki wyścielającą ścianę jelita od wewnątrz tworząc nadżerki a inne mogą wytwarzać związki rakotwórcze. Dobrym przykładem jest bakteria Helicobakter pylori, której działalność metaboliczna prowadzi do powstania przewlekłego nieżytu żołądka, wrzodów dwunastnicy a także w nielicznych przypadkach raka żołądka.

Większość bakterii pałeczek kwasu mlekowego wykazuje aktywność antagonistyczną w stosunku do niektórych bakterii chorobotwórczych. Szczególną aktywność w produkcji substancji antybakteryjnych w stosunku do szczepów bakterii wywołujących zatrucia pokarmowe wykazuje Lactobacillus acidophilus wytwarzając: acidolinę, acidofilinę, laktacynę i laktocydynę. Dzięki tym właściwościom bakterie acidofilne regulują skład mikroflory przewodu pokarmowego. Ich antybakteryjne działanie znalazło zastosowanie w praktyce medycznej. Preparaty zawierające probiotyk wykazują działanie przeciwnowotworowe dotyczące wątroby oraz jelita grubego, wydzielając substancje białkowo - cukrowe ( glikopeptydy ). Preparaty o działaniu probiotycznym stosuje się je także w leczeniu zespołu zaburzeń nerwowo - psychicznych towarzyszących niewydolności i marskości wątroby ( encefalopatii wątrobowej ). Jest to następstwo zatrucia amoniakiem gromadzącym się w organizmie w wyniku braku możliwości neutralizowania amoniaku przez wątrobę. Mają zdolność hamowania rozwoju patologicznych bakterii gnilnych i grzybów, przyczyniają się do detoksykacji ich produktów przemiany metabolicznej poprzez neutralizację uwalnianego przez nie amoniaku i wolnego fenolu. Uzyskuje się korzystne efekty lecznicze u chorych na biegunkę i ropne zapalenie okrężnicy. Wpływają pozytywnie na system odpornościowy organizmu, stymulując bądź nasilając reakcję immunologiczną, zwiększając w ten sposób jego odporność na czynniki patogenne. Wspomagają przebieg leczenia astmy oskrzelowej, chorób infekcyjnych układu oddechowego, alergicznych zmian zapalnych skóry, grzybicy oraz infekcji dróg moczowych. Biorą udział w produkcji witamin - B1, B2, B12, kwasu nikotynowego, kwasu foliowego, enzymów trawiennych, kwasu mlekowego, octowego, propionowego i masłowego oraz kwasów tłuszczowych, które są źródłem energii dla komórek jelita grubego i całego organizmu. Stymulując perystaltykę jelit, ułatwiają trawienie i wchłanianie produktów pokarmowych oraz zapobiegają zaparciom stolca. Zmniejszają wchłanianie związków tłuszczowych w jelitach, dzięki czemu obniżają poziom ogólnego cholesterolu.

Niekorzystne zmiany w składzie mikroflory jelit mogą wynikać z:

przyjmowania antybiotyków, sulfonamidów i chemicznych farmaceutyków, w ostrych i przewlekłych chorobach infekcyjnych,
stosowania leków wpływających na ilość i kwasotę wydzielanych soków żołądkowych,
przyjmowania preparatów hormonalnych oraz gestegenów jako środków antykoncepcyjnych,
zmiany diety na wysokowęglowodanową,
wniknięcia do przewodu pokarmowego dużej ilości bakterii patologicznych z zewnątrz, osłabienia systemu odporności w chorobach ostrych i przewlekłych,
interakcji między bakteriami,
stresu emocjonalnego,
naświetlania promieniami rtg,
stosowania hemioterapii w procesie leczenia chorób nowotworowych.

Stosowanie probiotyków staje się bardzo ważnym elementem zrównoważonej diety. Mogą czasami zastąpić funkcję antybiotyku w leczeniu chorób infekcyjnych. Szczególnie podkreśla się ich wybiórcze działanie bakteriobójcze, bez obawy przedawkowania i niepożądanych efektów ubocznych. Stosowane są jednak głównie profilaktycznie jako preparaty zabezpieczające jelita przed tzw. dysbakteriozą - zachwianiem wzajemnej równowagi składu flory bakteryjnej jelita grubego. Jako preparaty lecznicze mogą być przydatne i w leczeniu zaburzeń przewodu pokarmowego. Nie są to jednak leki w ścisłym znaczeniu tego słowa, gdyż można je kupić również w sklepach. Istnieją też preparaty medyczne doustne bądź dopochwowe, dostępne w aptekach też bez recepty. Mogą zawierać w swoim składzie różną ilość aktywnych bakterii oraz różnić się ich rodzajem, użytym do sporządzenia preparatu. W jednej kapsułce mogą zawierać - od 2 miliardów do 2 bilionów bakterii. O rodzaju użytych szczepów decyduje producent leku. Wybierając preparat należy kierować się wskazówkami dotyczącymi celu ich stosowania.

Przedstawiam poniżej nazwę i opis specyficznych własności działania bakterii używanych do produkcji probiotyków:

Bifidum Bifidobacterium
Ochrania przed rozmnażaniem się rotawirusów, działaniem związków chloru na organizm, infekcjom jelitowym. Wzmacnia odporność organizmu.

BIfidobacterium longum
Eliminuje związki nitrowe. Może znacząco hamować rozmnażanie się patologicznych bakterii jelita grubego oraz rozrost komórek raka wątroby.

Bifidobacterium infantis
Pomaga hamować rozwój chorobotwórczych bakterii takich jak Escherichia coli. Produkuje substancje zapobiegające rozwojowi raka piersi.

Bifidobacterium lactis
Pomaga łagodzić zaparcia stolca, chroni organizm przed działaniem związków chloru i zapobiega powstaniu przewlekłych stanów zapalnych jelita grubego w obszarze essicy.

Lactobacillus acidophilus
Pierwsza linia obrony przeciwko drożdżakom. Wspomaga układ krążenia poprzez obniżanie poziomu cholesterolu. Zapobiega uszkodzeniom ścian jelit przed działaniem czterochloroetylenu.

Lactobacillus bulgaricus
Łagodzi problemy trawienia pokarmów. Ułatwia trawienie mleka i jego produktów. Ułatwia wydalanie substancji toksycznych z jelita grubego.

Lactobacillus casei
Ochrania przed bakteriami z grupy Listeria, którymi zakażone są skorupiaki, ptaki i ssaki ( krowy). Bakteriami tymi organizm człowieka zakaża się przez konsumpcję produktów nabiałowych i surowych roślin. Chroni przed rozwojem guzów nowotworowych.

Lactobacillus lactis
Naturalny antybiotyk. Zmniejsza zdolność chorobotwórczą bakterii, zapobiega ich rozwojowi i rozwinięcia się infekcji.

Lactobacillus plantarum
Doskonała alternatywa w stosunku do antybiotyków. Ważne narzędzie w zwalczaniu i ochronie przed rozwojem bakterii patologicznych.

Lactobacillus paracasei
Zapobiega toksycznemu działaniu związków chloru na organizm. Bierze udział w regulacji systemu odpornościowego i być może zmniejsza ryzyko rozwoju chorób nowotworowych.

Lactobacillus brevis
Zmniejsza przepuszczalność jelit w ,,zespole nieszczelnego jelita" i ma pozytywny wpływ na pracę systemu odporności.

Lactobacillus rhamnosus
Pomaga łagodzić objawy nietolerancji cukru mlecznego - lactozy, zmniejsza działanie dwuchlorków pochodzenia wirusowego i bakteryjnego na organizm, łagodzi zaparcia, stany zapalne odbytnicy oraz żylaki odbytu oraz skutki alergii pokarmowych. Hamuje wzrost guzów.

Lactobacillus salivarius
Posiada unikalną zdolność leczenia wrzodów trawiennych żołądka przez usunięcie bakterii - Helicobacter pylori.

Streptococcus thermofilus
Wykazuje działanie przeciwutleniające, chroni jelita i organizm przed działaniem wolnych rodników, antybiotyków, cukru i skutkami picia wody chlorowanej. Wykazuje działanie przeciwnowotworowe. Likwiduje działanie związków chloru, zapobiega infekcjom jelit i pochwy.

Bifidobacterium breve
Wykazuje korzystne działanie w stanach zapalnych odbytnicy, zapobiega rozwojowi rotawirusów oraz uaktywnia humoralny system odporności.

Lactobacillus gasseri
Likwiduje bakterię - Helicobacter pylori oraz zmniejsza stan zapalny w zapaleniu śluzowym żołądka.

Opis preparatów produkcji polskiej dostępnych w aptekach

AC-Zymes
Opakowanie zawiera 100 kaps.
Skład 1 kapsułka zawiera: żywe kultury bakterii Lactobacilhus acidophilus - 2 miliardy, niezbędne do ochrony dobroczynnych bakterii jelitowych, jak również zmniejszające ryzyko powstania toksyn w jelitach.
Zastosowanie - problemy z układem pokarmowym, infekcje pasożytnicze, wspomaga prawidłowe trawienie, łagodzi bóle brzucha (na stałe wskazany u dzieci), przeciw kolce u niemowląt (podawać też matce karmiącej piersią), likwiduje nieprzyjemny zapach z ust, minimalizuje niemiły zapach ciała i stóp, skutecznie walczy z grzybica, w tym narządów płciowych (drożdżaki pochwy, upławy, niepłodność, choroby jajników, macicy i prostaty), wysoce wskazany w ciąży jako profilaktyka chorób zakazanych i zatrucia, wzmacnia immunologie, podawać po kuracjach antybiotykowych, hormonalnych (doustne środki antykoncepcyjne), sterydowych i przy innych lekach oraz w chemioterapii, niezbędny przy wszystkich typach alergii, astmy, w chorobach oczu, uszu, zatok, w przewlekłych przeziębieniach górnych dróg oddechowych oraz w zapaleniu gardła i powiększonych migdałkach; przy chorobach n się składników odżywczych z powodu chorób jelita (celiakia, choroba Leśniowskiego - Crohna, grzybica i pasożyty) oraz przy nadmiernym wypadaniu włosów, podczas ciężkiego zatrucia i w biegunki.
Dawkowanie: profilaktycznie - 1 kapsułka na 25 kg masy ciała/dobę, leczniczo 1 kaps na 10 kg masy ciała/dobę przed posiłkiem.
Uwaga - w razie biegunki należy zażywać Acidophilus przez 5 - 6 dni, aby przywrócić normalny stan flory bakteryjnej jelit. Podczas leczenia poważnego za każenia grzybiczego (problemy dermatologiczne lub ginekologiczne), należy zażywać Acidophilus jednocześnie z leczeniem miejscowym i kontynuować do kilku miesięcy.

Bion3
Postać - 30 tabl
Opis - robiotyki to microorganizmy, które wywierają korzystny wpływ na organizm człowieka poprzez zapewnienie właściwej równowagi mikroflory zasiedlającej układ pokarmowy. Bion 3 jest innowacyjnym połączeniem 3 żywych kultur bakterii probiotycznych ( Lactobacillus gasseri, Bifidobacterium bifidum, Bifidobacterium longum ) z kompleksowym zestawem witamin i składników mineralnych.

Bactum
Postać - kapsułki 20 sztuk.
Składniki - 1 kapsułka zawiera 1600 mln szczepów LA-5 Lactobacillus acidophilus i BB 12 Bifidobacterium.
Działanie Kapsułki zawierają liofilizowane szczepy bakterii probiotycznych Stanowią uzupełnienie diety w celu: zapewnienia prawidłowego stanu mikroflory i przebiegu procesów zachodzących w przewodzie pokarmowym, odnowienia flory bakteryjnej podczas i po kuracji antybiotykowej, poprawienia perystaltyki jelit, łagodzenia przebiegu biegunek infekcyjnych oraz mogącym występować podczas podróży i związanym z nią sposobem odżywiania, w stanach obniżonej odporności organizmu.
Wskazania - celu zapobieżenia niekorzystnemu działaniu antybiotyków na florę bakteryjną jelit, zapobieganie rozstrojowi układu pokarmowego w wyniku podróży i zmiany diety i środowiska, uzupełnianie flory bakteryjnej organizmu.
Dawkowanie - 1-3 kapsułki dziennie.
W celu zapobieżenia niekorzystnemu działaniu antybiotyków na florę bakteryjną jelit, 2-3 kapsułki dziennie przyjmuje się w trzy godziny po przyjęciu antybiotyku. Probiotyk przyjmuje się jeszcze przez tydzień po zakończeniu kuracji antybiotykowej. Podczas podróży: trzy razy dziennie po jednej kapsułce. Rozpocząć przyjmowanie na dwa dni przed planowanym wyjazdem a zakończyć w dwa dni po. U dzieci można rozpuścić zawartość kapsułki w niewielkiej ilości ciepłej wody.
Ostrzeżenia - ie przekraczać zalecanej dziennej porcji do spożycia. Suplement diety nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety.

Colon C
Postać - 180g
Skład - Colon C - sporządzany jest z naturalnych składników, ułatwiających perystaltykę jelit. Codzienna dawka Colon C zapewnia odpowiednią ilość błonnika i dostarcza jelitom przyjznych bakterii. Dostarczanie probiotyków w diecie jest ważnym elementem wspomagania stałości środowiska jelit.
Składniki - Łupiny nasion babki płesznik (plantago psyllium), fruktooligosacharydy, Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus bifidus Łupiny nasion babki płesznik dostarczają błonnika. Jest to nierozpuszczalne włókno roślinne, które pęcznieje w przewodzie pokarmowym. Zwiększając objętość, pobudza ściany jelit do pracy i przesuwania znajdujących się w nich masy. Obecność błonnika w jelitach sprzyja rozwojowi przyjaznych bakterii, które wpływają na prawidłowe funkcjonowanie całego organizm. Fruktooligosacharydy (prebiotyki) zawarte w Colon C są w 100% pochodzenia roślinnego. Badania naukowe przeprowadzone w USA i Japonii dowodzą, iż fruktooligosacharydy dodawane do diety modyfikują florę jelitową i zwiększają populację bakterii z rodzaju Lactobacillus.
Sposób użycia - Zaleca się stosować Colon C 25-30 minut przed posiłkiem. Przed użyciem wstrząsnąć opakowaniem w celu dokładnego wymieszania składników. 2 czubate łyżeczki (10 g) dziennie - jedną przed śniadaniem, drugą przed kolacją. Zmieszać z wodą lub sokiem owocowym i natychmiast wypić. Istotne jest, by popić preparat dodatkową szklanką wody lub soku. Po dwóch tygodniach można zmniejszyć ilość preparatu o połowę.
Uwagi ogólne - ponieważ Colon C nie jest wchłaniany przez organizm, można go stosować codziennie. Przystosowując jego ilość do codziennych potrzeb, zapewniamy naszemu organizmowi odpowiednią ilość błonnik.
Przyjmowanie płynów - należy wypijać dziennie co najmniej 250 ml wody lub soku owocowego na każde 5g Colon C.

Enterol
Postać - 10 kapsułek.
Skład - 1 kaps. lub 1 saszetka zawiera 250 mg liofilizowanych drożdży szczepu Sacharomyces boulardii.
Wskazania - podawany w ostrych biegunkach bakteryjnych, przebiegających bez krwi w kale i bez znacznego odczynu ogólnego, jako dodatek do nawodnienia u dorosłych i dzieci. Zapobiega biegunkom związanym ze stosowaniem antybiotyków. Stosuje się jako dodatek do leczenia antybiotykami, w nawracających zakażeniach Clostridium difficile. Zapobieganie biegunkom występującym w żywieniu dojelitowym.
Działanie - Doustny środek przeciwbiegunkowy. Sacharoimces boulardii jest oporny na działanie soku żołądkowego i soków jelitowych, niewrażliwy na większość antybiotyków i sulfonamidy. Preparat działa w świetle jelita. Wywiera działanie przeciwbakteryjne, przeciw Candida albicans i hamuje efekty działania toksyn bakteryjnych. Wytwarza witaminy z grupy B: witaminę B1, witaminę B2, kwas pantotenowy.
Zastosowanie - lek stosuje się doustnie, ale w celu uzyskania najlepszego efektu powinno się unikać stosowania bezpośrednio po posiłkach. Kapsułki należy połknąć kapsułkę popijając płynem.wody lub wody z cukrem, wymieszać i wypić.
Dawkowanie - Dorośli i dzieci doustnie 1- 2 kaps. lub saszetki dziennie. Kapsułki należy połknąć, popijając płynem, zawartość saszetki należy zmieszać z niewielką ilością płynu i wypić. Nie zaleca się stosowania preparatu bezpośrednio po posiłkach. Preparatu nie należy mieszać ze zbyt gorącymi płynami i posiłkami, ani z alkoholem. W żywieniu dojelitowym lek należy dodać do mieszanki żywieniowej w czasie jej przygotowywania.
Nie należy podawać preparatu jednocześnie z antybiotykami przeciwgrzybiczymi i chinolonami.

