NOCTOC

Ο Όσιος Θεράπων , ο παρά το Κοιλάνιν ασκήσας - Saint Therapon, the ascetic who lived near the village of Kilani

2009-10-13T06:00:00.000-07:00

Σύμφωνα με τον χρονογράφο Λεόντιο Μαχαιρά, ο Όσιος Θεράπων ήταν ένας από τους "300 πρόσφυγες" της Παλαιστίνης που βρήκαν καταφύγιο στην Κύπρο, και ο οποίος ασκήτευσε κοντά στο κεφαλοχώρι Κοιλάνι της επαρχίας Λεμεσού.
Νότια του Κοιλανίου ευρίσκεται το χωριό Άγιος Θεράπων το οποίο οπωσδήποτε πήρε το όνομα του Αγίου αυτού. Φαίνεται ότι ο Όσιος Θεράπων ασκήτευσε κάπου εκεί κοντά στο χωριό αυτό, δηλαδή νότια του Κοιλανίου και βόρεια του χωριού Άγιος Θεράπων, όχι πολύ μακρυά από τον ποταμό Κρυόν.
Σύμφωνα με διήγηση ευσεβούς γέροντος κατοίκου του χωριού Άγιος Θεράπων, ο τοπικός αυτός Άγιος φάνηκε κάποτε στον ύπνο κάποιας γυναίκας, η οποία είχε την περιέργεια για πολύ καιρό, τάχα που να ασκήτευσε ο Όσιος αυτός που τιμάται στο χωριό της. Και αφού της εμφανίσθηκε, της είπε ότι ασκήτευσε εκεί στα βόρεια του χωριού σε κάποια τοποθεσία στην οποία, υπήρχε λίγο νερό που έσταζε από πετρώματα σαν σταλακτίτες. 'Οταν ξύπνησε η γυναίκα αυτή πήγε στην περιοχή που της έδειξε ο Άγιος και βρήκε το μέρος το οποίο έσταζε το νερό, Και αφού το καθάρισε με συγγενικά της πρόσωπα, έκαναν στον τόπο μια λεκάνη πάνω στις πέτρες και γέμιζε νερό. Έτσι οι κάτοικοι του χωριού χάρηκαν αρκετά για την ανεύρεση του αγιάσματος του Οσίου Θεράποντος. Απογοητεύθηκαν όμως σύντομα διότι μετά από μερικούς μήνες το λίγο εκείνο νερό, στέρευσε. Άγνωστος ο λόγος και μυστήριο καλύπτει την στέρευση του ανακαλυφθέντος αγιάσματος.
Κατά τον ίδιο ευσεβή κάτοικο του χωριού, πριν μερικά χρόνια πήρανε μερικοί χριστιανοί κάποια γυναίκα παράλυτη για να προσκυνήσει εκεί στην εκκλησία του, διότι την είχε οραματίσει ο Άγιος να πάει στο χωριό του Αγίου Θεράποντα και θα την έκανε καλά. Αφού προσκύνησαν ανεχώρησαν και μετά από αρκετές μέρες, η γυναίκα αυτή ξαναπήγε πάλι στον Άγιο Θεράποντα και μόλις προσκύνησε άρχισε να κλαίει και να ευχαριστεί τον Άγιο. Την πλησίασε ο προειρηθείς κάτοικος και της είπε : " Γιατί κλαίεις κοκόνα μου; " Η δε γυναίκα του απαντά : "Κλαίω από χαρά και συγκίνηση που με εθεράπευσεν ο Άγιος Θεράπων. Είμαι η γυναίκα η παράλυτος που είχα έρθει πριν λίγες μέρες και προσκύνησα. Και φεύγοντας με γιάτρεψε και τώρα βλέπεις κι εσύ, είμαι μι χαρά. Έτσι ήρθα να δοξάσω τον Θεό και να ευχαριστήσω τον Άγιο Θεράπωντα για την γιατρειά μου, για να μην φανώ αχάριστη.
Το παράδοξο για τον Όσιο Θεράποντα που ασκήτευσε σε αυτά τα μέρη είναι ότι παρουσιάζεται στις εικόνες του, στην εκκλησία του χωριού σαν επίσκοπος και ιερομάρτυρας, και όχι σαν όσιος. Πιθανόν να είναι λάθος των αγιογράφων που σύγχυσαν τον Θεράποντα του Κοιλανίου με τον Θεράποντα τον επίσκοπο κάποιας παράλιας πόλης της Κύπρου, (πιθανόν της Λάρνακας), ο οποίος και μαρτύρησε σφαγείς από τους Σαρακηνούς τον έβδομον αιώνα. Ή και λάθος από άγνοια των παλαιών κατοίκων του χωριού για τον Άγιον τους, ο οποίος ήταν τοπικός ασκητής.
Πιθανόν αυτός ο Όσιος Θεράπων που ασκήτευσε κοντά στο χωρίο Κοιλάνι να ήταν επίσκοπος πριν έρθει στην Κύπρο. Διότι σύμφωνα με τον Μαχαιρά οι "300 πρόσφυγες" που ήρθαν από την Παλαιστίνη στην Κύπρο ήταν "αρχιεπίσκοποι, επίσκοποι, ιερείς και λαϊκοί).
Ο Άγιος Θεράπων του ομώνυμου χωριού κοντά στο Κοιλάνι γιορτάζεται στις 26 Μαΐου καθώς και στις 14 Οκτωβρίου.

According to the Cypriot chronicler Leontios Machairas, Saint Therapon was one of the "300 refugees" from Palestine who found refuge in Cyprus and who lived as an ascetic near the village of Kilani in the district of Limassol.
The village of Agios Therapon (Saint Therapon) is located south of Kilani and it is certain that it got its name from this Saint. It seems that Saint Therapon lived as an ascetic somewhere near this village, in other words, south of Kilani and north of the village of Agios Therapon, not too far from the river Kryon.

According to a pious elder who is a resident of the village of Agios Therapon, this local saint once appeared in the dream of a woman who for a long time supposedly had the curiosity as to where the Saint who is honoured in her village actually stayed. And when he appeared, he told her that he lived in a cave north of the village in a location where there was some water dripping from a rock that seemed like stalactites. When the woman woke up woke up, she went to the area showed to her by the Saint and found the place which was dripping water, and after cleaning it with relatives, they made a small water reservoir on the stones which was filled with water. So the villagers were much pleased to find the Holy Water of Saint Therapon.

But soon they were disappointed because after a few months the little water that was dripping, dryed out. The reason behind this is unknown and it is a mystery as to why the discovered Holy Water dryed out.

According to the same pious inhabitant of the village, a few years ago some Christians took a paralyzed woman to the village in order to kiss the icon of Saint Therapon and worship at his church, because he had appeared in her sleep and told her to go to his village, Agios Therapon, and he would make her well. After kissing the icon of the saint she departed but came back to the church of Saint Therapon again after several days, and as soon as she kissed his icon, she started to cry and thank the Saint. This same pious man approached the woman and asked her: "Why are you crying my dear lady?" And the woman replied: " I am crying of joy and I am deeply moved because Saint Therapon made me well. I am the paralyzed woman who had come a few days ago to venerate the Saint. As I was leaving, he heal me as you can see, I am now just fine. So I came to glorify God and to thank Saint Therapon for curing me, notn wanting to be ungrateful.

The paradox about the Blessed Saint Therapon who lived as an ascetic in this area is that on his icons, in the church of the village, he is presented as a Bishop and Martyr, and not as just a Blessed Saint. Perhaps it is a mistake made by artists of religious paintings who confused this Saint Therapon of Kilani with a Bishop of the same name who lived in a seaside town in Cyprus (probably Larnaca), and who was tortured and slaughtered by the Saracens in the seventh century. Or the mistake was made due to the ignorance of the bygone inhabitants of the village about the origin of their saint, who was a local hermit.

Perhaps this Saint Therapon who lived as an ascetic near the vicinity of Kilani was a Bishop before coming to Cyprus. Because according to Machairas, the "300 refugees" who came from Palestine to Cyprus were "Archbishops, Bishops, priests and laity). Saint Therapon of the village of the same name (Agios Therapon) near Kilani is celebrated by the Orthodox church on the 26th of May and on the 14th of October.

Πηγή:" Άγιοι Ασκητές και σπήλαια της Κύπρου" του Βλάσιου Μοναχού

Ο Άγιος Ευφρόσυνος ο μάγειρας - Saint Euphrosynos the cook

2009-10-12T07:47:00.000-07:00

Ο Άγιος Ευφρόσυνος γεννήθηκε από αγροίκους γονείς και μεγάλωσε χωρίς καμιά μόρφωση, χωρίς καμιά εκπαίδευση. Όταν ενηλικιώθηκε, θέλησε να γίνει μοναχός. Πήγε λοιπόν σ΄ένα μοναστήρι κι υποτάχθηκε. Επειδή δε γνώριζε τίποτα να κάνει , έκανε τις πιο ευτελείς δουλειές της μονής. Μάλιστα έγινε μάγειρας. Έτσι πάντα ήταν λερωμένος από τις στάχτες και τα λάδια του μαγειρέματος, καπνισμένος από τη φωτιά και όλος ασουλούπωτος. 'Ολοι οι άλλοι μοναχοί τον υποτιμούσαν, μάλιστα μερικοί τον κτυπούσαν κιόλας. Αυτός τίποτα δεν έβαλλε υπόψιν του, έκανε πως δεν καταλάβαινε και δεχόταν τα πειράγματα και την άσχημη συμπεριφορά των άλλων με ήσυχο λογισμό, χωρίς ταραχή, μη δίνοντας καθόλου σημασία σ΄αυτά. Ήταν η σκέψη του και η καρδιά του όλη απασχολημένη με το Θεό και τους Αγίους κι ήταν δοσμένος κι ενθουσιασμένος μ΄αυτή την εσωτερική σχέση. Η κακομεταχείρηση των άλλων δεν τον εμπόδιζε καθόλου στην εσωτερική εργασία. Γι' αυτό και τους συγχωρούσε.
Σ΄εκείνο το κοινόβιο ήταν κι ένας ευλαβής παπάς, που στην προσευχή του ζητούσε απ΄το Θεό να του δείξει τ΄αγαθά που ετοίμασε γι' αυτούς, που τον αγαπούν. Μια νύκτα λοιπόν, αφού τον πήρε ο ύπνος, βρέθηκε σ΄έναν όμορφο τόπο. Ήταν ένα ολόδροσο περιβόλι. Έμεινε να θαυμάζει τα ποικίλα δέντρα, τα εύοσμα λουλούδια και τα τρεχάμενα νερά. Κι ενώ σκεφτόταν τίνος άραγε να είναι αυτό το ωραίο περιβόλι, βλέπει έκπληκτος το μάγειρα της μονής, τον Ευφρόσυνο, να χαίρεται την υπερκόσμια ομορφιά. Τον πλησιάζει και ζητά να μάθει :
- Έυφρόσυνε, πως βρέθηκες εδώ και τίνος είναι αυτός ο κήπος ;
- Αυτός ο κήπος, ανάντησε ο μάγειρας, είναι γι΄αυτούς, που αγαπούν το Θεό.
- Και συ τι κάνεις εδώ μέσα, ξαναρωτά ο ιερέας.
- Με τη χάρη του Θεού εδώ μένω, πάτερ μου, πάντοτε και φύλακας είμαι του κήπου, απάντησε ο Ευφρόσυνος.
- Τότε δώσε μου κάτι απ΄όλα αυτά τα αγαθά.
- Πάρε ότι θέλεις.
- Θα ήθελα αυτά τα μήλα, και του 'δειξε ένα κλαδί με τρία μεγάλα μήλα. Ο Ευφρόσυνος τα έκοψε και του τα 'δωσε.
Εκείνη την ώρα ακούστηκε το σήμαντρο να κτυπά για την ακολουθία του όρθρου. Πετάχτηκε πάνω ο παπάς κι ενώ σκεφτόταν το παράξενο όνειρο, παρατηρά! Στον κόρφο του ήταν εκείνα τα τρία μήλα κι ευώδιαζαν όλο το κελλί.
Σηκώθηκε, ευχαρίστησε το Θεό κι έτρεξε στην εκκλησία. Βρήκε το μάγειρα στο στασίδι του, τον πήρε παράμερα και του λέγει :
- Στ΄όνομα του Ιησού Χριστού, που ήσουν εψές όλη τη νύχτα ;
- Εκεί ήμουν, πατερ, εκεί που με βρήκες.
- Και τι μου έδωσες ;
- Αυτό που ζήτησες, ένα κλαδί με τρία μήλα.
Τότε ο παπάς του 'βαλε μετάνοια, τον ασπάστηκε και πήγε στη θέση του. Μετά την απόλυση της κολουθίας πήγε κι έφερε τα μήλα, κάλεσε όλους τους μοναχούς και τους διηγήθηκε την εμπειρία του. Θαύμασαν και δόξασαν το Θεό. Όσοι ήταν άρρωστοι, έφαγαν από κείνα τα μήλα και θεραπεύτηκαν.
Ο Ευφρόσυνος όμως θέλοντας ν΄αποφύγει τη δόξα των ανθρώπων διέφυγε από παραπλήσια πόρτα την ώρα που όλοι πρόσεχαν τη διήγηση. Απομακρύνθηκε από το μοναστήρι και δε φάνηκε ποτέ πια. Τον θυμόμαστε στην Εκκλησία κάθε χρόνο στις 11 Σεπτεμβρίου.

Από το βιβλίο του Χαράλαμπου Επαμεινώνδα ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ.

Saint Euphrosynos was born of peasant parents and grew up without any education, without any training. When he came of age, he wanted to become a monk. So he went to a monastery and gave his monastic vows. Since he did not know any work to do, he was made to do the most vile work in all the monastery. Indeed he became a cook. So he was always dirty from the ashes and cooking oil, he was smoky from the fire and he was always untidy. All the other monks made fun of him, they underestimated him, and some even beat him up sometimes. However, he did not keep all this mistreatment in mind, he pretended as he did not understand anything and accepted the teasing and the bad behavior of the others with a peaceful mind, without disturbance, not giving any attention to all these. His thought and his heart was fully occupied with God and the Saints and was completely given and too thrilled with this internal relationship. The ill treatment of the others did not prevent him in any way from growing spiritually. For this reason, he always forgive them.
In that monastic commune there was a pious priest, who in prayer was asking God to show him the goods He had prepared for those who love Him. So one night, after he fell asleep, he found himself in a beautiful place. A very pleasent orchard. He stood there admiring the variety of trees, the fragrant flowers and the running water. And while he was thinking about as to whom this beautiful garden belonged to, he saw in great surprise the cook of the monastery, Euphrosynos, standing in the middle of the trees and enjoying the beauty of the heavens. The priest approached him and asked to find out:
- Euphrosynos, how did you find yourself here and to who does this garden belong to?
- This garden, the cook unswered, is for those who love God.
- And what are you doing here, the priest asked again.
- By the grace of God I am always here, father, I guard the garden, said Euphrosynos.
- Then give me something from all these goods.
- Take anything you want.
- I would like these apples, and the priest showed a large branch with three apples. Euphrosynos cut the branch with the three apples and gave it to the priest.
At the time he heard the beating of the symantron for Matins. The priest jumped up and while he was thinking about his strange dream, what does he see! He saw those three apples in his bosom, and giving out their scent throughout his cell.
He got up, thanked God and ran to the church. He found the cook in the stall, took him aside and said to him:
- In the name of Jesus Christ, where were you all of last night?
- I was there, Father, there, where you found me.
- And what did you give me?
- I gave you what you asked for , a branch with three apples.
Then the priest made repentance to him, embraced him and went to his stall. After the dismissal of the Matins the priest went and brought the apples, invited all the monks and told them about his experience. In turned the monks admired and glorified God. Those who were sick, ate from those apples and found their health.
However, Euphrosynos wanting to avoid the glory of people fled from the side door while everybody was listening to the story. He went way from the monastery and did not appear ever again. We remember him in the Orthodox Church each year on the 11th of September.

From the book FOR THE LOVE OF CHRIST by Charalambos Epaminondas.

Translated from Greek by Noctoc

Ο Άγιος Επίκτητος ο Θαυματουργός - Saint Epiktetos the miracle maker

2009-10-11T09:11:00.000-07:00

Θείαν άσκησιν, στερρώς ανύσας, ευηρέστησας, Χριστώ οσίως, Θεοφόρε παμμάκαρ Επίκτητε. και δοξασθείς τη του Πνεύματος χάριτι, ημάς λύτρωσε κινδύνων και θλίψεων. Πάτερ όσιε, Χριστόν τον Θεόν ικέτευε, δωρήσασθαι ημίν το μέγα έλεος.

Απολυτίκιο Αγίου Επίκτητου

Ο Όσιος Επίκτητος μνημονεύεται από τον χρονογράφο της Κύπρου Λεόντιο Μαχαιρά ως ένας εκ των «Τριακοσίων» χριστιανών Αλαμάνων αγίων που ήρθαν από την Παλαιστίνη κι έζησαν στο νησί μας το 638 μ.Χ. Αφού βρήκε έναν ήσυχο τόπο, όπου υπήρχε λίγο νερό, έσκαψε στο μέρος εκείνο και κατασκεύασε σπηλιά, σαν κατακόμβη και ασκήτευσε εκεί. Το νερό αυτό που έτρεχε από τον βράχο, μετά την κοίμησι του χρησιμοποιόταν από τους πιστούς ως αγίασμα. Στη σπηλιά οδηγεί πέτρινη κυκλική σκάλα. Σώζεται στη σπηλιά και μια πέτρα σαν ανθρώπινο κεφάλι που χρησιμοποιούσε ο Όσιος για προσκέφαλο του κατα΄την παράδοση των της περιοχής.
Στο μέρος αυτό, που, ασκήτευσε και ετελείωσε τη ζωή του ο Όσιος, που ευρίσκεται κοντά στο χωριό Καζάφανι της Κυρηνείας, κτίστηκε μετά εκκλησία πάνω από την σπηλιά στο όνομα του Αγίου και συν τω χρόνω μαζεύτηκε κόσμος και κτίσθηκε το ομώνυμο χωριό Άγιος Επίκτητος. Ο 'Οσιος είναι και θαυματουργός διότι έκαμε διάφορα θαύματα και παλαιά, αλλά και στον αιώνα μας. Στη σπηλιά πιστεύεται ότι σώζεται και ο τάφος του Αγίου.
Ο Άγιος Επίκτητος, το χωριό όπου έζησε ο Άγιος, είναι σήμερα ένα από τα χωριά της Κύπρου που τα πατούν οι Τούρκοι κατακτητές. Η δε εκκλησία του Αγίου Επίκτητου που βλέπετε πιο κάτω έχει μετατραπεί σε τζαμί.
Ο 'Οσιος Επίκτητος πέθανε στις 12 Οκτωβίου μέρα κατά την οποίαν εορτάζεται η μνήμη του από την Κυπριακή Εκκλησία.

Saint Epiktetos is mentioned by the Cypriot chronicler Leontios Machaira as being one of the "three hundred" Alaman Christian saints who came from Palestine in 638 AD and lived on the island of Cyprus. After having found a quiet place where there was some water, he dug and built a cave, a catacomb, and became an ascetic there. After his death, the water that ran from the rock was used by the believers as holy water. A stone spiral staircase leads to the cave. Preserved in the cave is a stone in the shape of a human head believed by the local people as being the pillow of the Saint.
In this place, where the Saint lived as an ascetic and where he had completed his life, which is situated near the village of Kazafani in the district of Kyrenia, a church was built to his name above the cave at a later date, and over time, people gathered there and built the village of Saint Epiktetos. The Saint is also miraculous because he did various miracles during the past, but also in this century. It is believed that in the cave survives the tomb of the Saint.
Saint Epiktetos, the village where the saint lived, is today one of the villages of Cyprus which is under Turkish occupation. The church of the Saint, which you see below, has been converted into a mosque.
Saint Epiktetos died on October 12, and it is on this date that his memory is celebrated by the Church of Cyprus.

Το χωριό Φύτη και τα περίφημα Φυτθιώτικα κεντήματα της Πάφου

2009-10-08T15:42:00.000-07:00

Το ωραίο χωριό της Φύτης με τις λουλουδωτές αυλές, τα πετρόχτιστα σπίτια του και ανάμεσό τους, την επιβλητική εκκλησία του Αγι- Δημήτρη έχει ξέχωρο δικό του χαρακτήρα. Γυρνώντας τα στενά και ακανόνιστα σοκάκια του βλέπω, μέσα από τ΄ανοικτά παράθυρα των σπιτιών τα πλαισιωμένα από σκιερές κληματαριές, ώριμες γυναίκες και κοπελούδες να «φαινήσκουν» (υφαίνουν) και να πλουμίζουν στη «βούφα» (αργαλειό) τα πανικά τους. Με πρόσχαρο χαμόγελο μας χαιρετούν, ενώ ο αργαλειός, τρίζοντας κάτω από τα προκομμένα χέρια τους, ψέλνει σαν ευλογία Θεού το αθάνατο τραγούδι της ανθρώπινης δουλειάς. Βλέπω ακόμα, μέσα από καμαριστές πόρτες, μεγάλες αυλές με αχούρια για τα κτηνά και με φούρνους, που μέσα εκεί βρίσκονται και τα λεγόμενα «παλάτια» του χωριού, μεγάλες μονοκάμαρες κατοικίες πετρόχτιστες, κατά το περισσότερο τετράγωνες, με τζάκι, με πατάρια, με ντουλάπια, όπου συγκεντρώνονται όλες οι σοδειές της χρονιάς που χρησιμεύουν για τις κυριότερες λάτρες του σπιτιού καθώς και για τον ύπνο της οικογένειας. Μέσα εκεί βρίσκονται τα πιθάρια με το λάδι και τα σιτηρά, τα μεσοκούμνια και οι μικρές κούμνες για τα χαλλούμια, οι κούζες για τις ελιές, τα βαρέλια με το κρασί, τα γεωργικά εργαλεία κ.α. Η σκεπή τους απ΄έξω είναι κεραμιδόσκεπη, ή πλάκα χτιστή. Από μέσα το ταβάνι είναι φτιαγμένο με «βολίτζια», κορμούς λεπτών κυπαρισσιών που τους στηρίζει πέρα ως πέρα η «νευκά», χοντρό δοκάρι που συγκρατεί, στο κέντρο της κάμαρας, σε οριζόντια θέση όλη τη στέγη με τα βολίτζια, στηριγμένη κι αυτή σ' ένα γερό μεσαίο ή σε δύο πλάγιους στύλους μπηγμένους στο χωμάτινο ή χτισμένο με «ασβουνιά» (λάσπη ανακατεμένη με κοπριά του βοδιού) δάπεδο. Τα παλαιότερα «παλάτια» αντί για στύλους έχουν μια μεγάλη κάμαρα που τα δείχνει γραφικότερα, παρόλο που η εξωτερική τους όψη δεν παρουσιάζει κανένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό. Αυτού του τύπου είναι το «παλάτι» του μουχτάρη (κοινοτάρχη), όπου με οδήγησε ο καλός δάσκαλος του χωριού Χαράλαμπος Πρωτοπαπάς, που μου έδωσε όλες τις σχετικές λεπτομέριες και πρόθυμα μ' εβοήθησε στη συγκέτρωση λαογραφικού υλικού.
Θερμή φιλοξενία και περιποίηση, από την πρώτη στιγμή που έφτασα στη Φύτη, ηύρα από την αρχοντονοικοκυρά του χωριού κυρά Ροξάντρα (Αλεξάνδρα) Μιχαήλ, πολύτεκνη καλομάνα και ονομαστή πρωτομαστόρισσα της πασίγνωστης κεντητικής τέχνης, που συνεχίζει, με τις θυγατέρες, με τις νύφες και με τις εγγονές της, την πατροπαράδοτη κληρονομιά της φημισμένης στο είδος της κυπριακής αυτής χειροτεχνίας που λέγεται «κέντημα της Φύτης».

