Իրազեկելով Համաշխարհային բանկը

Նախաբան

2008-07-25T22:00:00.000-07:00

Տվյալ բլոգը նվիրված է դեռ 2004-ին սկսված և մինչև այսօր շարունակվող միջոցառունմներին, որոնք ուղղված են Հայաստանի հանրապետությունում Համաշխարհային Բանկի կողմից ֆինանսավորվող նախածի ուսումնասիրություններին, ինչպես նաև քայլեր է ձեռնարկում համոզելու Ինստիտուցիոնալ Կարգապահության պաշտապանաչության Բաժինը (Department of Institutional Integrity (INT)` կազմակերպություն, որը հետևում է յուրացման, վատման դեպքերին, անցկացնել լայն տարածում ունեցող և բարձր պաշտոնայների հետ կապված խարդախության դեպքերի հետաքննություն:

2004-ին հանձնաժողովը զեկուցեց Հայաստանում Համաշխարհային Բանկի Ղեկավարին, ինչպես նաև Ինստիտուցիունալ Կարգապահության Բաժնին խարդախության, կոռուպցիայի և ֆինանսական միջոցների վատման մասին, բայց 2006-ի վերջին խնդիրները ոչ միայն չէին լուծվել, այլ այն անձնավորությունը, որը նախաձեռնել էր այդ ուսումնասիրությունները սկսեց ենթարկվել ճնշումների Համաշխարհային բանկի կողմից:

Իրազեկիչը այնուհետև պարզում է, որ Համաշխարհային բանկի Ինստիտուցիունալ Կարգապահության Բաժինը (INT) նախնտրում է պատժել հենց իրազեկիչներին, քան լուծել խնդիրները Բանկի ներսում և չնայած հիմնական միջազգային կազմակերպությունների կոռուպցիայի մակարդակը նվազեցնելուն ուղղված անըդնատ աճող պարտավորություններին, իրականում դժվար է գտնել մի կազմակերպություն, որը կաջակցեր Համաշխարհային բանկին ուղղված մեղադրանքին:

Բայց վաշինգտոնյան մարդու իրավունքների և խոսքի ազատության խոշորագույն կազմակերպությունը` Կառավարությանը Հաշվետու նախագիծը (Government Accountability Project (GAP), ուշադիր ուսումնասիրելով հետազոտությանը վերաբերող փաստաթղթերը, ուղղարկել է նամակ-պահանջ INT -ին, դրանով աջակցություն հայտնելով Իրազեկչի կողմից Բանկին ողղված մեղադրանքներին: Ավելի ուշ Բրիտանական Կառավարությունը, որը տեղեկացված էր խնդիրների մասին 2004 թ-ից` հետազոտության սկզբից սկսած, պաշտոնապես հայտնեց իր աջակցությունը:

Սեպտեմբերի 6-ին GAP-ը INT -ին ներկայացրեց այդ հետազոտությանը վերաբերող զեկույց և լուսաբանեց Համաշխարհային բանկի նախագծերի հետ կապված կոռուպցիայի 4 դեպք: Տվյալ մեղադրանքը կապված է այդ նախագծերից մեկի հետ, և կոռուպցիայի լայնատարած բնույթի, ինչպես նաև համապարփակ և պարտադրող վկայությունների պատճառով, GAP-ը առանձնացրել է այն` դիմելով INT-ին հատուկ խնդրանքով անցկացնել ամբողջական հետաքննություն:

GAP-ի զեկույցից անմիջապես առաջ, Համաշխարհային բանկի INT-ից պր-ն Շապիրոն վերջիվերջո պատասխանեց GAP-ի նամակին, բացատրելով, որ INT-ն ունի մեղադրանքների երեք կատեգորիա` “բարձր”, “միջին” և “ցածր”, և Հայաստանը վերաբերում է “միջինին”: Այնուամենայնիվ պր-ն Շապիրոն հրաժարվեց ճշտել, թե երբ է անցկացվելու ամբողջական հետաքննությունը: Բայց կարելի է ենթադրել, որ Հայաստանը գտվում է ցուցակի ներքևում, քանի-որ INT-ի ընթացակարգի համաձայն “ցածր” կատեգորիայի մեղադրանքները ուղղակի արձանագրվում են և հետագա զարգացում չեն ստանում:

Մեղադրանքները պաշտոնապես գրանցվել են նաև Ոլքերի հանձնախմբի (Volcker Panel) կողմից, որը ուսումնասիրել է INT-ի գործողությունները, և սեպտեմբերի 13-ին հրատարակել է իր զեկույցը: Զեկույցում չի նշվում որևէ առանձին նախագիծ, որովհետև, Ոլկերի զեկույցի համաձայն. “ INT-ն կարևոր դեր է կատարում Բանկի ընդհանուր լավ կառավարման և կոռւպցիայի դեմ ուղղված պայքարի մեջ'' , Ոլկերի ուսումնասիրության ''Նպատակն ու Գորցունեության բնագավառը'' կապված էր '' INT-ի գործունեության համապարփակ տեսություն ստեղծելու հետ, որոշելու համար, թե ինչպես վերջինս կարող է նպաստել աղքատության նվազմանը ուղղված առաքելությանը և պաշտպանել տվյալ կազմակերպությունը իրավաբանական, ֆիդուցիոնար և այլ վտանգներից'':

Ոլկերի հանձնախմբի հետազոտության ''Նպատակից ու Գորցունեության բնագավառից'' երևում է, որ բանկը ավելի շատ մտահոգված է իր անվտանգությամբ, քան այն մարդկանց շահերի պաշտպանությամբ, որոնք հետաքրքրված են Համաշխարհային բանկի նախագծերում կոռուպցիայի մակարդակի նվազեցման մեջ, այն մարդկանց, ում սովորաբար անվանում են ''Իրազեկիչներ'':

Ոլկերի հանձնախմբի հետազոտության արդյունքների մասին զեկույցը ներկայացվելուց առաջ, ենթադրվեց, որ Հայաստանին վերաբերող հայցը գտնվում է INT-ի հետաքննությունների ցուցակի ներքևում, քանի-որ INT-ի ընթացակարգի համաձայն “ցածր” կատեգորիաի մեղադրանքները ուղղակի արձանագրվում են և հետագա զարգացում չեն ստանում: Բայց Ոլկերի հետազոտության ընթացքում պարզվեց, որ ''Սովորաբար, INT-ն հետաքննում է միայն բարձր կատեգորիայի գործերը'', իսկ միջին կատեգորիայի գոծերը ՉԵՆ հետքննվում: Այսպիսով, չնայած ՀՀ ԱԺ հանձնախմբի կողմից ներկայացված համապարփակ և պարտադրող վկայությունները հանգեցրեցին INT-ին հայց ներկայացնելուն, համաձայն որի Համաշխարհային բանկի նախագծերի հետ կապված կոռուպցիան հասնում է տասնյակ միլիոնավոր դոլարների, հայ ժողովուրդը, ըստ Ոլկերի, չպետք է սպասի INT-ի հետքննությանը:

Հունիսին Միացյալ թագավորության արտաքին գործերի և Համամիութենականան գործերի նախարարությունը հիմնադրեց “Միջազգային Զարգացման կոմիտե” (‘International Development Committee’), որը առաջարկում է տարբեր կազմակերպություններին և առանձին անհատներին ներկայացնել “վկայություններ” հետևելու համար, որ Համաշխարհային բանկի կողմից հատկացվող օգնությունը չի շեղվում Միջազգային զարգացման բաժնի (the Department for International Development (DFID) գերակայություններից և նպատակներից:

Այդ մեղադրանքի մանրամասնությունները պատրաստվում են, որպես “վկայության” հիմք կոմիտեի համար, և նրանում կհիշատակվի նաև, որ Միացյալ թագավորության ներկայացուցիչները Համաշխարհային բանկում տևականորեն անտեսել են Բրիտանիայի դեսպանի նամակները, որոնցում նա հայցում է նրանց աջակցությունը և խնդրում տրամադրել տեղեկատվություն իր հայցի կարգավիճակի վերաբերյալ:

Համաշխարհային բանկը և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը հոկտեմբերի վերջին հանդիպելու են Վաշինգտոնում, ԱՄՆ-ի Կոնգրեսին շարունակական ֆինանսավորման մասին հայտ ներկայացնելու նպատակով: GAP-ը համատեղ աշխատելու է Կոնգրեսի հետ, որպեսզի համոզվի, որ վերջիններս տեղյակ են, թե ինչպիսի ոչ ադեկվատ վերաբերմունք է ցուցաբերում INT-ին Համաշխարհային բանկի հասցեին ուղղված կոռուպցիայում մեղադրանքներին: Դրան կհետևի ԱՄՆ-ի Սենատի հետ աշխատանքը, որը միաձայն կողմ է քվեարկել Համաշխարհային բանկում կոռուպցիայի դեպքերի հետաքննությանը:

Եվ այսպես, մինչդեռ INT-ն որոշում է, թե ինչպես և երբ պատասխանել “նամակ-պահանջին”, հայկական կոռուպցիան ի ցույց է դրվում ամենաբարձր մակարդակով Վաշինգտոնում և Լոնդոնում, կոռումպացված խորհրդականները շարունակում են իրենց գործունեությունը, այդ երկրում բանկի կառավարիչը ազատ կարող նպաստել կոռուպցիայի տարածմանը (այժմ Ղրղզստանում), իսկ Հայաստանում Համաշխարհային բանկի ներկայացուցչությունը, մինչ այժմ սպասում է նոր ղեկավարի ժամանելում:

Տվյալ բլոգը լուսաբանում է ամբողջ գործընթացը ամենասկզբից, մանրամասնում է խաբեբաությունը և կոռուպցիայի դեպքերը, բանկի կողմից Իրազեկիչի նկատմամբ իրականացվող հետապնդումները և շարունակում է քայլեր ձեռնարկել համոզելու INT-ին ամբողջական հետաքննություն սկսել:

Բրյուս Տասքեր

Պառլամենտական հանձնաժողովի /2004թ./

Գլխավոր մասնագետ

Բ. Թասկեր. ՙՏուժել է Հայաստանը՚

2008-07-25T00:29:00.000-07:00

Թե ինչպես կարող են պոտենցիալ ներդրողին Հայաստանի ամենաբարձր մակարդակներում ՙֆռռացնել՚ ու վերջում հանել խաղից, թերեւս կարող է ցուց տալ ՙԱրմենիա շու•ր քորփորեյշնի՚ պատմությունը: Դեռեւս 2000-2001թ ՙԱրմենիա շու•ր քորփորեյշն՚ հայ-ամերիկյան կազմակերպությունը զբաղվել է Հայաստանում շաքարի արտադրության վերական•նման ուսումնասիրությամբ եւ ծրա•իր է ներկայացրել ՀՀ կառավարությանը, որը հավանության է արժանացել:

ՀՀ նախա•ահի ապարատի հանձնարարականովª 2002 թ. հունվարին տարածքային կառավարման նախարար Հովիկ Աբրահամյանը համապատասխան հանձաժողով է ստեղծում` ուսումնասիրելու ծրա•իրը: Ընկերության ներկայացրած ծրա•րով Հայաստանում շաքարի ճակնդեղի վերամշակմամբ զբաղվելու էր ՙՍուդեյկո ինտերնեյշնլ՚ ան•լիական ընկերությունը, որը շաքար է արտադրում է աշխարհի տարբեր երկրներում: 90 մլն դոլարանոց ծրա•րի 22 մլն դոլարը ներդնելու էր ՙՍուդեյկոն՚, որոշակի մաս լինելու էր ռուսական ներդրում, ներ•րավվելու էին նաեւ այլ •ումարներ: ՙԱրմենիա շու•ր քորփորեյշնի՚ ուսումնասիրությունները պարզում են, որ ճակնդեղի վերամշակման •ործարանի համար ամենահարմար տեղը Շիրակի մարզի Ախուրյան •յուղն է: Ներդրողին ամենաբարձր մակարդակով հավաստում են, որ •ործարքը կայանալու է: Նույնիսկ Ախուրյանի համայնքի ղեկավարը տարածք է հատկացնում •ործարան կառուցելու համար:

Ավելինª ՙԱրմենիա շու•ր քորփորեյշնի՚ ներկայացրած ծրա•իրը ներառվում է հայ-ռուսական տնտեսական համա•ործակցության հանձնաժողովի ծրա•րերի շրջանակում: 18.03.2003 թ ՌԴ կառավարության ղեկավար Միխայիլ Կասյանովին հղած նամակում Ռ. Քոչարյանն ասում է. ՙՀաշվի առնելով տվյալ նախա•ծի կարեւորությունը Հայաստանի հյուսիսային շրջանների սոցիալ-տնտեսական զար•ացման համար, մենք պատրաստ ենք ցուցաբերել ամենայն օժանդակություն եւ աջակցություն այս ծրա•րի իրա•ործմանը՚: Այնուհետեւ 04.10.2003 Ս.Սար•սյանը որպես ռուս-հայկական տնտեսական հանձնաժողովի համանախա•ահ նամակ է •րում ռուսական կողմի համանախա•ահ, ՌԴ արդյունաբերության նախարար Իլյա Կլեբանովինª ներկայացնելով ՙԱրմենիա շու•ր քորփորեյշնի՚ վերաբերյալ տեղեկությունները, եւ աջակցություն խնդրում տվյալ տեղեկությունը համապատասխան կառույցներին փոխանցելու հարցում: Դրանից հետո այն ժամանակվա •յուղատնտեսության նախարար Դավիթ Լոքյանը 07.10.2003 թ. նամակ է հղում ՌԴ •յուղատնտեսության նախարար Ա. Գարդիեւին հետեւյալ բովանդակությամբ. ՙՀար•ելի Ալեքսեյ Վասիլյեւիչ, տեղեկացնում եմ, որ ՙԱրմենիա շու•ր քոմփանի՚ ընկերության ծրա•իրը •տնվում է վերջնական պատրաստվածության փուլում՚:

Այ, հենց այստեղ էլ ՀՀ ղեկավարության միտքը փոխվում էª ՙպայծառանում է՚ կարելի է ասել: Որոշ տեղեկություններովª ՀՀ իշխանությունները որոշում են, որ ճակնդեղի վերամշակմամբ Հայաստանում ամենալավը կզբաղվի Սամվել Ալեքսանյանը` շաքարի ներկրման մոնոպոլիստը, որի անունը հասարակության շրջանում աղերսվում է Ս.Սար•սյանի ու Ռ.Քոչարյանի տնտեսական շահերի հետ: Գործարքի վերջնական փուլում, ՙԱրմենիա շու•ր քորփորեյշնի՚ տնօրեն Բրյուս Թասկերի խոսքերով, առեւտրի եւ արդյունաբերության նախկին փոխնախարար, ներկա ֆինանսների նախարար Տի•րան Դավթյանը այդքան պայմանավորվածություններից ու աշխատանքից հետո մի օր իր երեսին շպրտում է. ՙՍուդեյկոն ի±նչ ընկերություն է որ, ՙՍոնի±՚ եք, ՙՄիթսուբիշի± եք, որ ձեզ հետ •ործարք անենք՚:

Այսպիսովª ներդրողի բոլոր ջանքերն ապարդյուն են անցնում ու այդպես էլ չեն թույլատրում ՙԱրմենիա շու•ր քորփորեյշն՚ ընկերությանը ճակնդեղի մշակման •ործարան կառուցել Հայաստանում: ՙԱրմենիա շու•ր քորփորեյշն՚ ընկերության տերերն էլ որոշում են այլեւս չվճարել անվանման մեջ առկա ՙԱրմենիա՚ բառի համար նախատեսված տուրքը. ընկերությունը յուրաքանչյուր տարի պետք է 600 հազար դրամ տուրք մուծեր` ՙArmenia՚ բառի համար: ՙԵրկու տարի վճարեցինք, հետո տեսանք, որ հենց Հայաստանն ինքը չի թույլատրում շաքարի •ործարան կառուցել, որոշեցինք չվճարել: Բացի դա` ընկերությունը այլեւս ֆինանսավորում չէր ստանում՚,- պատմեց Թասկերը: Օրերս Երեւանի քաղաքացիական դատարանը վարույթ է ընդունել հայցադիմում, ըստ որիª Բրյուս Թասկերը` որպես ՙԱրմենիա շու•ր քորփորեյշն՚ ընկերության տնօրեն ՀՀ պետբյուջե պետք է մուծի մոտ 20 մլն դրամ (65 հազար $)` ՙԱրմենիա՚ բառը ընկերության անվանման մեջ օ•տա•ործելու համար: Խնդիրն այն է, որ վերոնշյալ ընկերությունը սնանկ է ճանաչվել դեռ անցյալ տարի: Իսկ Բրյուս Թասկերը ընդամենը ընկերության տնօրենն է, ոչ սեփականատերը: Դատարան է դիմել տնտեսական դատարանի սնանկության •ործով կառավարիչ Վարդ•ես Բալաբեկյանը, ով պահանջել է, որ Բրյուս Թասկերը վճարի թե’ պետբյուջեին, թե’ պետտտուրքը, թե իր աշխատավարձը, որը, ըստ նրա, կազմում է 325 հազար դրամ, թե’ ՙայլ ծախսերը՚` 6 հազար 750 դրամ: Ընդհանուր առմամբ` մոտ 20 մլն դրամ: ՙԴա իմ պարտքը չէ, նրանք դա արել են իմ` Վաշին•տոն դիմելու համար: Եթե Ս.Սար•սյանն ու Տի•րան Սար•սյանը շատ ուզում են պայքարել կոռուպցիայի դեմ, նրանք պետք իմանան, որ դա շատ թանկ արժե: Նրանք խոսում են, բայց կոռուպցիայի դեմ ոչ ոք չի պայքարում: Նրանք դա անում են իմ դեմ, որովհետեւ ես 200 մլն դոլարի մեքենայություններ եմ •տել: Եթե ուզում են կոռուպցիայի դեմ պայքարել, սա իրական պայքար է կոռուպցիայի դեմ, խնդրեմ, թող միանան՚,- մեզ հետ զրույցում ասաց Բրյուս Թասկերը:

Փաստորեն Հայաստանում կոռուպցիայի դեմ պայքարելը որքան էլ մոդայիկ է վերջերս, պայքար է •նում նաեւ կոռուպցիան բացահայտել փորձողների դեմ, եթե, իհարկե, այդ բացահայտումները վերաբերում են ոչ թե ինչ- որ միջին օղակի չինովնիկի, այլ ամենավերեւներին: ՙԱրմենիա շու•ր քորփորեյշն՚ ընկերության տնօրենը որպես փորձա•ետ զբաղվել է նաեւ Համաշխարհային բանկի կողմից 2000-2005 թ ՀՀ-ին տրամադրած վարկերի ուսումնասիրությամբ: Government Accountability Project (GAP) վաշին•տոնյան մարդու իրավունքների եւ խոսքի ազատության կազմակերպությունը, որը ԱՄՆ կառավարությանը հաշվետու նախա•իծ է եւ արդեն տեւական ժամանակ զբաղվում է Համաշխարհային բանկի կողմից 2000-2005 թթ Հայաստանին տրամադրված վարկերի մսխման եւ մեքենայությունների ուսումասիրման հարցով: ԱՄՆ կառավարությանը հաշվետու կազմակերպությունն իր ուսումնասիրությունը կատարել է հենվելով Բրյուս Թասկերի բացահայտումների վրա, որը վերջինս կատարել է, երբ ՀՅԴ ներկայացուցիչ Վահան Հովհաննիսյանի հրավերով 2003-2004 թ ներ•րավվել է ՀՀ ԱԺ օտարերկրյա դրամաշնորհների, մարդասիրական օ•նությունների եւ վարկերի արդյունավետությունն ուսումնասիրող խորհրդարանական հանձնաժողովում` որպես •լխավոր փորձա•ետ: Խոսքը •նում է շուրջ 200 մլն դոլարի մեքենայությունների մասին: Ի դեպ` այդ տարիներին ՀՀ բյուջեն կազմել է շուրջ 400 մլն դոլար: Վահան Հովհաննիսյանը 2004 թ ԱԺ ամբիոնից մեկ ան•ամ ելույթ է ունեցել այդ մաիսին եւ լռել է: GAP-ը պատրաստվում է Հայաստանին տրամադրված վարկային միջոցների օ•տա•ործման ուսումնասիրության հարցը բարձրացնել ԱՄՆ Կոն•րեսում: GAP-ի միջազ•ային ծրա•րերի տնօրեն դոկտոր Բիատրիս Էդվարդսը անցյալ տարվա նոյեմբեր ամսին ուսումնասիրության հետքերով եկել է Հայաստանª վարկերի օ•տա•ործման արդյունավետության հարցի առթիվ հանդիպելու Հայաստանի ղեկավարության հետ, մասնավորապես վարչապետ Ս. Սար•սյանի եւ վերոնշյալ հանձնաժողովի նախա•ահ Վահան Հովհաննիսյանի հետ, սակայն, ըստ Թասկերի, Ս.Սար•սյանն անպատասխան է թողել հանդիպման դիմումը, իսկ Վահան Հովհաննիսյանն ասել է, որ ժամանակ չունի: Հիշեցնենք, որ Ս.Սար•սյանը մինչ այդ հրապարակավ առաջարկել էր դիմել իրեն:

Մեզ հետ զրույցի վերջում Բրյուս Թասկերը ասաց, որ չնայած նմանօրինակ ճնշումներին շարունակելու է պայքարը Հայաստանին տրամադրված վարկերի փոշիացման •ործը բացահայտելու ուղղությամբ, քանի որ դրանից տուժել է հայ ժողովուրդը, Հայաստանը, որտեղ նա ապրում է արդեն 13 տարի:

Մարինե Խառատյան

Կոռուպցիան Համաշխարհային Բանկի Հայաստանյան ներկայացչությունում: Քաղաքականութուն

2008-02-08T02:14:00.000-08:00

Վերջին 10 ամիսների ընթացքում, երբ GAP-ին, Միացյալ Թագավորության արտաքին գործերի նախարարությունը, Հայաստանում Բրիտանիայի դեսպանը և ես փորձում էինք մեր ձայնը հասցնել Հ,ամաշխարհային բանկի խարդախության և կոռուպցիայի հետ պայքարի բաժնին (INT), մենք քննարկում էինք, թե ինչու, վերջին ութ տարիների ընթացքում տարբեր ֆինանսական կառույցներ նպաստում էին հայկական կոռուպցիայի տարածմանը: Համաշխարհային բանկի և Արժույթի միջազգային հիմնադրամի ներկայիս ներկայացուցիչները հետևում են, թե ինչպես են Հայաստանի միլիարդավոր դոլլարների հասնող պետական միջոցները գողացվում մի փոքր խումբ իշխանավորների կողմից, որոնք իրենց մասնակցությունը այդ գործին թաքցնում էին արտասահմանյան տարբեր կազմակերպությունների միջոցով: Բայց այդ կառույցները ուշադրություն չէին դարձնում այդ հանցագործ գործունեության վրա, նախընտրելով ասել, թե ինչպես անմիջական արտասահմանյան ներդրումները խթանեցին աննախադետ տնտեսական աճը: Այդ կազմակերպությունները նաև աչք են փակել բազմաթիվ ֆինանսական սխեմաների վրա, որոնց օգնությամբ ամեն տարի հարյուր միլիոնավոր դոլլարների չափով չարաշահումներ էին տեղի ունենում պետական ֆոնդերում: Բայց նրանք գովերգում էին խոշոր շինարարական ծրագրերը, իմանալով, որ արտասահմանյան ներդրումները իրականում գոյություն չունեն, իսկ այդ շինարարությունը ուղղակի այդ փողերի լվացում է:

Երբ 2004թ. Վահան Հովհաննիսյանի Պարլամենտական հանձնախումբը Համաշխարհային բանկի Հայաստանյան ներկայացուցչության ղեկավարի առջև դրեց այդ հարցը, նա շատ բացասականորեն արձագանքեց դրան և քայլեր ձեռնակեց պատժելու համար անցանկալի հետաքրքրասիրությունը:Եվ երբ նույն Պարլամենտական հանձնախումբը հարյուրավոր միլիոն դոլլարների հասնող խարդախության փաստաթղթեր ներկայացրեց Միջազգային արժույթի հիմնադրամի Հայաստանյան ներկայացուցչին` իմանալով, որ Հայաստանը ունի պայմանագիր համաձայն, որի ԱՄՀ-ը պարտավոր է հետևել և կարգավորել Հայաստանում պետական ողջ ֆիանանսական գործունեությունը: Ներկայացուցիչը ասաց, որ նա «ուշադրություն է դարձրել այդ խնդրի վրա», և բացատրեց, որ իր խառնվելը այս գործին խարդախությանը վերջ դնելու համար իր «խղճի գործն է»: Բայց հակառակ դրան, խարդախոթյունը շարունակվեց, Հայաստանի ժողովուրդը պետական միջոցներից կորցրեց Էլի մի մեծ գումար, իսկ ԱՄՀ-ը Միջազգային բանկի հետ համատեղ տպագրեց փայլուն մի զեկույց, որում խոսվում էր Հյաստանում աննախադեպ տնտեսական աճի մասին:

Ինչու՞ են միջազգային ֆիանանսական կազմակերպությունները այսպես աջակցում կասկածելի հայկական տնտեսական աճին, և ինչու՞ են այսպես անտարբեր մեծ կարևորություն ունեցող կոռուպցիայի խնդրի նկատմամբ, որը արդեն վերածվել է ամուր հիմքեր ունեցող հայակական միապետության: Ի՞նչն է պատճառը` անձնական կամ կոլեկտիվ շահը, Հայաստանի համար տնտեսական վիճակի արագ կարգավորման նպատակ հետապնդելը, թե գոյություն ունի ավելի ստոր նպատակ: Փետրվարի 19-ին տեղի ունեցող Նախագահական ընտրություններից առաջ ստացված տեղակությունները թույլ են տալիս մեզ մտածել, որ պատճառը քաղաքական ծրագրին աջակցությունն է:

Կոռումպացված հայկական իշխանությունները հարյուր միլիոնավոր դոլլարներ են ներդնում իրենց անձնական հանցագործ ճանապարհով ստացված միջոցներից հազարավոր քառակուսի մետր բնակելի տարածքների մեջ: Բայց այդ ամեն օր աճող նորակառույց բնակելի շենքերը առդեն մի քանի տարի դատարկ են կանգնած: Ավելին, վերջիÝ մեկ կամ երկու տարիների ընթացքում շինարարության որակը ավելի է վատացել, ոչտպավորիչից դառնալով ընդհանրապես անփույթ:

Բայց Հայաստանի ժողովուրդը չպետք է տարակուսի, իր տնտեսական աճի “զավակները” բազմամիլիարդանոց հաղթաթուղթ են պատրաստել, և մի քանի տարի տևող պատրաստությունից հետո, որին աջակցել են միջազգային ֆինանասական կազմակերպություններում իրենց ընկերները, միայն շատ լավ տեղեկացված մարդիկ կարող են կռահել, թե ինչ է պատրաստվում ցույց տալ նոր նախագահը Հայաստանի հանրապետություն կոչվող իր խաղասեղանին:

Այն բանից հետո, երբ Սեñժ Սարգսյանը ուժով կմտնի Նախագահական պալատ, ամեն ինչ ինքնստինքյան պարզ կդառնա: Հայաստանի ժողովուրդը ականատես կդառնա երևանցիների նոր սերնդի անսպասելի ներհոսքին, որոնք ոչ միայն կտեղափոխվեն այդ նոր բնակարանները, այլ նաև իրենց տեղը կզբաղեցնեն Հայաստանի աճող տնտեսության մեջ և նոր վարչակազմում: Վերջին տարիների բազմամիլիարդավոր փողերի լվացումը իր առատ բերքը կտա, առանց կասկածի միջազգային հանրության առավել մեծ օգնությամբ, և Հայաստանի ժողովուրդը կհասկանա, թե ինչու Համաշխարհային բանկի խարդախության և կոռուպցիայի հետ պայքարի բաժինը (INT) պետք է դեռ այն ժամանակ արձագանքեր իմ մեղադրանքներին և Հայաստանում Համաշխարհային բանկի նախագծերում խարդախության և կոռուպցիայի հետ կապված դեպքերի լիակատար հետաքննություն անցկացներ:

ԹԱՍԿԵՐԸ ԷԼԻ ԲԱՑԱՀԱՅՏՈՒՄ Է

2007-12-28T02:15:00.000-08:00

Մեծ Բրիտանիայի քաղաքացի Բրյուս Թասկերը շարունակում է բացահայտել Հայաստանում մեղմ ասած խոշոր ծավալների հասնող կոռուպցիայի բացահայտումները, որում ներքաշված են Համաշխարհային բանկի եւ Արժույթի միջազ•ային հիմնադրամի հայստանյան ներկայացուցչությունները:

2003-2004 թվականներին աշխատելով ՀՀ ազ•ային ժողովում ստեղծված օտարերկրյա դրամաշնորհների, մարդասիրական օ•նությունների եւ վարկերի արդյունավետությունն ուսումնասիրող խորհրդարանական հանձնաժողովում որպես •լխավոր մասնա•ետ Թասկերը արդեն մի քանի ամիս հետեւողականորեն ու համառորեն մեր եւ միջազ•ային հանրությանն է ներկայացնում 2000-ից մինչեւ 2005 թվականները մասնավորապես ջրամատակարարման բարելավման նպատակով հատկացված վարկերի փոշիացման պատմությունը: Այստեղ խոսքը •նում է մի քանի տասնյակ միլիոն դոլարի ծավալով չարաշահումների մասին: Մամուլում Թասկերը փաստերով արդեն հիմնավորել է իր պնդումների ճշմարտացիությունը եւ ներկայումս այս պատմությունը դարձել է ամերիկյան Մարդու իրավունքների եւ խոսքի ազատության կազմակերպության (GAP) քննարկման առարկա: Սակայն նախատոնական այս օրերին Թասկերը նոր անակնկալ է պատրաստել: Իսկ այս ՙանակնկալի՚ ամբողջ ծավալը արդեն ոչ թե տասնյակ, այլ ավելի քան հարյուր միլիոն դոլարի: Հանձնաժողովում իր աշխատելու ժամանակ կատարած մեկ այլ ծրա•րում, որը կոչվում է Պետական ինտե•րացված ֆինանսական առողջացման ծրա•իր, ըստ բրիտանացի փորձա•ետի խոշոր չարաշահումնմեր են արվել: Այսպիսով Թասկերի բացահայտած եւ GAP-ում հաստատված կոռուպցիայի արդյունքում արդեն ստացվել է մոտ 200 միլիոն դոլարի չարաշահում (Այդ տարիներին ՀՀ պետական բյուջեն մոտ 400 միլիոն դոլար էր): Մեզ հետ զրույցում բրիտանացի փորձա•ետը խոստացավ առաջիկայում մանրամասն ներկայացնել կոռուպցիոն այն սխեմաները, որոնց կիրառմամբ փոշիացվել են այդ •ումարները: Այդ սխեմաները նկարա•րող փաստաթղթերը հազիվ են տեղավորվում նրա տպավորիչ չափերով ճամպրուկի մեջ: Ընդհանրապես, Թասկերի համառությանը կարելի է միայն նախանձել: Նա իր ունեցած փաստերը տրամադրել է Համաշխարհային բանկի ինստիտուցիոնալ կար•ապահության բաժին (INT), որը ինչ-ինչ նկատառումներով առայժմ ընթացք չի տվել այս •ործին: Սա հաշվի առնելով GAP-ը որը Թասկերի իրավախորհրդատուն է նախաձեռնել է համապատասխան սայթում ստորա•րահավաք, որի արդյունքները փոետրվարի 15-ին պետք է ներկայացվի ՀԲ նախա•ահ Ռոբերտ Զոլին•ին եւ դա պետք է ստիպի INT-ին սկսել պաշտոնական հետազոտություն ներկայացված փաստերի շուրջ: Թասկերին աջակցություն է ցուցաբերում GAP-ը, որի հետեւողականությունը եւս տպավորիչ է: Հայաստանում Մեծ բրիտանիայի դեսպանն է դիմել INT-ին եւ ՀԲ-ում բրիտանիայի ներկայացուցչությանը առաջարկելով քննել ներկայացված մեղադրանքները: Վերջինիս շահա•ր•ռվածությունը պայմանավորված է նրանով, որ Թասկերի ներկայացրած փաստաթղթերում շոշափվում են Մեծ Բրիտանիայի քաղաքացիների անուններ` ԱՄՀ երեւանյան •րասենյակի նախկին տնօրեն Ջեյմս Մակքյու, ՀԲ երեւանյան •րասենյակի նախկին տնօրեն Ռոջեր Ռոբինսոն, Երեւանի ջրմուղ կոյուղու նախկին կառավարիչ ՙԷյ Յութիլիթի՚ ընկերության ղեկավար Ռիչարդ Ուքլին•…: Սա օտարերկրացիների մասով: Իսկ որքանո±վ են, ըստ Թասկերի, այս պատմության մեջ ներ•րավված մեր իշխանությունները: ՙԵս ոչ մի պրիտենզիա չունեմ ՀՀ կառավարությանը: Իմ պահանջները ուղված են Համաշխարհային բանկին: Բայց ես համոզված եմ, որ Հայաստանի կառավարությունը ավելի քիչ շահա•ր•ռված չէ, որ •ործը չբացվի, չնայած վարչապետ Սերժ Սար•սյանը ասել է թե թե հետաքրքրված է այս •ործով՚,-մեր հարցին ի պատասխան թափանցիկ ակնարկ է անում բրիտանացի փորձա•ետը, ավելացնելով, որ երբ վերը նշված հանձնաժողովի նախա•ահ Վահան Հովհաննիսյանի պահանջով փաստերը տրամադրել է նրան, որոշ ժամանակ անց •ործը ՙսատկել է՚: Իսկ արդյոք քաղաքականության արդյունք չէ այն, որ ՀԲ-ի, ԱՄՀ-ի, եւ մեր կառավարության ՙջանքերով՚ միայն ուսումնասիրված այս ծրա•րերով հայտնաբերվել է 200 մլն դոլարի ճարաշահում ու այդ բացահայտումները •ոնե առայժմ համապատասխան քննության չեն արժանանում միջազ•ային կառույցներում: ՙԵս կասեի, որ չեմ ուզում կապել դրանք իրար հետ: Միեւնույն ժամանակ, դրանից շատ լուրջ քաղաքականության հոտ է •ալիս: Շատ լուրջ: Բայց դա իմ •ործը չէ: Իմ •ործը այս ապօրինությունները բացահայտելն է՚,-ասում է Թասկերը: Ընդհանրապես, տպավորությունն այն է, որ Թասկերի արած բացահայտումը դանդաղ •ործողության ական է եւ վերջ ի վերջո պայթելու է բավականին մեծ աղմուկով: Անշուշտ, հնչելու են թե միջազ•ային ֆինանսական կառույցների հայստանյան ներկայացուցիչների եւ չէ ՀՀ կառավարության բարձրաստիճան պաշտոնյաների անուններ: Պետք է նկատել, որ բրիտանացի փորձա•ետի բերած փաստերը կարծես պարզություն են մտցնում այն հարցում, թե ինչու էին միջազ•ային ֆինանսական կառույցները Հայաստանի տնտեսության մասին դիֆերամբներ •րում կամ քննադատելիս անպայմանորեն լղոզված արտահայտություններ անում այն դեպքում, երբ արդեն տաս տարի Հայաստանում ոչ մի բարեփոխում չի իրականացվում, արդյունաբերությունը դոփում է տեղում, իսկ կոռուպցիան •նալով խորանում է: Միջազ•ային ֆինասնական կառույցների հիմական •ործառույթը Հայաստանում հենց բարեփոխումներին աջակցելն է, որի արդյունքում տնտեսությունը ոչ թե կաճի այլ կզար•անա, իսկ կոռուպցիան էլ կնվազի:

ՀԱՅԿ ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

օգնությամբ մենք կստիպենք նրանց ԳՈՐԾԵԼ

2007-12-13T08:42:00.000-08:00

Իրազեկելով Համաշխարհային բանկը

Համաշխարհային բանկի աղքատության նվազման աստիճանական խթանման փիլիսոփայությունը դժվարությամբ է իրականացվում Հայաստանում վերջին մի քանի տարիների ընթացքում: Տարբեր «մեթոդներ» են մշակվում աղքատների և չունևորների համար նախատեսված ֆինանսական միջոցները ուղղելու հարուստների և ազդեցիկ մարդկանց ձեռքը: Սա վերաբերվում է ոչ միայն Համաշխարհային բանկի ֆինանսական միջոցներին, այլ նաև Հայաստանի պետական բյուջեով անցնող ֆինանսական միջոցների մեծ մասին: Բնորոշ օրինակ կարող է համարվել Բանկի Քաղաքային զարգացման ծրագիրը, որի իրականացման ընթացքում, ինչպես Բանկն է հայտարարում, նրանք «տեղադրել կամ փոխարինել են» 277,000 ջրաչափ: Երևանի բնակիչները գնել և գումար են վճարել այդ ջրաչափերի տեղադրման համար: Այս ծրագրի ընդհանուր արժեքը կազմել է ավելի քան ութ միլիոն դոլար` գումար որը վճարել են Հայաստանի ժողովուրդը, և որը գնացել է Հայաստանի ունեվոր և ազդեցիկ իշխանությունների գրպանը:

Կազմակերպության ներսում կոռուպցիայի հետ պայքարի բաժինը հիմնվել է Բանկի նախագծերում կոռուպցիայի և խարդախության դեպքերի հետքննությամբ զբաղվելու նպատակով: Բայց իր պարտականությունները կատարելու փոխարեն INT-ին պաշտպանում է Բանկի և նրա աշխատակիցների շահերը, նույնիսկ այն դեպքում, երբ գոյություն ունեն համոզիչ փաստաթղթեր, որոնք վկայում են, որ Բանկի աշխատակիցները տեղյակ էին և, հավանաբար, մասնակից էին այդ խարդախությանն ու կոռուպցիային:

Իրազեկվել է այս և մի շարք այլ խարդախության, կոռուպցիայի և չարաշահումների լուրջ դեպքերի մասին, որոնք կապված են եղել Քաղաքային զարգացման ծրագրի հետ, և մենք, GAP-ի հետ համատեղ, ջանքեր ենք գործադրելու, որպեսզի ութ միլիոն դոլարը հանվեն նախագծի արժեքից, և օգտագործվեն աղքատության նվազմանը ուղղված մեկ այլ նախագծի համար:

GAP-ը այս գործը առաջ է տանելու Վաշինգտոնում, իսկ պ-ն Թասքերը Հայաստանում, մինչև INT-ն պատրաստ չլինի պատշաճ կերպով արձագանքել այս հայտին` անցկացնել ամբողջական քննություն, պարզելու համար Ռիչարդ Ուոլքինգի կողմից կատարված խարդաղության, կոռուպցիայի և չարաշահումների այն դեպքերը, որոնք տեղի են ունեցել Հայաստանում 2000-2006 թթ. ընկած ժամանակահատվածում, և որոնք բացահայտ կերպով անտեսվել են Բանկի աշխատակից Ռոջեր Ռոբինսոնի կողմից:

Ստորագրեք այս հանրագիրը

The Sponsor

Իրազեկիչը:

Բրիտանիայի քաղաքացի պ-ն Բրուս Թասքեր Հայակական ըբտանիքի անդամ, որը արդեն 13 տարի բնակվում է Հայաստանում: Անկախության սկզբից ստացած վարկերի, գրանտների և մարդասիրական օգնության օգտագործման էֆեկտիվությունը գնահատելու համար 2003 թ. Ստեղծված և Վահան Հովհաննիսյանի կողմից գլխավորած Պառլամեն-տական հանձնաժողովի ավագ մասնագետ և վերլուծաբան:

Իրավական խորհրդատու:

GAP-ը /Կառավարությանը հաշվետու նախագիծը/ իրավաբանական խորհրդատվություն է իրականացնում պ-ն Բրուս Թասքերի համար և տրամադրում է տարբեր ծառայություններ, այդ թվում նաև դատական գործերում աջակցություն, իրականացնում է օրենսդրական և լրատվական գործունեություն: GAP-ի իրավաբանները աջակցում են պ-ն Թասքերին այս հարցի վերաբերյալ հասարակության հետքրքրությունը արթնացնելու և պ-ն Թասքերի կողմից Պառլամենտական հանձնաժողովի համար կատարած ուսումնասիրությունների ընթացքում հայտնաբերված խնդիրների բացահայտման և ուղղելու նպատակով ամբողջական քննություն կատարելու գործում: Դոկտոր Բեատրիս Էդվարդսը GAP-ի Միջազգային Ծրագրերի բաժնի տնօրենն է, որը զբաղվում է միջազգային կազմակերպությունների հետ կապված գործերով, այդ թվում նաև ՄԱԿ-ի, Միջազգային բանկի և այլ տարբեր երկրներում գործունեություն ծավալող զարգացման բանկերի հետ կախված գործերով:

Ստորագրեք այս հանրագիրը

GAP-ը /Կառավարության հաշվետու ծրագիրը/ «բարձրացնում է Հայկական գործի նշանակությունը»

2007-11-28T00:33:00.000-08:00

Դոկտոր Բեատրիս Էդվարդսի` GAP-ի Միջազգային Ծրագրերի բաժնի տնօրենի կողմից Հայաստանում անցկացված մեկ շաբաթվա քննարկումներից հետո, GAP-ը այժմ համոզված է, որ պ-ն Ռոջեր Րոբինսոնը, որը Հայաստանում Համաշխարհային բանկի ներկայացուցչության ղեկավարն էր, առնվազն տեղյակ էր, եթե ոչ մասնակից Համաշխարհային բանկի կողմից ֆինանսավորվող Երևանի ջրմուղի հետ կապված Քաղաքային զարգացման ծրագրի կոռուպցիոն գործողությունների մեջ: Սրան հետևեց GAP-ի, Բրուս Թասքերի անունից հայտը Համաշխարհային բանկի քննչական մարմին` INT: Համաձայն այդ հայտի հիմնական մեղավորը պ-ն Ռիչարդ Ուոլքինգն է` նախագծի միջազգային օպերատոր հանդիսացող իտալական ACEA - A. Utilities ընկերության լիազոր ներկայացուցիչը:

Այն բանից հետո, երբ Համաշխարհային բանկը և INT-ն ոչ մի կերպ չարձագանքեցին Քաղաքային զարգացման ծրագրում տեղի ունեցած խարդախության, կոռուպցիայի և չարաշահունմների մեղադրանքներին, որոնք սատարվում էին GAP-ի կողմից, Բեատրիս Էդվարդսը սկսած նոյեմբերի 19-ից մեկ շաբաթ անցկացրեց Հայաստանում ինֆորմացիա հավաքելու նպատակով: Այդ այցը հետևեց մարտի 27-ին INT-ի տնօրեն` Սյուզան Ֆոլսոմին ուղղված «նամակ-պահանջին», որտեղ մանրամասնված էր, թե ինչպես նախագծի միջազգային օպերատորը խառնված էր խարդախության, կոռուպցիայի և չարաշահունմների 12 դեպքերում: Այդ օրինազանցությունները բացահայտվել էին 2004թ. Հայաստանի պառլամենտական հանձնաժողովի կողմից անց կացված նախագծի ուսումնասիրության ժամանակ, և պ-ն Թասքերը` հանձնաժողովի ավագ մասնագետը, այդ օրինազանցությունների մասին զեկուցեց Հայաստանում Համաշխարհային բանկի այդ ժամանակվա ղեկավարին:

Չնայած Բրիատանական կառավարության պաշտոնոկան աջակցությանը, այդ թվում նաև Բրիտանիայի դեսպանի կողմից INT-ի տնօրենին ուղղված հայտին, որտեղ նա կոչ էր անում անցկացնել այս հարցի ամբողջական քննությունը, վեց ամիս տեված լռությունից հետո, INT-ին պատասխանեց GAP-ին և դասակարգեց գործը, որպես «միջից գերակայության» գործ: Սա, փաստորեն, նշանակում էր, որ հետաքննություն չի անցկացվելու: Այնուհետև` հոկտեմբերին, Բանկը և INT-ին արձագանքեցին բրիտանական Observer թերթի հոդվածին, հայտարարելով, որ նրանք չեն գտել և ոչ մի ապացույց, որը կհիմնավորեր պառլամենտական հանձնաժողովի համար ուսումնասիրությունները ացկացրած բրիտանացի ճարտարագետի հայտարարությւնները, կամ նախագծի հետ կապված որևէ այլ լուրջ օրինազանցություն:

Նման ապշեցուցիչ հայտարարությանը հետևեց բրիտանացի ճարտարագետի էլ ավելի ապշեցուցիչ պատասխանը: Նա միանգամից հայկական “168 ժամ” թերթում տպագրեց “100 միլիոն դոլարին հասնող մեքենայությունները կարևոր չե՞ն”զեկույցը: Տվյալ զեկույցը նվիրված է քաղաքային զարգացման նախագիծը ղեկավարող միջազգային օպերատորի լիազոր ներկայացուցիչի` Ռիչարդ Ուոլքինգի կողմից “Ջրմուղ կոյուղու” ֆինանսների հետ կատարված մեքենայություններին: Բանկը թույլ է տվել նրան կատարել իր երկրորդ և նախորդին հակաճառող գործունեությունը` զբաղեցնել Երևանի “Ջրմուղ կոյուղի” ընկերության գլխավոր տնօրենի պաշտոնը: Սա նշանակում էր, որ Ուոլքինգը, միաժամանակ ներկայացնում էր Քաղաքային զարգացման նախագիծը ղեկավարող երկու կողմերը: Սա բացահայտ հետաքրքրությունների բախում էր, որը հնարավորություն տվեց Ուոլքինգին կատարել բազմաթիվ օրինազանցություններ, պաշտպանված լինելով մի կողմից կոռումպացված կառավարության, իսկ մյուս կողմից կոռումպացված բանկի կողմից:

Որպես միջազգային օպերատորի լիազոր ներկայացուցիչ, Ուոլքինգը իհարկե մասնակից էր միլիոնավոր դոլարների հետ կապված խարդախությանն ու կոռուպցիայի դեպքերին: Իսկ, որպես Երևանի «Ջրմուղ կոյուղի» ընկերության գլխավոր տնօրեն, նա, ընկերության, արտաքին աուդիտի ենթարկվող հաշիվների մեքենայությունների շնորհիվ, մասնակից էր հայկական ազգային ֆոնդերի չարաշահումներին, ինչի ընդհանուր գումարը գերազանցեց Համաշխարհային բանկի կողմից ֆինանսավորվող նախագծի արժեքը: Ավելին, ապացույցներ պարունակող փաստաթղթերը բացահյտորեն վկայում են, որ պ-ն Ռոջեր Ռոբինսոնը` Հայաստանում Բանկի ներկայացուցչության ղեկավարը, պետք է տեղյակ լիներ այդ կոռուպցիայի մասին, բայց ոչինչ չարեց այն կանխելու համար:

GAP-ին դժվար է հասկանալ, թե ինչպես է տվյալ դեպքում Բանկի INT-ն դասում այս հայտը, որպես «միջին» գերակայության, հատկապես, երբ այն ներկայացրել է Պառլամենտական հանձնաժողովի ավագ մասնագետը և վերլուծաբանը` Հայաստանի ԱԺ նախագահի կողմից նշանակված արտասահմանյան պաշտոնյա, որը մեկ տարվա ընթացքում ղեկավարել է բանկի կողմից ֆինանսավորվող ջրմուղի նախագծի ուսումնասիրությունները, և որը բացահայտել, փաստաթղթերով հիմնավորել և Բանկին տեղեկացրել է նման լայնատարած և բարձրաստիճան կոռուպցիայի մասին:

Ավելին, վեց ամիս անց, այն բանից հետո, երբ GAP-ի իրավաբանները ապացույցներ պարունակող հարյուրավոր փաստաթղթեր ուսումանսիրեցին և GAP-ը «նամակ-պահանջ» ուղղարկեց INT-ի տնօրենին, Բանկն ու INT-ն առանց GAP-ի կամ հայտը ներկայացնողի հետ նախապես կապվելու, առհամարհական հայտարարություն արեցին, որ նրանք չեն գտել ոչ մի ապացույց, որը կհիմնավորեր բրիտանացի ճարտարագետի մեղադրանքները: Այս հայտարարությունը հետևեց բրիտանական Observer թերթում տպագրված սուր հոդվածին, որտեղ բերված էին GAP-ի Միջազգային Ծրագրերի բաժնի տնօրեն Բեատրիս Էդվարդսի խոսքերը «Մենք պատի հանդիպեցինք, մենք ունենք բազմատիվ փաստաթղթեր: Վերջիններս իրենց մեջ են պարունակում տվյալներ բարձրաստիճան կառավարական պաշտոնյաների, մեծ գումարների և հիմնական ծառայությունների մասին տվյալներ: Էլ ի՞նչ է նրանց պետք: Նրանք լիովին անօգուտ էին»: Այնուհետև Observer-ի հոդվածում ասվում է, թե ինչպես «բանկի անկարողությունը հետաքննել այդ հայտարարությունները ընդծում է Դաշնային Ռեզերվի նախկին նախագահ Փոլ Ոլքեռի հանձնախմբի կողմից հայտնաբերված կարևոր փաստերը, որոնք ցույց են տալիս INT-ի օրինազանցությունների հետաքննության ուղղված գորշունեության մեջ առկա թերությունները»:

Նոյեմբերի 22-ին Համաշխարհային բանկի երևանյան գրասենյակում տեղի ունեցավ բրիտանացի մասնագետի և նրան ուղեկցող դոկտոր Էդվարդսի հանդիպումը Հայաստանում Համաշխարհային բանկի նորանշանակ ղեկավար պ-ն Վարուդակիսի հետ, որի ժամանակ նրան ներկայացվեց ապացույցներ պարունակող փաստաթղթերի 12 փաթեթ: Պ-ն Վարուդակիսը մամուլի ասուլիս հրավիրեց, որի ժամանակ ներկայացրեց Բանկի և INT-ի տեսակետը` այն որ նրանք չեն գտել ոչ մի ապացույց, որը կհիմնավորեր բրիտանացի ճարտարագետի հայտարարությունները: Բայց պ-ն Վարուդակիսը չկարողացավ բացատրել, թե ինչպես ընկերության ակտիվները, որոնք նորից գնահատվել են աուդիտ կատարող տեղական ընկերության կողմից, գերազանցել Էին Երևանի “Ջրմուղ կոյուղի” ընկերության հաշիվների դրսից կատարված աուդիտի ժամանակ հայտնաբերված թվերը ավելի քան հարյուր միլիոն դոլարով, ինչը տաս անգամ գերազանցում է իրական վերագնահատման թիվը: Նա առարկեց, ասելով, որ բանկը ոչ մի կապ չունի Երևանի “Ջրմուղ կոյուղի” ընկերության դրսից աուդիտի ենթարկվող հաշիվների հետ: Բայց պ-ն Թասքերի այդ բազմամիլիոնանոց օրինազանց գործունեության ապացույցներ պարունակող փաստաթղթերի փաթեթում կա նրա և Բանկի միջև նամակագրությունը, որը տեղի էր ունեցել Պառլամենտական հանձնաժողովի ուսումնասիրությունների ժամանակ, և որը ճիշտ հակառակն է ցույց տալիս: Նամակագրությունը մանրամասնում է, թե ինչպես էր պ-ն Թասքերը 2004 թ. հուլիս ամսից սկսած պահանջում հրապարակել Երևանի “Ջրմուղ կոյուղի” ընկերության 2003 ֆինանսական հաշվետվությունը: Բայց Բանկը համաձայնվեց հրապարակել այդ փաստաթուղթը միայն հոկտեմբերին, ինչին հետևեց պ-ն Ռոբիսոնի բացատրությունը, որտեղ ասված էր, որ այն «հետևեց Բանկի տեսությանը»:

Պ-ն Վարուդակիսը չկարողացավ բացատրել Քաղաքային զարգացման նախագծի Նախագծի կատարման գոյություն չունեցող ստորաբաժանմանը տրված վարկի պայմանագրի վրա կեղծ կնիքի առկայությունը: Նա կցկտուր բացատրություններ տվեց, ասելով, որ չնայաց այն բանին, որ այս փաստաթուղթը պահաջվում է բանկի ֆոնդերից գումար տրամադրելու համար, գումարը չի տրամադրվել մինչև այլ փաստաթղթեր ևս չեն ներկայացվել: Փաստորեն, պ-ն Վարուդակիսը չի ժխտում բանկի փաստաթղթերի վրա կեղծ կնիքի առկայությունը: Նաև պ-ն Վարուդակիսին անհրաժեշտ չեր, որպեսզի Նախագծի կատարման ստորաբաժանումը կամ Նախագծի ղեկավարման ստորաբաժանումը գրանցված և աշխատողներով ապահոված լինեն, վերջիններիս բանկի միջոցներից գումար տրամադրելու համար, չնայած Բանկի կողմից կազմված վարկավորման պայմանագիրը հակառակն է վկայում:

Պ-ն Վարուդակիսը չուզեցավ ուսումնասիրել ապացույցներ պարունակող փաստաթղթերի մնացած տաս փաթեթները` առաջարկելով, որպեսզի GAP-ը ողղարկի դրանք INT: Սակայն սփոփիչ հանգամանք կարելի է համարել այն, որ նա ցանկացավ հանդիպել, որպեսզի գոնե վկա լինի այն բոլոր ապացույցներ պարունակող փաստաթղթերին, որոնք հաստատում են Թասքերի հայտը, չնայած այն հանգամանքին, որ հանդիպումը տեղի ունեցավ վեց ամիս խնդրելուց հետո: Եվ հակառակը, պ-ն Վահան Հովհաննիսյանը, ԱԺ նախագահի տեղակալը և 2004 թ. Պառլամենտական հանձնաժողովի հախագահը չհամաձայնվեց հանդիպել պ-ն Թասքերի և դոկտոր Էդվարդսի հետ ժամանակի բացակայության պատճառով: Վարչապետ Ս. Սարգսյանը ուղղակի չարձագանքեց հոկտեմբերի 15-ին իրեն ուղղարկված հանդիպման մասին գրավոր խնդրանքին, չնայած դրանից առաջ ասել էր, որ պատրաստ է վերանայել բրիտանացի ճարտարագետի մեղադրանքները:

Բրուս Թասքեր

Ավագ մասնագետ և վերլուծաբան

Հայկական պառլամենտական հանձնաժողով /2004/