FisioFlor
Postać - 20 kaps.
Działanie - Fisioflor to preparat zawierający siedem szczepów żywych kultur bakterii (probiotyków), które wspomagają funkcjonowanie i przywracają równowagę flory bakteryjnej w jelitach, przez co zapewniają prawidłowe działanie przewodu pokarmowego. Bakterie te zapobiegają rozwojowi drobnoustrojów, stymulują układ immunologiczny, poprawiają perystaltykę jelit i procesy trawienne. Skład produktu uzupełnia koncentrat z korzenia cykorii, który dzięki zawartości naturalnej inuliny pełni funkcję prebiotyczną czyli jest naturalną pożywką dla bakterii co stymuluje rozwój przyjaznych bakterii jelitowych. Nie trzeba przechowywać w lodówce.
Fisioflor to największa dostępna na rynku dawka bakterii w 1 kapsułce - 10 mld żywych komórek bakterii. Dzienna dawka dostarcza aż 20 mld żywych bakterii. W celu jak najlepszego działania mikroorganizmów, Fisioflor, dzięki specjalnej technologii produkcyjnej polegającej na zamknięciu w mikrokapsułkach, pokonuje barierę gastryczną i zachowuje zdolność docierania do jelit w niezmienionej formie.
Zastosowanie - zakażenia przewodu pokarmowego, zmiana warunków środowiskowych, zmiana sposobu odżywiania, stres. Zaleca się stosować profilaktycznie podczas kuracji antybiotykowych, w celu ochrony przed skutkami zmiany flory bakteryjnej. Można stosować u dzieci powyżej 2 roku życia.
Dawkowanie - zaleca się przyjmowanie 2 kapsułek dziennie najlepiej rano przez okres 8-10 dni.
Działania niepożądane - nie stwierdzono.

Lactoflor
Postać - 12 tabletek do ssania
Skład - liofilizowane bakterie kwasu mlekowego Lactobacillus bulgaricus 7,6 x 106. Substancja pomocnicza: pektyna.
Dawkowanie - 2 - 4 tabletek/dzień.
Przechowywanie - przechowywać w temperaturze 15°C-25°C. Preparat należy przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.
Wskazania - Lactoflor Bio Plus jest polecany jako preparat niezbędny w trakcie podróży i związanych z nimi zmianami diety - w zaburzeniach czynnościowych jelit, w nadkwaśności żołądka, w zaparciach stolca, dla osób z podwyższonym poziomem cholesterolu, do wspomagania trawienia laktozy, w trakcie i po kuracji antybiotykowej dla odbudowania właściwej flory bakteryjnej jelit.

LaciBios femina
Postać - 10 kapsułek.
Skład - Jedna kapsułka zawiera 5 miliardów (5 x 109) CFU bakterii następujących 2 szczepów - Lactobacillus rhamnosus GR-1TM 50%, Lactobacillus reuteri RC-14TM 50%.
Dawkowanie - doustnie, 1 kapsułka na dobę.
Przechowywanie - w suchym miejscu, w temperaturze 6 – 8°C. Preparat należy przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.
Zastosowanie - w trakcie i po kuracji antybiotykowej dla odbudowania właściwej flory bakteryjnej pochwy, wspomagająco w bakteryjnym zakażeniu pochwy, wspomagająco przy wtórnych i nawrotowych zakażeniach bakteryjnych i grzybiczych układu moczowo-płciowego, po zabiegach chirurgicznych w obrębie układu moczowo-płciowego, dla kobiet w okresie menopauzy, dla kobiet uczęszczających na basen, często podróżujących.

Lacibios
Postać - 10 kapsułek.
Skład - jedna kapsułka zawiera 3 miliardy (3 x 109 CFU) bakterii kwasu mlekowego następujących 5 szczepów - Lactobacillus acidophilus LA 5 20%, Lactobacillus delbrueckii ssp, bulgaricus LbY27 20%, Lactobacillus paracasei CRL 431 20%, Bifidobacterium animals BB 12 20%, Streptococcus thermophilus StY31 20%.
Dawkowanie - 1 kapsułka na dobę. Preparat może być stosowany u dzieci powyżej 2 roku życia.
Stosowanie u dzieci - 1 kapsułka dziennie. Zmieszać zawartość kapsułki w osłodzonej, ciepłej wodzie lub podawać w pożywieniu.
Uwaga - zaleca się przyjmowanie preparatu w trakcie posiłku lub do 30 min. po posiłku.
W okresie stosowania antybiotyków preparat należy przyjmować 3 godziny po przyjęciu antybiotyku i kontynuować jego stosowanie jeszcze tydzień po zakończeniu antybiotykoterapii.
Przechowywanie - w suchym miejscu, w temperaturze 6 – 8°C. Preparat należy przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.
Wskazania - w trakcie i po kuracji antybiotykowej dla odbudowania właściwej flory bakteryjnej jelit, w zaburzeniach czynnościowych jelit, w zaparciach stolca, dla osób z podwyższonym poziomem cholesterolu, wspomagająco w stanach nietolerancji laktozy, wspomagająco biegunkach podróżnych.
Uwaga - preparat zawiera mleko i jego pochodne.

Nutriplant
Postać - 20 kapsułek. Skład kapsułki - nie mniej niż 100 milionów bakterii kwasu mlekowego Lactobacillus plantarum, laktoza.
Działanie - swoje dobroczynne działanie Nutriplant zawdzięcza obecności bakterii kwasu mlekowego – Lactobacillus plantarum, które regulując pracę przewodu pokarmowego przeciwdziałają zmianom w składzie mikroflory bakteryjnej chroniąc go przed drożdżycami i grzybicami. Nutriplant to naturalny preparat dostępny w formie wygodnej do przyjmowania kapsułki. Nutriplant zawiera bakterie kwasu mlekowego Lactobacillus plantarum, które cechuje wysoka, sięgająca 75% przeżywalność w przewodzie pokarmowym. Dzięki temu Lactobacillus plantarum z łatwością kolonizują przewód pokarmowy, eliminując z niego niepożądaną mikroflorę bakteryjną. Bakterie kwasu mlekowego wpływają niezwykle korzystnie na nasz organizm – usprawniając pracę przewodu pokarmowego chronią go przed wieloma chorobami. Zwiększają wchłanianie składników odżywczych przez nasze jelita, obniżają poziom cholesterolu we krwi, zmniejszają aktywność enzymów związanych z powstawaniem nowotworów i pobudzają układ odpornościowy. Poprawiają perystaltykę jelit i co najważniejsze stwarzają środowisko nieprzyjazne chorobotwórczym bakteriom gnilnym, gronkowcom a nawet salmonelli. Szybko odbudowuje mikroflorę jelitową po antybiotykoterapii, łagodzi dolegliwości powodowane przewlekłymi chorobami przewodu pokarmowego, chroni przed grzybicami i drożdżycami przewodu pokarmowego, łagodzi dyskomfort spowodowany nadkwaśnością, wzdęciami i zaparciami, odbudowuje mikroflorę po wyjałowieniu przewodu pokarmowego, np. po operacjach chirurgicznych, poprawia perystaltykę, zapobiega biegunkom.

Lacidofil
Skład - Lacidofil w kapsułkach stanowi proszek z liofilizowanych bakterii szczepu Lactobacillus acidophilus i Lactobacillus rhamnosus. Każda kapsułka zawiera 2 miliardy żywych komórek, laktozę, serwatkę i kwas askorbinowy.
Działanie - Lactobacillus acidophilus hamuje wzrost chorobotwórczych mikroorganizmów w jelicie, obniża poziom cholesterol, zmniejsza nietolerancję laktozy, nasila odpowiedź immunologiczną przeciwko patogenom, detoksyfikuje metabolity procesów gnilnych, inicjuje reakcje przeciwko rozwojowi nowotworów poprzez uwalnianie cytokin i TNF-u. Lacidofil stosuje sie u osób cierpiących na dysbakteriozę i pierwsze pozytywne objawy jego działania są widoczne po 2 – 3 dniach. Podaje się lek przez okres około 2 tygodni, żeby doszło do całkowitej kolonizacji jelit przez bakterie.
Dawkowanie - Lacidofil można stosować u niemowląt, dzieci i dorosłych. Kapsułki są wygodne w stosowaniu u dorosłych czy starszych dzieci. Nie możemy jednak w takiej postaci podać leku np. niemowlętom. W takim wypadku kapsułkę Lacidofil można otworzyć, a jej zawartość zmieszać w osłodzonej wodzie lub podać w pożywieniu.
Leczniczo - dzieci i dorośli 1- 2 kapsułki 3 x dziennie. Niemowlęta: 1- 2 kapsułki dziennie, zmieszać zawartość w osłodzonej wodzie lub podać w pożywieniu.
Profilaktycznie - dzieci, niemowlęta, dorośli -1 kapsułka dziennie, w czasie posiłku lub do 30 minut po posiłku.
Zastosowanie - pomaga w niestrawności, bólach brzucha i wzdęciach wywołanych przez szkodliwe bakterie, łagodzi zaparcia, utrzymuje lub odbudowuje normalną florę bakteryjną przewodu pokarmowego, szczególnie podczas lub po zakończeniu terapii antybiotykowej, chroni przewód pokarmowy przed działaniem bakterii gnilnych i horobotwórczych, stosowany w leczeniu biegunek i zapalenia jelit.

Inumax (prebiotyk)
Postać - 60 kapsułek.
Skład - Substancja czynna: inulina (włókno pokarmowe rozpuszczalne) 500 mg; witaminy (witamina B1, B2, B6, B12, kwas foliowy, niacyna).
Dawkowanie - 3 kapsułki na dzień.
Przechowywanie - przechowywać w temperaturze 15°C-25°C. Preparat należy przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.
Działanie - stymuluje wzrost przyjaznych bakterii jelitowych, a ogranicza wzrost szkodliwej flory bakteryjnej jelit, odbudowuje właściwa florę jelit po kuracjach antybiotykowych (efekt prebiotyczny), wpływa korzystnie na metabolizm lipidów (tłuszczów), wspomaga odchudzanie, zapobiega występowaniu zaparć, obniża ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego, wpływa korzystnie na funkcje jelita grubego, uzupełnia niedobory witamin.

ProBacti4
Postać - 10 kaps.
Kapsułki ProBacti4 Enteric zawierają formułę czterech szczepów bakterii kwasu mlekowego które przywracają prawidłową florę bakteryjną w przewodzie pokarmowym.
Skład - jedna kapsułka zawiera 3 miliardy bakterii kwasu mlekowego następujących czterech szczepów: Lactococcus lactis PB 411 50%; Lactobacillus casei PB 121 25%; Lactobacillus acidophilus PB 111 12,5%; Bifidobacterium bifidum PB 211 12,5%.
Działanie - Bakterie kwasu mlekowego zapobiegają rozwojowi niekorzystnych mikroorganizmów i grzybów. Poprawiają odporność organizmu i przyspieszają wypróżnianie. Są zalecane szczególnie przy: kuracji antybiorykowej; osłabieniu organizmu; infekcjach; alergiach pokarmowych; niestrawności, nadkwaśności; rozwolnieniach, biegunkach podróżnych; zaparciach, wzdęciach. Nowoczesna, całkowicie naturalna powłoka Enteric, którą pokryte są kapsułki ProBacti4 pozwala zażywać je o dowolnej porze dnia i gwarantuje 10-ciokrotnie wyższą zdolność przeżycia probiotyku w kwasach żołądkowych niż zwykła kapsułka.
Dawkowanie - 1 kapsułka dziennie ze szklanką wody o dowolnej porze dnia.

Trilac
Postać – 20 kaps.
Skład - preparat nowej generacji, zawiera w kapsułkach 3 liofilizowane szczepy bakterii kwasu mlekowego. Dzięki specjalnej technologii produkcji leku bakterie bezpiecznie przenikają przez kwaśne środowisko żołądka. Lek ten regeneruje i przywraca możliwości rozwoju prawidłowej flory jelitowej, obniża pH w przewodzie pokarmowym przez produkcję kwasu mlekowego i zapobiega osiedlaniu się i rozwojowi drobnoustrojów chorobotwórczych. Skład bakterii w Trilacu został starannie dobrany. Lactobacillus acidophilus kolonizuje i rozmnaża się w jelicie cienkim i grubym stwarzając korzystne warunki do rozwoju Bifidobacterium bifidum. Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus nie należy do naturalnej, stałej flory jelitowej, ale jest ważny dla środowiska ludzkich jelit. Produkuje on bowiem naturalne związki o właściwościach antybiotycznych. Wszystkie te trzy szczepy bakterii zawarte w Trilacu, wytwarzają, kwas mlekowy, który obniża pH w przewodzie pokarmowym i zapobiega rozwojowi drobnoustrojów chorobotwórczych. Poszczególne szczepy działają synergistycznie na różnych odcinkach przewodu pokarmowego zmniejszając przyczepność bakterii patogennych (szkodliwych) i uniemożliwiając kolonizację przewodu pokarmowego przez drobnoustroje chorobotwórcze. Bakterie Trilacu wydzielają również substancje antybiotykopodobne działające bakteriobójczo w stosunku do bakterii chorobotwórczych. Wpływają ponadto na ogólną odporność organizmu, produkcję przeciwciał i cytokin.
Wskazania - zaburzenia jelitowe wywołane kuracją antybiotykową, biegunki bakteryjne i wirusowe, biegunki podróżujących, zaburzenia czynnościowe jelit wywołane brakiem prawidłowej flory bakteryjnej, zespół nadwrażliwości jelita grubego, przewlekłe zaparcia u osób w podeszłym wieku.
Stosowanie - 1 kapsułka 3 razy dziennie przez 7 - 30 dni.

Źródło:http://zdrowie.klips.org/kochane_bakterie_nowy.htm

Dieta wysokobiałkowa

2007-12-23T09:00:00.001-08:00

Okazało się, że dieta oparta w większym stopniu na białkach zwierzęcych powodowała mniejszy rozpad protein niż dieta z przewagą protein roślinnych. Oznacza to w zasadzie, że rozpad protein w organizmie podczas ich spożywania jest wolniejszy, jeżeli większość protein w diecie pochodzących ze źródeł zwierzęcych. Wnioskiem który wyciągnięto z badań naukowych jest stwierdzenie, że dieta bogatsza w białka przyniosła większą utratę wagi niż dieta bogatsza w węglowodany. Stąd tak ważne w odżywianiu się każdego kulturysty są koktajle proteinowe. Białko to związek organiczny, które syntetyzują wszystkie tkanki i narządy organizmu, przy czym najaktywniejsze pod tym względem są wątroba oraz mięśnie. W ludzkim ciele powstaje około 300 gram białka dziennie, chociaż średnie spożycie białka wynosi zaledwie 70 gram. Wyróżnia się dwie główne grupy białek pełnowartościowe i niepełnowartościowe. Białko, które zawiera wszystkie dziewięć niezbędnych aminokwasów w wystarczającej ilości do podtrzymania życia to białko pełnowartościowe. Natomiast warzywa, ziarna, nasiona, czy orzechy dostarczają białko niepełnowartościowe, co znaczy, że poszczególne produkty nie zawierają wszystkich egzogennych aminokwasów. Białko nieprzeznaczone na cel strukturalny może stać się źródłem energii, dostarczając 4 kalorie na gram. Około 98% białka pochodzenia zwierzęcego, oraz około 80% białka roślinnego jest wchłaniane z przewodu pokarmowego.

Białko trawione jest początkowo w żołądku, ale przede wszystkim w jelicie cienkim. Metabolizowane są w wątrobie, głównie na materiał budulcowy tkanek. Zapotrzebowanie na białko zależy od danej osoby i jej dziennej aktywności. W czasie choroby, białko jest wykorzystywane nie tylko do naprawy, ale również jako źródło energii. W trakcie przemian białka dochodzi do produkcji azotu, co powoduje zwiększone obciążenie nerek i wątroby, które są odpowiedzialne za jego usuwanie. Dlatego jest ważne, aby zapewnić odpowiednie nawodnienie podczas spożywania dużej ilości białka. Nadmiar białka, które nie może zostać zużyte na naprawę tkanek, wzrost, czy jako źródło energii jest przekształcany w tłuszcz i przechowywany. Każde białko zbudowane jest z ‘cegiełek’, czyli aminokwasów endogennych albo egzogennych. Znane jest 21 aminokwasów, z czego dziewięć są to aminokwasy egzogenne.
Białka posiadają zdolność wiązania cząsteczek wody. Efekt ten nazywamy hydratacją. Nawet po otrzymaniu próbki suchego białka zawiera ona związane cząsteczki wody. Białka nie posiadają charakterystycznej dla siebie temperatury topnienia.