Αν τα Λεύκαρα της επαρχίας Λάρνακας κατέχουν από τα χρόνια της Ενετοκρατίας, την πρώτη θέση στη λαϊκή γυναικεία χειροτεχνία της Κύπρου για τις αιθέριες δαντέλες και τα μοναδικά στον κόσμο λευκά τους κεντήματα, τα «Φυτθιώτικα» κεντήματα της Πάφου, το ξαναλέμε, αποτελούν έναν άλλο διαφορετικό βιοτεχνικό τομέα του διακοσμητικού κλάδου των κυπριώτικων χειροτεχνημάτων με τα ποικιλότροπα και πολύχρωμα σχέδια τους πάνω σε σχηματοποιημένα γραμμικά θεματα παρμένα από τη ζωή, από το αγροτικό περιβάλλον, από το ζωικό και φυτικό βασίλειο.

Η τέχνη των παφίτικων κεντημάτων, που διαιρούνται, σε «πλουμιά της βούφας» και σε «πλουμιά του βελονιού» - καθώς μου εξηγεί η κυρά Ροξάντρα, όπως λένε στο χωριό την προτομαστόρισσα- δεν θυμάται κανείς από ποιόν ή ποιάν πρωτοδιδάχτηκε στις γυναίκες της Φύτης. Πάντως η υφαντική και η κεντητική τέχνη ήταν πριν από χρόνια διαδομένη στο χωριό, σαν τοπική παράδοση, από τις παλαιότερες προμάμμες και τις γριές γιαγιάδες. Κάθε κορίτσι όταν τελείωνε το δημοτικό σχολείο παρακολουθούσε τη μάνα της ή τη μεγαλήτερή της αδελφή που ύφαιναν τα πανικά τους-βαμβακερά, δίμιτα, ιταρέδες, κουκουλάρικα- στη «βούφα», όπου κεντούσαν τις πλουμιστές «μαντιλιές», στενόμακρες σαν πεσκίρια μπάντες για τον τοίχο και για τα γόνατα, όταν κάθιζαν σε τραπέζι, για σκέπασμα του κομού και των σεντουκιών, ακόμα και για μαξιλάρια του καναπέ κ. α. Από τ' αμέτρητα σχέδια τους οι γυναίκες στόλιζαν και στολίζουν σαν ανθισμένους ανοιξιάτικους κάμπους και τα πλουμιστά «διχράμια» τους (μάλλινα σεντόνια) , τα «ποδινάρια» των παντελονιών, τα εσώρρουχα, τις ποδιές, τα μαντίλια της κεφαλής και της «κόξας» (μέσης).

Εκτός από τα πολύχρωμα κεντήματα οι παλιές Φυτθιώτισσες έφτιαχναν στα βαμβακερά πανικά τους και άσπρα, πάνω στο λευκό ύφασμα, κεντήματα, ιδίως σε γύρους σεντονιών, μα το είδος αυτό εγκαταλείφθηκε για να επικρατήσουν τα πολύχρωμα πλουμιά.

Από τις πιο επιδέξιες παλιές «ανεφανταρκές», που ακόμα τις θυμούνται στο χωριό ήταν η Σολομωνή Πεζούνα, η Ελεγκού του Θεοφάνη, η Αθηνά του Κωστή. Η μεσολάβηση του πολέμου και η έλλειψη υλικών έγιναν αιτία να διακοπεί για λίγα χρόνια η εντατική απασχόληση των γυναικών της Φύτης και όπως ήταν φυσικό, η πριν πλούσια παραγωγή και εξαγωγή για εμπόριο φυτθιώτικων κεντημάτων να σταματήσει. Σαν τέλειωσε ο πόλεμος και μπήκε στην κανονική του τροχιά ο ρυθμός της ζωής, η κεντητική χειροτεχνία της Φύτης άρχισε πάλι να ξανανθίζει. Οι κοπελούδες και οι νοικοκυράδες έσκυψαν με λαχτάρα πάνω στις βούφες των, κληρονομιά από τις προμάμμες τους, για να γεμίσουν με αισθητική ομορφιά όχι μόνο τη δική τους ζωή μα και τη ζωή των άλλων, αλλά και να εφοδιάσουν με τα θαυμαστά διακοσμητικά πλουμιά τους τα καταστήματα της Κύπρου, απ΄ όπου γίνονται ανάρπαστα από τους ξένους.

Εκτός από όσα προαναφέραμε σχετικά με την κατασκευή και τις ονομασίες των φυτθιώτικων πλουμιών, η κυρά Ροξάντρα δεν παύει να μας αραδιάζει και άλλα παράξενα ονόματα, όπως τα ακόλουθα : «ζαοτούϊν»,«καρπεδκιά», «διπλοφτερνίστηρο», «Πλουμί της κοπριάς», «παπούτσι», «καμπιτούϊ», «σφαντζελλούες» ( φασκελιές, από το ρήμα σφαντζιελλώ, φασκελώνω), «βατούϊ», «γιπλαστό», που αντιπροσωπεύουν ορισμένα θέματα της κεντητικής των τέχνης, καθώς και για τα πλουμιά της βελονιάς της λεγόμενης «σταυροκουτσατζιάς» ή σταυρόπουντου με τα χρωματικά «νημάκια», που για όλα αυτά μας πληροφορεί με κάθε λεπτομέρεια η σοφή αρχαιολόγος και λαογράφος Αγγελική Πασχαλίδου στην ωραία μελέτη της «Κυπριακή Λαϊκή Τέχνη» (Κυπριακαί Σπουδαί) τ. ΙΔ, 1950.

Τόσο η καλή αρχιμαστόρισσα με τις νύφες και τις θυγατέρες όσο και ο ευγενικός δάσκαλος του χωριού το βραδάκι έξω από το μικρό καφενείο μου λένε ένα σωρό τραγούδια. Ξεχωρίζω εδώ λίγα που σχετίζονται με την ανυφάντρα και τον αργαλειό της :

Την βούφαν όπου κάθεσαι εννά την εχρυσώσω,

τζι εννά σε κάμω ταίριν μου,

άσπρον μου περιστέριν μου,

που λόου της να σε σώσω.

Στην βούφαν όπου κάθεσαι νά' ταν νά' μουν κοντά σου,

να σου τραβώ τα νήματα,

τζείνα τ΄αποτυλίματα,

μέσα στην αγκαλιά μου

Από το βιβλίο της Αθηνάς Ταρσούλη «Κύπρος», 1953

Το χωριό Φύτη (Φοίτη) όπως μας το περιγράφει η Αθηνά Ταρσούλη όταν επισκέφθηκε την Κύπρο στις αρχές της δεκαετίας του 1950 για να μαζέψει λαογραφικό υλικό δεν υπάρχει πλέον. Σήμερα η Φύτη είναι ένα χωριό ερημωμένο, χωρίς φωνές, χωρίς γέλια, και χωρίς λουλούδια στις αυλές. Ο πληθυσμός του είναι όλο όλο γύρω στα 60 άτομα ως επί τω πλείστον υπέργηροι. Η πανάρχαια χειροτεχνία των περίφημων κεντημάτων της Πάφου έχει χαθεί και καμία γυναίκα στη Φύτη δεν υπάρχει να υφαίνει πλέον. Το χωριό θα μπορούσε να ευημερούσε αν το κράτος δημιουργούσε εργαστήρια χειροτεχνίας στο χωριό τα οποία θα διέσωζαν τα Φυτθιώτικα κεντήματα και θα παρείχαν και οικονομικό όφελος στους κατοίκους του χωριού , κάτι που θα τους απέτρεπε από το να το εγκαταλείψουν. Δυστυχώς τίποτα δεν έγινε, και ένας ανεκτίμητος θησαυρός της κυπριακής κληρονομιάς χάθηκε για πάντα.

Noctoc

Η Μαρωνίτικη εκκλησία της Παναγίας στο χωριό Καμπυλή της Κερύνειας - The Maronite church of Our Lady in the village of Kambili in Kyrenia

2009-10-08T10:53:00.000-07:00

Η Καμπυλή είναι χωριό της επαρχίας Κερύνειας το οποίο απέχει 31 περίπου χιλιόμετρα από την πόλη της Κερύνειας. Το χωριό ήταν ένα από τα πολλά Μαρωνίτικα χωριά φέουδα της Κύπρου όπου ζούσαν Μαρωνίτες οι οποίοι είχαν μεταφερθεί στην Κύπρο από τους Φράγκους για να καλλιεργούν βαμβάκι. Έτσι, οι κάτοικοι της Καμπυλής ασχολούνταν κυρίως με την παραγωγή βαμβακιού από τότε μέχρι τις μέρες μας και το χωριό μάλιστα φημιζόταν για την καλή ποιότητα του βαμβακιού του.
Στις αρχές του 18ου αιώνα μερικοί κάτοικοι του χωριού άρχισαν να εξισλαμίζονται και μέχρι το 1910 η Καμπυλή ήταν μεικτό χωριό κατοικούμενο από Τουρκοκύπριους και Μαρωνίτες. Τη χρονιά εκείνη εγκατάλειψε την Καμπυλή και η τελευταία οικογένεια Μαρωνιτών και εγκαταστάθηκαν στον Κορμακίτη. Όμως μέχρι το 1960 ζούσαν Τουρκοκύπριοι στην Καμπυλή που μιλούσαν την Μαρωνίτικη Αραβική γλώσσα .
Στο χωριό Καμπυλή βρίσκεται η βυζαντινή εκκλησία της Παναγίας που είναι Μαρωνίτικη. Η εκκλησία ήταν σε πολύ κακή κατάσταση πριν επιδιορθωθεί τον Ιούνιο και Ιούλιο του 1956, με εράνους από όλα τα Μαρωνίτικα χωριά και μιας δωρεάς από το ταμείο της Μαρωνιτικής Εκκλησίας Λευκωσίας. Το εκκλησάκι λειτουργούσε κανονικά μέχρι το 1963. Μετά το 1974 το εκκλησάκι αυτό χρησιμοποιείτο σαν αποθήκη από Τούρκους κάτοικους του χωριού.
Αφού καθαρίστηκε, από το 1993 και έπειτα επιτρέπεται στους Μαρωνίτες να εκκλησιάζονται εκεί όποτε θέλουν. Το εκκλησάκι της Καμπυλής αποτελεί αρχαίο μνημείο των Μαρωνιτών και τελεί υπό την προστασία της Ουνέσκο. Στο εσωτερικό της εκκλησίας υπάρχουν ανεκτίμητης αξίας αγιογραφίες.

Kambili is a village in the province of Kyrenia, which is 31 kilometers from the town of Kyrenia.

The village was one of the many Maronite fief-villages of Cyprus where Maronites lived who were moved to Cyprus by the Franks to grow cotton lived. Thus, the residents of Kambili were mostly occupied with the production of cotton from that time up until the present day and the village also had a reputation for its good quality of cotton.

In the early 18th century, some of the villagers of Kambili began to accept Islam as their religion and until 1910 Kambili was a mixed village inhabited by Turkish Cypriots and Maronites. In that year the last Maronite family abandoned the village and settled in Kormakitis. However up until 1960 the Turkish Cypriots who lived in Kambili spoke Cypriot Maronite Arabic.

In the village of Kambili there is the Byzantine church of the Virgin or Our Lady of Kambili which is Maronite. The church was in a very poor condition until it was repaired in June and July 1956, with donations made from all the Maronite villages and a donation from the treasury of the Maronite Church in Nicosia.

The church functioned normally until 1963. After 1974 the chapel was used as a warehouse by Turkish villagers. After being cleaned up, from 1993 and onwards, the Maronites were allowed by the Turkish Army to worship there whenever they want. The church in Kambili is an ancient monument of the Maronites and is under the protection of UNESCO. Inside the church there are priceless fresco paintings.

Πηγή εδώ και εδώ

Το Μαρωνίτικο Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία στην Αγία Μαρίνα Σκυλλούρας -The Maronite Monastery of Prophet Elias at the village of Ayia Marina Skyllouras

2009-10-07T09:42:00.000-07:00

Η Μαρωνίτικο μοναστήρι του Προφήτη Ηλία που βρίσκεται κοντά στο επίσης Μαρωνίτικο χωριό της Αγίας Μαρίνας Σκυλλούρας, είναι για την κοινότητα των Μαρωνιτών της Κύπρου τόσο σημαντικό όσο είναι και η Μονή της Παναγίας του Κύκκου για τους Ελληνοκυπρίους. Με άλλα λόγια, το μοναστήρι αυτό είναι το πιο σημαντικό θρησκευτικό πνευματικό κέντρο της Κοινότητας.
Η Μονή του Προφήτη Ηλία οικοδομήθηκε για πρώτη φορά το 1736 δίπλα στην εκκλησία του τώρα ερειπωμένου χωριού Μετόχι. Η Μονή λειτούργησε ως ένας ασφαλείς παράδεισος για τους Μαρωνίτες του νησιού κατά τη διάρκεια των σκληρών χρόνων της Τουρκοκρατίας και ενίσχησε το ηθικό της κοινότητα, καθώς και δημιουργώντας στενότερους δεσμούς με το Λίβανο.
Σύντομα, το μοναστήρι έγινε κέντρο θρησκευτικής αναβίωσης των Μαρωνιτών στο νησί, και έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση της επιβίωσης της κοινότητας. Το 1944 ένα καινούριο μοναστήρι χτίστηκε λίγο μακρύτερα από το παλαιό, προκειμένου να καλυφθούν οι αυξανόμενες ανάγκες της κοινότητας των Μαρωνιτών της Κύπρου.
Κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής στην Κύπρος, η νέα Μονή του Προφήτη Ηλία, βομβαρδίστηκε βαριά από την Τουρκική Αεροπορία και καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό, ενώ το παλιό μοναστήρι του Προφήτη Ηλία και η εκκλησία του λεηλατήθηκαν και στη συνέχεια μετατράπηκαν σε στρατώνες για τον τουρκικό στρατό .
Η πρόσβαση στα εν λόγω μνημεία ήταν περιορισμένη μέχρι το 2006, όταν 500 Μαρωνίτες είχαν τη δυνατότητα να κάνουν Θεία Λειτουργία στα ερείπια της εκκλησίας κατά την εορτή του Προφήτη Ηλία στις 23 Ιουλίου.
Σήμερα το σημαντικότερο θρησκευτικό μνημείο της Μαρωνιτικής Κοινότητας της Κύπρου βρίσκεται σε ανησυχητική κατάσταση καταστροφής. Χρειάζεται επειγόντως συντήρηση και ανακατασκευή.

Noctoc

The Maronite monastery of Prophet Elias which is situated near the Maronite village of Ayia Marina Skyllouras, is to the Maronite community of Cyprus as important as is Kykkos Monastery to the Greek Cypriots. In other words, it is the most important religious spiritual center of the Community.
The Monastery of Saint Elias was first build in 1736 next to the church of the now ruined village of Metochi. The Monastery functioned as a save heaven of the Maronites of the island during the harsh years of the Ottoman Period and it boosted their community morale as well as creating closer ties with Lebanon. Soon, the monastery became the center of the Maronite religious revival in the island, and it played a very important role in safeguarding the survival of the community.
In 1944 a new monastery was build a little farther from the old one in order to accommodate the increasing needs of the Maronite community in Cyprus.
During the Turkish invasion of Cyprus, the new monastery of Prophet Elias, was heavily bombed by the Turkish Air force and was severely destroyed, while the old monastery of Prophet Elias and its church was first looted and then turned into army barracks for the Turkish army. Access to the said monuments was restricted until 2006 when 500 Maronites were allowed to have Holy Mass in the ruins of the church during the feast day of Prophet Elias on July 23.
Today this most important religious monument for the Maronite Community of Cyprus is in an alarming state of destruction. It needs urgent preservation and rebuilding.

Noctoc

Οι Μαρωνίτες της Κυθρέας και η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου - The Maronites of Kythrea and the church of Saint Anthony

2009-10-05T09:38:00.000-07:00

Η κωμόπολη της Κυθρέας βρίσκεται στη γεωγραφική περιφέρεια της Μεσαορίας, δώδεκα χιλιόμετρα βορειοανατολικά της επαρχίας Λευκωσίας στην οποία και ανήκει. Η Κυθρέα στους αρχαίους χρόνους ήταν γνωστή με το όνομα Χύτροι και είχε κατοικηθεί από Έλληνες μετανάστες μετά το τέλος του Τρωικού πολέμου, δηλαδή γύρω στα 1200 π.Χ. Η Κυθρέα ήταν μια από τις πιο έφορες και πλούσιες περιοχές της Κύπρου αφού είχε την μεγαλύτερη πηγή νερού σε ολόκληρο το νησί. Αυτή ήταν το φημισμένο Κεφαλόβρυσο της Κυθρέας το οποίο μετά την Τουρκική εισβολή στέρεψε. Σε πιο παλιά χρόνια η Κυθρέα, η Χρυσίδα και το Κεφαλόβρυσο ήταν ανεξάρτητοι οικισμοί που αργότερα ενώθηκαν μαζί και αποτέλεσαν το Δήμο Κυθρέας.
Το 911-12 μ.Χ. κατά τη διάρκεια μεγάλης αραβικής επιδρομής κατά της Κύπρου, που διενέργησε ο εξωμότης Έλληνας ναύαρχος Δαμιανός ή Νταμιάνα που ασπάστηκε το Μωαμεθανισμό και συνεργάστηκε στενά με τους Άραβες, χιλιάδες Κύπριοι, πολλοί μάλιστα από την Κυθρέα πιάστηκαν αιχμάλωτοι και οδηγήθηκαν μαζί με τον Επίσκοπο Χύτρων, Δημητριανό, στην Βαγδάτη. Η περιοχή της Κερύνειας, από όπου είχαν αποβιβαστεί, μέχρι την Κυθρέα είχε λεηλατηθεί, και οι Άραβες κάτω από τις οδηγίες του εξωμότη Δαμιανού, έκαψαν τον τόπο και έσφαξαν όσους δεν είχαν αιχμαλωτίσει. Η πόλη των Χύτρων είχε ερημωθεί.
Στη Βαγδάτη, ο επίσκοπος Δημητριανός κατόρθωσε να γίνει δεκτός από το χαλίφη, από τον οποίο ζήτησε την απελευθέρωση όλων των Κυπρίων αιχμαλώτων. Τελικά ο Δημητριανός κατόρθωσε να πείσει το χαλίφη της Βαγδάτης να απελευθερώσει όλους τους Κυπρίους αιχμαλώτους (δηλαδή όσους είχαν επιζήσει από την αφάνταστη ταλαιπωρία) που επέστρεφαν στην Κύπρο μαζί με το γέροντα ιεράρχη τους το 913.
Εν το μεταξύ, η περιοχή της Κερύνειας ως κάτω στη Κυθρέα, είχε πέσει σε βαθύ κοινωνικό και οικονομικό μαρασμό, λόγο της απώλειας σχεδόν όλου του πληθυσμού της. Ολόκληρες εκτάσεις γης έμειναν ανεκμετάλλευτες και η οικονομία του τόπου δεν μπόρεσε να ανακάμψει ποτέ, μέχρι που το 1192 ο Γουίδος ο Λουζινιανός αποφάσισε να μεταφέρει Μαρωνίτες στην περιοχή για να καλλιεργούν το περιζήτητο στην Ευρώπη βαμβάκι της Κύπρου το οποίο ήταν πολύ καλύτερο σε ποιότητα και χρώμα από εκείνο της Συρίας. Το βαμβάκι έχει πατρίδα του τις Ινδίες, και στην Σανσκριτική γλώσσα των αρχαίων Iνδιών, το βαμβάκι ονομάζεται karpasia ή καρπάσια στα ελληνικά. Οι Πέρσες μετέφεραν το βαμπάκι από τις Ινδίες για καλλιέργεια και μαζί με αυτό μετέφεραν και στην γλώσσα τους τη λέξη karpasia. Τα Φαρσί, η γλώσσα των Περσών, η οποία τότε ήταν μια διεθνής γλώσσα, δάνεισε με τη σειρά της τη λέξη Karpasia στους Ασσύριους οι οποίοι έμαθαν από τους Πέρσες την καλλιέργεια του βαμβακιού. Έτσι, μεταφέρθηκε στη γλώσσα των Μαρωνιτών, στα ασσυριακά, η λέξη karpasia για το βαμβάκι, ενώ στα αραβικά ονομάζεται al qutun, τα οποία δάνεισαν στην αγγλική γλώσσα τη λέξη cotton.
Αν και ο Λίβανος δεν είναι φημισμένος για την παραγωγή βαμβακιού αφού είναι μια ως επί το πλείστων ορεινή χώρα, η γη της πεδιάδας γύρω από την πόλη της Τρίπολης ήταν αρκετά εύφορη για να καλλιεργείται το βαμβάκι, το οποίο εξαγόταν στην Ευρώπη από το λιμάνι της.
Η περιοχή αυτή ήταν η περιοχή του karpasia, δηλαδή του βαμβακιού. Από εκεί διαλέχτηκαν οι έμπειροι αγρότες για να καλλιεργούν το βαμβάκι στην Κύπρο, και από εκεί πιθανότατα πήρε το όνομά του το κυπριακό Μαρωνίτικο χωριό Καρπάσια.
Στην Κυθρέα λοιπόν εγκαταστάθηκαν Μαρωνίτες, όπως και σε περιοχές της Κερύνειας για να καλλιεργούν βαμβάκι εν καιρώ ειρήνης και να πολεμούν για τους Φράγκους εν καιρώ πολέμου. Από εκεί και πέρα, η ιστορία τους είναι η ίδια με αυτή για όλους τους Μαρωνίτες της Κύπρου. Πολέμησαν και σφραγιάστηκαν από τους Τούρκους κατά την πολιορκία της Λευκωσίας και της Αμμοχώστου (30.000) αμυνόμενοι τους Ενετούς, και αυτοί που επέζησαν διώχτηκαν ανελέητα και από τους Τούρκους αλλά και από τους Έλληνες της Κύπρου. Μέχρι το 1686 οι Μαρωνίτες αριθμούσαν μόνο 150 άτομα που ζούσαν σε 8 χωριά, ενώ αρχικά ήταν πάρα πολλές χιλιάδες και είχαν 60 χωριά δικά τους.
Το 1756, κάτω από την αιγίδα του Πατριάρχη Αγάντ Σεμάν, το σύνολο των Μαρωνιτών επισκόπων υπέγραψαν καταγγελία και την παρουσίασαν στον Πρέσβη της Γαλλίας στην Κωνσταντινούπολη μετά την κατάσχεση δύο Μαρωνίτικων εκκλησιών στην Κύπρο από τους Έλληνες. Σε αυτήν την καταγγελία, οι επίσκοποι δήλωσαν ότι ο 'Ελληνας Αρχιεπίσκοπος στο νησί είχε κατάσχει δύο Μαρωνίτικες εκκλησίες στην Κυθρέα, την εκκλησία της Παναγίας (πιθανότατα της εκκλησίας Παναγίας Θεοτόκου) και του Αγίου Αντωνίου στο Κεφαλόβρυσο.
Όμως από δύο εικόνες που ζωγράφισε ο Ελληνοκύπριος αγιογράφος Λεόντιος Λευκωσιανός, που φαίνεται ότι έχει καλές σχέσεις με του Μαρωνίτες, μαθαίνουμε ότι ακόμη μια εκκλησία στη Κυθρέα ανήκε σε αυτούς. Το 1684 ζωγράφισε την εικόνα του Αγίου Αντωνίου για την ομώνυμη εκκλησία τους με ελληνική και αραβική επιγραφή (φυλάσσεται σήμερα στο Βυζαντινό Μουσείο της Αρχιεπισκοπής στη Λευκωσία), ενώ τρία χρόνια πριν, το 1681, είχε ζωγραφίσει την εικόνα του Αγίου Ανδρονίκου, για την εκκλησία του αγίου στην Κυθρέα με μόνο μια μακρά αραβική επιγραφή. Η εικόνα αυτή αποκαλύπτει ότι και αυτή η εκκλησία ήταν κάποτε Μαρωνίτικη. Πιστεύεται ακόμη ότι και η εκκλησία της Αγίας Μαρίνας στην Κυθρέα ήταν επίσης Μαρωνίτικη.
Δεν γνωρίζουμε πότε, αλλά σε κάποια ιστορική φάση, η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου, επεστράφη στους Μαρωνίτες, αλλά όχι οι άλλες. Όμως μέχρι τότε, οι Μαρωνίτες της Κυθρέας, αναγκάστηκαν να αποδεχτούν το Ορθόδοξο δόγμα. Το μόνο που απέμεινε για να θυμίζει την μακρόχρονη παρουσία τους στην Κυθρέα, ήταν η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου και η ονομασία της ενορίας Συρκανιά (Συριανιά). Ο Λίβανος τότε ήταν μέρος της Μεγάλης Συρίας και οι Μαρωνίτες στην Κύπρο αποκαλούνταν Σύροι από του άλλους κατοίκους του νησιού.
Το 1952, εξαιτίας ενός σεισμού, η εκκλησία καταστράφηκε εντελώς. Ξαναχτίστηκε περίπου 100 μέτρα από την αρχική της θέση εκκλησάκι με μια μεγάλη δωρεά του μακαριστού Χατζηαντώνη Γιαμάκη ( πρόεδρου της κοινότητας Κορμακίτη) και από την Μαρωνιτική Εκκλησία.
Μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974, η Κυθρέα τέθηκε υπό τουρκική κατοχή. Οι κάτοικοι της διέφυγαν στον νότο, και όλες οι εκκλησίες της καταστράφηκαν από τους Τούρκους. Η οροφή της εκκλησίας του Αγίου Αντωνίου στην Κυθρέα έχει πέσει κάτω και το κτίριο είναι σε πολύ κακή κατάσταση που το καθιστά ακατάλληλο προς χρήση. Χρειάζεται πλήρη αποκατάσταση. Η φωτογραφία είναι από το εκκλησάκι όπως ήταν πριν από την τουρκική εισβολή.
Το Μαρωνίτικο εκκλησάκι του Αγίου Αντωνίου, εόρταζε στις 17 Ιανουαρίου, όμως οι Μαρωνίτες έρχονταν μαζικά να γιορτάσουν στις 3 Σεπτεμβρίου επειδή τότε δεν υπήρχαν πολλές δουλειές για να κάνουν οι αγρότες.

Η έρευνα και η γραφή αυτού του άρθρου έγινε από Noctoc

The town of Kythrea is located at the geographical region of Mesaoria, twelve kilometers northeast of the Nicosia district to which it belongs. Kythrea in ancient times was known as Chytroi and was inhabited by Greek immigrants after the end of the Trojan War, around 1200 BC. Kythrea was one of the most fertile and wealthy areas of Cyprus since it also had the largest spring of water of the whole island. It is the famous Kefalovriso of Kythrea which dried up after the Turkish invasion. In older years Kythrea, Chrysida and Kefalovriso were independent settlements which later joined together and formed the Town of Kythrea.
In 911-12 AD, during an Arab invasion in Cyprus, carried out by the Greek renegade, admiral Damianos or Damiana who converted to Islam and worked closely with the Arabs, thousands of Cypriots, many from Kythrea were captured and taken together with the Bishop of Chytroi, Dimitrianos, to Baghdad. The area of Kyrenia, where they had landed, all the way down to Kythrea was looted, and the Arabs under the guidance of the renegade Damianos, burned the place and massacred those who were not captured. The city of Chytroi was left in ruins.
In Baghdad, bishop Dimitrianos managed to be accepted by the Caliph, from whom he asked for the release of all Cypriot prisoners. Dimitrianos finally managed to convince the caliph of Baghdad to release all Cypriot prisoners ( those who had survived the unimaginable suffering) and they returned to Cyprus with their aged religious leader in 913.
Meanwhile, the area from Kyrenia to Kythrea had fallen into a deep social and economic decline, due to the loss of almost its entire population. Whole tracts of land remained unused and the local economy could not recover, until in 1192 Guy de Lusignan decided to move Maronites into the region in order to cultivate the much sought after in Europe Cypriot cotton which was better in quality and colour then that of Syria. Cotton is a native plant to India and in the ancient Sanskrit language of India, cotton is called karpasia. The Persians imported the cotton plant from India for cultivation and with it they also adopted the word karpasia into their language. Farsi, the language of the Persians, which was an international language at that time, gave the word karpasia to the Assyrians who learned from the Persians how to grow cotton. So this is how the word karpasia came into Assyrian or Syriac, the language of the Maronites, to mean cotton, while in Arabic it's called al qutun, which in turn gave the word cotton to the English language. Although Lebanon is not famous for growing cotton, since it is mostly a mountainous country, the area of the plain around the city of Tripoli was quite fertile for growing cotton which was exported to Europe from its port. This region was the region of karpasia growing, of cotton growing. It was from there that the experienced farmers were chosen from in order to cultivate cotton in Cyprus, and it is probably from there that the Maronite village in Cyprus was named Karpashia. In this way, the areas of Kyrenia and Kythrea was settled by Maronites, in order to cultivate cotton in times of peace and to fight for the Franks in times of war.
From then and after, the history of the Maronites of kythrea is the same as that for all Maronites of Cyprus. They fought and were massecured by the Turks during the siege of Nicosia and Famagusta (30,000) defending the Venetians, and those who survived were persecuted mercilessly by the Turks and the Greeks of Cyprus. By 1686 the Maronites had only 150 people living in 8 villages, while initially they amounted many thousands, and had 60 villages to their own.
In 1756, under the patronage of Patriarch Semaan ‘Awwad, all the Maronite bishops signed a petition and presented it to the French Ambassador in Istanbul following the confiscation of two Maronite churches in Cyprus by the Greeks. In this petition, the bishops stated that the Greek Bishop in the Island had confiscated two churches of Kythrea, the church of the Virgin Mary ( probably that of Panagia Theotokos) and Saint Anthony of Kefalovrysso.
However, from two icons painted by the Greek Cypriot hagiographer Leontios Lefkosianos, who seems to have had good relations with the Maronites, we learn that one more church in Kythrea belonged to them. In 1684 he painted the icon of St. Anthony for their church of Saint Anthony with Greek and Arabic inscriptions (currently kept in the Byzantine Museum of the Archbishopric in Nicosia), while three years before, in 1681, had painted an icon of Saint Andronikos, for the church of Saint Andronikos in Kythrea with only a long Arabic inscription. This icon reveals that this church was once Maronite. It is also believed that the church of Saint Marina in Kythrea was once also Maronite.
We do not know when, but at a historic stage, the church of Saint Anthony was returned to the Maronites, but not the others. However, until that time, the Maronites of Kythrea were made to accept the Orthodox doctrine. The only thing left to remind us of their long-time presence in Kythrea was the church of Saint Anthony and the name of the parish of Syrkania (Syriana). Lebanon was then part of Greater Syria and the Maronites in Cyprus were called Syrians by the other inhabitants of the island.
In 1952, due to an earthquake, the church of Saint Anthony was completely destroyed. A chapel was rebuilt about 100 meters from its original location with a large donation by the late Chatziantonios Giamakis (president of community Kormakitis) and the Maronite Church.
After the Turkish invasion of Cyprus in 1974, Kythrea came under Turkish occupation. The residents fled to the south, and all the churches were destroyed by the Turks. The roof of the church of Saint Anthony in Kythrea has fallen in, and the building, which is in very poor condition, makes it unusable. It needs full restoration. The photo is from the chapel as it was before the Turkish invasion.
The Maronite Church of Saint Anthony had its feast day on January 17th, but the vast number of Maronites came to celebrate mass on September 3rd, because at that time, the farmers were not too buzy with work.

This post was researched and written by noctoc

Πηγή εδώ και εδώ

Ο Μαρωνίτης Άγιος Ρωμανός στα χωριά Βουνό της Κύπρου και Χαντζίτ του Λιβάνου -The Maronite Saint Romanos at Vouno in Cyprus and Hadchit in Lebanon

2009-10-04T06:52:00.000-07:00

Το χωριό Χαντζίτ (Hadchit) βρίσκεται 1350 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, πάνω στα βουνά του βορείου Λιβάνου και κατοικείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από Μαρωνίτες. Ο προστάτης και πολιούχος του χωριού είναι ο Άγιος Ρωμανός του οποίου η εκκλησία δεσπόζει στο κέντρο του χωριού. Ο Άγιος Ρωμανός που τιμάται στο χωριό δεν είναι ο φημισμένος Ρωμανός ο Μελωδός που γνωρίζουμε όλοι μας και που τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία, αλλά ένας άλλος τοπικός Μαρωνίτης άγιος ο οποίος μαρτύρησε στην πόλη Αλέπο της Συρίας το 400 μ.Χ. Η εκκλησία η οποία είναι αφιερωμένη σε αυτό τον τοπικό άγιο στο χωριό Χαντζίτ είναι μοναδική στον Λίβανο, και η μνήμη του εορτάζεται στις 4 Σεπτεμβρίου. Ο Άγιος αυτός εορτάζεται κατά αυτή την ημέρα μόνο σε αυτό το χωριό και πουθενά αλλού στον Λίβανο. Είναι επίσης συνήθεια αιώνων για τους κατοίκους της γύρω περιοχής να έρχονται ως τάμα με τα πόδια κάθε χρόνο στο χωριό για να τιμήσουν τον άγιο. Η εκκλησία του Αγίου Ρωμανού στο χωριό Χαντζίτ χτίστηκε αρχικά πάνω από ειδωλολατρικό ναό, αλλά την σημερινή του μορφή την πήρε το 1518, όπου και ξαναχτίστηκε.

The village of Hadchit is situated at 1350 meters above sea level, in the mountains of North Lebanon and is inhabited almost entirely by Maronites. The patron and protector of the village is Saint Romanos whose church dominates the town center. The Saint Romanos who is honoured in the village is not the famous Romanos the Melodist whom we all know and is honoured by the Orthodox Church, but is another local Maronite saint who was martyred in the town of Aleppo in Syria in 400 AD .The church which is dedicated to this local saint in the village of Hadchit is unique in Lebanon, and his memory is celebrated on the 4th of September. The Saint is celebrated on this date only in this village and no where elsewhere in Lebanon. For centuries it has been also customary for the inhabitants of villages of the surrounding area to walk and come by foot to the village every year to honour the saint. This is done as a vow to him. The church of Saint Romanos in the village of Hadchit was originally built over a pagan temple, but it took its current form in 1518, when it was rebuilt.

Το χωριό Βουνό βρίσκεται 10 χιλιόμετρα βόρεια της Λευκωσίας στην Κύπρο. Το όνομα του το οφείλει στο γεγονός ότι βρίσκεται σε υψόμετρο 380 μέτρων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και είναι το ψηλότερο χωριό της νότιας πλευράς του Πενταδακτύλου. Το χωριό βουνό, είναι ένα από τα 60 χωριά στην Κύπρο που είχαν αρχικά κατοικηθεί από Μαρωνίτες. Το 1192 ο Γουιδός ο Λουζινιανός, λόγω του φεουδαρχικού συστήματος που εφάρμοζε, δυσαρέστησε τους Κυπρίους και άρχισαν να εγκαταλείπουν την περιοχή. Τότε μετέφερε από τον Λίβανο Μαρωνίτες. Το χωριό Βουνό κατοικήθηκε με μετανάστες από το χωριό Χαντζίτ που μέχρι τις μέρες μας τροφοδοτεί όλο τον Λίβανο και τα τέσσερα σημεία της γης με ανθρώπινο δυναμικό λόγο του άγονου εδάφους του που δεν μπορεί να συντηρήσει μεγάλο πληθυσμό. Οι μετανάστες από το χωριό Χαντζίτ αρχικά ονόμασαν το καινούριο τους χωριό Ρωμανός, και το αφιέρωσαν στην χάρη του πολιούχου τους αγίου που άφησαν πίσω στον Λίβανο, αφού βέβαια έκτισαν και εκκλησία στο όνομα του. Έτσι, η λατρεία του Μαρωνίτη αγίου αυτού μεταφέρθηκε στην Κύπρο και οι κάτοικοι του Ρομανού (που μετονομάστηκε σε βουνό κατά τον μεσαίωνα) συνέχισαν να τιμούν την μνήμη του στις 4 Σεπτεμβρίου.Έτσι έχουμε το φαινόμενο να τιμάται αυτός ο άγιος μόνο σε αυτά τα δύο χωριά.Το ένα στον Λίβανο, και το άλλο στην Κύπρο. Με την πάροδο του χρόνου όμως, οι κάτοικοι του Βουνού εγκατέλειψαν το Μαρωνίτικο δόγμα, και ακολούθησαν το Όρθοδοξο, πράγμα που θα σήμαινε την εξαφάνιση κάθε τους σχέση με το ιστορικό παρελθόν τους και την καταγωγή τους. Περιέργως όμως και ίσως γι αυτό το λόγο, την παλαιά εκκλησία του χωριού τους που ήταν αφιερωμένη στον Άγιο Ρωμανό δεν την μετέτρεψαν σε Ορθόδοξη αλλά την άφησαν να παραμείνει Μαρωνίτικη. Φαίνεται ότι αυτός ο Μαρωνίτης άγιος ήταν τόσο βαθιά ριζωμένος μέσα στη συνείδηση των κατοίκων του Βουνού, που δεν μπόρεσαν να τον αποκόψουν από την ζωή τους ή να τον μετατρέψουν σε Ορθόδοξο. Συνέχισαν να τον γιορτάζουν μαζί με τους Μαρωνίτες των άλλων κοινοτήτων της Κύπρου που κατέκλυζαν το χωριό τους στις 4 Σεπτεμβρίου όπως πάντα, ακόμη κι αν είχαν ασπαστεί την Ορθοδοξία. Χάρη στον Άγιο Ρωμανό, ο ομφάλιος λώρος που τους ένωνε με το χωριό και την γη των προγόνων τους δεν κόπηκε ποτέ, έστω κι αν ξεχάστηκε με το πέρασμα των αιώνων.

The village of Vouno is located 10 kilometers north of Nicosia in Cyprus. Its name derives from the fact that it lies at an altitude of 380 meters above sea level and is the highest village on the south side of Pentadaktylos. The village of Vouno is one of the 60 villages in Cyprus originally inhabited by Maronites. In 1192, because of the feudal system implemented by Guy de Lusignan, many unhappy Cypriots began to leave the area. That's when he moved Maronites from Lebanon. The village of Vouno was settled by immigrants from the village of Hadchit which until today supplies Lebanon and all four corners of the earth with manpower, reason being that its land is rocky and poor and can not sustain a large population. The immigrants from the village of Hadchit originally named their new village Romanos, and dedicated it in favour of their patron saint left behind in Lebanon, after course builting also a church to his name. Thus, the the worship of this Maronite saint was moved to Cyprus and the residents of Romanos (renamed Vouno in the Middle Ages) continued to honour his memory on the 4th of September. This is how the phenomenon of honouring this saint only in these two villages came about. One in Lebanon and one in Cyprus. Over time however, the residents of the Vouno left the Maronite doctrine, and accepted the Orthodox one, which such an act would mean the cessation of their relationship with the history of their past and their origin. Curiously, however, and perhaps for this reason, the old church of their village that was dedicated to Saint Romanos was not converted into an Orthodox one they allowed it to remain Maronite. It seems that this Maronite saint was so ingrained in the minds and the hearts of the residents of Vouno, that they could not cut him off from their life or to give him up for an Orthodox saint. They kept him, and celebrated his feast day along with the Maronites from the other Maronite communities of Cyprus who filled their village on September the 4th, as they did for centuries, even if they had embraced Orthodoxy. Thanks to Saint Romanos, the umbilical cord that united their village with the land of their ancestors was never cut off, even if it was forgotten with the passage of time.

Με την τουρκική εισβολή στην κύπρο το 1974, οι κάτοικοι του χωριού Βουνό, όπως σχεδόν όλοι οι Έλληνες και Μαρωνίτες κάτοικοι της κατεχόμενης από τους Τούρκους βόρειας Κύπρου, προσφυγοποιήθηκαν. Οι Τούρκοι μετονόμασαν το χωριό σε Taşkent και κατέστρεψαν τις δύο ελληνορθόδοξες εκκλησίες του, του Αγίου Γεωργίου και του Τιμίου Σταυρού. Κατά καλή της τύχη, η Μαρωνίτικη εκκλησία του Αγίου Ρωμανού, γλίτωσε την καταστροφή επειδή οι Τουρκικές κατοχικές δυνάμεις αποφάσισαν να την μετατρέψουν σε μουσείο. Έτσι, σήμερα η εκκλησία βρίσκεται σε καλή κατάσταση, το ελάχιστον εξωτερικά, αφού εσωτερικά ουδείς γνωρίζει πως είναι, λόγο του ότι παραμένει πάντα κλειστή και μη προσπελάσιμη.

With the Turkish invasion of Cyprus in 1974, the inhabitants of the village of Vouno, like almost all the Greek and Maronite residents of the Turkish occupied northern part of Cyprus, became refugees. The Turks renamed the village into "Taşkent" and destroyed the two Greek Orthodox churches in the village, that of Saint George and the Holy Cross. By good fortune, the Maronite church of Saint Romanos, escaped destruction because the Turkish occupying forces decided to turn it into a museum. Thus, today the church is in good condition, at least externally, since nobody knows how it looks internally because it always remains shut and inaccessible.

Ενώ το χωριό Βουνό στην Κύπρο είναι σκλαβωμένο, και η πόρτα της εκκλησίας του Αγίου Ρωμανού, του πολιούχου και προστάτη άγιου του, είναι πάντοτε ερημικά κλειστή, και αλειτούργητη, στο χωριό Χαντζίτ, στα βουνά του βορείου Λιβάνου, στη μητέρα και δημιουργό του Βουνού, ο Άγιος Ρωμανός εξακολουθεί να λατρεύεται και να εορτάζεται στις 4 Σεπτεμβρίου, όπως κάθε χρόνο για αιώνες τώρα. Ίσως αυτό το γεγονός να είναι μια ελπίδα, ένα φως για τους κατοίκους του Βουνού, ότι ο αγαπημένος άγιος τους, ο Άγιος Ρωμανός, δεν τους έχει εγκαταλείψει, αλλά υπάρχει και τους προστατεύει από τα απόρθητα βουνά του Λιβάνου, από το χωριό Χαντζίτ, όπως έκανε για αιώνες τώρα. Μακάρι μόνο να το γνώριζαν αυτό!

Η έρευνα και η γραφή αυτού του άρθρου έγινε από Noctoc

While the village of in Cyprus is enslaved, and the door of the church of Saint Romanos, the patron saint and protector of the village, is always shut, deserted and without Holy Mass, in the village of Hadchit in the mountains of northern Lebanon, the mother and the founding village of Vouno, Saint Romanos is still revered and his feast day is still celebrated on September the 4th, like it has every year for centuries now. Perhaps this fact could give some hope, give some light to the inhabitants of Vouno, that their beloved saint, Saint Romanos, has not abandon them, but is found protecting them from the impregnable mountains of Lebanon, from the village of Hadchit as he has done for centuries. If they only knew !

This article was researched and written by noctoc

Η Μουσική Παράδοση των Μαρωνιτών της Κύπρου

2009-10-03T10:41:00.000-07:00

Μαρωνίτικη Φωνή

Μαρινιωτού, μαείρεψε, τζι Ασωματού μου, στρώσε,
τζι εσούνι Καρματζιθκιανού,
τζι εσούνι, Κορματζιθκιανού, έναν φιλίν μου δώσε.

Ον τζι έλα να πάμεν, πούλλα μου,
ψιντρή σιταροπούλλα μου.

Μαρινιωτού, μαείρεψε, τζι Ασωματού μου, στρώσε
τζι εσού, Κορματζιθκιάνισσα, έλα τζιαί καρτερώ σε.

Ον, τζι έλα να πάμεν, πού είσαι,
τζιαί το λαμπρόν μου' σου είσαι.

Τζι αν θεννά πάης, πήγαινε τζιαί στην καλήν σου ώραν,
στον δρόμον σου, που περπατείς, τραντάφυλλα τζιαί φκιόρα,
πον' αληθινά, Κατίνα μου, τραντάφυλλα τζιαί φκιόρα.

Αχ, μανούλλα μου, μανούλλα μου
πονώ την τζεφαλούλλαν μου.

Τα όρη της Καραμανιάς, τα όρη των Ελλήνων,
τζι εψές ήμουν στ΄αγκάλια σου και πόψε που να μείνω.

Ον, τζι έλα να πάμεν εις στο Φλούδι,
μαρωνίτικον λουλούδι.

Ε, τζι Αγιά Μαρίνα του κρεμμού,
π΄αππέσσω στο μετόσσιν,
έ, άρκησα να΄ρτω να σε δω,
μα η ξενιδκειά μου το ΄σσει.