Ocena najpopularniejszych diet

2007-11-23T09:10:00.000-08:00

Dieta Montignac

Dieta Montignac zyskała w ciągu ostatnich lat ogromną popularność w Europie i w Polsce jako alternatywa dla ludzi, którzy chcą schudnąć i na zawsze utrzymać dobrą figurę, obniżyć poziom cholesterolu i zminimalizować ryzyko chorób serca oraz cukrzycy. Od wielu lat badania naukowców potwierdzają, że przy wszystkich postaciach otyłości ma miejsce zaburzenie wydzielania insuliny przez trzustkę. Otyłość zaś łączy się z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, niedokrwieniem mięśnia sercowego a konsekwencją tego jest nadmierny poziom insuliny i nietolerancja na nią organizmu. Profesor Montignac wysunął tezę przeciwną, że tak naprawdę to nadmierny poziom insuliny jest przyczyną, a nie skutkiem otyłości, a ta jest efektem znacznie podwyższonego poziomu cukru we krwi. Z kolei podwyższony jego poziom we krwi jest skutkiem przewlekłego i nadmiernego spożywania węglowodanów o wysokim indeksie glikemicznym.
Medycyna klasyczna pomyliła więc skutek z przyczyną. Nadmierny poziom insuliny, co podkreślał i udowodnił Montignac, jest konsekwencją współczesnego sposobu odżywiania węglowodanami, na który składają się zboża rafinowane (oczyszczone z otrąb), ziemniaki, cukier itp. Mimo licznych publikacji i osiągnięć na polu walki z nadwagą i otyłością, Montignac był przez długi czas przez ośmieszany i ignorowany.
Uważam, że dieta zaproponowana przez prof. Montignaca zasługuje na szczególną uwagę, gdyż jej założenia są spójne i logiczne, a pozytywne efekty zdrowotne, uzyskane u bardzo wielu chorych ludzi, świadczą o jej dobrych podstawach.

1. Założenia diety Montignac
Według Michaela Montignaca, tyjemy nie dlatego, że jemy zbyt dużo, lecz dlatego, że źle komponujemy jadłospis. Uważa on, że nie musimy liczyć kalorii czy przestrzegać wielkości porcji, a jedynie zwracać uwagę na zawartość węglowodanów w produktach. Na użytek tej teorii wprowadził pojęcie tzw. indeksu glikemicznego (IG), który jest wypadkową ilością cukru wchłoniętego przez organizm, po strawieniu pokarmu zawierającego węglowodany. Indeks glikemiczny jest tym większy, im wyższy jest poziom cukru w krwi wywołany przez dany produkt. W diecie Montignaca węglowodany dzieli się na dobre - o niskim IG i złe - o wysokim IG. Dobre to te, które nie wywołują znacznego wzrostu stężenia glukozy (cukru) we krwi, czyli zboża nie oczyszczone, ryż pełnoziarnisty, warzywa strączkowe oraz większość warzyw i owoców. Złe to te, których przyswajanie powoduje szybki wzrost poziomu glukozy we krwi, np. cukier rafinowany, biała oczyszczona mąka, biały ryż, ziemniaki i kukurydza. Obecnie preferowany sposób odżywiania w krajach wysokorozwiniętych składa się z produktów żywnościowych o wysokim IG. Otyłość występująca u ludzi w tych krajach jest tak powszechna, że przypomina epidemię. Stosując dietę Montignaca, zaleca się osobom z nadwagą jedzenie węglowodanów o niskim IG. Dzięki temu uzyskuje się efekt zmniejszenia ilości wydzielanej insuliny i związany z tym ubytek tkanki tłuszczowej. Montignac zaleca jadanie 3 posiłków dziennie i ewentualnie podwieczorku. Śniadanie ma być sute, obiad normalny, a kolacja lekka. Śniadanie powinno opierać się na "dobrych" węglowodanach o IG = 35 lub poniżej, z małą ilością produktów białkowych lub w ogóle bez nich. Obiad ma składać się z potraw bogatych w białko i tłuszcz, a kolacja powinna być albo węglowodanowo - białkowa, albo białkowo - tłuszczowa, np. chleb i jogurt lub jajecznica na szynce. Podczas stosowania tej diety chudnie się powoli, około kilograma tygodniowo, ale za to trwale. Planując stosowanie tego sposobu odżywiania, trzeba korzystać ze szczegółowych tabel produktów z wyliczonym indeksem glikemicznym. Dietę może wypróbować każdy, zwłaszcza osoby chore, które chcą się odzwyczaić od jedzenia słodyczy i te ze skłonnością do otyłości i cukrzycy.

2. Zasady stosowania diety Montignac
Dieta Montignac nie jest trudna, wystarczy zapamiętać zaledwie kilka reguł. Jej myślą przewodnią jest minimum zakazów i maksimum rozkoszy kulinarnych. Jedzenie powinno być przyjemnością, cząstką naszego życia a nie udręką obarczoną tylko zakazami. Zasady te dotyczą wszystkich, nie tylko ludzi pragnących bezbolesnej utraty zbędnych kilogramów. Metoda zaleca uznane i sprawdzone do tej pory zasady zdrowego żywienia, dotyczące np. wzajemnej proporcji przyjmowanych białek, węglowodanów oraz tłuszczów, jak również ilości przyjmowanych witamin i pierwiastków. Dla szczupłych jest drogowskazem do prawidłowego sposobu odżywiania i eliminacji błędów dietetycznych.

Poleca się więc:

Nigdy nie łączyć produktów o wysokim IG z tłuszczami w jednym posiłku.
Unikać jedzenia produktów węglowodanowo - tłuszczowych (pełnego mleka, czekolady, awokado, wątróbki, orzechów laskowych, herbatników).
Wyeliminować z diety cukier - sacharozę.
Jeść chleb tylko pełnoziarnisty i tylko na śniadanie.
Wyeliminowanie z diety ziemniaki - pod każdą postacią.
Wyeliminować z diety biały ryż.
Makaron biały gotować tylko na półtwardo lub jeść razowy.
Owoce jeść oddzielnie, najlepiej na czczo i ze skórką.
Zrezygnować z alkoholu - w szczególności z piwa.
Unikać mocnej kawy i herbaty.
Jeść co najmniej trzy razy dziennie i nie omijać posiłków.
Ograniczyć spożywanie zwierzęcych tłuszczów nasyconych, na korzyść nienasyconych zawartych w oliwie z oliwek, pestek winogron.
Nie pić płynów bezpośrednio przed posiłkiem, w trakcie i po nim.
Nie spieszyć się jedząc, przeżuwać dokładnie każdy kęs.
Przygotowywać soki owocowe w domu, bezpośrednio przed spożyciem.
Całkowicie wyeliminować słodzone napoje gazowane.
Po posiłku składającym się z węglowodanów poczekać 3 godziny, zanim spożyje się pokarm zawierający tłuszcze.
Po posiłku składającym się z produktów tłuszczowych poczekać 4 godziny, zanim zje się coś zawierającego węglowodany.
Jeść warzywa bogate w błonnik: sałatę, pory, bakłażany itp.
Między posiłkami pić wodę mineralną niegazowaną - 1,5 - 2 litry dziennie.

3. Opis diety (metody)
Stosowanie diety odbywa się dwuetapowo.
Etap pierwszy jest najważniejszy przy odchudzaniu i ma na celu obniżenie wagi. Trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy, aż do czasu osiągnięcia masy należnej.
Etap drugi ma na celu utrzymanie stabilizacji wagowej i jest etapem dalszego wdrażania prawidłowych nawyków żywieniowych. Podstawą diety jest taki dobór pokarmów, aby nie wywoływały nadmiernego wzrostu stężenia cukru we krwi, przy jednoczesnym zachowaniu równowagi ilościowej poszczególnych składników. Pełnowartościowe posiłki powinny składać się z wielu różnych rodzajów pokarmów. Niektóre z nich mogą podnieść poziom cukru we krwi, inne zaś przyczyniają się do jego obniżenia. Tak naprawdę istotna jest więc wypadkowa stężenia cukru w krwi po posiłku, co wpływa pośrednio na wysokość wydzielania insuliny przez trzustkę do krwi. Metoda Montignac nie ogranicza ilości pokarmu i kalorii, ale uczy nas, jakie składniki odżywcze wprowadzić do diety, aby zapewnić pełne zapotrzebowanie na nie organizmu, a których unikać. Dzięki temu łatwo można pozbyć się nadmiaru tłuszczu, bez utraty masy mięśniowej.

4. Białko
Ilość dziennie spożywanego białka, wyrażona w gramach powinna być równa ilości kilogramów wagi ciała, czyli osoba o wadze 70 kg powinna przyjmować 70 g białka. Istotny jest również rodzaj spożywanych białek. W naszym jadłospisie, obok białek pochodzenia zwierzęcego, powinny znaleźć się białka roślin strączkowych, pieczywo, kasze i makarony ze zboża nie oczyszczonego oraz produkty sojowe. Kiedy stosuje się kurację odchudzającą, ilość spożywanego białka powinna być większa i wynosić 1,3 – 1,5 g/kg masy ciała/dobę. Ma to na celu wzmocnienie efektu normalnej odbudowy komórek, co zapobiegnie osłabieniu mięśni. Dodatkowo tego zaletą jest to, że białka dają poczucie sytości i ograniczają ilość spożywanych węglowodanów. Ważne jest przy tym picie wystarczającej ilości dobrej jakościowo wody.

5. Sens liczenia spożytych kalorii
Myślę, że liczenie kalorii będzie w przyszłości oceniane jako największa pomyłka dietetyczna naszego stulecia. Ich liczenie nie ma sensu, gdyż ilość kilokalorii podana w przykładowym pokarmie jest wartością statystycznie średnią, uzyskaną w wyniku uzyskania energii ze spaleniu go w tzw. bombie kalorymetrycznej. W odniesieniu do żywego organizmu, na wartość energetyczną pokarmu ma wpływ wiele czynników wynikających ze sposobu przygotowania posiłków – gotowania, duszenia, smażenia, rodzaju użytego mięsa – tłustego lub chudego, ilości spożytego błonnika, który upośledza wchłanianie tłuszczów stałych np. schabowy zjedzony z jarzynami, będzie miał inną wartość energetyczną niż ten zjedzony z pokarmem pozbawionym błonnika roślinnego.

6. Sposób przygotowania pożywienia
Jakość dobrze przygotowanego pokarmu zależy od umiejętności kulinarnych osoby je przygotowującej, umiejętności posługiwania się indeksem glikemicznym oraz czy ma podstawową wiedzę o produktach żywnościowych. Czynniki te mają istotne znaczenie i wpływają na sposób przyrządzenia posiłku i tak np. znajomość indeksu glikemicznego gotowanej marchwi i czerwonego buraka pozwala nie używać ich do przygotowania jedzenia, gdyż ich IG jest dwukrotnie wyższy niż surowych. Należy też wiedzieć o tym, że wartość kaloryczna mięsa i jakość zawartych w nim białek, zależą od wieku zabitego zwierzęcia, ilości w nim tłuszczu, od rodzaju tłuszczu użytego do obróbki kulinarnej i jej rodzaju – gotowaniu, pieczenia, duszeniu i smażeniu. Potrawę smażymy na smalcu, wiedząc o tym, że smażenie na tłuszczach roślinnych powoduje jego utlenianie i powstanie cyklicznych związków aromatycznych, które mają działanie rakotwórcze.

7. Stopień wykorzystania składników odżywczych
Na stopień wykorzystania składników odżywczych w organizmie i wielkość odkładanych zapasów pod postacią tkanki tłuszczowej ma wpływ, szybkość przemiany materii oraz sposób ich trawienia, a ten zależy od jakości i ilości soków trawiennych wydzielanych przez narządy trawienne. Pora przyjmowania posiłków ma też olbrzymie znaczenie na stopień przyswajania pokarmu. Nie należy np. jeść pokarmów tłustych wieczorem, gdyż pora nocna usposabia do magazynowania tłuszczu.

8. Wpływ jakości pożywienia na stan zdrowia
Na ogólny stan zdrowia i stan systemu odpornościowego ma znaczący wpływ jakość pożywienia oraz to czy zawiera lub nie, odpowiednią ilość witamin i związków mineralnych. Ich niedobór wywoływać może wrażenie nieustającego głodu, który często nie zależy od kaloryczności pożywienia. Głodny i pozbawiony tych składników organizm domaga się kolejnej porcji pożywienia, nieustannie chce jeść i jeść!!! Brak tych elementów przy próbie odchudzania się, jest przyczynkiem do wytworzenia efektu jo-jo, ubytkiem na wadze z następowym jeszcze jej większym wzrostem.

9. Przykłady przepisów kulinarnych

Śniadanie (do wyboru):

Sok pomarańczowy, kiwi, chleb pełnoziarnisty, tuńczyk w sosie własnym, sałata, herbata.

Sok owocowy, jabłko, płatki owsiane, otręby pszenne z jogurtem i białym serem.

Sok grejpfrutowy, chleb pełnoziarnisty z dżemem i serem białym chudym, ziółka i gotowane jabłko.

Sok cytrynowy, maliny, jajecznica z cebulą, pomidorem i papryką.

kiwi, maliny, truskawki, morele, 2 odtłuszczone jogurty, kawa z mlekiem.

Sok jabłkowy, pomarańcze, musli z mlekiem.

Obiad (do wyboru):

Cielęcina duszona z warzywami, ogórki kiszone, galaretka truskawkowa bez cukru.

Papryka faszerowana ryżem i pieczarkami, zupa lub krem z porów, surówka z marchwi.

Sałatka makaronowa z soczewicą, galaretka z truskawkami bez cukru, herbatka.

Zupa ogórkowa, gołąbki z farszem mięsno-pieczarkowym i sosem pomidorowym.

Łosoś gotowany na parze z warzywami, sałata z sokiem z cytryny.

Rosół ze skrzydełkami bez makaronu, puree z selera, kotlet z piersi kurczaka smażony bez tłuszczu, surówka z kapusty pekińskiej.

Zupa jarzynowa, ryż pełnoziarnisty z sosem pieczarkowym, ogórki kiszone.

Kolacja (do wyboru):

Bigos, sok z marchwi.

Zupa z soczewicy, łosoś wędzony.

Ryba duszona w warzywach, jogurt naturalny bez cukru.

Zupa krem z brokułów, makrela wędzona, pomidor, ogórek.

Biały ser chudy, szczypior, rzodkiewka, pietruszka zielona, jogurt.

Zupa jarzynowa bez marchwi, kilka plasterków szynki chudej z indyka, jogurt odtłuszczony.

biały ser chudy, szczypior, rzodkiewka, pietruszka zielona, jogurt.

10. Podsumowanie
Zasady diety Montignaca uważam za znakomite, ale przepisy kulinarne zawarte w jego książkach nie są dostosowane do warunków polskich. Ich opracowanie dla własnych potrzeb wymaga uruchomienia wyobraźni kulinarnej i własnej pomysłowości. Zalecając dietę Montignaca osobom chorym, zaobserwowałem niepokojące mnie zjawisko – znaczny wzrost stężenia cukru we krwi po spożyciu większej ilości węglowodanów o niskim IG. Jak mi się wydaje, kwestia tego w jakich ilościach jest dozwolone jedzenie węglowodanów o niskim IG jest nie do końca przemyślana. Ludzie uważają, że skoro można jeść produkty żywnościowe o niskim IG, to można je jeść w dowolnej ilości. Wyciągnąłem więc wniosek z tego taki, że węglowodany o niskim IG powinny być spożywane w umiarkowanej ilości - co polecam swoim pacjentom.

Odżywianie zgodne z grupami krwi

Pierwotny człowiek rozwinął się w Afryce – w rejonie dzisiejszej Sahary i tam powstała pierwsza grupa krwi 0. Jego pożywienie składało się głównie z mięsa upolowanych dzikich zwierząt. Obecna różnorodność grup krwi jest spowodowana występującymi w dawnych czasach migracjami ludności w kierunku Europy i Azji, z powodu wyczerpania zasobów łowieckich. Ponieważ i tam wyczerpały się zapasy zwierzyny, osiadłe na północy plemiona zmuszone były zająć się zbieractwem i rolnictwem. Wówczas powstała grupa krwi A, która najlepiej przystosowana jest do odżywiania wegetariańskiego.
Wskutek dalszych wędrówek z Europy na wschód, doszło do zasiedlenia obszarów obecnych Indii i Pakistanu, gdzie odżywianie oparte było na mięsie, produktach mlecznych oraz uprawach. W wyniku tego wyłoniła się grupa krwi B.
Na skutek mieszania się ludności z grupami A i B powstała nowa, najmłodsza AB.
Prekursorzy sposobu odżywiania zgodnego z grupami krwi twierdzą, że od tego zależy nasze zdrowie, uroda, sylwetka, samopoczucie, odporność fizyczna, witalność, a nawet długość życia.
Czy tak jest w istocie, dowiecie się Państwo czytając ten artykuł.

1. Lektyny
Prekursorzy sposobu odżywiania zgodnego z grupami krwi uważają, że to co dla posiadaczy danej grupy krwi jest dobroczynne, dla innych może być szkodliwe. Ich zdaniem odpowiedzialne za to są substancje nazwane lektynami, które znajdują się niemal w każdym pożywieniu. Są to glikoproteiny (związki białkowo-cukrowe) wykryte stosunkowo niedawno na powierzchni komórek, odpowiedzialne za łączenie się np. bakterii lub wirusów z błonami komórek różnych tkanek organizmu.
Występujące w pożywieniu wolne lektyny, po przedostaniu się do krwi, mogą wywoływać aglutynację (zlepienie) czerwonych krwinek, a ponadto reagować z receptorami powierzchniowymi krwinek białych powodując wzrost ich ilości we krwi obwodowej – leukocytozy.
Z mojego lekarskiego punktu widzenia jest to oczywistą bzdurą, gdyż kontakt lektyn z krwinkami czerwonymi wywołujących ich aglutynację, w krótkim czasie doprowadziłby do śmierci z powodu tzw. wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (zablokowania naczyń skrzepami).