Το Μαρωνίτικο γυναικείο μοναστήρι της Παναγίας του Μαρκί στη Μύρτου της Κυρύνειας-The Maronite nunnery of Our Lady of Marki in Myrtou village, Kyrenia

2009-10-02T10:30:00.000-07:00

Το Μαρκί ή Μαργί είναι μια τοποθεσία περί το 1 χμ. ανατολικά του χωριού Μύρτου, στο κατεχόμενο από το 1974 από τα τουρκικά στρατεύματα εισβολής τμήμα της Κύπρου. Στην περιοχή υφίστατο μικρό ομώνυμο Μαρωνίτικο γυναικείο μοναστήρι της Παναγίας του Μαρκί. Το μοναστήρι το ίδιο αποτελείτο από ένα μικρό παρεκκλήσι και δύο-τρία συνεχόμενα δωμάτια αλλά είχε στην κατοχή του μεγάλης έκτασης κτημάτων με πολλά καρποφόρα δέντρα καθώς και πηγή με αύθονο νερό. Με την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο το μοναστήρι της Παναγίας του Μαρκί μετατράπηκε σε στρατόπεδο του κατοχικού στρατού, αφού οι Τούρκοι κατεδάφισαν πρώτα τελείως τόσο το παρεκκλήσι, όσο και τα συνεχόμενα δωμάτια και ισοπέδωσαν τον χώρο.
Ακριβώς δίπλα από το μοναστήρι εσώζετο μέχρι τις αρχές του 20 ού αιώνα μισοερειπωμένη η βυζαντινή εκκλησία του μοναστηριού, η οποία ήταν νησιωτικού οκταγωνικού τύπου. Η εκκλησία αυτή, αν και σχετίζεται με τις άλλες οκταγωνικού τύπου εκκλησίες της Κύπρου, διαφέρει σε ένα σημαντικό σημείο από τις άλλες (Αγίου Ιλαρίωνος, καθολικό μονής Χρυσοστόμου, Αντιφωνιτή). Αντί δηλαδή να στηρίζεται σε έξι εντιχοισμένες κολόνες ή πεσσούς και δύο ελεύθερες κολόνες στα ανατολικά, ο τρούλλος της εκκλησίας της Παναγίας στο Μαρκί, εστηρίζετο σε τέσσερις εντοιχισμένους πεσσούς, ανά δύο στον βόρειο και νότιο τοίχο, δυο ελεύθερους πεσσούς στα δυτικά, που διαχωρίζουν τον κυρίως ναό από τον νάρθηκα, και απ' ευθείας στον ανατολικό τοίχο στα σημεία γέννησης της αψίδας. Ο κυρίως ναός είχε ίσο μέγεθος με τον νάρθηκα. Συνολικά η εκκλησία είχε εσωτερικές διαστάσεις 14,93 Χ 8,77 μ. χωρίς την αψίδα, περιλαμβανομένου όμως του νάρθηκα και του πάχους των δύο δυτικών πεσσών που στηρίζουν τον τρούλλο. Η αψίδα ήταν εσωτερικά ημικυκλική και εξωτερικά πεντάπλευρη, πράγμα μοναδικό για την Μέση Βυζαντινή περίοδο στην Κύπρο, αν εξαιρέσουμε την αψίδα της εκκλησίας του Αγίου Λαζάρου στη Λάρνακα. Η αψίδα είχε διάμετρο 2,44 μ. και βέλος 1, 1ο περίπου. Στο κέντρο της αψίδας υπήρχε τρίλοβο παράθυρο, ενώ άλλα δύο παράθυρα υπήρχαν στην αρχή της δεύτερης από τον ανατολικό τοίχο της εκκλησίας πλευράς του πεντάπλευρου. Πώς εκαλύπτετο ο νάρθηκας δεν είναι γνωστό. Ο κυρίως ναός είχε δυο εισόδους στο μέσο του βορείου και του νοτίου τοίχου ενώ ο νάρθηκας είχε τρεις εισόδους, ανά μία στο μέσο του νοτίου, του δυτικού και του βορείου τοίχου. Πιθανότατα στα χρόνια της Φραγκοκρατίας η Ενετοκρατίας η εκκλησία κινδύνευε να καταρρεύσει και γι αυτό η αψίδα περιβλήθηκε με τρίπλευρο κτίσμα κι έγινε τρίπλευρη, ενώ στον βόρειο τοίχο προστέθηκαν αντηρίδες. Η μισοερειπωμένη βυζαντινή οκταγωνική εκκλησία της Παναγίας στο Μαρκί καταστράφηκε ολοσχερώς και πριν από το 1960 δεν διακρίνονταν ούτε τα θεμέλιά της. Στο σχέδιο της εκκλησίας που διέσωσε ο G. jeffery δεν φαίνεται αν ο νάρθηκας του κυρίως ναού είναι μεταγενέστερος, πράγμα πολύ πιθανό.
Στα νεότερα χρόνια το μοναστήρι της Παναγίας του Μαρκί δεν κατοικείτο από μοναχές και ήταν εγκαταλειμμένο, όμως το παρεκκλήσι της μονής λειτουργείτο από τους Μαρωνίτες της Κύπρου στις 8 Σεπτεμβρίου κάθε χρόνο, ήμερα της γέννησης της Παναγίας.

Marki or Margi is a location about 1 km. east of Myrtou village in the occupied since 1974 by Turkish troops, north part of Cyprus. In the vicinity of Marki there used to be the Maronite nunnery of Our Lady of Marki or Panagia tou Marki. The nunnery itself consisted of a small chapel and two to three adjacent rooms, but it had in its possession a very large amount of land along with many fruit trees and a spring with abundant water. With the 1974 Turkish invasion of Cyprus, the nunnery of Our Lady of Marki became an army camp by the occupying army, after the Turks first completely demolished both the chapel and the adjacent rooms and leveling down the area. Right next to the nunnery there used to survive until the early 20th century, the ruined Byzantine church of the nunnery, which was of the island octagonal type. This church, although related to the other octagonal type churches of Cyprus, differed in one important aspect from the others (St. Hilarion, the church of St. Chrysostomos monastery, Antifonitis). Instead of being based on six walled columns or piers and two free columns in the east, the dome of the church of Our Lady of Marki, was based on four walled pillars, two each at the northern and southern wall, two free piers in the western, which separate the main church from the narthex, and two directly at the eastern wall at the foundation of the apse. The nave was equal in size to the narthex. Overall, the church had internal dimensions of 14.93 × 8.77 m without the arch, but including the vestibule and the thickness of the two western piers supporting the dome. The semicircular arch was internally and externally pentagonal, which is unique for the Middle Byzantine period in Cyprus, apart from the apse of the church of St. Lazarus in Larnaca. The arch had a diameter of 2.44 m and an arrow of around 1.10. In the center of the arch there was a trilobate window, while there used to be two other windows at the beginning of the second of the eastern wall of the church, at the side of the pentagonal. It is not known how the narthex was covered. The nave has two entrances in the middle of the northern and the southern wall and the narthex had three entrances, one each, in the middle of the southern, the western and the northern wall. It is very possible that during the Frankish or Venetian period, the church was in danger of collapsing and so the arch was surrounded by a three-sided structure and became three-sided, while a buttresses were added on the northern wall. The semi-ruined octagonal Byzantine church of Our Lady of Marki was completely destroyed before 1960, and today, even its foundations are not visible. At plan of the church which was preserved by G. jeffery, it is not shown whether the narthex of the nave is a later addition, which is very likely.
In recent years the nunnery of Our Lady of Marki was not inhabited by nuns and was abandoned, but the chapel of the nunnery was used for church service by the Maronites of Cyprus on the 8th of September of each year, the date of the birth of the Virgin Mary.

Πηγή: Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια

Ο ερκομός του ξενιτεμένου : 'Ενα κυπριακό τραγούδι της ξενιτιάς

2009-10-01T13:32:00.000-07:00

Χαρακτηριστικό δημοτικό τραγούδι της καθημερινής ζωής της Κύπρου είναι το κυπριώτικο τραγούδι «Ο ερκομός του ξενιτεμένου» . Κάθε δημοτικό τραγούδι της Κύπρου έχει μια δική του ιστορία και ένα δικό του μύθο, που τυλίγεται στον κορμό του και ξετυλίγεται στο τέλος, για να δώσει τη λύση στα πάθια και τους καημούς του τραγουδιστή του κυπριακού λαού.
Στον « Ερκομό του ξενιτεμένου» ένα ζευγάρι, χωρισμένο από χρόνια, ξανασμίγει, κάτω από περίεργες συνθήκες, κι αναγνωρίζεται από τα σωματικά κρυφά γνωρίσματα, γιατί ο χρόνος έχει καταλύσει τη μνήμη.
Το δημοτικό αυτό τραγούδι της Κύπρου μπορούμε να πούμε πως έχει θεατρική δομή, όπως άλλωτε και όλα τα τραγούδια εκείνης της εποχής έχουν στοιχεία θεατρικά: δράση, κίνηση, σύγκρουση, διάλογο, λύση. Στηρίζεται σε όλη την εξέλιξη της ιστορίας του στο διάλογο της κόρης , που πάει στη βρύση για να πλύνει , με τον αρματωλό που θα συναντήσει, ένα παλικάρι δηλαδή οπλισμένο, που πάει κι αυτό να ποτίσει το μαύρο του, το άλογο του.
Η συνάντηση αυτή φέρνει το διάλογο και τη γνωριμία, τη συζήτηση και την εξομολόγηση και οδηγεί στη λύση της αναγνώρισης και της ευτυχίας του ερχομού ή ερκομού του ξενιτεμένου, του αγαπημένου προσώπου.

Ο ερκομός του ξενιτεμένου

Κάτω στες πέντε γεμοσσιές, κάτω στες πέντε βρύσες,
μια λυερή επλύννισκεν καβάδκια του καλού της
σσύβκει τζιαί σκαμματίζει τα, σσύβκει καλά φιλά τα:
- Καβάδκια να ' ρτ ' αφέντης σας, καβάδκια ν΄ανεφάνη!
Ο λόος εν ετέλειωσεν τζι η συντισσιά που λάλεν,
τζιαί νάσου τζιαί τον αρματωλόν του κάμπου τζι ανεφαίνει
φτερνιστηρκάν του μαύρου του, στην βρύσιν τζιαί πααίννει,
στέκεται, δκιαλοΐζεται πως να την σσαιρετίση:
- Γειά σου, καρέττα του ρηγός, με μυρωδκιές γεμάτη,
τζιαί κότσσινη τρανταφυλλιά του Γεροσολυμάτου.
Τζι κόρη, που ' τουν βρένιμη, βρένιμα πολοήθην ,
επολοήθην τζι είπεν του, τζιαί λέει τζιαί λαλεί του:
«καλώς ήρτες αρματωλέ, καλώς ήρτες, αφέντη»,
τζι εμύριζεν το στόμαν της, σαν τους αθθούς στα δέντρη.
- Σύρε νερόν του μαύρου μου, κόρη να τον ποτίσης.
Σαράντα σίκλες έσυρεν , εν του ψηλώννει πάνω,
τζιαί στες σαράντα τέσσερεις η κόρ΄αναστενάζει.
Τζι επολοήθην τζι είπεν της τζιαί λέει τζιαί λαλεί της:
- Ίντα ΄σσιεις, ίντα ΄μ ' πόπαθες, κόρη, τζ' αναστενάζεις;
Κόρη λυπάσαι το νερόν, όξα τον κόπον θέλεις,
αν θέλης τζιαί τον κόπον σου, εγιώ να τον πληρώσω.
- Μήτε λυπούμαι το νερόν, μήτε τον κόπον θέλω,
άντραν έχω στην ξενιθκειάν τζι έκαμεν δέκα γρόνους,
ακόμα τρεις τον καρτερώ, τζιαί τρεις τον αποφέρνω.
- Τζιαί πε μου τα σημάδκια του, πέρκιμου τον ηξεύρω.
- Μακρύς, πλατύς τα στήθη του, όπως την αφεγκιά σου,
τζ΄έκλωθεν το μουστάτζιν του τζ΄επήαιννε στα ' φκιά του
να σ΄έλειπεν η στολισσιά, ελάλουν είσαι τζείνος!
- Κόρη τζείνος επέθανεν, κόρη, τζείνος ετάφην,
τζι εξώδκιασα τζι εθάψαν τον εγιώ που το πουντζίν μου
λλίον παννίν του δάνεισα, τζι ήρτα να μου το δώκης,
λλίον τζερίν του δάνεισα, τζι ήρτα να μου το δώκης
τζι έναν φιλίν του δάνεισα, τζι ήρτα να μου το δώκης.
- Τζιαί αν του δάνεισες παννίν, παίδκιο, να σου το δώκω,
τζιαί αν του δάνεισες τζερί, παίδκιο, να σου το δώκω
τζιαί αν του δάνεισες φιλίν, λάμνε να σου το δώκη.
Ελάμνισεν η λυερή τζιαί πάει τον οδόν της,
ελάμνησεν τζ΄αρματωλός τζιαί πάει ταπισόν της.
Βάλλει τον λίθον βάδωμαν, τον μόλυβον μαντάλιν,
τζι έξι οκκάες σίερον βάλλει το ρωμανίσιν.
- Άννοιξε, μάνα μ ' άννοιξε, τζι εγιώ ΄μαι ο καλός σου,
τζι εγιώ είμαι ο άντρας σου, ο μονοστέφανός σου.
-Πέ μου σημάδκια του λιακού ν΄αννοίξω, νά ΄ρτης έσσω.
-Τζυρά μου στην αυλούλαν σου έσσιεις γλυτζιάν μηλούλλαν,
κάμνει τα μήλα κότσσινα, ανάρκα τζιαί μιάλα.
- Τζείνον οι βάγιες ξέρουν το, είδαν το τζι είπαν σου το,
πε μου σημάδκια του σπιτιού, η πόρτα να σ΄ανοίξη.
- Μέσα στην μέσην του σπιτιού έσσ΄αρκυρήν καντήλαν,
φέγγει σου τζιαί στολίζεσαι τζιαί πας στην εκκλησίαν.
- Τζείνον οι βάγιες είδαν το, ξέρουν το τζι είπαν σου το,
πε μου σημάδκια κλιναρκού, η πόρτα να σ΄αννοίξη.
- Τζυρά μου στο κλινάρι σου ο ήλιος ανατέλλει,
τζι εις το καμαροβρύδιν σου γέρνει τζιαί βασιλεύκει.
Τζείνον οι βάγιες ξέρουν το, είδαν το, τζι είπαν σου το,
πέ μου σημάδκια του κορμιού, ν΄αννοίξω, να ΄ρτης έσσω.
- Έσσιεις ελλιάν πάσ΄στο βυζίν, ελλιάν στην αμασκάλην,
τζιαί στο ποτζοίλιν το κρυφόν έσσιεις γρουσήν μαλούλλαν.
- Γλήορα βάγιες, γλόορα, στρώσετετο κλινάριν,
βάρτε τον μούσκον πάπλωμαν, τον ξυλαλάν κρεβάτιν,
τζιαί δκυό μούττες βασιλιτζιάν βάρτε στην μαγουλούκαν.
Καλώς ήρτεν ο άντρας μου, η πόρτα ας αννοίξη!
Διπλόν, τριπλόν τ ' αππήιν της τζ ΄επήεν τζ' άννοιξεν του.

Φρούρει, σκέπε και φύλαττε : Τρία Κύπρια Άσματα προς την Αγία Σκέπη της Θεοτόκου

2009-10-01T04:53:00.000-07:00

Έλθε ω Νύμφη

Δεύρο καλή, δεύρο αγνή,
έλθε, ω νύμφη ωραία,
σεμνή, άνθος χαρίτων,
κρίνον αγρών μύρου,
γλυκεία και ευώδης πνοή,
ανθοστεφής αμυδγαλή,
έθλε, ω νύμφη, εν μέσω ημών.

Κύπριον Άσμα
Σαλαμιού 1960

Βασίλισσα του Κόσμου

Βασίλισσα του Κόσμου, Δέσποινα τ΄ουρανού,
μυριοχαριτωμένη,
Παρθέν' εύλογημένη, μητέρα του Θεού,
μη μας εγκαταλείψης, μήτερ Παρθέν' αγνή,
εγκαταλειμμένα
ως και απορημένα, μάνα μας ποθητή.
Ω βρύσις ευσπλαγχνίας, ω χάριτος πηγή,
εσ΄είσαι η χαρά μας
και η παρηγοριά μας, ελπίς παντοτινή.
Προστάτις Ορθοδόξων, των ορφανών, πτωχών,
πάντων των θλιβομένων
και καταπληγωμένων πιστών Χριστιανών.
Μη μας αλησμονήσης στα πέρατα της γης,
ιδέ τους στεναγμούς μας,
τους πόνους κι οδυρμούς μας, για να μας λυπηθής.
Ω σπλαγχική, που είσαι μητέρ μας Παναγία,
τραυμάτων σώματός μας,
μολυσμών του νοός μας, είσαι παρηγοριά.
Ω μάνα, γλυκιά μάνα, μάνα ευσπλαγχική,
ημών των πικραμμένων,
των μετανοημένων, σπλαγχίστου την ψυχήν,
πολύτιμον ψυχήν μας, αθάνατον ψυχήν,
μητέρ μου, μας λυτρώσης,
Ταρτάρ ελευθερώσης, κολάσεως δεινής.
Τα εύσπλαγχνα σου μάτια στρέψον δε προς ημάς,
ιδέ, βοηθησέ μας,
τρέξε και σκέπασέ μας, τα ξένα κι ορφανά.
Πτωχά κι απορημένα, ξένα και ορφανά,
πρόφθασον να μας σώσεις,
παθών ελευθερώσης, γλυκιά μας Παναγιά.
Και όταν η ψυχή μας απ΄το κορμί μας βγή,
δειξόν μας τον υιόν σου,
τον λυτρωτήν του κόσμου, δόξαν αληθινήν.
Κι εν ώρα του θανάτου, φρικτή και φοβερά,
μητέρ μου, λύτρωσέ μας
και ελευθέρωσέ μας στιγμή τ΄οδυνηρά.
Και κράξον τότε όλους μαζί στον ουρανόν,
για να δοξολογούμεν,
και να τον προσκυνούμεν, μαζίν σου τον Θεόν.
Μετά ψυχής ζεούσης, χαράς μας της καρδιάς,
γονυκλινώς να υμνούμεν,
και να σε προσκυνούμεν, Αγία μας Τριάς.
Δεόμεθα σου, μήτερ, Κόρη, Παρθέν' αγνή,
πόθον μας εκπληρώσης,
μαρτύριον μας δώσης, Κυρία μου σεμνή.

Κύπριον Άσμα
Αιγιαλούσα 1963

Τριάς ω Παναγία μου

Τριάς ω Παναγία μου, τρισυπόστατε αγία,
πιστόν και Ορθόδοξον λαόν σου κι Εκκλησίαν
φρούρει σκέπε και φύλαττε, πάντας τους ορθοδόξους,
τα τέκνα σου αγαπητά, φώτισον κακοδόξους.
Τους αδελφούς μας φύλαξον ατρώτους, ω Θεέ μου,
Τριάς ω Παναγία μου, Πάτερ και πλαστουργέ μου.
Πάντα προς το συμφέρον μας ψυχής μας υποδείξης,
και προς την σωτηρίαν μας ευθείαν οδόν δείξης.
Δεόμεθα ενίσχυσον να καταπολεμήσουν,
Ορθόδοξοι σχηματικούς, τελείως τους νικήσουν
να θριαμβεύση πάλιν μεν Ορθόδοξος Εκκλησία,
και εν όλω κόσμω κηρυχθή πίστις μας η αγία.
Ευχόμεθα δε άπαντες Ορθόδοξοι εμβώμεν,
εις την Κωνσταντινούπολιν, όπως λειτουργηθώμεν
Ορθόδοξοι Χριστιανοί, όπως δοξολογήσουν,
Παναγίαν Τριάδαν μας, ίνα δοξολογήσουν
και πάντες στην πατρίδα μας Παράδεισον κερδίσουν,
και εν ουρανοίς δ΄άπαντες, ίνα δοξολογήσουν
διά πανάγνων πρεσβειών μητρός μας Παναγίας,
όπως και συμμεθέξωμεν δικαίων της χορείας
εκ των παγίδων των εχθρών να μας ελευθερώσης,
κόσμου, σαρκός, διαβόλου τε άπαντας να μας σώσης
πρεσβειών πάντων αγίων μας, προφητών και αποστόλων,
δικαίων τε πετριαρχών, μαρτύρων, οσίων όλων
και οις κρίμασιν επίστασαι, Θεέ μου, να μας σώσης,
της δεξιάς σου στάσεως να μας καταξιώσης.
Γένετο, Παναγία μου, πόθοι μας πληρωθώσιν,
αι ταπειναί δεήσεις μας ίνα εισακουσθώσιν
ως δέομαι των πρεσβειών Προδρόμου κι αποστόλων,
ιεραρχών, μαρτύρων μας, Δέσποιν' αγίων σου όλων.

Κύπριον Άσμα
Αιγιαλούσα 1963

Ο Αθανάσιος Λερούνης και οι απογόνοι του Μέγα Αλέξανδρου - Athanasios Lerounis and the descendants of Alexander the Great

2009-09-28T09:18:00.000-07:00

Η " παραμελημένη" κοινότητα των Καλάς στο Πακιστάν απειλεί να μεταναστεύσει λόγο απάθειας της κυβέρνησης

ΠΕΣΑΒΑΡ - Η κοινότητα των Καλάς, η οποία αισθάνεται εντελώς ξένη στη χώρα, έχει απειλήσει να εγκαταλείψει το Πακιστάν, εάν η κυβέρνηση αδυνατίσει να λάβει σοβαρά μέτρα κατά των απαγωγέων του έλληνα κοινωνικού λειτουργού, Θανάση Λερούνη.
"Εάν η κυβέρνηση δεν λάβει καμία σοβαρή ενέργεια, θα αφήσουμε το Πακιστάν και θα πάμε σε κάποια άλλη χώρα, μια κίνηση η οποία θα φέρει κακό όνομα στο Πακιστάν", αναφέρεται ότι είπε στη Daily Times ο Ταλέμ Χαν, μέλος της κοινότητας των Καλάς. Απευθυνόμενοι σε συνέντευξη Τύπου στο Peshawar Press Club, Καλάς κάτοικοι είπαν ότι ο έλληνας κοινωνικός λειτουργός είχε υπηρετήσει την κοινότητα τους τα τελευταία 20 χρόνια και όλοι πρέπει να καταβάλουν προσπάθειες για να τον ελευθερώσουν.
«Οι άνθρωποι στην κοιλάδα των Καλάς φοβούνται και αισθάνονται ανασφάλεια και η αναταραχή αυξάνεται λόγω της απαγωγής του έλληνα κοινωνικού λειτουργού», είπε ο Χαν. Η κοινότητα των Καλάς έχει ζητήσει από τον στρατό την ανάπτυξη στρατευμάτων στις περιοχές των Καλάς, Μπουμπουρέτ, Μπιρίρ, και Ρουμπούρ.
Μια γυναίκα Καλάς είπε ότι η κυβέρνηση είχε αγνοήσει ανέκαθεν τη περιοχή των Καλάς και τους κατοίκους της και δεν τους παρέχει εκπαίδευση, σχολεία, νοσοκομεία και οικονομική βοήθεια. "Το Πακιστάν δεν έχει κάνει τίποτα για εμάς. Θα μεταναστεύσουμε", είπε.

Πηγή εδώ

Τα τελευταία νέα για τον Αθανάσιο Λερούνη

Η δεύτερη αντιπροσωπεία από το Τσιτράλ με επικεφαλής τον Abdul Majid (πρώην Nazim) έφυγε για την επαρχία Νουριστάν του Αφγανιστάν για να ξεκινήσει το δεύτερο γύρο των συνομιλιών για την απελευθέρωση του καθηγητή Αθανάσιου Λερούνη, ο οποίος απήχθη στις 8 Σεπτεμβίου. Ο Abdul Majeed, πρώην συντεχνιακός σύμβουλος ή Nazim ήταν επικεφαλής κατά την προηγούμενη αντιπροσωπεία και ήταν ο άνθρωπος που είχε τη δυνατότητα να συναντήσει προσωπικά τον Αθανασίο. Οι (Ταλιμπάν) μαχητές είχαν ζητήσει 2 εκατομμύρια δολάρια λύτρα και την απελευθέρωση τριών σημαντικών αρχηγών των Ταλιμπάν. Πηγές των Καλάς επιβεβαίωσαν την αναχώρηση της διαπραγματευτικής ομάδας, αλλά δεν έδωσαν λεπτομέρειες σχετικά για τα αιτήματα από του απαγωγείς. Η κοινότητα των Καλάς στην κοιλάδα Μπουμπουρέτ είχε ορκιστεί να ξεκινήσει ειρηνικό κίνημα διαμαρτυρίας μετά το Πάσχα των μουσουλμάνων για την ασφαλή επιστροφή του καθηγητή Αθανάσιου. Αλλά τώρα απειλούνται να μην διαμαρτυρηθούν λόγο ασφάλειας για τη ζωή τους ως μικρός μη μουσουλμανικός αυτόχθονας πληθυσμός στο Πακιστάν.

Καταχωρήθηκε πριν 1 ημέρα, 6 ώρες εδώ

Ανασήκωση των Καλάς

"Εμείς ο αυτόχθονας λαός των Καλάς, στη κοιλάδα των Καλάς του Ινδικού Καυκάσου, στο Τσιτράλ του Πακιστάν νιώθουμε σοκαρισμένοι, απειλούμενοι και θρηνούμε βαθιά για την ξαφνική επίθεση ενόπλων στην κοιλάδα μας Μπουμπουρέτ και την απαγωγή του έλληνα αδελφού μας Αθανάσιου Λερούνη. Εμείς καταδικάζουμε σθεναρά & διαμαρτυρόμαστε για την αδιάκριτη θανάτωση του αδελφού μας από το Τσιτράλ, και την απαγωγή του κυρίου Λερούνη καθώς και για τα βασανιστήρια που υπέστη ο Kalashaman. Απαιτούμε από την κυβέρνηση του Πακιστάν να λάβει όλα τα μέτρα και μέσα που απαιτούνται για την άμεση απελευθέρωσή του και την προστασία του λαού των Καλάς ".

Πηγή εδώ

Pak’s ‘neglected’ Kalash community threatens to migrate over govt apathy

PESHAWAR - The Kalash community, which feels completely alienated in the country, has threatened to leave Pakistan if the government fails to take serious action against the kidnappers of Greek social worker, Athanasee Laironaise.
“If the government doesn’t take any serious action, we will leave Pakistan and go to some other country, a move which would bring bad name to Pakistan,” the Daily Times quoted Taleem Khan of Kalash community, as saying.
Addressing a press conference at Peshawar Press Club, Kalash residents said the Greek social worker had been serving the community for the past 20 years and all efforts should be made to recover him.
“People in the Kalash valleys are frightened and feel insecure and unrest is growing due to the kidnapping of the Greek social worker,” Khan said.
The community has demanded deployment of army troops in the areas of Bamborait, Birir and Rambore.
A Kalash woman said the government had always ignored Kalash and its residents and was not providing them any education, health faculties and financial assistance.
“Pakistan has done nothing for us. We’ll migrate,” she said.

Source here

The lastest news on Athanasios Lerounis

The second delegation from Chitral headed by Abdul Majid (former Nazim) has left for Nuristan province of Afghanistan to begin second round of talks to recover Teacher Athanasios Lerounis, who was kidnapped on 8th sept. Abdul Majeed, a former union council nazim, headed the previous delegation and was the person who was allowed to meet Athanassios in person. The militants had demanded $2 million ransom and release of three important Taliban leaders. Kalasha sources confirmed the departure of the negotiating team but did not give any details about the demands made by the kidnappers. The Kalash people in Mumuret Valley had vowed to launch peaceful protest movement after Eid for the safe recovery of Professor Athanasios. But now they are threatened not to do protests amid security for their own lives as small non-Muslim indigenous people in Pakistan.

Posted 1 day, 6 hours ago here

Kalash Announcement

“We the Kalasha Indigenous People of Kalasha Valleys Hindu Kush, Chitral Pakistan are Shocked, Threatened and Deeply grieved by sudden armed attack in our valley Mumuret and KIDNAP of our Greek Brother Athanasious Lerounis. We strongly Condemn & Protest indiscriminate Killing of Chitrari Brother, Abduction of Mr.Lerounis and Torture of Kalashaman. We demand Government of Pakistan to all take measures and means necessary for his immediate RELEASE and PROTECTION of Kalasha People”

Source here

28η Σεπτεμβρίου:Εύρεσις Ιερών Λειψάνων Αγίου Νεοφύτου του Εγκλείστου - September 28:The Finding of the Sacred Remains of Saint Neophytos the Recluse

2009-09-27T15:29:00.000-07:00

Των Λευκάρων το κλέος και Κυπρίων το καύχημα, μονής Εγκλείστρας πολιούχε, Θεοφόρε Πάτερ ημών Νεόφυτε, νηστεία, αγρυπνία, προσευχή και έγκλειστος εν άντρω καρτερών, θείαν χάριν εκομίσω, ην πιστοίς νυν παρέχει θήκη λειψάνων σου, Δόξα τω ταύτην βραβεύσαντι ημίν, δόξα τω σε δοξάσαντι δόξα τω χορηγούντι δια σου πάσιν ιάματα.

Απολυτίκιον Αγίου Νεοφύτου του Έγκλειστου.

«Να μελετάτε εγκαίρως τας κατηχήσεις. Να γνωρίζετε καιρόν νηστείας και καιρόν ύπνου και εγρηγόρσεως, καιρόν ανέσεως και εργασίας. Να αποφεύγετε διχονοίας, φθόνους, έριδας και ζήλους πονηρούς. Να μισήσετε την φιλαργυρίαν και την γαστριμαργίαν, και προ πάντος να ζήσετε βίον καθαρόν, και να έχετε εις την ψυχήν σας την αγάπην, η οποία είναι το ολόχρυσο κλειδί που κλείει έξω τον εχθρόν μας τον διάβολον» .

Παραγγελιές Αγίου Νεοφύτου Εγκλείστου

«Study catechism in advance. Know when is time to fast and know when is time to sleep and time to be alert, when is time for comfort and time for working. Avoid discord, envy, conflict and evil zeal. Learn to hate the love of money and food, and above all learn to live a clean life, and keep love in your souls, which is the golden key that locks out our enemy, the devil».

Advice by Saint Neophytos the Recluse

Ο Άγιος Νεόφυτος ο Έγκλειστος - Saint Neophytos the Recluse

2009-09-27T07:25:00.000-07:00

Ο Άγιος πατέρας μας Νεόφυτος γεννήθηκε στην όμορφη κωμόπολη των Λευκάρων της Κύπρου το έτος 1134. Οι γονείς του Αθανάσιος και Ευδοξία είχαν οκτώ παιδιά και ασχολούνταν με τη γεωργία και την κτηνοτροφία για να τα θρέψουν. Μαζί τους δούλευε κι ο Νεόφυτος μέχρι τα δεκαοκτώ του χρόνια. Και φυσικά δεν είχε πάει σχολείο και δε γνώριζε καθόλου να γράφει και να διαβάζει.
Μόνο τα τροπάρια της εκκλησίας γνώριζε από έξω, γιατί αγαπούσε πολύ την Εκκλησία και ανελλιπώς παρακολουθούσε τις ακολουθίες της. Μάλιστα τέτοιος πόθος γλυκύς άναψε μέσα του κι έρωτας κρυφός για τα θεϊκά πράγματα, που σαν να αρραβωνιάστηκε η καρδιά του μυστικά με τον Θεό.
Οι γονείς του όμως και οι λοιποί συγγενείς του μη γνωρίζοντας και μη καταλαβαίνοντας την απόλυτη αγάπη του Νεοφύτου για τον Θεό, τον αρραβώνιασαν με μια κοπέλα. Αυτός πολύ προβληματίστηκε για το τι έπρεπε να κάμει. Στο τέλος, ενώ πλησίαζαν οι ετοιμασίες για τον γάμο έφυγε κρυφά μια νύχτα και πήγε στο Μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, στον Κουτσοβέντη.
Εκεί έγινε μοναχός κι επειδή ήταν τελείως αγράμματος, τον έστειλε ο ηγούμενος να καλλιεργεί και να περιποιείται τα αμπέλια της μονής. Είχε όμως τέτοιο πόθο να διαβάσει την Αγία Γραφή, τα εκκλησιαστικά βιβλία, τους βίους και τους λόγους των Αγίων πατέρων, που όσο ελεύθερο χρόνο είχε, προσπαθούσε να μάθει μόνος του να διαβάζει. Πραγματικά, στα πέντε χρόνια που κάθισε σε αυτό το διακόνημα, έμαθε να διαβάζει και να γράφει. Μάλιστα το βιβλίο των ψαλμών το έμαθε να το απαγγέλλει από έξω. Βλέποντας τη θαυμαστή πρόοδο του, ο ηγούμενος τον έβαλε να υπηρετεί στην εκκλησία.
Μετά δύο χρόνια θέλησε να πάει για προσκύνημα στους Αγίους Τόπους. Εκεί περιπλανήθηκε γι αρκετούς μήνες ψάχνοντας να βρει κάποιον φωτισμένο ασκητή και πνευματικό πατέρα για να μείνει κοντά του. Όσο κι αν έψαξε δεν βρήκε αυτό που ήθελε και απογοητευμένος γύρισε στο μοναστήρι του. Δεν έμεινε όμως εκεί για πολύ. Είχε ακούσει πως στο όρος Λάτρος της Μικράς Ασίας υπήρχαν ασκητές κι έβαλε στο νου του να πάει προς αναζήτησή τους . Περπάτησε ίσαμε το λιμάνι της Πάφου κι έψαξε για καράβι που να πηγαίνει στην Μικρά Ασία. Εκεί τον πήραν για ύποπτο και τον συνέλαβαν. Του πήραν τα δύο νομίσματα που κρατούσε για τα ναύλα του και τον φυλάκισαν.
Την επόμενη μέρα κάποιοι ευσεβείς ανθρώποι άκουσαν πως συνέλαβαν ένα μοναχό κι έτρεξαν στους άρχοντες της πόλης και πέτυχαν την αποφυλάκισή του. Αυτός και μετά την απελευθέρωση ήταν πολύ στεναχωρημένος, δεν ήξερε πια τι να κάμει.
Απομακρύνθηκε από το λιμάνι κι έπειτα από την πόλη, και πήρε περίλυπος ένα μονοπάτι, ύστερα ανέβηκε σε απόκρημνη πλαγιά κι έφτασε σε ένα δύσβατο από τη βλάστησε τόπο. Εκεί βρήκε μια σπηλιά πλησίον πηγής νερού κι έμεινε το βράδυ.
Την επόμενη μέρα είπε : " αυτό είναι φαίνεται το θέλημα του Θεού για μένα". Κι άρχισε δουλειά. Καθάρισε τον τόπο κι ελάξευσε με κόπο το σπήλαιο. Έφτιαξε σιγά- σιγά ένα κελλάκι για να μένει. Αυτό το ονόμασε Εγκλείστρα, γιατί στο εξής ο Άγιος Νεόφυτος έμενε έγκλειστος σε αυτό το χώρο.
Σύντομα διαπίστωσαν την παρουσία του οι κάτοικοι της περιοχής κι έρχονταν να τον δουν, μάλιστα κάποιοι επέμεναν να γίνουν μαθητές του. Αυτός, επειδή αγαπούσε την ησυχία, δεν δεχόταν κανένα. Σε λίγα χρόνια όμως ο επίσκοπος Πάφου, Βασίλειος Κίνναμος, τον χειροτόνησε ιερέα και του 'έδωσε κι ένα μαθητή. Σιγά- σιγά οι μαθητές έγιναν δέκα κι έπειτα περισσότεροι. Έτσι έγινε ένα μοναστηράκι μέσα στη βραχώδη πλευρά του βουνού.
Τότε ο Άγιος έγραψε την λεγόμενη Τυπική Διαθήκη, δηλαδή τους κανονισμούς για την λειτουργία της μονής. Έπειτα, στην προσπάθειά του να διδάξει τους μαθητές του και τον λαό, άρχισε να γράφει πανηγυρικούς κι εγκωμιαστικούς λόγους, που διαβάζονταν στις εορτές και στις μνήμες των Αγίων. Έγραψε επίσης ερμηνείες και αναλύσεις στους Ψαλμούς, στο Άσμα Ασμάτων και σε άλλα βιβλία της Αγίας Γραφής. Έγραψε κι άλλα πολλά βιβλία κι επιστολές για ωφέλεια των μαθητών του, μοναχών και λαϊκών. Ακόμα έφερε τον ιερογράφο Θεόδωρο Αψευδή από την Κωνσταντινούπολη, ο οποίος τοιχογράφησε την εκκλησία και την Εγκλείστρα, όπως του υπέδειξε ο Άγιος. Ήθελε όχι μόνο από τους λόγους μα κι από τις εικόνες να διδάσκονται οι εκκλησιαζόμενοι την πίστη.
Πραγματικά ίσαμε σήμερα διδάσκεται και ωφελείται όποιος θέλει, τόσο από τα εμπνευσμένα βιβλία που έγραψε , όσο κι από τις θαυμάσιες ζωγραφιές που ιστόρησε, μα και από την όλη ομορφιά της Εγκλείστρας του και του τάφου του ακόμη. Γιατί από τον πρώτο χρόνο που κατοίκησε εκεί, λάξευσε και τον τάφο του. Μάλιστα μέσα στον τάφο έκαμε ζωγραφιές της παναγίας, της Σταύρωσης και της Ανάστασης του Χριστού. Και στεκόταν λένε προστά στον τάφο κι έλεγε : " Νεόφυτε, κι αν ακόμα κερδίσεις τον κόσμον όλο, το μόνο δικό σου πράγμα θα είναι αυτός ο τάφος".
Όταν αισθάνθηκε ότι φτάνει το τέλος του, παράγγειλε στους μαθητές του, μετά τον θάνατο και ενταφιασμό του, να κτίσουν το άνοιγμα ώστε να μη φαίνεται ότι υπάρχει εκεί τάφος.
Έτσι κι έγινε. Αφού ασθένησε, νουθέτησε κι ευλόγησε τους μαθητές του, και κοιμήθηκε ειρηνικά στις 12 του Απρίλη του 1219. Οι μοναχοί με θρήνους ενταφίασαν τον δάσκαλό τους κι έκτισαν τον τάφο όπως τους είπε. Με τα χρόνια ξεχάστηκε που ακριβώς ήταν ο τάφος του Αγίου και τελικά εθεωρείτο χαμένος.
Πολλά χρόνια αργότερα, στις 28 Σεπτεμβρίου του1750, ένας μοναχός έψαχνε για θησαυρό κτυπώντας τους τοίχους της Εγκλείστρας. Εκεί που βρήκε κούφιο τον τοίχο, έσκαψε κι αντίκρισε με έκπληξη και τρόμο το ιερό λείψανο του Αγίου. Αμέσως φώναξε τον ηγούμενο, συνάχτηκε η αδελφότητα, ήρθε ο αρχιεπίσκοπος Φιλόθεος, όλος ο κλήρος και ο λαός του τόπου και προσκύνησε με ευλάβεια, με χαρά τον Άγιο. Μεγαλύτερος θησαυρός δεν θα μπορούσε να υπάρχει για όλους και για τον τόπο. Έγινε μεγάλη πανήγυρις και θαύματα από τότε μέχρι σήμερα γίνονται πολλά. Η μνήμη του θανάτου του Αγίου Νεοφύτου ετελείτο την 12ην Απριλίου, ημέραν του θανάτου του, όμως αργότερα μετετέθη στις 24 Ιανουαρίου για να μη συμπίπτει με την Μεγάλην Τεσσαρακοστή. Εορτάζουμε την μνήμη του Αγίου επίσης και στις 28 Σεπτεμβρίου που είναι και η μεγαλύτερη εορτή που γίνεται εις μνήμη του από τις δύο.

Από το βιβλίο "ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ", του Χαράλαμπου Επαμεινώνδα.

Our Holy Father Saint Neophytos was born in the beautiful town of Lefkara of Cyprus in the year 1134. His parents Athanasios and Eudoxia had eight children and worked in agriculture and livestock in order to the feed them. Neophytos worked along with them until he was eighteen years old. And of course, he did not go to school and did not know how to write and read.

He only knew the hymns of the Church and he knew them by heart, because he loved the Church and was always present during church services. Indeed such a sweet desire lit in his heart and a hidden love for divine things, that it was as if his heart had married God in secret.

However, his parents, and other relatives, without knowing nor understanding the absolute love that Neophytos had for God, engaged him with a girl. With this development, Neophytos sat and thought very deeply about what had to do. At the end, while the preparations for his wedding were approaching , he left secretly one night and went to the monastery of Saint John Chrisostomos, in Koutsoventis.

There he became a monk and because he was completely illiterate, the abbot sent him to cultivate and take care of the vineyards of the monastery. But he had such a great desire to read the Bible, the Church books, the lives and the writings of the Holy Fathers, that he tried to learn how to read and write by himself as much as he could during his free time. Indeed, in the five years that he spend doing this task, he learned to read and write. In fact he learned to recite The Book of Psalms by heart. Seeing his wonderful progress, the abbot send him to serve in the church.

After two years he wanted to go on a pilgrimage to the Holy Land. There, he wandered for several months looking to find an enlightened ascetic and spiritual father in order to stay with him. Even though he searched hard, he could not find what he wanted and disappointed, he came back to his monastery. However, he did not stay there long. He had heard that there were ascetics living at Mount Latros of Asia Minor and he put it in his mind to go there and search for them. He walked to the harbor of Paphos and searched for a boat to go to Asia Minor. While there, the authorities took him for a suspect and arrested him. They also took away the only two coins he had on him for the fare, and imprisoned him.

The next day some pious people heard that a monk was arrested and ran to the rulers of the city and obtained his release. Neophytos, was very upset even after his release, and did not know what to do anymore.

He departed from the port, then the city, and feeling sorrow he took a took a path, then climbed a steep slope and reached a very isolated place full of vegetation. There, he found a cave near a spring of water and stayed the night.

The next day he said: "This appears to be God's will for me." And began work. He cleaned up the place and with much labour he carved out a cave. Bit by bit he made a cell for him to stay in. He named this cell "enkleistra'' which means reclusive because Saint Neophytos lived as a recluse in this place.

Soon the local residents found out about his presence in the area and came to see him, some even insisted to become his students. However, because he loved peace and quiet, he did not accept anybody. In a few years the bishop of Paphos, Vassilios Kinnamos, ordained him a priest and also gave him a student. Gradually, the students became ten, then more. Thus, a small monastery was created in the rocky side of the mountain.

At this time, the Saint wrote the so-called Standard Testament, meaning the regulations for the operation of the monastery. Then, in an effort to teach his students and the people, he began to write panigiric and praise writings which were read during the celebration holidays and memory days of different Saints. He also wrote interpretations and analysis of the Psalms, the Song of Solomon and other books of the Bible. He wrote many books and other letters for benefit of his students, both monks and laymen. He even brought the religious painter, Theodoros Apsevdis from Constantinople, who frescoed the church and the Enkleistra, as indicated by the Saint. He wanted not only words but also from images to teach the faith to the church attendants.

Indeed, until this day, one can learn and benefit by both the inspired books he wrote, as well as the wonderful paintings, but also from the whole beauty of the Enkleistra, and even his tomb. Because from the first year he resided there, he also carved out his tomb. Indeed, he even painted his tomb with paintings of the Virgin Mary, the Crucifixion and the Resurrection of Christ. And they say that he used to stand in front of the tomb and say: "Neophytos, even if you win the whole world, the only thing which is really yours is this tomb''.

When he felt that the end of his live was approaching, he advised his students that after his death and burial, to build in the opening so as not to appear that there is a tomb. That's what happened. After he fell ill, he gave his advices and blessings to his students, and slept peacefully on April 12, 1219. The monks buried their teacher with lamentations and built in the tomb as told. Over the years, it was forgotten as to exactly were the tomb of the saint was, and finally it was considered to be lost.

Many years later, on September 28, 1750, a monk searching for treasure was beating on the walls of the Enkleistra. There, he found a hollow wall, and after digging it he saw with surprise and horror the holy relics of the Saint. Immediately he called the abbot, the brotherhood made a meeting, and the Archbishop of Cyprus Philotheus came as well as all the clergy and the local people, bowed in reverence, and happiness and kissed the relics of the Saint. A greater treasure could not have been found for everyone and for Cyprus. A great Feast took places as are great his miracles since then and until today. The memory of the death of Saint Neophytos used to take place on the 12th of April, the day of his death, but later it was transferred to the 24th of January in order not to coincide with the Great Lent. We also celebrate the memory of the Saint on the 28th of September which is the biggest festival in his memory of the two.

From the book "FOR THE LOVE OF CHRIST", by Charalambos Epaminondas.