Pozbawione jest również sensu twierdzenie, że po przyłączeniu do białych ciałek krwi - lektyny pobudzają je do rozmnażania. Leukocyty nie posiadają zdolności rozmnażania, a wszystkie komórki krwi powstają i dojrzewają w szpiku kostnym. W krwi znajdują się jedynie ich formy dojrzałe.

Wyciągając wniosek z twierdzenia, że aglutynacja krwinek ma zachodzić wtedy, gdy człowiek zjada pożywienie niezgodne z grupą krwi mogę sądzić, że z powodu wymarcia rasy ludzkiej jedynymi mieszkańcami Ziemi w obecnej chwili byłyby zwierzęta, gdyż prekursorzy tej diety nie uwzględnili w swych założeniach zwierząt i ich grup krwi – o czym będzie mowa na końcu artykułu.

Niektóre lektyny wchodząc w reakcje z określoną grupy krwi mają wywierać niekorzystny wpływ na komórki organizmu. Autorzy diet nie sprecyzowali dokładnie z jakimi komórkami narządów wchodzą domniemane lektyny i jaki jest mechanizm uszkodzenia tych narządów. Myślę, że nie zdążyłyby, gdyż system odpornościowy wcześniej wytwarzając przeciwko nim przeciwciała doprowadziłby do ich neutralizacji i usunięcia z organizmu przy pomocy makrofagów (komórek żernych). Nieustanne wchłanianie do wnętrza ludzkiego organizmu lektyn z powodu licznych nadżerek w błonie śluzowej jelit, mogłoby wywoływać kaskadową nieustającą reakcję alergiczną, co też w krótkim czasie zakończyłoby się zgonem człowieka nie przestrzegającego zasad jedzenia zgodnego z grupą krwi.
Myślę, że do prawidłowej obserwacji sposobu trawienia składników pokarmowych przez ludzi z różnymi grupami krwi stworzono absurdalną teorię uzasadniającą stosowanie zalecanej diety.

2. Odżywianie w grupie krwi 0
Grupa krwi 0 jest najstarszą pozostałością po przodkach trudniących się myślistwem. Dostosowując swój styl życia do tego, co odziedziczyli w genach, mogą pomóc swojemu zdrowiu, a w tym szczególne znaczenie ma sposób odżywiania się. Ludzie posiadający tę grupę krwi cechuje silny i sprawnie funkcjonujący system odpornościowy i odporność na czynniki stresogenne. Ich właściwemu rozwojowi fizycznemu sprzyja spożywanie wystarczającej ilości białka zwierzęcego, które przyspiesza metabolizm organizmu. Pozytywne efekty stosowania tej diety zależą od tego, czy mięso zwierzęce, ryb i drobiu jest chude i wolne od chemikaliów. Źródłem pożywienia nie powinny być produkty mleczne i zbożowe oraz rośliny strączkowe. Jedząc mięso należy pamiętać o bilansowaniu kwasowości białka zwierzęcego odpowiednimi warzywami i owocami, aby nie doprowadzić do nadkwasoty, nieżytu i wrzodów żołądka. Należy bardzo ograniczyć spożycie produktów mlecznych, gdyż organizm nie jest zdolny do właściwego metabolizowania białka zawartego w mleku. Ludzie z grupa krwi 0 dobrze tolerują oleje, które mogą być ważnym źródłem wytwarzania energii, korzystnie wpływać na serce oraz obniżać poziom cholesterolu.
Według autorów diety organizmach ludzi z grupą krwi O ma istnieć naturalna skłonność do obniżonego funkcjonowania tarczycy i zmniejszonego wydzielania przez nią hormonów, jako skutek przyswajania zbyt małej ilości jodu. Symptomami niedoczynności tarczycy jest brak energii, niskie ciśnienie tętnicze, przyrost wagi, zatrzymanie płynów w organizmie, zmęczenie i ospałość, ograniczenie zdolności intelektualnych, a nawet zanik mięśni.
Nie zgadzam się z sugestią, dotyczącą ograniczonej możliwości utylizacji jodu w organizmie u ludzi krwi 0 i powiązania tego z obrazem niedoczynności tarczycy. Być może prekursorzy odżywiania zgodnego z grupami krwi robili badania wśród wąskiej grupy ludzi z grupą krwi 0 zamieszkujących określony obszar, pozbawiony jodu w środowisku zewnętrznym i błędnie powiązali objawy czynnościowego zaburzenia tarczycy z cechą fizyczną. Nie można więc zakładać, że wszyscy ludzie mający tę grupę krwi mają skłonność do zachorowania na niedoczynność tarczycy.

3. Odżywianie w grupie krwi A
Grupa krwi A jest spadkiem po przodkach – rolnikach, prowadzących spokojny i osiadły tryb życia. Ludzie posiadający tę grupę krwi czują się dobrze jedząc produkty roślinne i stosując dietę wegetariańską. Istotne jest, aby spożywali świeże produkty żywnościowe w naturalnej postaci. Mogą dzięki temu wzmocnić system odpornościowy i potencjalnie zapobiec rozwojowi chorób zagrażających zdrowiu i życiu. Po zastosowaniu odpowiedniej diety i zaprzestaniu jedzenia mięsa, mogą utrzymać swój stan zdrowia w znakomitej formie.
Proteiny zawarte w polecanych do jedzenia roślinach strączkowych i orzechach, są dla tych ludzi cennym źródłem białka. Pożywienie pochodzenia zwierzęcego spowalnia metabolizm, ponieważ występuje w tej grupie krwi problem z trawieniem białek i tłuszczów. Białka jaj, mleka i jego przetworów, również są słabo trawione. Należy zwrócić uwagę na to, aby dieta opierała się na pożywieniu zdrowym, niskotłuszczowym oraz zawierała warzywa i zboża.
Zapotrzebowanie organizmu na tłuszcz ludzi z grupą krwi A jest niewielkie. Aby ich organizm dobrze funkcjonował potrzebna jest jedynie 1 łyżka stołowa oliwy z oliwek dodana do jarzyn surowych, gotowanych lub duszonych.
Ludziom z grupa krwi A dobrze służą pełne ziarna zbóż. Powinni jednak unikać pszenicy i jej przetworów z białej mąki, które zakwaszają organizm. Warzywa mają zasadnicze znaczenie dla diety osób z grupą krwi A, gdyż dostarczają minerałów, witamin i enzymów. Owoce powinni jeść trzy razy dziennie i wybierać takie, które wytwarzają w organizmie środowisko alkaliczne – ananas, papaja, mango, grejpfrut, kiwi i cytryna.
Jedzenie nieodpowiednich składników pokarmowych, może spowodować zatrzymywanie w organizmie wody i toksyn. Objawem ich eliminacji z ustroju jest wydzielanie zbyt dużej ilości śluzu w drogach oddechowych, które łatwo mogą ulec zakażeniu i doprowadzić do rozwoju infekcji.

4. Dieta w grupie krwi B
Badania wskazują, że grupa B pojawiła się około 15 tys. lat temu wśród koczowników. Ich dieta była bardzo różnorodna, obfitująca zarówno w produkty mleczne, jak i różne gatunki mięsa. Ludy wędrowne zostały wyparte z gorącej Afryki w zimne i nieurodzajne obszary Azji. Taka sytuacja wymusiła stworzenie kultury zależnej od stad udomowionych zwierząt. Znalazło to odzwierciedlenie w sposobie odżywiania, opartym nie tylko na mięsie, ale również na produktach mlecznych. Tak doszło do powstania grupy krwi B.
Pod względem zdrowotnym posiadacze krwi grupy B znajdują się między grupami krwi 0 i A. Mają bardzo silny i odporny na infekcje układ odpornościowy. Starannie przestrzegając zalecanej diety – nie chorują i mogą żyć długo zachowując dobre zdrowie. Także ryzyko, że zapadną na raka, chorobę serca czy cukrzycę, jest u nich bardzo niewielkie. Wydają się jednak bardziej podatni na niektóre choroby jakimi są stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowy uogólniony i zespół przewlekłego zmęczenia. Ich układ pokarmowy doskonale trawi mleko, rozmaite sery, kefir czy jogurt. Jako jedynym zaleca się dietę zrównoważoną i bardzo urozmaiconą, w której oprócz nabiału powinno się znaleźć wszystko, czyli mięso, ryby, jak i ziarna zbóż. Gluten zawarty w pszenicy nie ma tak negatywnego wpływu na ludzi z grupą B jak z grupą 0.
Ludzie z grupą krwi B są jedynymi, którzy mogą w pełni korzystać z różnorodnej gamy produktów mlecznych. Ich miarkowana konsumpcja pomaga w osiągnięciu równowagi metabolicznej i kontroli wagi ciała.
Twórcy diety dla ludzi z grupą krwi B sugerują, że istnieje bezpośrednie powiązanie pomiędzy jedzeniem mięsa czerwonego, a podatnością na negatywne oddziaływaniem stresu na ich organizm oraz zaburzenia pracy systemu odpornościowego. Nie zalecają przede wszystkim spożywania kurczaków, które zawierają lektynę aglutynującą krwinki grupy B. Jajka jednak jej nie zawierają i mogą być składnikiem pożywienia. Większość orzechów i pestek nie jest zalecana w grupie B, gdyż zawierają lektyny, które zaburzają produkcję insuliny. Niektórzy ludzie dobrze tolerują fasole i rośliny strączkowe, źle tolerują pszenicę, gdyż zawiera lektyny, które dołączają się do receptorów insuliny w komórkach tłuszczowych. Powinni również unikać żyta zawierającego lektyny, które osiadają w systemie krwionośnym, powodując choroby krwi i przyczynić się do wystąpienia zawału mięśnia sercowego.
Współczuję ludziom posiadającym grupę krwi B, gdyż według teorii twórcy tego sposobu odżywiania, większość tych ludzi jedzących chleb pszenny i żytni, choruje na cukrzycę II stopnia, na przewlekłe choroby krwi, a reszta umiera na zawał mięśnia sercowego. W wyniku jedzenia kurczaków prawdopodobnie również dochodzi do zgonów w wyniku aglutynacji krwinek czerwonych w organizmie.

5. Dieta w grupie krwi AB
Grupa krwi AB wytworzyła się stosunkowo niedawno, około 1000 lat temu i w związku z tym jest rzadko spotykana. Posiada ją 2 – 5% populacji ludzkiej i jest fuzją grupy A i B.
Według twórców jedzenia zgodnego z grupą krwi AB, lektyny zawarte w żywności, zdolne do zlepiania krwinek wszystkich grup krwi, wydają się być lepiej tolerowane przez grupę AB. Za wyjątkiem nielicznych przypadków, większość żywności nie zalecanej w grupach A i B, również nie jest polecana grupie AB. Wyjątkiem są pomidory, które można spożywać bez skutków ubocznych, które nie są tolerowane przez grupy A i B.
Ludzie z grupą krwi AB są często silniejsi i bardziej aktywni niż z grupą krwi A. Obecność tej cechy wynika z tego, że odziedziczyli po przodkach cechy ludzi grupy krwi A, którzy prowadzili osiadły tryb życia, a siłę witalną po koczownikach z grupą krwi B.
Sposób trawienia pokarmów osób z grupą krwi AB odzwierciedla mieszany wpływ genów grupy A i B, co stwarza niekiedy osobliwe problemy. Cechą charakterystyczną ludzi z grupą krwi AB jest niskie stężenie kwasu solnego w soku żołądkowym niż w grupie A, ale też typowe dla grupy B - przystosowanie do jedzenia mięsa. Wolny metabolizm grupy AB sprawia, że nadmiar zjedzonego mięsa magazynowany jest w organizmie pod postacią tłuszczu.
Prawidłowa dieta powinna polegać na ograniczeniu konsumpcji mięsa oraz uzupełnianiu diety warzywami i tofu. Ludzie z grupa krwi AB lepiej reagują na pszenicę, w stosunku do tych z grupą 0, ale jej spożywanie powoduje zmianę wewnętrznego środowiska na kwaśne. Najskuteczniej wykorzystują energię uzyskaną z pożywienia, kiedy ich wewnętrzne środowisko ma odczyn alkaliczny.

6. Podsumowanie
Założenia teoretyczne stosowania diety w określonych grupach krwi, wydają się być według mnie błędne, nieprzekonywujące i niekiedy wręcz absurdalne. Zaobserwowałem u ludzi posiadającą tę samą grupę krwi, spożywających ten sam produkt spożywczy różną na niego tolerancję. Dla jednych zalecenia dotyczące spożywania określonych produktów spożywczych zgodnych z grupą krwi są dobre, natomiast źle służą innym. Każdy człowiek jest niepowtarzalną indywidualnością biochemiczną. Logiczne więc wydaje się twierdzenie, że ludzie mają różną szybkość przemiany materii, u każdego inaczej przebiega proces trawienia i wchłaniania pokarmów.

Duży nacisk położono na udowodnieniu negatywnego wpływu lektyn zawartych w pokarmach na stan zdrowia człowieka posiadającego określoną grupę krwi. Przyjęto jako pewnik, że niezgodne z daną grupy krwi lektyny znajdujące się w pokarmie, powodują uszkodzenia narządów wewnętrznych, jako skutek zlepiania się krwinek czerwonych w określonych narządach np. wątrobie, nerkach i sercu.
Glikoproteiny - związki składające się z białka i cukru, są zbyt duże, aby mogły być wchłonięte przez barierę ściany przewodu pokarmowego. Muszą być przedtem strawione do aminokwasów i cząsteczek cukru, ale tracą przy tym swoje właściwości lektyn. Uważam jednak, że jest możliwe przedostawanie się niewielkich ilości lektyn bezpośrednio do krwi przez nadżerki w obrębie jelit.
Rzeczywiście część antygenów (glikoproteidów), nazwanych przez twórców diet lektynami, może przeniknąć do wnętrza organizmu, ale są jednak natychmiast neutralizowane przez system odpornościowy zanim dotrą do narządów wewnętrznych. Po przedostaniu się do krwiobiegu mogą jedynie wywołać różnorakie reakcje alergiczne, a nawet przyczynić się do wywołania tzw. chorób z autoagresji. Nie wywołają jednak aglutynacji krwinek czerwonych, co jak wcześniej pisałem powinno zakończyć się śmiercią.

Autorzy jedzenia zgodnego z grupą krwi nie wzięli pod uwagę możliwości reakcji organizmu na niektóre lektyny zawarte w pożywieniu na poziomie uszkodzonej powierzchni błony śluzowej jelit (nadżerek). Uważam, że to właśnie w tym miejscu reakcja systemu odpornościowego z lektynami jest największa – im większe są uszkodzenia i stan zapalny, tym jest silniejsza reakcja organizmu.

Twórcy diety pominęli też niewygodny fakt, że nie tylko człowiek posiada grupy krwi, ale też każdy gatunek zwierzęcia. Krowa posiada ich ponad 20 i wiemy o tym, że je tylko trawę i nie wymaga stosowania specjalnej diety, uzależnionej od grupy krwi.
Uważam więc, że i w tych aspektach założenia teoretyczne dotyczące tolerancji pokarmów w ramach grup krwi są błędne.

Przyjrzyjmy się bliżej grupom krwi z medycznego punktu widzenia. Na pozór wydaje się oczywiste, że odmienność grup krwi wpływa na indywidualne cechy fizyczne człowieka. Określona grupa krwi jest determinowana występowaniem antygenów na powierzchni błon komórkowych krwinek czerwonych oraz innych komórek organizmu i przeciwciał, które niszczą niezgodną grupowo krew, o ile ta przedostanie się do organizmu. Oprócz trzech głównych antygenów wyróżnia się czynnik Rh oraz 23 inne grupy. Poza układem grupowym AB0, w tkankach występują również antygeny zgodności tkankowej (HLA), co stanowi o dużym zróżnicowaniu osobniczym ludzi. Tego faktu prekursorzy diety w ogóle nie wzięli pod uwagę.

Pozbawiona sensu jest też teza o powstaniu grup krwi na skutek wędrówek ludności jako adaptacji do zmieniających się warunków. Założenie, że w ciągu 40000 lat powstały nowe grupy krwi człowiek wydaje się bezsensowne z punktu widzenia czasu ewolucji.
Naciągane jest również stwierdzenie, że człowiek przeszedł na żywienie roślinne z powodu wyczerpania się zasobów łowieckich, co tak naprawdę nastąpiło dopiero w ostatnich kilkuset latach.

Podsumowując należy stwierdzić, że przedstawione obserwacje dotyczące sposobu trawienia ludzi posiadających określoną grupę krwi oparte na teorii negatywnego wpływu lektyn zawartych w pożywieniu, nie są zgodne z nowoczesną wiedzą medyczną. Dlatego uważam, że założenia teoretyczne twórców sposobu odżywiania zgodnego z grupą krwi są wyimaginowane, a prawdziwe są poczynione przez nich obserwacje.