Translated from Greek by Noctoc

Ο Μεγαλέξανδρος της γνώσης - The Alexander the Great of Knowledge

2009-09-26T14:14:00.000-07:00

Συνήλθε εκτάκτως το συμβούλιο των γερόντων της φυλής Καλάς. Οι γυναίκες το τελευταίο δεκαήμερο βρίσκονται σε διαρκείς διαδηλώσεις, για την απελευθέρωση του Έλληνα δασκάλου Θανάση Λερούνη. Οι Ταλιμπάν κήρυξαν τον πόλεμο στους Καλάς κι ουσιαστικά στην κουλτούρα και την κληρονομιά αυτής της φυλής-απογόνου του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ακαταλαβίστικος ο πρόλογος. Περισσότερο περιπλεγμένα τα πράγματα για εκείνους που ομφαλοσκοπούν και δεν ξανοίγονται απ' τα όρια της υπο-χρεωμένης καθημερινότητάς τους.
Λοιπόν, ο δάσκαλος Θανάσης Λερούνης είναι ένας 55χρονος εθελοντής που από το 1994 βρέθηκε στην παραμεθόρια περιοχή του βορειοδυτικού Πακιστάν-Αφγανιστάν. Από τότε που επισκέφτηκε την οροσειρά του ινδικού Καυκάσου αφιέρωσε τη ζωή του στη φυλή των Καλάς, που ζει σε υψόμετρο 2.500 μέτρων. "Η ζωή εδώ είναι σαν παραμύθι. Ζούμε μέσα στο θρύλο. Δεν μπορώ να πω με βεβαιότητα πού η ιστορία σταματά και αρχίζει το παραμύθι. Ούτε πού συναντιόνται. Οι μνήμες μας τριγυρνούν στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Νοιώθεις πως αναδύεται από παντού σ' αυτόν τον τόπο. Δεν φαντάζομαι πλέον τον εαυτό μου μακριά απ' τους ανθρώπους εδώ που με έχουν και τους έχω ανάγκη. Δεν φαντάζομαι τον χρόνο μου να σπαταλιέται σε κάτι άλλο. Ανήκω στην οικογένειά τους. Έχουμε δεσμούς αίματος". Ο δάσκαλος για 15 τώρα χρόνια παρέμεινε πιστός στον χώρο επιλογής του, στις διαθέσεις και την προσφορά του. Το έργο του Θανάση αξιοθαύμαστο. Μαζί με μέλη της οργάνωσης "Έλληνες εθελοντές" κατασκεύασαν σχολείο, σταθμό πρώτων βοηθειών, σπίτια μητρότητας, δεξαμενές πόσιμου νερού και συστήματα ύδρευσης, εθνολογικό λαογραφικό μουσείο, βιβλιοθήκη κι αίθουσες σεμιναρίων για παραδοσιακά και τεχνικά επαγγέλματα. Οι εθελοντές δούλεψαν και για τις δύο μειονότητες στην περιοχή, την καλασική και την μουσουλμανική. Χάρη στον Έλληνα δάσκαλο εθελοντή εξασφαλίστηκαν πάνω από 2,5 εκατομμύρια στερλίνες για να στηθεί η αναγκαία ζωτική και η απαραίτητη πολιτιστική υποδομή στην περιοχή. Αυτή ακριβώς η αφοσίωση του Λερούνη στην διατήρηση της κληρονομιάς των Καλάς ερέθισε τους Ταλιμπάν για να "κηρύξουν τον πόλεμο" στην αναβίωση ενός πολιτισμού. Με την απαγωγή του Έλληνα δασκάλου. Την Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου μια ομάδα πολυάριθμων μασκοφόρων μπήκε στο πολιτιστικό κέντρο της πόλης Καλασαντούρ κι απήγαγαν τον Λερούνη ύστερα από άγριο ξυλοδαρμό των φρουρών και του ίδιου. Ο προσωπικός συνοδός-φρουρός του Λερούνη ξεψύχησε από το ξύλο. Στη συνέχεια οι μασκοφόροι απήγαγαν τον δάσκαλο και τον πέρασαν, όπως εκτιμάται, στην κοντινή κοιλάδα του Νουριστάν, επαρχίας του Αφγανιστάν. Εκεί πλέον είναι στραμμένα τα βουρκωμένα μάτια όλης της φυλής. Οι γέροντες επιχειρούν να έλθουν σε επαφή με τους απαγωγείς. Μια γενική αναστάτωση ...κυκλοφορεί στα απρόσιτα οροπέδια των Καλάς. Κι αυτές οι φιλήσυχες γυναίκες της φυλής κατέβηκαν από τα βουνά και διαδηλώνουν στην πρωτεύουσα της επαρχίας Τσιτράλ. Μ' ένα σύνθημα.-"Θέλουμε πίσω τον Ατανάσι μας. Τον απόγονο του δικού μας, του δικού σας και του άλλου Μεγαλέξανδρου. Του Μεγαλέξανδρου της γνώσης"

Γιάννης Κωστακόπουλος
pollim@cytanet.com.cy
Κωδικός άρθρου: 898660
ΠΟΛΙΤΗΣ - 26/09/2009, Σελίδα: 12

The council of the Kalash Elders had come together for an urgent meeting. During the past ten days the Kalash women are continuing demonstrations for the liberation of the Greek teacher Thanasis Lerounis. The Taliban have declared war on the Kalash and substantially on the culture and heritage of the people of this tribe who are descendants of Alexander the Great. The introduction must be incomprehensible. Things must be more complicated to understand for those who do not look any farther than their navels and who do not look beyond the boundaries of their compulsory daily lives.
Well, the teacher Thanasis Lerounis is a 55 year old volunteer who has been living in the border region of Northwest Pakistan-Afghanistan from 1994. Since he first visited the Hindu Kush mountain range he devoted his life to the Kalash tribe, which lives at an altitude of 2500 meters. " Life here is like a fairy tale. We live in legend. I can not say with certainty from where history stops and the fairy tale starts. These two don't even meet. Our historical memory make us come across the ancient Greek civilization. This feeling is found everywhere in this place. Now I can not imagine myself away from the Kalash people who need me and I need them. I can not imagine spending my life doing something else. I belong to their family. We have blood ties." The teacher for 15 years now has remained faithful to his choice, to his intentions and giving. The work of Thanassis is admirable. Together with members of the 'Greek volunteers' organization, they have built a school, a first aid station, maternity homes, potable water and water systems, an ethnological folklore museum, a library and seminar rooms for traditional and technical occupations. The volunteers have worked for both minorities in the region, the Kalash and the Muslim. Thanks to this Greek teacher volunteer, over 2.5 million pounds have been collected to set up the necessary vital and essential cultural infrastructure in the region. It is this devotion by Lerounis to maintain the traditions of the Kalash, which stimulated the Taliban to "declare war" on the revival of this culture. They started it with the abduction of the Greek teacher. On Tuesday, September 8th, a group of masked men entered the cultural center of Kalashadur city and abducted Lerounis after a savage beating of the guards and Lerounis himself. Lerouni's personal guard and escort died from the wounds. After that, the masked men abducted the teacher and crossed him, as it is assumed, into the nearby Valley of Nuristan, a province of Afghanistan. This is were all the crying eyes of the Kalash tribe are now turned to. The Kalash Elders are trying to come into contact with the kidnappers. ... there is general disruption passing by the hard to reach plateaus of the Kalash. And these peaceable women of the tribe have descended from the mountains and are marching in the capital of the province of Chitral- with only one slogan "We want back ur Atanasi. The descedant of our, yours, and the other Alexander the Great. The Alexander the Great of Knowledge "

Yiannis Kostakopoulos
pollim@cytanet.com.cy
Article Code: 898660
Politis - 26/09/2009, Page: 12

Translated from Greek by noctoc

Η 1700 ετών εκκλησία του Οσίου Μνάσωνα στο χωριό Ποταμιού της επαρχίας Λεμεσού-The 1700 years old church of Osios Mnason in Potamiou village, Limassol

2009-09-22T06:48:00.000-07:00

Η Ποταμιού είναι ένα όμορφο, πεντακάθαρο, και γραφικό χωριό, με σπίτια χτισμένα σε παραδοσιακή κυπριακή αρχιτεκτονική, χτισμένο αμφιθεατρικά και περιτριγυρισμένο από ψηλές βουνοκορφές, αμπελώνες και πλούσια βλάστηση. Το χωριό είναι χτισμένο σε μέσο υψόμετρο 670 μέτρων στη δυτική όχθη του ποταμού Χαποτάμι και βρίσκεται γύρω στα 39 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της πόλης Λεμεσού και γειτονεύει με τα χωριά, Όμοδος, Μαλλιά και Κισσούσα.

Η Ποταμιού είναι το χωριό του σπουδαίου Κύπριου λογίου του 17 ου αιώνα, Νεόφυτου Ροδινού (για τον οποίον αναφερθήκαμε στην προηγούμενη ανάρτηση μας), αλλά είναι επίσης και τόπος ενός μοναδικού προσκυνήματος. Στη Ποταμιού υπάρχει ένα από τα πιο αρχαία και θαυμαστά μνημεία της περιοχής και αυτό είναι τα ερείπια της εκκλησίας του Αγίου Μνάσωνα που βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά του χωριού και ανάγεται περίπου στο 300 μ.Χ.

Πολλοί λένε και πιστεύουν ότι είναι ο Άγιος Μνάσων, ο Επίσκοπος Ταμασού, διάδοχος του Αγίου Ηρακλειδίου. Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, ο Άγιος Μνάσων πέρασε από το χωριό Ποταμιού την εποχή που δίδασκε το χριστιανισμό στην Πάφο. Οι κάτοικοι έμειναν κετευχαριστημένοι από το ιεραποστολικό του έργο, και για να τον τιμήσουν οικοδόμησαν την εκκλησία στο σημείο που διέμενε ο Άγιος Μνάσωνας.

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη εκδοχή ότι πρόκειται για κάποιον 'Οσιον Μνάσωνα, δηλαδή τοπικόν ασκητή, και όχι τον Άγιο Μνάσωνα, τον Επίσκοπο Ταμασού. Αυτή η εκδοχή είναι μάλλον και η σωστότερη διότι υπάρχουν οι εξής τέσσερις αποδείξεις ότι είναι Όσιος :
α) Υπάρχει κάτω από την εκκλησία, κατακόμβη που πηστεύεται ότι ασκήτευσεν ο Όσιος. Διότι τον καιρό που ασκήτευσαν οι "Τρακόσιοι" Αλαμάνοι αγίοι στην Κύπρο, οι περισσότεροι έζησαν σε κατακόμβες, σπήλαια και υπόγειους λαξευτούς τάφους.
β) Κάτω από την εκκλησία, σε ένα από τους υπόγειους διαδρόμους της κατακόμβης, σώζεται και φυλάσσεται ως ανεκτίμητος θησαυρός, το ιερό λειψάνο, του αριστερού βραχίονα του Οσίου.
3) Η εικόνα του Αγίου τον παρουσιάζει ως ασκητή, να κρατά με το δεξί του χέρι σταυρό και με το αριστερό του ειλητάριο (μακρόστενη χειρόγραφη λωρίδα περγαμηνής) και ψηλά στην εικόνα- που είναι ζωγραφισμένη περί τα τέλη του 19 ου αιώνα) - γράφει "ο Όσιος Μνάσων". Η εικόνες του Αγίου Μνάσων, Επισκόπου Ταμασού, τον παρουσιάζουν ντυμένο ως Επίσκοπο και να κρατά στο αριστερό του χέρι το Ευαγγέλιο, ενώ με το δεξί να ευλογεί.
4) Παλαιά γινόταν Θεία Λειτουργία από τους κατοίκους της Ποταμιούς στα ερείπια της εκκλησίας κατά την 28η Απριλίου, ημέρα Μετακομιδής του ιερού βραχίονος του Οσίου, και όχι στις 19 Οκτωβρίου, ημέρα όπου εορτάζει ο Άγιος Μνάσων ο Επίσκοπος Ταμασού.

Από αυτές τις ενδείξεις καταλαβαίνουμε ότι πρόκειται για δύο διαφορετικά άτομα που έχουν το ίδιο όνομα γιατί ο Άγιος Μνάσωνας, ο Επίσκοπος Ταμασού, αν πέρασε από την Παταμιού, δεν θα έσκαβε κατακόμβη, ή θα διέμενε μέσα σε τέτοια, και ούτε πέθανε μέσα στην κατακόμβη για να υπάρχουν εκεί λείψανα του. Επιπλέον ο Άγιος Μνάσωνας, Επίσκοπος Ταμασού, δεν έζησε ως ασκητής και ουδέποτε παρουσιάζεται από τους αγιογράφους σαν ασκητής. Άλλος λοιπόν θα είναι ο Όσιος Μνάσων της Ποταμιούς, και άλλος ο Άγιος Μνάσων, Επίσκοπος Ταμασού. Όμως λόγω αμάθειας αυτών των λεπτομερειών, ο κόσμος τους έχει ταυτίσει ως ένα και τον ίδιο Άγιο, έστω και αν παλιά τους γιόρταζαν σε διαφορετικές ημερομηνίες.

Οι προσπάθειες συντήρησης και αποκατάστασης της 1.700 ετών εκκλησίας του Αγίου Μνάσωνα στην Ποταμιού άρχισαν από το Τμήμα Αρχαιοτήτων κατά το έτος 2008. Οι πόροι για τη συντήρηση και αποκατάσταση της εκκλησίας προέρχονται κυρίως από χορηγίες. Δυστυχώς οι εργασίες για αποκατάσταση της εκκλησίας δεν συνεχίστηκαν το 2009 γιατί στην κατά άλλα ευημερούσα Κύπρο, δεν υπήρχαν χορηγίες γι αυτό το ιερό έργο, και για αυτό το λόγο η κοινότητα αναζητά χορηγούς.
'Οσοι ενδιαφέρονται να μάθουν περισσότερα για την Ποταμιού και την εκκλησία του Αγίου Μνάσωνα εκεί, μπορούν να επικοινωνήσουν με τον Πρόεδρο της Κοινότητας Παταμιούς στο ακόλουθο τηλέφωνο ( 00 357) 99608294 .

noctoc

Potamiou is a beautiful, clean and picturesque village. Its houses are built in traditional Cypriot architecture, and the village is built amphitheatrically and is surrounded by tall mountain peaks, vineyards and lush vegetation. It is built at an average altitude of 670 meters on the west bank of the Hapotami River and is located about 39 kilometers northwest of the city of Limassol and is close to the villages of Omodos, Mallia and Kissousa.

Potamiou is the village of the great Cypriot scholar of the 17th century, Neophytos Rodinos (about whom we have already written in our previous post), but it is also the location of a unique place of pilgrimage. In Potamiou there exists one of the most ancient and magnificent monuments in the region and this monument are the ruins of the church of Saint Mnasonas (Saint Mnason) located on the southwest side of the village and dates from around 300 AD.

Many say and believe that this saint is Saint Mnason, Bishop of Tamasos and successor of Saint Hirakleidios. According to this version, Saint Mnason passed through the village of Potamiou at the time when he was teaching Christianity in Paphos. The residents were so please with his missionary work, that in order to honor him, they build a church on the site where Saint Mnasonas lived.

There is a second version, and that version is that this Mnason is an Osios which means that he is a local hermit, and he is not Saint Mnason, Bishop Tamasos. This version is probably the more accurate one because there are four evidences which support this, and these evidences are:

1) There is a catacomb beneath the church in which it is believed that the Saint lived an ascetic life. At this time the "Three Hundred" Alaman Saints came to Cyprus, the majority living in catacombs, caves and underground carved tombs.

2) Below the church, in one of the underground corridors of the catacomb, it is preserved and kept as a priceless treasure, the holy relics of the left arm of the Saint.

3) On his icon, the Saint is presented as an ascetic, holding a Cross in his right hand and an elongated strip of handwritten manuscript with his left hand, while high up on the icon (which was painted in the late 19th century) it writes"Osios Mnason''. The icons of Saint Mnason, Bishop Tamasos, present him dressed as a Bishop and he holds the Bible in his left hand , while he blesses with his right hand.

4) 4) In older times the villagers of Potamiou used to have Divine Liturgy in the ruins of the church on April 28, the day of the finding of the sacred arm of the Osios, and not on October 19, the day which Saint Mnason, Bishop of Tamasos, is celebrated.

From these indications we come to understand that this individual is actually two different people who have the same name, because Saint Mmasonas Bishop Tamasos, if he ever passed by the village of Potamiou, he did not dig the catacomb, nor did he live in such a place and neither did he die in the catacomb so that his relics would be found there. Moreover, Saint Mnasonas, Bishop of Tamasos did not live as a hermit and is never presented by hagiographers as a hermit. Therefore it is most likely that Osios Mnason of Potamiou is another person, and Saint Mnason, Bishop of Tamasos, is another person. However, due to the ignorance of these details, people have equate them as one and the same saint, even though in older times their name days were celebrated on a different date.

In 2008, the Department of Antiquities started efforts for the maintenance and rehabilitation of the 1.700 years old church of Saint Mnasonas in the village of Potamiou. The resources for the maintenance and restoration of the church come mainly from donations. Unfortunately, work on restoring the church did not continue in 2009 because, in otherwise prosperous Cyprus, no sponsorship for this sacred task was found and for this reason the community is seeking sponsors.

Those interested in learning more about the village of Potamiou and the church of Saint Mnasonas there, can contact the President of the Community of Potamiou on the following telephone number (00 357) 99608294.

noctoc

Νεόφυτος Ροδινός : Ο σημαντικότερος Έλληνας συγγραφέας του 17ο αιώνα - Neophytos Rodinos : Τhe most important Greek prose writer of the 17th century

2009-09-19T12:08:00.000-07:00

Ο Νεόφυτος Ροδινός είναι ένας σημαντικός Κύπριος λόγιος και συγγραφέας, και ένας από τους σημαντικότερους λόγιους του ελληνισμού κατά τον 17 ο αιώνα. Γεννήθηκε στο χωριό Ποταμιού της επαρχίας Λεμεσού περί το 1579 και πέθανε, άγνωστο που, περί το 1660. Οι χρόνοι γέννησης και θανάτου του δεν είναι ακριβώς γνωστοί αλλά υπολογίστηκαν με βάση διάφορα δεδομένα.
Γιός του λογίου Σολομώντος Ροδινού, ο Νεόφυτος Ροδινός έζησε λίγα μόνο χρόνια της ζωής του στην Κύπρο. Ήταν πολυταξιδεμένος και η ζωή του υπήρξε περιπετειώδης.
Σε νεαρή ηλικία ήλθε στη Λευκωσία όπου, μεταξύ του 1592 και του 1599, παρακολούθησε μαθήματα στη σχολή του αξιόλογου Κύπριου λογίου και συντοπίτη του (καταγόμενου από το Κοιλάνι) Λεόντιου Ευστρατίου. Λίγο αργότερα ο Νεόφυτος Ροδινός πήγε στην Κρήτη όπου και καλογέρεψε στο σιναΐτικο μετόχι της Αγίας Αικατερίνης στα Χανιά. Από εδώ πιστεύεται ότι πήρε και το επώνυμο με το οποίο αργότερα υπογράφει τα έργα του : Νεόφυτος Ροδινός Κύπριος ο Σιναΐτης. Πιθανό όμως να έζησε για λόγο και στο ίδιο το μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης στο Σίνα, μια και γνωρίζουμε από γραφόμενα του ιδίου ότι είχε ταξιδεύσει και στην Αίγυπτο κι είχε γνωρίσει την Αλεξάνδρεια και την εκκλησιαστική της περιφέρεια, συνδεόμενος και με τον συγχωριανό του Παρθένιο, αργότερα μητροπολίτη Λιβύης. Θεωρείται μάλιστα πιο πιθανό ότι το επώνυμο Σιναΐτης πήρε από το μοναστήρι του Σινά κι όχι από το μετόχι του στα Χανιά της Κρήτης. Ίσως, ακόμη, στο μετόχι των Χανίων να εστάλη από το κεντρικό μοναστήρι του Σινά.
Είναι όμως γεγονός ότι βοηθήθηκε από τον ηγούμενο του σιναΐτικου μοναστηριού των Χανίων Ιωάννη Μούρτζινο που, εκτιμώντας την φιλομάθεια του, τον έστειλε στην Βενετία για να εργαστεί ως βοηθός του Μαξίμου Μαργουνίου. Ο Μαργούνιος, πολυμαθέστατος ιεράρχης από την Κρήτη που ζούσε και δίδασκε στην Βενετία, είχε ζητήσει από τον Μούρζινο (με επιστολή του το 1599) ένα βοηθό. Ο τελευταίος του έστειλε τον Νεόφυτο Ροδίνο.
Ως βοηθός αλλά και μαθητής του Μαργουνίου, Ο Νεόφυτος Ροδινός παρέμεινε μέχρι τον θάνατο του διδασκάλου του , το 1602. Επιμελήθηκε μάλιστα και την μεταθανάτια έκδοση του έργου του Μαργουνίου Brevis Tractatus (εκδομένου στην Βενετία το 1602). Στην Βενετία γνώρισε επίσης τον Γαβριήλ Σεβήρο, από τον οποίο διδάχθηκε αρκετά περί της εκκλησιαστικής τάξεως.
Μετά τον θάνατο του προστάτη του, του Μαργανίου, ο Νεόφυτος Ροδινός επέστρεψε για λίγο στην Κύπρο. Φιλοδοξία του ήταν να διδάξει τα γράμματα στους συμπατριώτες του οι οποίοι, ζώντας υπό τον σκληρό ζυγό των Τούρκων, ήσαν εντελώς αμόρφωτοι. Ίδρυσε, φαίνεται κάποια σχολή ακολουθώντας το παράδειγμα του δασκάλου του Λεόντιου Ευσταθείου, αλλά χωρίς να εύρει την αναμενόμενη ανταπόκριση. Τούτο πρέπει να συνέβη μεταξύ του 1603 και του 1606. Απογοητευμένος εγκατέλειψε την προσπάθεια και την ίδια την Κύπρο.
Πήγε τότε στην Πάτμο, όπου ο ηγούμενος του εκεί φημισμένου μοναστηριού Νικηφόρος Χαρτοφύλακας τον παρακίνησε να επιστρέψει στην Ιταλία και να συνεχίσει τις σπουδές του. Αφού περιπλανήθηκε για λίγο στην Θράκη, ο Ροδινός πήγε στην Ρώμη το 1607 και ενεγράφη στο φημισμένο κολλέγιο του Αγίου Αθανασίου. Την ίδια αυτή εποχή (1607 ή 1608) άλλαξε δόγμα κι από Ορθόδοξος αποστάτησε κι έγινε Καθολικός.
Τις σπουδές του στο κολλέγιο της Ρώμης ολοκλήρωσε το 1611, οπότε έφυγε για την Ισπανία. Εκεί φοίτησε στο φημισμένο Πανεπιστήμιο της Σαλαμάνκα, όπου σπούδασε φιλοσοφία. Παράλληλα εργάστηκε στο ίδιο πανεπιστήμιο ως καθηγητής των ελληνικών. Την ίδια περίοδο έκανε περιοδείες σε διάφορα μέρη της Ισπανίας κι έκανε έρευνες σε βιβλιοθήκες και σε αρχεία μοναστηριών.
Μετά την Ισπανία πήγε στην Γαλλία, όπου έζησε γι αρκετόν καιρό στην περιοχή του Δελφινάτου Σάντο Σπίριτο, κοντά στη Λυών. Από εκεί έκανε περιοδείες σε ολόκληρη σχεδόν τη νότια Ευρώπη και γνώρισε πολλούς λογίους, κληρικούς και σοφούς.
Επόμενος σταθμός του η Πορτογαλία. Έζησε κυρίως στην Κοΐμβρα, όπου παρακολούθησε μαθήματα στο αρχαιότατο και ιστορικό πανεπιστήμιο της.
Μετά το πέρας κι αυτών των σπουδών και των ερευνών του εργοδοτήθηκε από την Λατινική Εκκλησία, από δε την Ρώμη εστάλη στην Πολωνία αρχικά κι ύστερα στην Ελλάδα κι άλλες περιοχές των Βαλκανίων με αποστολή τον προσηλυτισμό Ορθοδόξων ή άλλων στον Καθολικισμό. Στην Πολωνία μάλιστα χειροτονήθηκε ιερέας. Η κάθοδος του, λίγο αργότερα, στην υπόδουλη στους Τούρκους Ελλάδα, υπήρξε σημαντική. Εργαζόμενος ως διαφωτιστής περισσότερο των υποδούλων Ελλήνων παρά ως προπαγανδιστής του Καθολικισμού, ονειρευόταν την ώρα της απελευθέρωσης και δίδασκε, φαίνεται, προς αυτή την κατεύθυνση. Γι αυτό και σύντομα προσέχθηκε η δραστηριότητα του από τους Τούρκους, με αποτέλεσμα να υποστεί σκληρούς διωγμούς, μάλιστα να συλληφθεί από τους Τούρκους και να πωληθεί ως δούλος. Κατόρθωσε όμως να απελευθερωθεί, με την επέμβαση της Δημοκρατίας της Βενετίας, και να φυγαδευθεί πίσω στην Ιταλία.

Εγκαταστάθηκε τότε στη Νεάπολη, όπου διορίστηκε ιερέας στην εκεί ελληνική εκκλησία. Παράλληλα δίδασκε και στην εκεί δημοτική σχολή. Δεν γνωρίζουμε πόσα χρόνια παρέμεινε στη Νεάπολη. Όμως γύρω στα 1630 τον βρίσκουμε να αναλαμβάνει μια νέα αποστολή προπαγάνδας και διαφωτισμού στην περιοχή της Χειμάρρας. Περί το 1645 επέστρεψε στη Νεάπολη, αλλά λίγο αργότερα έφυγε για καινούργια περιοδεία και για περαιτέρω διαφωτιστικό έργο στην Ήπειρο και στην Αλβανία. Ο ίδιος μνημονεύει παραμονή του στα Ιωάννινα, όπου γνώρισε και τον λόγιο συμπατριώτη του ιεράρχη (αρχιεπίσκοπο Κύπρου λίγο αργότερα), λόγιο και διαφωτιστή Ιλαρίωνα Κιγάλα, καθώς και στη Χειμάρρα και την Πωγωνιατή. Στην Ήπειρο και στην Αλβανία προσπάθησε, μεταξύ άλλων, να ιδρύσει σχολεία και να προαγάγει την εκπαίδευση των Ελληνόπαιδων.
Άγνωστος είναι κι ο χρόνος παραμονής του στην Ήπειρο και στην Αλβανία. Πάντως, γύρω στα 1655 βρισκόταν ξανά στη Νεάπολη, σε αρκετά προχωρημένη ήδη ηλικία. Τότε, είναι πολύ πιθανό να επέστρεψε στην Κύπρο, όπου φαίνεται ότι τα τελευταία λίγα χρόνια της ζωής του τα πέρασε αποτραβηγμένος στο μοναστήρι του Κύκκου. Τούτο προκύπτει έμμεσα, από μια μεταγενέστερη σημείωση στο σημαντικό αυτόγραφο έργο του Νεόφυτου Ροδινού Περί ηρώων..., που αναφέρει ότι τούτο εγράφη εν Κύπρω τω 1660 υπό του Κυπρίου ιερέως Ροδινού. Επίσης στο φύλλο 72β του ιδίου έργου, αναγράφεται : Εν Κύπρω 1660 υπό ιερέως Νεοφύτου Ροδινού αχξ'.
Το διαφωτιστικό έργο του Νεόφυτου Ροδινού σε διάφορα τμήματα του υπόδουλου Ελληνισμού υπήρξε σημαντικό και τον καθιστά πρωτοπόρο και φωτισμένο δάσκαλο. Η προσπάθειά του να προωθήσει την εκπαίδευση, στην Ελλάδα και στην Κύπρο, φανερώνει την ευρύτητα αντιλήψεως που τον διέκρινε, δεδομένου ότι θεωρούσε την παιδεία ως απαραίτητη υποδομή για το μέλλον του Ελληνισμού. Η αγάπη του επίσης προς την ιδιαίτερη πατρίδα του, την Κύπρο, υπήρξε πολύ μεγάλη. Παράλληλα, στα πολλά μέρη που είχε επισκεφθεί, έκαμε έρευνες και βρήκε χειρόγραφα και ιστορικό κι εκκλησιαστικό υλικό που σχετιζόταν προς την Κύπρο ή πρόσωπα κυπριακής καταγωγής. Το κυριότερο, εξ άλλου, έργο του, σημαντική μελέτη της εποχής εκείνης που είχε επίσης μεγάλη σημασία για τον διαφωτισμό των συμπατριωτών του, είναι άμεσα σχετιζόμενο προς την Κύπρο. Πρόκειται για το έργο του με τίτλο Περί ηρώων, στρατηγών, φιλοσόφων, αγίων και άλλων ονομαστών ανθρώπων, όπου εβγήκασιν από το νησί της Κύπρου, που πρωτοεκδόθηκε στη Ρώμη το 1659 (πράγμα που σημαίνει ότι η χρονολογία 1660 στα δύο μεταγενέστερα σημειώματα που αναφέρθηκαν πιο πάνω, είναι λανθασμένη).
Από τον τίτλο και μόνο του έργου αυτού του Νεόφυτου Ροδινού, που το έγραψε στο τέλος της ζωής του, καταφαίνεται η προσπάθεια να πληροφορήσει τους συμπατριώτες του και γενικότερα κάθε αναγνώστη, ότι η Κύπρος είχε ένα λαμπρό ιστορικό παρελθόν, ότι υπήρξε πατρίδα σημαντικών ανθρώπων, κι ότι της αξίζει καλύτερη τύχη από τη σκλαβιά και την εξαθλίωση.
Άλλο σημαντικό στοιχείο περί το συγγραφικό έργο του Νεόφυτου Ροδινού είναι ότι αυτός απέφυγε την γλώσσα του λογιωτατισμού κι έγραψε στην απλή δημοτική γλώσσα της εποχής του. Επηρεασμένος αρχικά από τον δάσκαλο του Μαργούνιο, στον οποίο, κατά τον Γ. Βαλέτα ο Ροδινός χρωστά τη λογογραφική του πανοπλία και δημοτικισμό του, κατανόησε τη σημασία του να προσεγγίσει τον απλό λαό γράφοντας στη δημοτική γλώσσα. Και στον τομέα αυτό ο Νεόφυτος Ροδινός υπήρξε επίσης πρωτοπόρος.

Τα έργα του Νεόφυτου Ροδινού μπορούν να χωριστούν σε τρεις κατηγορίες. Εκκλησιαστικά, μεταφραστικά, και λογογραφικά. Κι αυτά είναι τα ακόλουθα :

01. Σύνοψις των θείων και ιερών της εκκλησίας μυστηρίων εις ωφέλειαν των ιερέων απλή φράσει παρά Νεοφύτου Ιερομονάχου Ροδινού Κυπρίου του Σιναΐτου συντεθείσα (α' έκδοση, Ρώμη, 1628. β' έκδωση, Ρώμη, 1633).

02. Περί εξομολογήσεως βιβλίον πολλά ωφέλιμον δια να ηξεύρη κανείς να εξομολογά... (α' έκδοση, Ρώμη, 1630, β' έκδοση, μετά τον θάνατο του συγγραφέα, Ρώμη, 1671).

03. Πανοπλία πνευματική, τουτέστι πρόχειρος διδασκαλία, πολλά ωφέλιμη, δια να ηξεύρη κανείς τα πράγματα της χριστιανικής πίστεως εις κονήν ωφέλειαν παρα Νεοφύτου ιερομονάχου Ροδινού Κυπρίου του Σιναΐτου συντεθείσα (α' έκδωση, Ρώμη, 1630. β' έκδοση, Ρώμη, 1671, μετά τον θάνατο του συγγραφέα).

04. Εξήγησις εις την ωδήν της Θεοτόκου, τουτέστιν εις το «Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριον», μοιρασμένη εις δώδεκα ομιλίες πολλά ωφέλιμας δια διδακτάδες και κάθε φιλοπάρθενον Χριστιανόν... εις την απλήν γλώσσαν, παρά Νεοφύτου ιερομονάχου Ροδινού Κυπρίου του Σιναΐτου (Ρώμη, 1636).

05. Του εν Αγίοις πατρός ημών Αυγουστίνου επισκόπου Ιππώνης, Εγχειρίδιον εις την κοινήν των Ρωμαίων [= Ελλήνων] γλώσσα, μεθερμηνευθέν υπό Νεοφύτου του Ροδινού του Κυπρίου. Του εν αγίοις πατρός ημών Αυγουστίνου..., Μονολόγιον της ψυχής προς τον Θεόν (α' έκδωση, Ρώμη, 1637. β' έκδοση, Ρώμη, 1671, μετά τον θάνατο του συγγραφέα).

06. Άσκησις πνευματική, βιβλίον πολλά ωφέλιμον δια να επιστραφή ο άνθρωπος εις τον Θεόν λογιάζοντας τα υστερινά του, ήγουν τον θάνατον, την κρίσιν, την βασιλείαν των ουρανών και την κόλασιν του Άδου...Κόπος Νεοφύτου πρεσβυτέρου του Ροδινού. Μελέτη θανάτου (α' έκδωση, Ρώμη, 1641. β' έκδοση, Ρώμη, 1671, μετά τον θάνατο του συγγραφέα).

07. Απόκρισις εις την επιστολήν Ιωάννου του Πρεσβυτέρου... (Ρώμη, 1659).

08. Περί ηρώων, στρατηγών, φιλοσόφων, αγίων και άλλων ονομαστών ανθρώπων, όπου εβγήκασιν από το νησί της Κύπρου (Ρώμη, 1659).

09. Ρωμαϊκή ακολουθία (καλλιγραφημένο αντίγραφο βρίσκεται στο Βατικανό όμως δεν αναφέρεται το όνομα του συγραφέα).

10. Βίος και μαρτύριον του εν αγίοις πατρός ημών Ιγνατίου αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, γραμμένος ελληνικά από Νικήταν Δαυΐδ τον Παφλαγόνα και γυρισμένος εις την απλήν γλώσσαν υπό Νεοφύτου Ροδινού του Κυπρίου (χειρόγραφο στο Βατικανό).

11. Σύντομος περί των αγίων οικουμενικών και τοπικών συνόδων πραγματεία (χειρόγραφο στο Βατικανό).

12. Ρωμαϊκόν Μαρτυρολόγιον... (χειρόγραφο στο Βατικανό).

13. Του μακαρίου Νιφώνου επισκόπου Κωνσταντινιανών, Ευχαί συλλεγείσαι παρά του ταπεινού πρεσβυτέρου του Ροδινού (χειρόγραφο στη Βιβλιοθήκη Βιλλικελλιάνα της Ρώμης).

14. Πανοπλία πνευματική Νεοφύτου Ιερομονάχου Ροδινού Κυπρίου του Σιναΐτου (χειρόγραφο στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Αθήνας).

15. Βίος και πολιτεία της οσίας ημών Θεοδώρας της εν Αλεξανδρεία, γραμμένον ελληνικά από τον Μεταφραστήν και μεταγλωττισμένον εις την Κοινήν γλώσσαν παρά Νεοφύτου ιερομονάχου Ροδινού Κυπρίου του Σιναΐτου ( χειρόγραφο στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Αθήνας, με σημείωση ότι γράφτηκε στο μοναστήρι του Κύκκου το 1659).

16. Μαρτύριον της αγίας και ενδόξου μεγαλομάρτυρος Αικατερίνης, μεταγλωττισμένον υπό του αυτού Κυπρίου (εργασία στο ίδιο χειρόγραφο της Αθήνας με το προηγούμενο).

Επίσης στη βιβλιοθήκη του Βατικανού σώζονται μερικά επιγγράματα του Ροδινού.

Η χρονολογική σειρά των έργων του Ροδινού δεν είναι η σειρά του πιο πάνω καταλόγου, στον οποίο και παρετέθησαν πρώτα τα τυπωμένα έργα του, που είναι τα πρώτα 8, κι ακολούθησαν τα υπόλοιπα.

Πηγή : Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια.

Η ζωή και το έργο του Νεόφυτου Ροδινού δακτυλογραφήθηκε και μεταφέρθηκε για πρώτη φορά στο διαδίκτυο από Noctoc.

Neophytos Rodinos is an important Cypriot scholar and writer, and one of the leading scholars of Hellenism of the 17th century. He was born in the village of Potamiou of the Limassol district in 1579 and died unknown where, about 1660. The exact dates of his birth and death are not known but are calculated based on verious data.

Son of the scholar Solomos Rodinos, Neophytos Rodinos lived only a few years of his life in Cyprus. He was well-traveled and had an adventurous life.

As a young man he moved to Nicosia where, between 1592 and 1599, he studied at the school of the remarkable Cypriot scholar who was from the same area as him (originating from Kilani village) Leontios Efstratiou. Shortly afterwards, Neophytos Rodinos went to Crete, where he became a monk at the Sinaitic dependency of St. Catherine in Chania. It is believed that he took the name Sinaitis (from the Sinai Μonastery) with which he later signed his works (Neophytos Rodinos the Cypriot Sinaitis) from here. However, it is possible that he lived for the same time, at the monastery of St. Catherine in Sinai, because we know from writings that he, himself wrote, that he had traveled to Egypt and visited Alexandria and the Orthodox Church of the region, linking him with his co- villager Parthenios who later became Metropolitan of Libya. It is considered that it is more likely that he took his name Sinaitis, directly from the Sinai monastery itself, and not from its dependency in Chania, Crete. Perhaps, even, he was send to the dependency of Chania by the main monastery of Sinai.

However, it is a fact that he was helped by the abbot of the Sinaitic monastery of Chania, Ioannis Mourtzinos who, appreciating the love of learning by Neophytos Rodinos, he sent the latter to Venice in order to work as the assistant of Maximus Margouniou. Margounios, a very well educated prelate from Crete who lived and taught in Venice, had asked Mourzinos (with a letter in 1599) for an assistant. The latter send to him Neophytos Rodinos.

Neophytos Rodinos remained as an assistant and student of Margounios until the death of his teacher, in 1602. In addicion he took over the care for the posthumous publication of Margonios book Brevis Tractatus (it was published in Venice in 1602). In Venice, Neophytos Rodinos also became friends with Gabriel Severus, from whom he learned much about ecclesiastical order.

After the death of his patron Marganios, Neophytos Rodinos returned to Cyprus for a short period of time. His ambition was to teach the letters of learning to his co- islanders who lived under the hard yoke of the Turks, and who were completely uneducated. He founded, it seems a teaching institution, following the example of his teacher Leontios Efstratiou. However, his school did not recieve the expected possitive response. This must have happened between 1603 and 1606. Frustrated, Neophytos Rodinos abandoned his effort and also abandoned Cyprus itself.

He went then to Patmos, where the abbot of the famous monastery there, Nikiphoros Chartofilakas, urged him to return to Italy and continue his studies. Having wandered for a while in Thrace, Rodinos went to Rome in 1607 and entered the famous College of St. Athanasius. At the same time (1607 to 1608) he changed from the Orthodox dogma and defected to Catholicism and became Catholic.

His studies at the College of Rome, were completed in 1611, and after that he left for Spain. In Spain he attended the famous University of Salamanca, where he studied philosophy. While he studied, he also worked as a professor of the Greek language at the same university. At the same time he toured various parts of Spain researching libraries and archives in monasteries.

After Spain he went to France where he lived for some time in the area of Santo Spirito, near Lyon. From there he toured almost all over southern Europe and met many scholars, clerics and men of knowledge.

His next stop was Portugal. He lived mainly in Coimbra, where he took up studies at this ancient and historic university.

After the end of also these studies he was employed by the Latin Church of Rome and was sent to first to Poland and later to Greece and other areas of the Balkans in charge of proselytizing Orthodox or others to Catholicism. In fact, in Poland he was ordained a priest. His arrival, a little later, to enslaved by the Turks Greece, was significant. He worked more for the enlightenment of the enslaved Greeks than as a propagandist of Catholicism, and dreamed at the time when freedom came for Greece, and his teachings appear to fall toward this direction. For this reason his activities come soon under the attention of the Turks, with the end result for being persecuted and arrested by the Turks who even sold him as a slave. However, he managed to be released, with the intervention of the Republic of Venice, and was taken back to Italy.

He then settled in Naples, where he was appointed as a priest in the Greek church there. At the same time he taught at the public school of the church. We do not know how many years heremained in Naples, but around 1630 we find him undertaking a new mission of Catholic propaganda and enlightenment in the area of Chimarra in Epirus. Around 1645 he returned to Naples, but later left for a new tour and for further enlightening projects in Epirus and Albania. He mentions staying in the city of Ioannina, where he met his learned compatriot and hierarch (later archbishop of Cyprus), scholar and supporter of the Enlightenment, Hilarion Kigala. He also mentions staying at Chimarra and Pogoniati. In Epirus and Albania, he sought, among other things, to establish schools and to promote education for Greek children.

It is unknown how long he remained in Epirus and Albania. However, around 1655 he was back in Naples, and quite advanced in age. Then, it is likely that he returned to Cyprus, where it appears that he spend the last few years of his life in the monastery of Kykkos. This is indicated indirectly by a later notice written in the important work of Neophytos Rodinos About heroes ..., stating that it was written in 1660 in Cyprus by the Cypriot priest Rodinos. Also on page 72b of the same work is stated: Written in Cyprus, in 1660, by Neophytos Rodinos achx'.

The work of cultural enlightenment of Neophytos Rodinos in various parts of the land of the enslaved Greeks was very important and sets him as a champion and enlightened teacher. His effort to promote education in Greece and Cyprus, illustrates the broad concept of his thought which distinguished him, since he regarded the education of children as a necessary infrastructure for the future of Hellenism. His love also for his homeland of Cyprus, was great. Furthermore, in many places he had visited, he did research and found manuscripts and historical and ecclesiastical materials relating to Cyprus or persons of Cypriot origin. Farthermore, his main work, a major study of that era that was also important for the enlightenment of his compatriots, is directly related to Cyprus. It is his work entitled On heroes, generals, philosophers, saints and other renowned people, who come from the island of Cyprus, was first published in Rome in 1659 (which means that the date 1660 in the two subsequent notes mentioned above is wrong).

From the title of this work alone, which he wrote at the end of his life, one can see that Neophytos Rodinos is making an effort to inform his countrymen and generally any reader that Cyprus had a glorious history, that it was home to important people, and that it deserves a better fate than slavery and misery.

Another important point on the writings of Neophytos Rodinos is that he avoided the language of intelectuals and wrote in the simple demotic language of his era. Influenced initially by his teacher Margounios, to whom, as G. Valetas supports, Rodinos owes his writing style and his demoticism. He understood the importance of bringing ordinary people to understand his writings by using the demotic language. And in this Neophytos Rodinos was also a pioneer.
Neophytos Rodinos wrote 16 published and unpublished works most of them found at the Vatican and are presented above in Greek.

Source: Great Cyprus Encyclopaedia.

The life and works of Neophytos Rodinos was translated in English, typed, and transferred for the first time on the Internet by Noctoc.

Αρχαιότατη κυπριακή προσευχή ενάντια στην βασκανία - An ancient Cypriot prayer against the evil eye

2009-09-18T10:34:00.000-07:00

Φεύγε φθόνε από τον δούλο του Θεού... τάδε όνομα, (τρείς φορές).

Ρίξε τον στην θάλασσα,
η θάλασσα μουγκάρισε (μούγκρισε)!
Ρίξε τον στα όρη,
τα όρη εσχίσθησαν!
Ρίξε τον στην καππαρκά (κάππαρη)
πον τα φύλλα της ξερά (ξηρά),
τζιαί η ρίζα της χλωρή
χειμώνα, καλοκαίρι.

Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Αμήν.

Envy depart from the servant of God.... [add name here] and say it three times.

Throw it* to the sea,

the sea groaned!

Throw to the mountains,

the mountains split apart!

Throw it to the caper plant

who's leaves are dried,

and its roots are green

in winter and in summer.

* It refers to envy

In the name of the Father and the Son and the Holy Spirit. Amen.

Ο Εύκλος, ο Παυσανίας, και η γέννηση του Ομήρου στην Κύπρο - Euclus, Pausanias, and the birth of Homer in Cyprus

2009-09-16T09:01:00.000-07:00

Όπως στην ελλαδική λογοτεχνία, έτσι και στην κυπριακή, η αφετηρία της και οι πρώτες της ρίζες ανήκουν στο μύθο, το θρύλο και μετά στην ιστορία. Κι αυτό δεν είναι βέβαια καθόλου ανεξήγητο, μια και η ιστορία της Κύπρου κινείται παράλληλα και στους ίδιους δρόμους με την ελλαδική. Ιστορικά και πολιτιστικά είναι γνωστό ότι η ελλαδική και η κυπριακή πορεία σχεδόν ταυτίζονται κι αυτό μπορεί κανείς εύκολα να το αποδείξει με την απόλυτη ταυτότητα της γλώσσας τους, που ήταν βέβαια αποτέλεσμα των αποικισμών την ελληνικών φύλων (Αρκάδων και Αχαιών) από την Πελοπόννησο στην Κύπρο, που μπόλιασαν τον κυπριακό χώρο με αίμα ελληνικό και εκείνη την ξεχωριστή αίσθηση και γεύση του αρχαιοελλαδικού μυκηναϊκού πολιτισμού.
«Οι πηγές της κυπριακής λογοτεχνίας βρίσκονται στο γλυκοχάραγμα του ελληνικού μύθου», σημειώνει ο Γιώργης Σαράντης σε μια αναφορά του στην κυπριακή ποίηση («Η κυπριακή ποίηση, αρχαίοι χρόνοι», μελέτημα, περιοδικό «Λογοτεχνία», Αθήνα, τεύχος 2, Φεβρουάριος 1980, σελ. 15.) και δεν έχει καθόλου άδικο. Ένας αρχαίος συγραφέας, ο Παυσανίας, υποστήριξε επίσης την άποψη της μυθολογικής υφής της κυπριακής ποίησης (Παυσανία : Χ12, 11-21, 3) και ο ίδιος συγγραφέας αναφέρει, όπως θα δούμε ως πρώτο μυθικό ποιητή του κυπριακού χώρου τον Κύπριο Εύκλο (Εύκλους). Γράφοντας δε οι παραπάνω συγγραφείς και μελετητές για την κυπριακή ποίηση, μιλούν ταυτόχρονα και για την κυπριακή λογοτεχνία γενικότερα, γιατί, όπως και στην Ελλάδα, η αρχή της έντεχνης δημιουργίας ήταν ποιητική. Ο Εύκλος είναι μυθικό πρόσωπο ποιητή - χρησμολόγου. Μοναδική πηγή μας για την Εύκλο είναι πάλι ο Παυσανίας, ο οποίος αναφέρεται σ΄αυτόν στα «Φωκικά» του («Φωκικά» 12, 11.), μιλώντας δε για τους ποιητές που έγραψαν χρησμούς γράφει «Άνδρες που άφησαν χρησμούς, λένε πως υπήρξαν ο Κύπριος Εύκλους, οι Αθηναίοι Μουσαίος, γιος του Αντιοφήμου, και Λύκος, γιος του Πανδιόνα, και από τη Βοιωτία ο Βάκις, άνθρωπος που κατεχόταν από νύμφες. Όλων των άλλων , εκτός του Λύκου, τους χρησμούς τους διάβασα».
Ο ίδιος συγγραφέας αναφέρεται στον ποιητή Εύκλο όταν σημειώνει (Παυσανία : «Φωκικά» 14, 6.), για τις εκστρατείες των Περσών : «Την κατά της Ελλάδας εκστραεία των βαρβάρων μπορεί κανείς να τη βρει προφητευμένη στους χρησμούς του Βάκιδος , ακόμα αρχαιότερα είναι τα σχετικά μ' αυτή ποιήματα του Εύκλου». Όμως εκεί που ο Παυσανίας διασώζει και ατόφιους στίχους του μυθικού Κύπριου ποιητή - χρησμολόγου είναι το σημείο (Παυσανία : «Φωκικά» 24, 3.), που αναφέρεται στην άποψη ότι και οι Κύπριοι διεκδικούν τον Όμηρο για δικό τους ποιητή, γεννημένο από την Κύπρια Θεμιστώ, γεγονός που έχει προφητέψει με χρησμικούς και προφιτικούς του στίχους και ο Εύκλος και κατά τον Παυσανία Εύκλους. Να τι ακριβώς σημειώνει ο Παυσανίας : «Οι Κύπριοι, που κι αυτοί διεκδικούν τον Όμηρο, λένε πως μητέρα του ήταν η Θεμιστώ, μια γυναίκα του τόπου τους, και πως ο Εύκλους προφήτεψε τη γέννηση του Ομήρου με τους εξής στίχους :

Και τότ ' εν ειναλίη Κύπρω μέγας έσσετ ' αοιδός,

ον τε Θεμιστώ τέξει επ ' αγρού δία γυναικών

νόσφι πολυκτεάνοιο πολύκλειτον Σαλαμίνος

Κύπρον δε προλιπών διερός θ ' υπό κύμασιν αρθείς,

Ελλάδος ευρυχώρου μούνος κακά πρώτος αείσας

έσσεται αθάνατος και αγήραος ήματα πάντα.

Και σε μετάφραση (Νίκου Παπαχατζή) οι στίχοι αυτοί :

Καί τότε στην παραθαλάσια Κύπρο θα ζήσει

ένας μεγάλος ποιητής πολύ ονομαστός, που θα γεννηθεί στα χωράφια

από την λαμπρή Θεμιστώ

μακρυά από την πλούσια Σαλαμίνα.

Αυτός θα εγκαταλείψει την Κύπρο, θα κλυδωνιστεί

και θα βραχεί από τα κύματα, αυτός θα τραγουδήσει πρώτος

της πλατιάς Ελλάδας τις συμφορές και θα μείνει

αθάνατος πάντα και αγέραστος.

Και τελειώνει ο Παυσανίας την αναφορά του για τη γέννηση του Ομήρου στην Κύπρο με τα εξής χαρακτηριστικα λόγια : «Άκουσα αυτά τα πράγματα εγώ και διάβασα τους χρησμούς, δεν γράφω όμως καμιά προσωπική άποψη, ούτε σχετικά με την πατρίδα, ούτε σχετικά με την εποχή του Ομήρου».