Żywienie optymalne

W ostatnich latach na całym świecie moda na prawidlowe odżywianie jest tak powszechna, że każdy doskonale wie, które produkty są zdrowe, a które szkodliwe. Dietetycy zgodnie i bez zastanowienia powtarzają, że zdrowe są owoce, warzywa, produkty mączne, a przyczyną większości chorób są tłuszcze zwierzęce. Twierdzą też, że spożywanie tłuszczów nasyconych prowadzi do rozwoju miażdżycy, nadwagi czy stłuszczenia wątroby. Tymczasem, mimo zmian nawyków żywieniowych na „zdrowe” daje się zauważyć gwałtowny wzrost zapadalności na choroby cywilizacyjne. Gdzie leży prawda? Które składniki żywieniowe są przyczyną nadwagi i związanych z tym chorób – węglowodany czy tłuszcze? O tym dowiecie się państwo czytając poniższy artykuł.

1. Przyczyny chorób cywilizacyjnych
Nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, choroby stawów czy cukrzyca są tak powszechne, że trudno znaleźć starszą osobę całkowicie zdrową. Należałoby przyjąć, że skoro ludzie mają wyższą świadomość tego co jedzą, to zapadalność na choroby cywilizacyjne powinna spadać. Tymczasem dzieje się dokładnie na odwrót. Jest to spowodowane powielaniem błędnych dogmatów żywieniowych. Współcześnie obowiązująca dietetyka jest pełna sprzeczności i paradoksów. Wielu lekarzy przestrzega przed nadmiernym spożyciem cukru. Innych ogarnia paniczny lęk przed tłuszczami spowodowany mitem o ich wysokiej szkodliwości.
Prawda jak zwykle leży pośrodku. Okazuje się, że około 80% zawartości tłuszczu w organizmie, jest produkowane w wątrobie z węglowodanów. Organizm ssaków, czyli również człowieka, wytwarza tym więcej tłuszczu im więcej ich spożywa. Tłuszcze zawarte w pożywieniu, spożywane w umiarkowanej ilości, nie mają bezpośredniego związku z wysokim poziomem cholesterolu i trójglicerydów, gdyż wykorzystywane są jako źródło energii. Przetworzone są do wolnych kwasów tłuszczowe i spalane, w wyniku czego powstaje woda i dwutlenek węgla, czyli substancje całkowicie nietoksyczne.

2. Odżywianie optymalne
Pierwsza publikacja dotycząca diety wysokotłuszczowej była opra-cowana przez William Harvey’a i ukazała się już 140 lat temu. Dieta optymalna, lansowana w Stanach Zjednoczonych przez zmarłego już dra Roberta Atkinsa, a w Polsce przez lekarzy skupionych wokół lekarza Jana Kwaśniewskiego, wzbudza wciąż ogromne zainteresowanie. Jest to dieta bogatobiałkowa i bogatotłuszczowa, uboga natomiast w węglowodany. Autorzy informują o rewelacyjnych wynikach jej stosowania u chorych z nadwagą, cukrzycą, niewydolnością krążenia i nadciśnieniem tętniczym, pomijając zagadnienie rozwoju na tej diecie miażdżycy. Kwaśniewski wprowadził do diety Atkinsa pewne mo-dyfikacje, usuwając z jadłospisu niemal zupełnie warzywa i owoce, z których większość uważa za niejadalne. Nazwał swój model „Ży-wieniem Optymalnym” ponieważ, jak sądzi, zapewnia on pokrycie we wszystkie składniki odżywcze.

3. Zasady stosowania diety optymalnej
Podstawą diety jest znaczne ograniczenie ilości cukrów, tak by ich ilość wynosiła około 0,8 g/kg masy ciała, czyli 50 - 70 g/dobę. Żywienie optymalne zakłada dostarczenie organizmowi możliwie najbardziej wartościowych białek, czyli chemicznie podobnych do składu ciała ludzkiego. Takie proteiny zawarte są w żółtkach jaj, szpiku kostnym i podrobach. Dzienne zapotrzebowanie na białko powinno wynosić około 1 g/kg masy ciała/dobę, czyli średnio 70 – 80 g/dobę. Podstawę tej diety stanowią tłuszcze zwierzęce, możliwie najbardziej nasycone, których zjada się 100 – 300 g/dobę w zależności od zapotrzebowania. Optymalni, jak sami siebie nazywają, uważają, że powyższy model odżywiania okazuje się być nie tylko doskonałym dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, ale również umożliwia jego regenerację oraz samowyleczenie się z chorób uznawanych za nieuleczalne.
Dieta ta polega na spożywaniu składników pokarmowych w odpowiednich proporcjach, gdzie w ciągu 1 doby na 1g białka powinno przypadać minimum 2,5 g tłuszczu i nie więcej jak 0,8 g węglowodanów (cukru).

Z tego względu produkty żywnościowe zostały podzielone na dwie kategorie:

1. Produkty zalecane dla człowieka

Wszystkie rodzaje serów.

Podroby, galarety mięsne, chrząstki i tłuste rosoły.

Każdy rodzaj mięsa - najlepiej tłuste, wieprzowe.

Wszystkie rodzaje wędlin - najlepsze salcesony.

Ryby i konserwy rybne.

Drób - najlepsza tłusta gęś i kaczka.

Dużo tłuszczu - masło, smalec, słonina, smalec gęsi, olej słonecznikowy, oliwa, dobra margaryna. Tłuszcze pochodzenia zwierzęcego są znacznie lepsze od tłuszczów pochodzenia roślinnego.

Śmietana 30%, mleko pełnotłuste - do 0,5 litra/dobę.

Wszystkie jarzyny, pieczarki i grzyby do 300g/dobę.

Jeden ziemniak - frytki na smalcu lub łoju.

Należy pić więcej płynów - bez cukru.

Orzechy, migdały, wiórki kokosowe, słonecznik, majonez, przyprawy, kawa, herbata lub lepiej soki owocowe niesłodzone ( 2 - 3 łyżki soku na szklankę gorącej lub zimnej wody).

2. Produkty „niejadalne” dla człowieka:

Cukier i słodycze.

Miód.

Owoce i przetwory owocowe – dżemy i kompoty.

Ryż i kasze.

Chleb i inne pieczywo.

Ciasta, kluski i potrawy mączne.

Ziemniaki.

Mąka ziemniaczana.

Groch i fasola.

Słodzone płyny.

Inne produkty pochodzenia roślinnego.

Sól według smaku, aż do zupełnego zaprzestania dodawania soli do potraw, bowiem przy żywieniu optymalnym wszystkie składniki mineralne występują w optymalnych ilościach i proporcjach w dostarczanych produktach.

4. Argumenty zachęcające do stosowania diety optymalnej
Istotą tej diety jest to, by możliwie najlepiej pokrywała zapotrzebowanie naszego organizmu na składniki odżywcze. Dieta optymalna jest modelem żywienia, który wydaje się być nieporównywalnie lepszym od powszechnie stosowanej diety wysokowęglowodanowej. Dieta o niskiej zawartości węglowodanów nie jest wcale rygorystyczna, a poprzez ich ograniczenie odrzuca się takie produkty jak cukier czy mąkę. Okazuje się, że większość osób gdy pokona swoje uzależnienie od cukru i innych węglowodanów, nie ma już szczególnej ochoty na słodkie pokarmy. Może raczyć się bogactwem najsmaczniej przyrządzonych mięs, ryb, jaj, serów, sałatek, niektórych jarzyn z masłem, śmietaną, przyprawami i ziołami. Nie sposób taką dietę nazwać rygorystyczną. Dieta niskowęglowodanowa może być dietą sycącą, urozmaiconą i zdrową, dzięki której najłatwiej można utrzymać odpowiednią wagę ciała. Dzięki temu można pozbyć się wielu schorzeń - ciągłego zmęczenia, nerwowości, depresji, trudności z koncentracją, migreny, bólów stawów i mięśni, nadciśnienia, cukrzycy, bezsenności i wielu innych.
Dieta natomiast wysokowęglowodanowa charakteryzuje się spożywaniem nadmiernej ilości cukru rafinowanego, zbożowych produktów skrobiowych, w wyniku czego gwałtownie rośnie stężenie glukozy (cukru) w krwi, co wiąże się szybką reakcję trzustki, która wytwarza nadmierną ilość insuliny. Hormon ten skutecznie obniża ilość cukru w krwi, transportując go do komórek naszego ciała. Część jego wątroba zamienia w zapasowy materiał energetyczny - glikogen, który gromadzi się wątrobie i mięśniach. Gdy wszystkie miejsca magazynowania glukozy są już pełne, wówczas wątroba przemienia cukier w triglicerydy – jako podstawowy składnik tkanki tłuszczowej. I z tego powodu narasta otyłość.
Można zgodzić się z tą argumentacją .

5. Pozytywne opinie naukowców o stosowaniu diety optymalnej
Dieta optymalna ma taką samą ilość zagorzałych zwolenników, jak i przeciwników jej stosowania.
Jan Kwaśniewski, polemizując ze swymi przeciwnikami, przytoczył jako argument w swej obronie opinię prof. dr. hab. Henryka Rafalskiego, kierownika Zakładu Higieny AM w Łodzi z 1980r, w której profesor napisał: „We własnych badaniach chorych w okresie 6 miesięcy stosowania diety optymalnej stwierdzono spadek masy ciała u osób z nadwagą. Spowodowało to korzystne zmiany u chorych, poprawę sprawności fizycznej, poprawę wydolności układu krążenia, złagodzenie objawów choroby wieńcowej, poprawę sprawności narządu oddechowego.”
Adiunkt Zakładu Higieny dr Władysław Ponomarenko w 1994 r. uzupełnił tę opinię pisząc: „Z bezpośredniego kontaktu z pacjentami mogłem się przekonać o skuteczności diety optymalnej w leczeniu otyłości, chorób układu krążenia, nadciśnienia, stwardnienia rozsianego, gośćca przewlekłego postępującego, astmy oskrzelowej i innych.”

6. Dieta optymalna a cholesterol
U ludzi odżywiających się w tradycyjny sposób, dieta bogata w cholesterol powoduje wzrost jego stężenia we krwi. Wchłanianie dobowe cholesterolu wynosi wtedy przeciętnie 300 mg, a synteza wewnątrzustrojowa wynosi około 1 g w ciągu doby.
Mechanizm obniżania się poziomu cholesterolu we krwi u osób pozostających na diecie niskowęglowodanowej i wysokotłuszczowej jest złożony. W stanach głodu węglowodanowego, może dochodzić do zwiększonego wydalania cholesterolu wytworzonego w wątrobie z żółcią i zmniejszenia jego wchłaniania zwrotnego w jelitach. Dodatkowo też, zwiększona podaż cholesterolu w pożywieniu hamuje jego syntezę w wątrobie, ale tylko w początkowym etapie jej stosowania. Dlatego podczas stosowania diety optymalnej zawierającej nawet dużo cholesterolu może dochodzić do obniżenia jego poziomu we krwi. Ocenia się, że w takich warunkach wchłania się go nie więcej niż 10%.
Wiadomo jest jednak, że dieta obfitująca w nasycone kwasy tłuszczowe, w ciągu dłuższego odcinka czasu, powoduje zwiększenie stężenia cholesterolu we krwi, szczególnie frakcji LDL – czego nie chcą zauważyć zwolennicy stosowania tej diety.

7. Stanowisko przeciwników diety optymalnej
Na skutek różnych interpretacji i zapytań lekarzy praktyków o wartość tej diety - Komitet Terapii Wydziału Nauk Medycznych PAN w 1999 r. opublikował oświadczenie, w którym napisał między innymi: „Wszystkie dotychczasowe duże programy badawcze wykazały, że ograniczenie w diecie tłuszczów zwierzęcych, mięsa wieprzowego, a zwiększenie podaży jarzyn i owoców oraz zmniejszenie kaloryczności diety zmniejsza stężenie cholesterolu we krwi, ogranicza zapadalność na chorobę niedokrwienną, zawał serca, udar mózgu oraz przedłuża życie współczesnego człowieka. Komitet Terapii uznaje dietę optymalną Jana Kwaśniewskiego za wybitnie szkodliwą dla zdrowia...”
Pod tym oświadczeniem złożyło podpisy 30 powszechnie znanych i cenionych profesorów medycyny. W odpowiedzi inni lekarze – zwo-lennicy diety Kwaśniewskiego stwierdzili, że historia nauki dowodzi, iż również wielcy uczeni się mylą i tylko oni mają rację.
Duża poprawa stanu zdrowia uzyskana przez chorych, stosujących dietę optymalną wynika z utraty wagi, zwłaszcza gdy posiadali nadwagę. U cukrzyków, zmniejszone spożycie węglowodanów, powoduje zmniejszenie zapotrzebowania na insulinę, i w związku z tym poprawę stanu ogólnego. Można więc tym wytłumaczyć dobre samopoczucie chorych przy stosowaniu diety optymalnej. Niektórzy chorzy na cukrzycę mogli nawet rezygnować z insulinoterapii.

8. Stanowisko polskich naukowców
Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie przeprowadził porównawcze badania niskokalorycznej diety normalnej oraz diety optymalnej – ubogiej w/w węglowodany. Do badań wybrano 238 osób. Nie udało się jednak wszystkich utrzymać na ustalonych dietach przez okres 6 miesięcy. Ograniczono się więc do wyników uzyskanych z sześciotygodniowej obserwacji.
Stwierdzono, że w tym okresie, w obu grupach badani tracili na wadze i w obu grupach obniżał się poziom całkowitego cholesterolu. Osoby na diecie optymalnej, mimo że nie ograniczano im spożywania pokarmów, utrzymywały niską kaloryczność przyjętych w ciągu doby posiłków. Pewnym zaskoczeniem było to, że poziom całkowitego cholesterolu we krwi u osób na diecie optymalnej, mimo że przyjmowały stosunkowo duże jego ilości w pożywieniu (żółtka jaj), nieznacznie się obniżył.
W podsumowaniu tych badań prof. Wiktor Szostak stwierdził, że dieta optymalna jest niskokaloryczna i jako tako skuteczna w leczeniu nadwagi, jednak jako miażdżycorodna - przy dłuższym stosowaniu może się okazać niekorzystna.
Oceny wartości diety optymalnej można dokonać po dłuższym okresie jej stosowania, przez dużą grupę badanych, w różnych ośrodkach naukowych. Badanie takie prowadził w Stanach Zjednoczonych dr Richard Fleming. Opublikował jego wyniki w artykule “The Effect of High-Moderate and Low Fat Diets on Weight Loss and Cardiovascular Disease Factors” (Prev. Cardiol. 2002, nr 5). Zasługują one na uwagę.
U osób na diecie optymalnej poza spadkiem wagi o 14%, wszystkie wskaźniki procesu miażdżycowego uległy pogorszeniu. Całkowity cholesterol wzrósł o 4%, zła frakcja cholesterolu LDL o 6%, dobra frakcja HDL obniżyła się o 6%, współczynnik całkowitego cholesterolu do frakcji dobrego wzrósł o 10%. Zwiększył się poziom trójglicerydów o 5,5%, homocysteiny o 12,4%, lipoprotein alfa o 31%, a fibrynogenu o 12%. Wszystkie te niekorzystne zmiany były oczywiście niedostrzegane przez chorych.

9. Problem miażdżycy w diecie optymalnej
Jak wynika z badań naukowych, dieta optymalna dała korzystne wyniki u osób z nadwagą, wyraźnie ją zmniejszając, ale okazała się niekorzystna przyspieszając proces miażdżycowy. Tego ostatniego efektu diety nie dostrzegali jednak ani chorzy, ani lekarze prowadzący leczenie. Ujemne skutki diety optymalnej, choć niedostrzegalne dla stosujących ją, wydają się przeważać nad dodatnimi i dlatego, zgodnie z oświadczeniem Komitetu Terapii Wydziału Nauk Medycznych PAN, nie powinna być ona przez lekarzy zalecana.

10. Czy istnieje potrzeba suplementacji
Na przyspieszony rozwój miażdżycy u osób stosujących dietę optymalną może mieć wpływ wzrost poziomu homocysteiny. Jest pochodną aminokwasu cysteiny powstającego z metioniny w trakcie przemian ustrojowych białka zwierzęcego obecnego w diecie. U osób zdrowych większość homocysteiny ulega metabolizowaniu poprzez przemianę do metioniny z udziałem Wit B12 lub do cystyny - wit. B6. Niedobór w diecie tych witamin może przyczynić się do wzrostu poziomu homocysteiny i rozwoju miażdżycy. Mechanizm pro zakrzepowego i pro miażdżycowego działania tego związku jest bardzo złożony i jeszcze nie do końca poznany. Zaobserwowano, że wywołuje uszkadzenia śródbłonka naczyniowego, przyspiesza wykrzepianie wewnątrzna-czyniowe krwi przyczyniając się do wystąpienia udaru mózgu i zawału mięśnia sercowego.
Oprócz jedzenia wit. B6 i B12 niezbędna wydaje się też być suplementacja witaminami rozpuszczalnymi w wodzie -kompleksem witamin B, PP, kwasu foliowego oraz C, znajdującymi się w warzywach i owocach, których nie zaleca się jedzenia w stosowanej diecie .

11. Ocena zasad stosowania diety
Według mojej oceny okresowe stosowanie u ludzi chorych diety niskowęglowodanowej i wysokotłuszczowej ma swoje zalety. Zmniejszone wydzielanie insuliny i niski poziom glukozy we krwi sprzyjają utrzymywaniu prawidłowej wagi ciała. W tłuszczach stałych znajdują się też nienasycone kwasy tłuszczowe, których odpowiednia podaż sprzyja utrzymaniu prawidłowej gospodarce hormonalnej oraz wchłanianiu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach – A, D, E i K.
Istotnym powodem, dla którego nie powinniśmy stosować diety optymalnej w dłuższym odcinku czasu to fakt, że przy znacznym ograniczeniu podaży węglowodanów, organizm zaczyna spalać własne białko i tłuszcz, wydzielając do moczu duże ilości ciał ketonowych i kwasu moczowego. Stąd dietę wysoko tłuszczowa powiązano z ketoza i nazwano ją ketogenową. Jej stosowanie jest szczególnie niebezpieczne u ludzi z cukrzycą typu 1 i może doprowadzić do śpiączki.
Niekorzystnym i bardzo istotnym elementem jej stosowania jest brak błonnika roślinnego rozpuszczalnego i nierozpuszczalnego. Zapobiega on nadmiernemu wchłanianiu tłuszczów stałych w jelitach oraz rozwojowi miażdżycy. Błonnik obecny w jelitach usuwa kłopoty związane z wypróżnianiem, o ile wcześniej nie wystąpią biegunki tłuszczowe wywołane nadmiarem tłuszczu w pokarmie. Zalegający w jelitach tłuszcz stały i resztki niestrawionego białka mogą być przyczynkiem do uaktywniania się procesów gnilnych w jelicie grubym oraz zaburzenia w składzie flory bakteryjnej jelit.
W diecie tej występuje niedobór potasu, wapnia i magnezu, przyczyniając się do wystąpienia zaburzeń pracy mięśnia sercowego, a nadmiar żelaza, fosforanów i sodu może być przyczynkiem do pojawienia się nadciśnienia tętniczego. Stąd zwolennicy diety Kwaśniewskiego ostrzegają ludzi stosujących tą dietę, aby nie solili potraw. Nadmiar spożywanego białka może ujawnić ukryty defekt metaboliczny i mogą wystąpić objawy dny moczanowej (podagry).
Podsumowując, należy stwierdzić, że w dieta optymalna jest szkodliwa dla zdrowia, pod względem zwiększenia zachorowalności na miażdżycę. Niemniej potrzebne są dalsze obserwacje i badania, aby ostatecznie rozstrzygnąć kwestię szkodliwości czy zalet diety wysokotłuszczowej. Wydaje mi się jednak, że wprowadzenie do niej błonnika i zastosowanie dodatkowej suplementach związkami witaminowo – mineralnymi pozwoliłoby zapobiec negatywnym skutkom rozwoju miażdżycy. O ile miałbym dokonać wyboru pomiędzy dietą wosokowęglowodanową stosowana obecnie powszechnie, a wysokotłuszczową, wybrałbym tą drugą, wzbogaconą o błonnik, witaminy i minerały.

Materiały źródłowe:
1. Stanowisko Komitetu Terapii Wydziału VI Nauk Medycznych Polskiej Akademii Nauk; "Medycyna po dyplomie" 1999; 8(5), 22).
2. Analiza tzw. diety optymalnej pod względem zawartości produktów wysokoenergetycznych oraz zaspokajania zapotrzebowania na witaminy i mikroelementy. Ostrowska L., Medard L. "Medycyna po Dyplomie" 2002; 11(12), 117-24. (Publikacja dostępna na stronach Kardioserwisu w dziale dla lekarzy).
3. Normy żywienia dla ludności w Polsce (energia, białko, tłuszcze, witaminy i składniki mineralne). Ziemlański Ś. i wsp. "Nowa Medycyna" 1998;4, 1-28.
4. Tłuszcze pożywienia a choroby cywilizacyjne. Hasik J. „Nowiny Lekarskie” 2000; 69(9), 771-9.

Dieta makrobiotyczna

Stajemy się tym, co jemy i przetwarzamy, co utrzymuje nas przy życiu, ale także wywiera wpływ na stan naszego zdrowia i dobrego samopoczucie. Na tej zasadzie, sformułowanej przed pięcioma tysiącami lat, opiera się dieta makrobiotyczna, a właściwie cały system filozoficzny.
Makrobiotyka to sztuka życia w harmonii z prawami wszechświata, naszego własnego środowiska wewnętrznego i zewnętrznego. Organizm ludzki potrzebuje pożywienia jako paliwa, które dostarcza mu energii i budulca do odnawiania tkanek. Uwzględniając związek człowieka z przyrodą makrobiotyka poleca pożywienie naturalne, nieprzetworzone przez przemysł. Preferuje w swojej diecie pełne ziarna wszystkich zbóż, które określa, które określa jako kompletne lub całościowe.
O zasadach stosowania tego typu diety dowiecie się Państwo czytając poniższy artykuł.

1. Zasady stosowania diety makrobiotycznej

Zasady stosowania diety makrobiotycznej opracował w roku 1911 Japończyk Georges Oshawa, a jej źródłem są starożytne rękopisy chińskie. Filozofia Dalekiego Wschodu rozpatruje świat w dwóch przeciwstawnych sobie kategoriach sił Yin i Yang, które należy rozumieć jako siły, tendencje i cechy jakości.
Zgodnie z zasadami tej diety, biorąc pod uwagę rodzaj energii w niej zawartej, żywność dzieli się na dwa rodzaje. Pierwszą z nich jest Yin - odprężająca, chłodząca i reprezentująca pierwiastek żeński, skierowana na zewnątrz, czego rezultatem jest otwartość, rozluźnienie, zimno, wilgoć, pasywność, ciemność oraz smak słodki. Energia Yang - wzmacniająca i ogrzewająca, reprezentuje pierwiastek męski, i skierowana jest do wewnątrz, powodująca kurczenie się, ciepło, suchość, agresywność, jasność oraz smak słony.
Proporcje w spożyciu obu rodzajów żywności zależą od nastroju i osobowości, przy czym celem tego jest osiągnięcie harmonijnej równowagi fizycznej i duchowej.
Równowaga sił Yin i Yang jest idealnym stanem, który znajduje swoje odbicie w harmonii przyrody, a także stanie pełnego zdrowia. Choroba zaś pojawia się wtedy, gdy równowaga w organizmie obu tych sił zostaje zaburzona. Dzieje się to pod wpływem zmian klimatycznych, czynników zanieczyszczających środowisko zewnętrzne oraz nieprawidłowego odżywiania się. Ponieważ nasze pożywienie zawiera różne proporcje obu energii, dzięki odpowiedniemu doborowi diety możemy zachować zdrowie, utrzymać szczupłą i smukłą sylwetkę.
Dieta z dużą ilością energii Yang zgromadzona w produktach spożywczych zawierających mięso, jaja i sól, może prowadzić do zakłócenia funkcjonowania organizmu, którego efektem jest wysokie ciśnienie krwi, agresja, nerwowość i nadpobudliwość. Za dużo energii Yin w słodyczach, nabiale i owocach - powoduje ogólne rozprężenie, odbiera motywację do działania i rozleniwia.
Właściwe stosowanie diety makrobiotycznej jest bilansowaniem obu rodzajów energii i zaleca unikać pokarmów wysokoprzetworzonych na rzecz produktów naturalnych. Ponieważ jednak organizm przez cały czas podlega zakłócającym jego równowagę wpływom zewnętrznym, odżywianie się zgodnie z zasadami makrobiotyki jest nieustannym dążeniem do osiąganie harmonii wewnętrznej.

2. Siedem cech zdrowia

Według zasad makrobiotyki zdrowego człowieka charakteryzują następujące cechy.

Brak zmęczenia.
Dobry apetyt - powinien oznaczać nie tylko chęć jedzenia, ale również apetyt na życie.
Dobry sen - sen człowieka powinien być krótki, ale i głęboki.
pamięć - jest niezbędna do celowego i skutecznego działania.
Dobry humor - nie tylko oznacza wesołość, ale świadczyć powinien o równowadze duchowej i psychicznej.
Szybka decyzja i działanie - jest potrzebna do tego, aby nasze działania były efektywne.
Sprawiedliwość i szacunek dla samych siebie - człowiek zdrowy powinien być sprawiedliwym w stosunku do siebie i otoczenia.

3. Stosowanie diety makrobiotycznej

Przejście na dietę makrobiotyczną powinno odbywać się w sposób łagodny i powolny, albowiem wszelkie zmiany wprowadzone zbyt gwałtownie organizm źle znosi.
Dieta ta w założeniu zawiera mało tłuszczu, a dużo węglowodanów złożonych. Jest bogata w błonnik, witaminy, składniki mineralne i pierwiastki śladowe. Tendencje Yin i Yang są najbardziej zrównoważone pod względem siebie w zbożach i te właśnie w diecie makrobiotycznej powinny być podstawą odżywiania.
Chociaż składniki jadłospisu makrobiotycznego są proste, niezwykle ważnym elementem przygotowania posiłków jest odpowiednie gotowanie, które zmienia ich energię. Im dłużej składniki gotuje się w wodzie lub na parze, tym więcej dodaje się do potrawy składnika Yang. Aby w jak najmniejszym stopniu zmienić właściwości pożywienia, najlepiej przygotować posiłek ze zbóż w szybkowarze, a warzywa jedynie zaparzyć przez zanurzenie na kilka minut we wrzątku.
W makrobiotyce nie ma jednak bardzo sztywnych reguł, które mówiłyby, co i kiedy trzeba jeść. Potrzeby są nie tylko kwestią indywidualną, ale zależą również od wielu czynników np. od aktywności fizycznej i pory roku. Zimą można pozwolić sobie na jedzenie większej ilości produktów Yang, rozgrzewać organizm jedząc orzechy, ryby i sery, włączając do jadłospisu cebulę, paprykę, czosnek i zielone warzywa liściaste, ostre przyprawy. Podobnie działa wydłużenie czasu gotowania.
Wiosną dozwolone są większe ilości produktów słodkich, ale mało kwaśnych jak daktyle, marchew i miód.
Latem polecane są produkty ochładzające zawierające więcej Yin, a więc warzywa i owoce - ogórki, arbuzy i gruszki. Powinno się je gotować krótko, a niektóre produkty jeść na surowo. W tym okresie powinno się pić więcej dobrej jakościowo wody. Jesienią spożywa się więcej pokarmów Yang, a więc produkty raczej miękkie i wilgotne - rzodkiew, jabłka i brzoskwinie.

Bardzo ważnym elementem tej diety jest dokładne przeżuwanie. Ślina zobojętnia pokarm, który źle rozdrobniony zakwasza organizm. Wydłużenie czasu jedzenia zapobiega przejedzeniu, gdyż uczucie sytości pojawia się dopiero w 15 -20 minut po zjedzeniu posiłku. Nie powinno się nigdy najadać do syta i spożywać pokarm nie później niż trzy godziny przed snem.
Dieta makrobiotyczna jest bardzo dobrą dietą dla pragnących oczyścić organizm i w ciągu stosunkowo krótkim czasie stracić na wadze. Źle skomponowana może powodować niedokrwistość, zmęczenie i osłabienie.
Nie jest odpowiednia dla osób z osteoporozą, mających kłopot z przyswajaniem wapnia, witamin oraz chorych na serce.
Nie powinny jej stosować także kobiety w okresie menopauzy.
Choć makrobiotycy odżywiają się tak całe życie, bez ujemnych skutków stosowania tej diety, zawodowi dietetycy radzą, aby przejść na tę dietę powoli, w czasie 2 miesięcy.

Podstawy diety

Podstawę diety w 50 - 60% ogólnej ilości pożywienia, stanowią nie łuskane pełne ziarna zbóż, neutralne i zrównoważone energetycznie. Są źródłem węglowodanów złożonych i błonnika, które dają długotrwałe uczucie sytości, są dobrze trawione i przyswajane przez organizm. Należą do nich brązowy ryż, proso, jęczmień, pszenica, żyto, owies, kukurydza i gryka. Makrobiotycy uważają, że kasze otrzymywane z oczyszczonego i rozdrobnionego ziarna, są produktami spożywczymi mniej wartościowymi. Mąka zaś nie nadaje się do dłuższego spożywania, gdyż w miarę przechowywania traci swoje wartości odżywcze.
Białka stanowiące 10 - 15% ogólnej ilości składników żywnościowych, dostarczają przede wszystkim rośliny strączkowe: soja i jej produkty, groch, fasola, ciecierzyca i soczewica. Zawierają dużo fosforu, siarki, żelaza, manganu, wapnia, sodu i magnezu. Można również spożywać niewielkie ilości orzechów, nasion słonecznika i dyni, ryby o białym mięsie - halibuta, pstrąga, dorsza, karpia, sole i flądrę. Makrobiotyka dopuszcza spożywanie mięsa w niewielkiej ilości, ale polecane jest bardziej mięso zwierząt wolno żyjących. Nie zaleca się spożywania produktów nabiałowych, ale je dopuszcza. Z produktów pochodzenia zwierzęcego można użyć tylko jeden w ciągu dnia i w tym wypadku nie zaleca się spożywania roślin strączkowych, które również zawierają białko. Produkty puszkowane są wykluczone.
Świeże warzywa stanowią 25 - 35% diety. Są źródłem nie tylko niezbędnych witamin, makro i mikroelementów, a także przeciwutleniaczy. Jeść należy nie tylko części korzeniowe warzyw, ale również części zielone. Nać selera, buraków, młode liście marchewki, rzodkiewki czy brukwi można dodawać do zup czy sałatek warzywnych. Najlepsze są następujące warzywa - sałata, kalafior, brokuł, por, marchew i seler. Ważne jest, aby nie były to tzw. nowalijki skażone substancjami ochrony roślin i żeby były świeże. Nie należy obierać warzyw, ale tylko bardzo dokładnie myć je pod bieżącą wodą. To ważne, gdyż właśnie w skórce i tuż pod nią jest mnóstwo cennych składników odżywczych. Warzywami nie polecanymi do spożywania są ziemniaki, pomidory, papryka, cukinia i bakłażany.
Tłuszcze stanowią do 5% racji dziennego pożywienia, wyłącznie roślinne - najlepiej oliwa z oliwek.
Płynów dostarczają zupy -10% diety, przygotowywane na bazie warzyw lub fermentowanej soi, kawa - z korzenia łopianu, z korzeni mniszka i zbożowa, herbata ziołowa, ograniczone ilości egzotycznych naparów, a także herbata z prażonego ryżu lub jęczmienia i niegazowana woda mineralna, którą można pić w niewielkich ilościach i nie wcześniej niż kwadrans po posiłku.
Jedzenie świeżych owoców jest dozwolone, ale w umiarkowanej ilości nie większej niż 5 – 10 % ogólnej ilości pożywienia. Zaleca się spożywać owoce dostępne w danym sezonie i używać je jako deser lub przyprawy. Należy zrezygnować z jedzenia owoców tropikalnych - mają niekorzystne działanie na organizm, gdyż pochodzą z odmiennych stref klimatycznych.
Nie zaleca się picia soków, napojów gazowanych i stymulujących - kawy, herbaty, aromatycznych naparów ziołowych, alkoholu, sztucznie gazowanych napojów, pepsi coli i oranżady.
Nie należy używać do przyprawiania pokarmów ostrych przypraw ziołowych, gdyż zakłócają w organizmie równowagę Yin i Yang.
Wyłączyć należy też z diety mięso, tłuszcze zwierzęce, jaja, drób, nabiał - w tym masło, sery, śmietanę, lody, słodzone jogurty oraz cukier, słodycze i czekolady Dodatkowo eliminujemy produkty konserwowane, mrożone, rafinowane (oczyszczane), ekstrakty, barwione sztucznie, papierosy i ocet spirytusowy.
Ponadto charakterystyczne dla diety makrobiotycznej jest spożywanie fermentowanej soi - miso i tamar, a także glonów i wodorostów.

4. Przykład diety makrobiotycznej

Oto kilka przykładów dających pewien obraz, jak ma wyglądać dieta makrobiotyczne:

Śniadanie:
Płatki owsiane na wodzie, grzanka z ciemnego chleba z formy, posmarowana łyżeczką miodu, herbata lub napar ziołowy.

Obiad:
I - Zupa jarzynowa, sushi, tofu. II - Gotowana kasza jęczmienna z warzywami (marchew, brokuły), kiszonka.

Kolacja:
I - Pulpety z prosa z warzywami, utarta rzodkiewka z podpieczonymi algami. II - Smażone tofu i surówka - kiełki rzodkiewki, marchew i kiszonka.

5. Przykładowe przepisy kulinarne

Kilka przepisów dających obraz diety makrobiotycznej:

Pasztet z kaszy gryczanej
Składniki – 1 litra ugotowanej kaszy, 1 litra płatków owsianych ugotowanych na gęsto z dodatkiem 1 liścia laurowego i 3 ziaren ziela angielskiego, 2 średnie posiekane cebule, 2 łyżki oleju słonecznikowego lub sojowego, 3 łyżki mąki sojowej lub kukurydzianej, 1 szklanki wody lub wywaru z jarzyn, 1 łyżeczka soli, 1 łyżeczka mielonej kolendry lub estragonu.
Przygotowanie – wszystkie składniki wymieszać, włożyć do natłuszczonej olejem i posypanej otrębami formy i piec około 1 godz.

Sos selerowy
Składniki – 3 łyżki mąki pszennej, 1 1 szklanki wody, mały seler, mała cebula, ząbek czosnku, 5 orzechów włoskich, sól do smaku.
Przygotowanie – Mąkę uprażyć. Ugotować seler i cebulę, zmiksować i połączyć z mąką. Dodać starty czosnek, sól, wodę i gotować 5 min. Na koniec dodać łuskane i posiekane orzechy.

Kule owsiane
Składniki: pół kostki margaryny, pół szklanki miodu, 3 łyżki kakao, łyżka kawy zbożowej, 3 szklanki płatków owsianych, 10 łyżek mleka, pół szklanki włoskich orzechów łuskanych, krojonych, pół szklanki rodzynek, mak lub wiórki kokosowe do obtaczania kulek.
Przygotowanie - wszystkie składniki wymieszać i zagotować. Po ostygnięciu formować kulki i obtaczać je w wiórkach kokosowych lub maku.

Risotto jęczmienne
Składniki: 2/3 szklanki pęczaku, 1/3 szklanki białej drobnej fasoli, pół szklanki gotowanego jęczmienia, 1,5 szklanki poszatkowanej białej kapusty, 2 średnie cebule, łyżka oleju, mąka pszenna gomosio.
Przygotowanie: Ugotować pęczak i fasolę. Kapustę ugotować w małej ilości wody - powinna sama odparować. Ugotowany jęczmień podsmażyć na oleju. Połączyć składniki, a wymieszane posypać gomosio. Risotto można podawać polane sosem cebulowym.

6. Podsumowanie

Nie jest łatwo przejść na dietę makrobiotyczną, zwłaszcza jeśli jada się dużo, tłusto i preferuje mięso i jego przetwory. Dieta ta może być okresowo wykorzystana tylko przez dorosłych i zdrowych. Zalecana jest osobom, które chcą oczyścić swój organizm, a przy okazji stracić kilka zbędnych kilogramów. Jest niewskazana dla dzieci i młodzieży, kobiet w ciąży i karmiących. Nie powinni jej stosować ludzie z chorobami przewodu pokarmowego, nadczynnością tarczycy oraz kamicą nerkową. Źle dobrana indywidualnie dieta i stosowana przez dłuższy okres czasu może doprowadzić do niedokrwistości, a także powodować zmęczenie i osłabienie organizmu.

Diety wegetariańskie

Nie jestem zwolennikiem stosowania u zdrowego człowieka określonej diety, ale właściwego sposobu odżywiania. Stosowanie określonego rodzaju diety, w tym wegetariańskiej, powinno być zarezerwowane dla ludzi chorych. Uważam więc, że powinna być stosowana okresowo w stanie choroby. Budzi ona, ze względu na swój specyficzny charakter tyle samo kontrowersji co dieta optymalna. Dla niektórych osób wegetarianizm jest modą, sezonową dietą , a dla innych niezależnie od powodów jest stylem życia.
O tym czy wegetariański model odżywiania powinien być stosowany u człowieka, dowiecie się Państwo czytając poniższy artykuł.

1. Mięsożerność czy wegetarianizm?
Od najdawniejszych czasów większość ludzi uzyskiwała substancje odżywcze z mięsa upolowanych zwierząt, owoców, korzeni, nasion i orzechów. Zwolennicy jedzenia mięsa jak i wegetarianie, starają się przytaczać nieskończoną ilość argumentów przemawiających za stosowaniem takiego czy innego sposobu odżywiania.
Zwolennicy określonego rodzaju diet próbują przyrównywać układ trawienny człowieka do roślinożerców lub drapieżników, co uważam za niedorzeczne. Człowiek nie potrzebuje rozwiniętych kłów, bowiem nie poluje jak drapieżnik zagryzając zwierzynę, lecz posługuje się mózgiem używając narzędzi. Odmiennie też niż drapieżniki pokarmy mięsne rozdrabnia na drobne cząstki i je żuje. Mocne soki żołądkowe i przewód pokarmowy człowieka są lepiej przystosowane do trawienia białka zwierzęcego, a znacznie gorzej do trawienia wysokowęglowodanowych produktów skrobiowych.
Człowiek przyjął wyprostowaną sylwetkę ciała po to, aby sprawniej posługiwać się narzędziami służącymi do polowania na zwierzęta, gdyż mięso zwierzęce jest dla człowieka najbardziej atrakcyjnym pożywieniem pokrywającym w pełni zapotrzebowanie na białko.
Rośliny zawierają w swoim składzie też wszystkie rodzaje białek, ale nie zawierają ich w komplecie.

2. Dieta wegetariańska
Termin "wegetarianizm" pochodzi od łacińskiego słowa vegus - oznaczającego zdrowy, świeży i pełen życia. Stwierdzenie, że wegetarianie to ludzie nie jedzący mięsa, byłoby zbytnim uproszczeniem. Współczesny wegetarianizm jest świadomym wyborem stylu życia, u którego podstaw leżą przede wszystkim względy humanitarne, intelektualne, zdrowotne, ekologiczne, a także ekonomiczne. Dieta wegetariańska opiera się na spożywaniu owoców, jarzyn, produktów zbożowych z pełnych ziaren, a także na innych pokarmach roślinnych.

3. Rodzaje wegetarianizmu

laktoowowegetarianie, żywią się warzywami oraz mlekiem i jajami.
laktowegetarianie, rezygnują z jaj, ale spożywają mleko i warzywa.
Weganie, ich dieta składa się wyłącznie z produktów pochodzenia roślinnego.
Frutarianie, ich dieta w 75% składa się z owoców, zaś pozostałe 25% stanowią surowe warzywa, orzechy, nasiona i kiełki.
Makrobiotycy, rezygnują z pożywienia zwierzęcego na rzecz warzyw, pełnych ziaren i produktów zbożowych.

Inne odmiany diety uważane za wegetariańskie

Semiwegetarianie, ludzie stosujący ten rodzaj diety niesłusznie uznawani są za wegetarian, gdyż wyłączają z diety jedynie mięso czerwone - wieprzowinę i wołowinę, a dopuszczają mięso białe - drób i ryby.
Pollowegetarianie, wyłączają z diety wszystkie mięsa oprócz drobiowego.
Ichtiwegetarianie, zwani również peskowegetarianami - wyłączają z diety wszelkie mięsa, pozostawiając jedynie ryby.

3. Czy stosowanie tych diet jest bezpieczne
W świetle współczesnej nauki o żywności i żywieniu można stwierdzić, że niektóre formy wegetarianizmu mają wiele zalet, pod warunkiem, że są stosowane w rozsądny sposób przez osoby dorosłe. Biorąc pod uwagę nasze warunki klimatyczne, środowiskowe oraz styl życia populacji, uważam za szkodliwe stosowanie skrajnych form wegetarianizmu - głównie weganizmu, szczególnie u dzieci i młodzieży, a także u kobiet w ciąży i karmiących.
Według zaleceń Amerykańskiego Towarzystwa Dietetycznego (ADA, 1988 r.) niemowlęta i dzieci żywione dietą wegetariańską, powinny codziennie otrzymywać dodatkową ilość witaminy B12, żelaza, witaminy D oraz produkty wysokoenergetyczne.
Nie można więc traktować weganizmu jako sposobu odżywiania optymalnego, pokrywającego w pełni zapotrzebowanie na wszystkie składniki odżywcze. Nie mogę również polecić tego sposoby odżywiania jako diety osobom chorym.
Jaki ma więc sens stosowanie tego typu sposobu odżywiania, który należy wzbogacać sztucznie o aminokwasy egzogenne (znajdujące się w mięsie, rybach, jajach) i inne składniki odżywcze?
Z punktu widzenia zdrowia, na popularyzację wśród ludzi dorosłych zasługuje jedynie semiwegetarianizm, pollowegetarianizm i ichtiowegetarianizm. Należy również pamiętać, że nawet najbardziej prawidłowa sposób odżywiania powinien być połączony z właściwym prozdrowotnym stylem życia.

4. Zasady stosowania diety wegetariańskiej
Według zwolenników wegetarianizmu, dobrze zbilansowana dieta wegetariańska wpływa korzystnie na zdrowie i kondycję człowieka na każdym etapie życia. Uważają, że warunkiem zdrowego sposobu odżywiania jest równowaga pomiędzy trzema podstawowymi składnikami pokarmowymi. Jedna część białka powinna przypadać na 5 - 7 części węglowodanów i 1 - 1 części tłuszczów. Przyjmuje się jako normę, spożycie 1 g pełnowartościowego białka na 1 kg masy ciała/dobę.
Inni uważają, że jest to wartość zbyt wysoka i powinna wynosić 0,5 g/1kg masy ciała/dobę. Zwiększając w diecie ilość białka należy zachować proporcje między ilością pozostałych składników.
Zwolennicy diety wegetariańskiej uważają, że produkty pochodzenia zwierzęcego, zwłaszcza mięso - o wysokiej wartości białka, nie pozwalają zachować odpowiedniej proporcji między innymi składnikami odżywczymi. Tłuszcz zwierzęcy zawierający nasycone kwasy tłuszczowe, jak i inne niekorzystne substancje zawarte w mięsie, są bezpośrednią przyczyną powstawania chorób uważanych za cywilizacyjne jak: otyłość, cukrzyca II stopnia, miażdżyca ze wszelkimi jej powikłaniami naczyniowymi.
Uważają, że stosując zasady odpowiedniego łączenia produktów roślinnych ze sobą, posiłek jest pełnowartościowy we wszystkie substancje odżywcze niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.
Posiłek powinien składać się z następujących składników:

Przykład 1:
Ziarna roślin strączkowych i motylkowatych - 35%, jarzyn zielonych lub korzeniowych – 5 - 10% , mleka, serów i jaj - 30 - 35%, owoców danego sezonu - 15%.

Przykład 2:
Zboża pełnoziarniste - 50%, nasiona strączkowe 5-15%, potrawy na bazie sfermentowanej soi i jej produktów - 50%, jarzyny - 30-40% (w tym 1/3 surowych).
Podstawowym elementem każdego posiłku powinny być potrawy ze zbóż pełnoziarnistych, jarzyny, rośliny strączkowe, grzyby, produkty z wodorostów i glonów morskich, na deser i drugie śniadanie zawsze owoce. Można urozmaicać posiłki tworząc najróżniejsze kombinacje z roślin i owoców. Owoce i jarzyny, te zwłaszcza surowe, są bogatym źródłem witamin i związków mineralnych. Zwiększają rezerwę alkaiczną krwi, a dzięki zawartości błonnika i kwasów organicznych przeciwdziałają zaparciom stolca i procesom gnilnym w jelitach. W czasie przyrządzania posiłków należy zachować jak najbardziej naturalny stan produktów żywnościowych i ograniczyć do minimum ich przetwarzanie.

5. Niekorzystne skutki diet wegetariańskich
Według mojej oceny założenia teoretyczne stosowania wegetariańskiego modelu odżywiania są nieprawdziwe, ponieważ nie biorą pod uwagę tego, że jedzenia umiarkowanej ilości mięsa i tłuszczu nie powoduje przyrostu wagi, lecz jedzenie wysokowęglowodanowych produktów skrobiowych. Większość polecanych wegetariańskich przepisów kulinarnych zawiera w swoim składzie nie tylko jarzyny, lecz cukier, mąkę pszenną i mleko pasteryzowane. Diety wegetariańskie mogą wywoływać w organizmie niedokrwistość na tle niedoboru czynników krwiotwórczych – żelaza, witaminy B12 oraz kwasu foliowego. Mogą również prowadzić do krzywicy i osteomalacji - rozmiękania kości, z powodu niedoboru w pożywieniu witaminy D i związanych z tym zaburzeń gospodarki wapniem. Dieta ściśle wegetariańska może również nie zapewnić wystarczającej ilości aminokwasów egzogennych i u dzieci prowadzić do zahamowania wzrostu oraz rozwoju fizycznego i umysłowego.

6. Ciąża wegetarianki, weganki i dieta małego dziecka

a. Dieta wegetarianki
Narosło wiele mitów dotyczących wpływu wegetarianizmu na płodność kobiety i zdrowy przebieg ciąży. Według jednych, wegetarianki często mają problemy z zajściem w ciąże i częściej dochodzi u nich do poronień, a według innych - ciąża przebiega bez problemów i nie zdarzają się poronienia.
Uważam, że diety ściśle wegetariańskie lub nieumiejętne ich stosowanie mogą przyczynić się do poważnych zaburzeń metabolicznych związanych z niedoborem w organizmie podstawowych związków odżywczych.
Uważam, że źle odżywiająca się wegetarianka będzie miała większe problemy z zajściem w ciążę, niż odżywiająca się niewłaściwie kobieta jedząca mięso. Dieta uboga w białko zwierzęce może mieć wpływ na wytworzenie się zaburzeń cyklu miesięcznego kobiety, a co za tym idzie zmniejsza szansę na zajście w ciążę.
Wegetarianki muszą bardziej uważać na to, aby w czasie ciąży nie zabrakło w ich diecie odpowiednich składników odżywczych, potrzebnych dla prawidłowego rozwoju płodu.

b. Dieta weganki
Wegance, która nie pije mleka i nie je jaj, może grozić niedobór aminokwasów egzogennych wchodzących w skład białek zwierzęcych oraz żelaza i witamin - D3, B12, które nie występują w roślinach. Niedobory niektórych aminokwasów można zrównoważyć spożywając bogate w białko rośliny strączkowe, ale mogą jednak powodować gazy i wzdęcia. Płatki śniadaniowe, soki owocowe wzbogacone w wapń oraz mleko sojowe są dobrym bezmlecznym źródłem wapnia, ale w przypadku ciąży mogą okazać się niewystarczające.
Brak witaminy D3 u matki, może u dziecka po jego urodzeniu być przyczynkiem do rozwoju krzywicy. Zakłada się, że wiele produktów roślinnych jest bogatym źródłem żelaza i kwasu foliowego, niezbędnych dla prawidłowego rozwoju płodu i można je znaleźć w szpinaku, fasoli, ziarnach zbóż, rodzynkach, suszonych śliwkach, zielonych warzywach liściastych, owocach cytrusowych, bananach i drożdżach piwnych. Oprócz tego dieta powinna zawierać owoce i soki owocowe, pełnoziarniste pieczywo, brązowy ryż, zarodki pszenicy, kiełki, orzechy, pestki dyni i słonecznika, ziarno sezamowe, orzeszki pistacjowe, migdały, drożdże piwne, warzywa strączkowe i soję. Przyswajanie żelaza przez organizm poprawia się, gdy towarzyszą w diecie produkty kwaśne, zawierające witaminę C - pomarańcze, cytryny, grapefruity, kiwi, truskawki, pomidory i kiszona kapusta. Planując dostarczenie odpowiedniej ilości żelaza ciężarnej kobiecie, nie bierze się jednak pod uwagę faktu, że z powodu stosowania do uprawy roślin - nawozów syntetycznych, mogą one zawierać tylko10% witamin i związków mineralnych niż przewiduje norma.
Preparatami, dodatkowo przyjmowanymi przez weganki przed zajściem w ciążę i w czasie ciąży powinny być - witamina D3, B12, kwas foliowy oraz preparaty wapnia i żelaza.

7. Dieta wegetariańska dziecka
Podstawową strukturą białek są aminokwasy, których znamy 20. Część z nich może być syntetyzowana w organizmie i nazywamy je endogennymi. Inne muszą być dostarczane z pożywieniem i nazywa się je egzogennymi (niezbędnymi) i muszą być dostarczane z pożywieniem. Do tej grupy zalicza się osiem z nich: fenyloalaninę, izoleucynę, leucynę, lizynę, metioninę, treoninę, tryptofan, walinę oraz dwa dodatkowe u dzieci – histydyną i argininę.
Należy pamiętać, że jedyną dietą wegetariańską, która ma akceptację Krajowego Konsultanta ds. Pediatrii, jest dieta laktoowegetariańska, w skład której wchodzi mleko i jego przetwory oraz jaja. Produkty te zawierają komplet aminokwasów, których organizm sam nie może sobie stworzyć. Musi pozyskać je z pożywienia, aby wbudować je potem we własne struktury organizmu. Produkty roślinne też posiadają odpowiednie aminokwasy, ale większość roślin nie zawiera ich pełnego kompletu.
Uważam, że największym zagrożeniem dla młodego organizmu, u którego rodzice stosują dietę wegetariańską jest brak dostatecznej wiedzy na temat zawartości aminokwasów w poszczególnych gatunkach roślin. Dieta musi w pełni pokrywać zapotrzebowanie na wszystkie substancje odżywcze oraz uwzględniać jego indywidualne potrzeby i upodobania. Dziecko powinno przez cały czas pozostawać pod opieką pediatry, a rodzice stale i uważnie obserwować, czy rozwija się prawidłowo fizycznie i intelektualnie. We wczesnych latach życia organizm ma zdecydowanie większe zapotrzebowanie na białko niż w wieku późniejszym.
Dieta wegetariańska jest lekkostrawna i atrakcyjna dla oka, ale słusznie lekarze przestrzegają przed bezmyślnym jej stosowaniem u dzieci i młodzieży. Niewłaściwe jej stosowanie może powodować niedobór odpowiednich składników odżywczych, co w konsekwencji zaowocuje nieodwracalnymi szkodami - między innymi opóźnieniem rozwoju psychoruchowego.
Innym zagrożeniem w diecie pozbawionej produktów pochodzenia zwierzęcego jest niedobór witaminy B12, który może się przyczynić do rozwoju niedokrwistości metaloplastycznej (złośliwej), niedotlenienia mięśnia sercowego, schorzeń neurologicznych i obniżenia aktywności fizycznej.
Niedobór witaminy D3, również dostarczanej w produktach pochodzenia zwierzęcego, sprzyja krzywicy, niedoborowi wzrostu, próchnicy, utracie masy kostnej. Dieta wegetariańska może mieć niekorzystny wpływ na stopień mineralizacji kości u dzieci. Szczególnie niekorzystna jest rezygnacja w diecie dziecka z mleka i jego przetworów. Mleko stanowi niezwykle cenny pokarm zasobny w witaminy oraz ważne sole mineralne wbudowywane w strukturę kości i tkanek miękkich, biorące udział w aktywnym transporcie tlenu, enzymów i przekazywaniu bodźców nerwowych.
Jedynie świadome komponowanie różnych produktów roślinnych z dodatkiem produktów mlecznych, jaj i dodatkowej suplementacji dostarczy młodemu organizmowi wszystkich potrzebnych surowców i pozwoli w pełni korzystać z dobrodziejstw diety wegetariańskiej.

Przyszli rodzice zatem, zanim podejmą decyzję o tym, że czy dziecko będzie wegetarianinem, powinni w pełni zdawać sobie sprawę z tego jakie jakie minusy takiego wyboru. Decyzję o przejściu na wegetarianizm każdy powinien podjąć we własnym imieniu, po osiągnięciu dojrzałości.

Dieta Diamondów
Co roku, szczególnie wiosną i latem, wielu ludzi próbuje zrzucić zbędny balast tłuszczu, będący rezultatem wieczorów spędzanych przed telewizorem z paczką słodyczy pod ręką. Decydują się na różnego typu diety modne w danym sezonie, mniej lub bardziej wymyślne, ale zawsze obiecujące szybką utratę wagi i odzyskanie dobrej kondycji, bez długotrwałego wysiłku i wyrzeczeń. To, że zimą odzyskują ponownie puszyste obrysy ciała, nie ma to większego znaczenia, aż do rozpoczęcia następnego sezonu urlopowego. Dieta Diamondów może okazać się skuteczna w odchudzaniu, ale nie powinna być modelem odżywiania ludzi zdrowych. Traktować ją można jedynie jako dietę sezonową i potem w późniejszym okresie stosować się do zasad prawidłowego odżywiania. Z zasadami jej stosowania zapoznacie się Państwo czytając poniższy rozdział.

1. Zasady stosowania diety
Zasady tej diety zostały opracowane przez Marylin i Harveya Diamondów z Instytutu Zdrowia w Santa Monica w Stanach Zjednoczonych. Jej podstawą są warzywa i owoce w różnej postaci, które dostarczają mnóstwo witamin i minerałów. Dzięki niej oprócz utraty zbędnych kilogramów, można poprawić wygląd skóry, paznokci i włosów. W pierwszym tygodniu stosowania kuracji można stracić nawet po 0,5 kg dziennie. W następnych tygodniach kuracji tempo chudnięcia jest wolniejsze – do 2 kg tygodniowo. Podczas tej diety nie trzeba liczyć kalorii, należy jednak trzymać się zasady, że 60% energii dostarczanej przez pokarm ma pochodzić z węglowodanów, 30% z białka i tylko 10% z tłuszczu. Ponadto nie należy łączyć w jednym posiłku produktów wysokobiałkowych z bogatymi w skrobiowe węglowodany, co jest cenną zaletą w nauce stosowania zasad prawidłowego odżywiania. Trzeba też przestrzegać odpowiednich pór spożywania określonych produktów, tzn. węglowodany jeść na śniadanie i obiad, zaś białko na kolację. Główne posiłki należy jeść między godziną 12.00 a 20.00. Jada się 3 posiłki dziennie. Wcześniej przed południem, jeśli dokucza głód, można zjeść owoc lub wypić świeżo wyciśnięty sok. Pomiędzy posiłkami można pogryzać orzechy, jabłka, marchew, ananasy. Pić można tylko między posiłkami. Poprawia to trawienie i przyspiesza metabolizm. Zaleca się całkowicie wyeliminować z diety cukier rafinowany i jego wyroby, alkohol, mięso i nabiał - zastępując te rodzaje białka roślinami strączkowymi i orzechami.

2. Przykłady przepisów kulinarnych
Dieta Diamondów przewiduje możliwość łączenia z sobą różnych soków, owoców oraz jarzyn i stąd nie zamieszczam dokładnych śniadaniowych przepisów kulinarnych.

Śniadanie
Rano należy wypić szklankę świeżo wyciśniętego soku owocowego. Codziennie powinno się zjeść co najmniej 2 porcje owoców, przy czym melony i arbuzy należy jeść przed innymi owocami i raczej unikać bananów.
Do wyboru:

Sok ananasowy, truskawki.
Sok pomarańczowy, melon.
Sok truskawkowo - jabłkowy.
Melon, winogrona i figi.
Sok pomarańczowy, owoce.
Sok jabłkowy, jabłko z cynamonem.
Sok z mandarynek, brzoskwinia.
Świeżo przygotowany sok pomarańczowy, owoce.
Brokuł, sałata i zioła.
Pomidor, sałata i zioła.

Obiad:
Do wyboru:

Naleśniki faszerowane sałatką - z 2 filiżanek sałaty, pomidora, 1/2 filiżanki kukurydzy, 1/4 filiżanki brokułów, łyżki majonezu i soku z cytryny.
Tost z brokułami, sałatą i ziołami.
Kanapka z kalafiorem. Ćwierć ugotowanego kalafiora wymieszać z łyżeczką soku z cytryny, solą i oregano. Położyć na pełnoziarnisty chleb tostowy. Do tego pomidor i kiełki sojowe.
Sałatka z awokado, majonezu, musztardy, soku z cytryny doprawiona solą i pieprzem.
2 - 3 naleśniki z mąki kukurydzianej z pokrojonym w plastry awokado.
Pokrojony w plastry i upieczony na grillu ziemniak, główka sałaty.
Chleb pełnoziarnisty z łyżką majonezu i pomidorem.

Kolacja
Do wyboru:

Natarta ziołami ryba upieczona na grillu, gotowane szparagi oraz fasola.
Makaron w sosie grzybowym.
Chińska zupa - posiekaną cebulę podsmażyć na łyżeczce oleju. Dodać 250 ml wody, filiżankę kukurydzy, 2 łyżeczki bulionu w proszku, pół łyżeczki sosu sojowego, 1/4 pęczka botwiny. Doprawić imbirem i przyprawą pięć smaków. Zagotować.
Kurczak z koperkiem - posiekany koperek i pół cebuli poddusić na łyżeczce masła. Dodać odrobinę soku z cytryny i 10 dag piersi z kurczaka. Dusić 20 minut.
Ryba w sosie cytrynowo-koperkowym.
Zielona zupa - na łyżeczce masła udusić po pół posiekanej cebuli, selera naciowego, marchwi, cukinii i kapusty chińskiej. Dodać 10 dag szpinaku, 15 dag fasolki, 100 ml wody i przyprawy. Gotować 10 minut. Do tego pełnoziarnisty tost.
Makaron z warzywami - 10 dag makaronu ugotować. Wymieszać z łyżeczką oleju. Podgrzanego z łyżeczką miodu, 50 ml wody, łyżeczką bulionu w proszku, posiekanym ząbkiem czosnku i sosem sojowym. Połączyć z pokrojoną cukinią, marchewką i kapustą pekińską. Gotować 5 minut.

Uważam, że idea stosowania diety Diamondów sprowadza się do próby sezonowego odchudzania się i może być stosowana w naszych warunkach klimatycznych jedynie w okresie wiosenno-letnim.
Nie jest rozsądne zaniechanie stosowania rozsądnego odżywiania się w okresie zimowym, potem zrzucanie zbędnych kilogramów przed sezonem wyjazdów na urlop, celem zaprezentowania smukłej sylwetki. Uważam też, że jest to typowa dieta oparta na bazie węglowodanów z znacznym ograniczeniem spożywania ich ilości.

Źródło:http://zdrowie.klips.org/ocena%20diet.htm

Gainer jako odżywka na masę

2007-10-23T08:47:00.000-07:00

Gainer jest świetną odżywką węglowodanowo - białkową, zawierającą wysokiej jakości koncentrat białka serwatki oraz kompleks długo-łańcuchowych węglowodanów mono, oligo i polisacharydów. Gainer dostarcza organizmowi pełen zestaw aminokwasów egzo oraz endogennych, charakteryzuje się doskonałą przyswajalnością oraz świetną wchłanialnością. Wykazuje właściwości anaboliczne i antykataboliczne. Gainery są to odżywki węglowodanowo-białkowe z dużą przewagą węglowodanów. Najczęściej zawierają one na 100 gram produktu: od kilkunastu do nawet trzydziestu kilku gram białka, od sześćdziesięciu kilku do nawet dziewięćdziesięciu gram węglowodanów i do kilkunastu gram tłuszczu. Oczywiście są to główne składniki, czyli makroskładniki. Główne źródło białka w odżywkach typu Gainer to serwatka. Gdy połączymy wszystkie rodzaje białek w jednym produkcie, nasze mięsnie będą otrzymywały budulec praktycznie od momentu spożycia produktu do nawet kilku godzin po. Główne źródła węglowodanów w gainerach to: glukoza/dekstroza i maltodekstryny. Do gainerów dodawane są często tłuszcze. Osoby ze skłonnością do tycia powinny mocno zastanowić się nad przyjmowaniem gainerów. Dla osób ze skłonnością do tycia lepszym rozwiązaniem będą odżywki białkowe. Bardzo często wraz z odżywkami typu gainer czy odżywkami białkowymi stosuje się suplementy. Najczęściej suplementem tym jest kreatyna, która wraz z odżywkami daje oszałamiające rezultaty.

Odżywki stosowane w sportach siłowych

2007-10-23T08:35:00.000-07:00

Jest wiele typów odżywek i suplementów, które sportowcy różnych dyscyplin stosują w celu uzupełnienia swojej diety oraz osiągania coraz lepszychrezultatów. Jeszcze kilka lat temu, kiedy odżywki i suplementy nie były łatwo dostępne, sportowcy jak i amatorzy kulturystyki swoją dietę musieli uzupełniać posiłkami. Było to bardzo trudne, drogie oraz nieefektywne. Na szczęście na przeciw ich oczekiwańom staneli producenci odżywek i suplementów tacy jak Olimp, Trec, Biogenix - krajowi, Universal, Weider, Syntrax, Megabol, Kaizen, Prolab -zagraniczni. Dzięki odżywkom i suplementom uzupełnienie diety stało się łatwe, szybki a co najważniejsze stosunkowo tanie. Najtańsze odżywki oferuje sklep Megapower.pl istniejący na rynku od wielu lat. Sklep cieszy się popularnością oraz uznaniem tysięcy klientów z polski oraz zagranicy. W ofercie sklepu Megapower.pl znajdują się odżywki i suplementy większości firm polskich jak i zagranicznych. Sklep realizuje zamówienia krajowe i zagraniczne. Wielu klientów z Wielkiej Brytani, Irlandii, Szkocji kupuje odzywki i suplementy w sklepie MegaPower.pl oszczędzając tym samym pieniądze, ponieważ odżywki w MegaPower.pl są najtańsze. Sklep sprzedaje tanio odżywki i suplementy ponieważ ilość klientów jaka dokonuje w nim zakupów jest duża i sklep z odżywkami może pozwolić sobie na minimalną marże. W sklepie MegaPower.pl odżywki i suplementy podzielone są na kategorie oraz producenta co ułatwia ich wyszukiwanie. Sklep kulturystyczny MegaPower.pl oferuje odżywki białkowe, odżywki typu gainer, odżywki węglowodanowe, hmb, glutaminę, aminokwasy proste i rozgałęzione (bcaa), kreatyne, zma, tribulusy. Poniżej opis kilku najpopularniejszych odżywek i supelentów: Odżywki białkowe Białka są głównym materiałem budulcowym organizmu, stanowią około 15% masy człowieka, w tym głównie układu mięśniowego. Są zasadniczym składnikiem zaangażowanym we wzrost, rozwój oraz regenerację wszystkich tkanek w organizmie. Mają one także podstawowe znaczenie funkcjonalne: są głównym składnikiem większości enzymów i hormonów regulujących przemiany metaboliczne ustroju, wchodzą w skład ciał odpornościowych, biorą też udział w odtruwaniu organizmu. Obok białek strukturalnych, istnieją białka regulatorowe: hormony, enzymy i receptory. Mogą być także pomocnym źródłem energii. Jednostkami monomerycznymi białek są aminokwasy. Białko zawarte w pożywieniu jest rozkładane w procesie trawienia na 20 różnych aminokwasów. Aminokwasy te są absorbowane do krwi i transportowane do wątroby, gdzie są dalej metabolizowane i następnie dostarczane do wszystkich komórek organizmu w celu budowy specyficznych białek niezbędnych do funkcjonowania różnych komórek. Odżywki typu gainer W czasie budowy masy mięśniowej oprócz odżywek białkowych należy również stosować jako uzupełnienie węglowodanów odżywki typu gainer - typowe odżywki na mase. Gainer wchodzi w skład dietetycznych środków spożywczych wspomagających przyrost masy mięśniowej. Największe działanie tych suplementów widoczne jest przy jednoczesnym treningu masowym. Skład odżywek węglowodanowo - białkowych w większości to białka i węglowodany. Bogaty skład uzupełniają również tłuszcze, składniki mineralne oraz witaminy, czasem także kreatyna i glutamina. Różnorodność składu i smaków powoduje, że gainery często stosowane są w dyscyplinach sportu niezwiązanych z kulturystyką takich jak bieganie, kolarstwo, pływanie, sporty wakli. Kreatyna Kreatyna to jeden z najczęściej używanych suplementów stosowanych w kulturystyce. Jest substancją podobną do białek, zbudowaną z trzech aminokwasów: metioniny, argininy oraz glicyny. Niewielkie ilości kreatyny przechowywane są w komórkach mięśniowych, a jej rola sprowadza się do wytwarzania i przenoszenia adenozynotrójfosforanu tzw. głównej cząsteczki odpowiedzialnej za produkcję energii. Już po kilku dniach stosowania kreatyny, mięśnie stają się większe i bardziej “napompowane” Jest to efekt zwiększenia ilości kreatyny w mięśniu o około 50%. Dochodzi wtedy do szeregu reakcji, które powodują, iż komórki mięśniowe wchłaniają więcej wody. Zwiększona objętość komórki wywołuje napięcie wewnątrzkomórkowe, a organizm odbiera to jako sygnał anaboliczny - tym samym pobudza mięśnie do przyrostu masy oraz siły. Efekt stosowania kreatyny to natychmiastowa poprawa wydolności organizmu, dzięki której dłuższe, intensywniejsze treningi przyśpieszają budowanie mięśni oraz przyczynią się do zmniejszenia ilości tkanki tłuszczowej. Przy pierwszym cyklu kreatynowym możesz uzyskać od 4 do 6 kg beztłuszczowej masy mięśniowej. Można to osiągnąć tylko poprzez prawidłową suplementację kreatyny. Glutamina W mięśniach człowieka znajduje się bardzo dużo glutaminy. Glutamina stanowi ponad 50% aminokwasów obecnych w komórkach mięśniowych człowieka. Jest ona prekursorem w syntezie niemal wszystkich aminokwasów endogennych. Konwersja odbywa się w wątrobie, mięśniach i innych częściach ciała. Mimo obfitości glutaminy organizm potrafi wyprodukować tylko jej pewną ilość. Dobrym sposobem jest jej uzupełnianie poprzez przyjmowanie odżywki z zawartością glutaminy.

Dystrybucja glutaminy jest oparta na hierarchii konieczności do przeżycia. Glutamina jest punktem wyjścia całej masy reakcji fizjologicznych. Potrzebuje jej mózg, układ odpornościowy, przewód pokarmowy i mięśnie. To stawia wysokie wymagania wewnątrzustrojowym rezerwom glutaminy. Mózg i układ odpornościowy mają pełen priorytet w przydziale glutaminy. Dopiero glutamina przez nie wykorzystana może być zużyta do odbudowy komórek mięśniowych. Powstawanie i regeneracja komórek mięśniowych, w których to procesach glutamina odgrywa ważną rolę, znajdują się na dalszym miejscu. Dlatego nie podając glutaminy z zewnątrz można wyczerpać jej zasoby zanim cokolwiek zdąży dotrzeć do mięśni. Poza tym, jeśli organizm potrzebuje więcej glutaminy, może zacząć pobierać ją z komórek mięśniowych.