Τις εικασίες τους αυτές οι Κύπριοι για τη γέννηση του Ομήρου στο νησί τους, για τις οποίες αποφεύγει, όπως είδαμε, να πάρει θέση ο Παυσανίας, ενίσχυαν και με ένα μάλλον σκωπτικό, επίγραμμα του ποιητή Αλκαίου του Μεσσήνιου, που αναφέρει ότι πατέρας του Ομήρου ήταν κάποιος Δμησαγόρας από την Κύπρο.

Αυτά τα λίγα τελικά γνωρίζουμε για τον Εύκλο, χρησμολόγο - ποιητή και μύστη - προφήτη, που με τους στίχους του διάβλεψε τα μελλούμενα και πρέπει να έζησε βέβαια πριν κι από τον Όμηρο (πριν δηλαδή από τον 9 ο αιώνα π. Χ.), μια και ο Εύκλος με τους προφητικούς του στίχους προβλέπει και χρησμολογεί τον ερχομό ενός μεγάλου ποιητή στην Ελλάδα που θα γεννηθεί στην Κύπρο και ως ποιητής θα είναι μεγάλος, τόσο μεγάλος, ώστε η φήμη του και τα έργα του θα είναι αθάνατα.

Τα κείμενα του Παυσανία, που είδαμε πιο πάνω, μας βοηθούν να δεχτούμε την ύπαρξη εκείνου του Κύπριου ποιητή, του Εύκλου, που η ζωή και το έργο του κρύβονται μέσα στην αχλύ του θρύλου και του μύθου. Ο Παυσανίας είναι σαφής, και εκτός από τους λίγους στίχους του που μας διασώζει, μας βεβαιώνει υπεύθυνα πως χρησμούς και στίχους του έχει ο ίδιος διαβάσει.

Πηγή : Ιστορία Κυπριακής Λογοτεχνίας του Πάνου Παναγιωτούνη

Τα αγάλματα στις φωτογραφίες είναι πιστά αντίγραφα από το μουσείο Λευκωσίας

Like the Helladic literature ( literature from mainland Greece) , the origins and the first roots of literature in Cyprus are lost in myth, in legend and then in history. And this is not of course unexplainable, since the history of Cyprus has moved in parallel or in the same path with that of the Helladic history. Historically and culturally it is known that the Helladic and Cypriot course in history is almost identical and some-one can easily prove this by the absolute sameness of their language, which was of course the result of colonization by Greek tribes (Arcadians and Achaeans) from the Peloponnese in Cyprus which grafted Cyprus with Greek blood and that special feeling and taste of the ancient Helladic Mycenaean civilization.
"The sources of literature in Cyprus are found in the dawn of Greek myth", says George Sarantis in one of his reports on Cypriot poetry ("Cypriot poetry, ancient period, a study, Journal of Literature", Athens, No. 2, February 1980 p. 15.) and he is not wrong in any way. An ancient writer, Pausanias, also supported the view of the mythological nature of Cypriot poetry (Pausanias : X12, 11-21, 3) and the same writer claims, as will see below, as the first legendary poet of Cyprus, the Cypriot Euclus (Euclous) . When writing about Cypriot poetry, the above writers and scholars, both speak about Cypriot literature in general as well, because, as in Greece, the Cypriot beginning of artistic creation was poetic. Euclus is a mythological person, a poet - sorcerer. Our only source of information about Euclus is again Pausanias, who reports about him in his "Focis" ( Pausanias : "Focis"12, 11.), reffering about the poets who wrote prophecies he writes : "It is said that the men who uttered oracles were Euclus of Cyprus, the Athenians Musaeus, son of Antiophemus, and Lycus, son of Pandion, and also Bacis, a Boeotian who was possessed by nymphs. I have read the oracles of all these except those of Lycus".

The same author refers to the poet Euclus when he notes about the campains of the Persians (Pausanias: "Focis "14, 6.), : "The expedition of the barbarian against Greece we find foretold in the oracles of Bacis, and Euclus wrote his verses about it at an even earlier date". But the part where Pausanias preserves actual verses of the legendary Cypriot poet - sorcerer, is the part (Pausanias : "Focis"24, 3.) were he refers to the view that the Cypriots claim Homer as their own poet, and born from a Cypriot woman named Themisto, an event which had been prophesied with prophetic verses by Euclus or for Pausanias Euclous. Here is what Pausanias actually writes : "But the Cyprians, who also claim Homer as their own, say that Themisto, one of their native women, was the mother of Homer, and that Euclus foretold the birth of Homer in the following verses:

And then in sea-girt Cyprus there will be a mighty singer,

Whom Themisto, lady fair, shall bear in the fields,

A man of renown, far from rich Salamis.

Leaving Cyprus, tossed and wetted by the waves,

The first and only poet to sing of the woes of spacious Greece,

For ever shall he be deathless and ageless.

And Pausanias ends his reference about the birth of Homer in Cyprus with the following words : "These things I have heard, and I have read the oracles, but express no private opinion about either the age or date of Homer".
These assumptions by the Cypriots for the birth of Homer on their island, that Pausanias avoids to take a stand, as we read above, are reinforced with a rather satirical, epigram of the poet Alkaios the Messenian, which states that Homer's father was someone from Cyprus by the name of Dmisagoras.

At the end, we only know just this scant information about Euclus the sorcerer - poet and mystic - prophet, who with his verses foretells of things to come, and must have lived before Homer of course (that is before the 9th century B.C.), since Euclus with his the verses foresees the arrival of a great poet in Greece who will be born in Cyprus and that he would be a great poet, so great that his reputation and his works will be immortal.

The texts of Pausanias, as we read above, enable us to accept the existence of this Cypriot poet Euclus, whose life and work is hiding in the haze of legend and myth. Pausanias is clear, and besides the few verses he preserves for us, he assures us that he, himself has read oracles and verses created by Euclus.

Source: History of Cypriot Literature by Panos Panagiotouni

Translated from Greek by Noctoc

The statues in the photos are exact copies from the Museum of Nicosia

Οι θρύλοι των Αγίων Αναργύρων, η Μονή τους, και το... Natural Healing Spa Resort στη Μηλιού της Πάφου - Agioi Anargyroi and their Monastery in Paphos

2009-09-14T07:24:00.000-07:00

Οι Άγιοι Ανάργυροι Κοσμάς και Δαμιανός ήταν γιατροί. Συμφώνησαν να γιατρεύουν τον κόσμο δωρεάν για την αγάπη του Χριστού.
'Ηταν μια γυναίκα πολλά άρρωστη, κατάκοιτη για χρόνια, δεν ημπορούσε να ταράξει καθόλου. Πήγαν οι άγιοι στο σπίτι της. Με τα γιατρικά τους, με την ευχή τους έγιανε η γυναίκα. Ήθελε με την καρδιά της να τους δώσει κάτι για να τους ευχαριστήσει, μα δεν δέχονταν τίποτε.
Μιαν ημέρα σηκώθηκε και πήγε στο σπίτι τους. Βρήκε τον Δαμιανό μόνο του. Λαλεί του :
- Άγιε μου, γιατί με περιφρονείτε σα να είμαι ακάθαρτη και δεν καταδέχεσθε ένα μικρό δώρο από μένα για την μεγάλη δωρεά που μου κάματε; Μην με πικράνεις, πάρε αυτά τα αυγά που σας έφερα.
Ο Άγιος Δαμιανός την λυπήθηκε και πήρε τα αυγά.
Όταν ήρθε στο σπίτι ο Άγιος Κοσμάς, λαλεί του αδελφού του :
- Που ηύρες τούτα τα τρία αυγά;
- Μου τα έφερε η τάδε γυναίκα και είπα να μην την στενοχωρήσω και τα πήρα.
Εθύμωσε ο Άγιος Κοσμάς - ήταν ο μεγάλος αδελφός - κι επέταξε τα αυγά.
-Δεν είπαμε, λέγει του αδελφού του, ότι δεν πρέπει να πληρωνόμαστε για τις θεραπείες; Δωρεάν ελάβετε, δωρεάν δότε.
Κι έσυρε το ένα αυγό εκεί που είναι το αγίασμα, δίπλα από το μοναστήρι τους. Το άλλο έπεσε πιο πάνω, ανέβλυσε πάλι νερό και το άλλο κάτω, εκεί που λέγεται «ομμάτι».
Έτσι δημιουργήθηκαν τα ιαματικά νερά που αναβλύζουν στο μοναστήρι σήμερα, και γι αυτό το λόγο μυρίζουν αυγό. Εκεί πηγαίνουν οι άρρωστοι και κάνουν μπάνια και γίνονται καλά.

Μια φορά ήμουν στο μοναστήρι των Αγίων, όπου ήρθε ένας άρρωστος από τη Λεμεσό, λιωμένος, σταμένος στα χέρια του και τη μουτσούνα. Ήθελαν να τον διώξουν οι άλλοι, μόλις τον είδαν έτσι χάλι. Τότε του είπα να πάει σε ένα γιατρό να του δώσει ένα χαρτί ότι η ασθένειά του δεν είναι κολλητική και να έλθει. Πράγματι επέστρεψε με το χαρτί, αλλά επίσης και φορτωμένος φάρμακα και αλοιφές. Τον άφησαν να λουστεί. Το δείλης μόλις έκαμε το πρώτο μπάνιο και κάθισε κατά δυσμάς να ξεκουραστεί ήρθαν οι Άγιοι - δύο λαμπροφορεμένοι όμορφοι νέοι- κι του λέγουν :

- Να πετάξεις τούτες τες αλοιφάες κι εμείς θα σε γιάνουμε.

Πραγματικά, όπως μας έλεγε ο ίδιος, πέταξε αμέσως τα γιατρικά και μετά από λίγες ημέρες ήρθε το δέρμα του και το χρώμα του, κι έγινε όπως του μωρού. Μας έδειχνε τα χέρια του και την κεφαλή του, κι έκλαιγε από τη χαρά του.

Πολλοί άνθρωποι είδαν τους Αγίους. Εδείκτισαν πολλές φορές. Ο χωριανός μας ο Ευστάθιος μια φορά όταν πήγε να ανάψει τα καντήλια, τους βρήκε μέσα στην εκκλησία να ψάλλουν. Ήταν πολλοί, όχι μόνον ο Κοσμάς κι ο Δαμιανός, μα όλοι οι ανάργυροι αγίοι. Μόλις τους είδε μπήκαν με μιας μέσα στο ιερό και χάθηκαν.

Ένας άλλος χωριανός μας, ο Βασίλης, μια φορά πάλι που ήταν καλοκαίρι και κοιμόνταν έξω, άκουσε ποδοβολητά αλόγων. Σηκώνεται, παρατηρά, ήταν δύο καβαλλάρηες.

- Ποιοι είσαστε; Λαλεί τους.

- Είμαστε ο Γεώργιος κι ο Φώτιος. Λαλούν του.

Ο Άγιος Γεώργιος και ο Άγιος Φώτιος έχουν τα παρεκκλήσια τους πιο πάνω.

-Έλα Βασίλη, λαλούν του, να πάμε να λειτουργήσουμε κάτω στους Αναργύρους.

Κι έφυγαν προς το μοναστήρι. Ο Βασίλης φοβήθηκε και δεν πήγε μέχρι την εκκλησία, μα είδε τους δύο αγίους που μπήκαν μέσα. Και άλλοι πολλοί άκουσαν τους αγίους να ψάλλουν μέσα στην εκκλησία και δεν εισήλθαν.

Δοξάζω το όνομα τους και τη χάρη τους. Έχει θάμματα πολλά στον κόσμο.

Η αφήγηση είναι από τοπικό κάτοικο.

H καταγραφή ανήκει στον Χαράλαμπο Επαμεινώνδα

Agioi Anargyroi (the penniless saints) Saint Cosmas and Saint Damianos were physicians. They agreed with each other to cure people free of charge for the love of Christ.

There was a woman who was sick and for many years she could not even move and had to always stay in bed. The Saints went to her house. With their medicine, with their prayers, the woman found her health again. She wanted from her heart to give them something to thank them, but they would not accept anything.

One day she got up and went to their house. She found Damianos alone. She said to him:

- My good Saint, why do you both look at me with contempt as if I am dirty and you do not accept even a small gift from me for the great gift that both of you gave me? Don't make me feel sad, take these eggs that I brought you.

Saint Damianos felt pity for the woman and took the eggs. When Saint Cosmas came home, he asked his brother:

- Where did you find these three eggs?

- A certain lady brought them to me and I told myself not to upset her, and so I accepted them. Saint Cosmas - who was the older brother - got very angry and threw away the eggs.

- Didn't we agree, he told his brother, that we should not get payed for the treatments we give? Freely you have received, freely you should give.

He threw one of the eggs where the holy water is which is next to the Monastery. The other egg fell just farther up, at the place where water is still gushing out, and the last one fell down at the place which is called Ommati "eye". This is how the sulfur water that gushes from the Monastery today was created, and for this reason it smells like eggs. The sick go there to bathe in order to get well.

Once, while I was visiting the Monastery of the Saints, a sick man arrived from Limassol, all molten, and dripping from his hands and face. As soon as the others saw him in such a scary state, they wanted to get rid of him. Then, I told him to go to a doctor in order to get a paper from him stating that the disease he has is not contagious and come back. He returned with the paper, but he was also loaded with medicine and ointments. The others allowed him to bathe. In the afternoon as soon as he finished his first bath and sat down to rest, the saints appeared-two shiny- dressed handsome young men- and said to him :
- Throw away these ointments and we will make you well.

In truth, as he himself was saying, he immediately threw away the medicine and after a few days his skin and colour, came back and became like that of a baby. He showed us his hands and head, and wept with joy.

Many people saw the Saints. They have appeared many times. One of the villagers by the name of Efstathios, once, when he went to light the candles, he found the saints in the church singing. There were many saints in there, not only Cosmas and Damianos, but all Anargiroi (penniless) Saints. Once he saw them, they at once entered into the Holy Sanctuary and disappeared.
Another one of the villagers, Vassilis, once, since it was summer and slept outside, heard the tramping of horse's feet. He got up, behold, there were two horse riders.

- Who are you? He asked them.

- We are George and Photios. They replied.

Saint George and Saint Photios have their chapels close by.

-Come on Vassilis, they said to him, lets go and make a church service at the Monastery of Agioi Anargyroi. And they left towards the Monastery. Vassilis got scared and did not go to the church of the Monastery, but saw the two saints walking inside. There are many others also who heard the Saints chanting inside the church but were too scare to enter.

I glorify their name and their compassion. Many miracles happen in the world.

The narration is by a local village resident.

The written form is by Charalambos Epaminondas

The translation from Greek is by Noctoc

Η Μονή των Αγίων Αναργύρων στην Πάφο βρίσκεται στο χωριό Μηλιού, βορειοδυτικά του χωριού Γιόλου, και δίπλα από πηγή με θειούχο νερό, το οποίο θεραπεύει τους ρευματισμούς. Ο Ναός της Μονής κτίστηκε κατά το 1649. Είναι μονόκλιτος και ανεγέρθηκε από τον Άγιο Πανάρετο, ο οποίος ήταν τότε Μητροπολίτης Πάφου.

Το 2009 η Μονή των Αγίων Αναργύρων μετά από απόφαση της Μητρόπολης Πάφου, μετατράπηκε σε ... Natural Healing Spa Resort ! Μάλιστα διαβάσατε καλά. Η Μονή των Αγίων Αναργύρων λοιπόν έχει μετατραπεί σε ένα πολυτελέστατο θέρετρο "με πολλές επαύλεις με ιδιωτική πισίνα, ένα πολυτελές resort, που προσφέρει διαμονή, υπηρεσίες spa, θεραπείες με ιαματικά νερά, και καλό φαγητό '' όπως γράφει το διαφημιστικό τους εδώ .

Ο Ναός της Μονής στραγγαλίστηκε ουσιαστικά από τον ασφυκτικό κλοιό αυτών των κατά τα άλλα πολυτελέστατων κτιρίων, και ένα New finish look τον ενσωμάτωσε κυριολεκτικά μαζί τους αφού πρώτα απογυμνώθηκε από τις πανέμορφες εικόνες του και μετονομάστηκε σε ξωκλήσι.

Οι θρύλοι, οι παραδόσεις, η ομορφιά και αγιότητα του τόπου, θάφτηκαν από τις μπουλντόζες μαζί με την Μονή και στη θέση τους γεννήθηκε το Ayii Anargyri Natural Healing Spa Resort. Οι Άγιοι Ανάργυροι εκδιώχθηκαν από τον Ναό και την Μονή τους για να πάρουν την θέση τους οι ματσωμένοι τουρίστες. Δυστυχώς δεν είναι μόνο οι Τούρκοι που μετατρέπουν Μονές σε ξενοδοχεία στην Κύπρο, αλλά και η ίδια η Εκκλησία μας, η Εκκλησία της Κύπρου! Και εις ανώτερα Δέσποτες!!

The Monastery of Agioi Anargyroi in Paphos is located at the village of Miliou, northwest of the village Giolou, and next to a spring with sulfur water that cures rheumatism. The church of the Monastery was built in 1649. It is single-aisled and was built by Saint Panaretos, who was then Bishop of Paphos.

In 2009 the Monastery of Agioi Anargyroi after the decision of the Bishopric of Paphos, was turned into a ... Natural Healing Spa Resort! Yes you have read correctly. The Monastery of Agioi Anargyroi has been converted into a luxury resort "with many villas with a private pool, a luxury resort, which offers accommodation, services, spa, treatments with sulfur springs, and good food'' as their advertisement states here.

The church of the Monastery has been strangled in all sense of the word by these otherwise luxury buildings, and a New Finish Look done to it, has literally incorporated it with the other buildings, after first being stripped away from its beautiful icons and renamed as being a chapel.

The legends, the traditions, the beauty and Holiness of the place, have all been buried by the bulldozers along with the Monastery, and in its place, the Ayii Anargyri Natural Healing Spa Resort was born. The Anargyroi Saints, Cosmas and Damianos were expelled from their church and Monastery in order for moneyed tourists to take their place. Unfortunately, it is not only the Turks in the north that convert monasteries into hotels in Cyprus, but also our own Church, the Church of Cyprus! Good gratulations Bishops!!

NOCTOC

Ένα καινούργιο γαλλόφωνο ιστολόγιο για την Κύπρο - POUR CHYPRE - A new French-speaking blog about Cyprus

2009-09-13T11:37:00.000-07:00

Ήταν μια ευχάριστη έκπληξη για μένα να ανακαλύψω ότι ο συνάδελφος μας ιστολόγος, ο οποίος είναι γαλλόφωνος Ορθόδοξος Χριστιανός και διαχειριστής του στολογίου LEXIQUE D'UN CHRÉTIEN ORTHODOXE ORDINAIRE, που μπορείτε να βρείτε εδώ, δημιούργησε ένα νέο γαλλόφωνο ιστολόγιο αφιερωμένο στη Κύπρο και το οποίο έχει το όνομα POUR CHYPRE και μπορείτε να το βρείτε εδώ. Ο στόχος του πίσω από τη δημιουργία αυτού του ιστολογίου είναι για τους γαλλόφωνους της γης να μάθουν για την Κύπρο, τους ανθρώπους της, τον πολιτισμό της, και την τραγωδία της. Η χειρονομία του αυτή προς την Κύπρο και τον λαό της Κύπρου είναι πολύ συγκινητική και είναι μεγάλη τιμή για την Κύπρο να έχει έναν φίλο, όπως αυτόν. Εξ ονόματος όλου του λαού της Κύπρου θα ήθελα να τον ευχαριστήσω και να του ευχηθώ το καλύτερο για το νέο του ιστολόγιο, και ότι το ιστολόγιο NOCTOC θα είναι πάντα εδώ για να του δώσει όση υποστήριξη και βοήθεια που χρειάζεται.

Εδώ διαβάζουμε σε μετάφραση τι έχει να πει ο ίδιος για τους λόγους που τον ώθησαν και δημιούργισε το νέο του ιστολόγιο για την Κύπρο:

«Για τους Ορθόδοξους αδελφούς μας στην Κύπρο
για τους Γάλλους να τους γνωρίσουν καλύτερα
για να μάθουμε την τραγωδία τους
για να θυμηθούμε τους ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς της Γαλλίας με αυτή την ευρωπαϊκή χώρα
για τους Κύπριους να γνωρίσουν ότι έχουν τους γαλλόφωνους Ορθοδόξους αδέλφους τους δίπλα τους ...
Για να αποδοθεί η δικαιοσύνη στην Κύπρο...
Δημιούργησα αυτό το νέο ιστολόγιο..»

Ι was pleasantly surprised to find out that our fellow blogger who is a French speaking Orthodox Christian and runs the Blog LEXIQUE D'UN CHRÉTIEN ORTHODOXE ORDINAIRE which can be found here , has created a new French-language Blog about Cyprus which he has named POUR CHYPRE and can be found here. His aim behind the creation of this Blog is for the French-speaking people to learn about Cyprus, its people, its culture, and its tragedy.
His gesture towards Cyprus and the Cypriot people is very moving and it is a great honour to have a friend of Cyprus such as him. On behalf of all the Cypriot people I thank him and wish him the best for his new blog, and that NOCTOC will always be here to give him all the support and help he needs.

Here is what he has to say in translation as to why he made his new blog about Cyprus :

«For our Orthodox brothers in Cyprus
for the French to know them better
for the French to learn about their tragedy
for the French to remember the historical and cultural ties of this European country to France
for the Cypriots know that they have their fellow Orthodox French speakers on their side...
for justice done for Cyprus...
I made this new blog.»

Pour nos frères orthodoxes de Chypre
pour que les francophones les connaissent mieux
pour qu'ils connaissent leur tragédie
pour qu'ils se rappellent les liens historiques et culturels de la France avec ce pays d'Europe
pour que le Chypriotes sachent qu'ils comptent pour leurs frères orthodoxes francophones...
pour que justice soit faite...
j'ai fait ce nouveau blog.

ici

Η Παναγία η Χρυσοσπηλιώτησσα στις Αρόδες της Πάφου και η Χριστινού της Θερμοκρήνης

2009-09-12T06:40:00.000-07:00

Πλησίον του χωριού Πάνω Αρόδες, εις ειδυλλιακήν τοποθεσία ευρίσκεται κρήνη, μικρή εκκλησία και σπήλαιο αφιερωμένα στην Παναγία την Χρυσοσπηλιώτισσα. Η εκκλησία είναι σεμνό, ταπεινό κτίσμα με πέτρα του τόπου, έργο του μάστορα Νεοφύτου Ζόππου. Εδαπάνησε για την ανέγερση η Ελισάβετ Σωτηροπούλου εξ Αλεξανδρείας Αιγύπτου, και ετελείωσε το ναΐδιο το έτος 1947 ως αναγράφεται και στην πλάκα που τοποθετήθηκε άνωθεν της δυτικής εισόδου.

Περιέργως η εικόνα του Χριστού είναι αφιέρωμα προς δέησιν του ήρωα Αργύρη, του υπερ πίστεως και πατρίδος αγωνισθέντος και πεσόντος την 26η 9ου 1943. Όπου και αν διαβάζεις σ΄αυτόν τον τόπο, επάνω σε πέτρες, επάνω σε τοίχους και εικόνες, συναντάς ονόματα ηρώων και δεομένων δωρητών που ξυπνούν μνήμες.

Ιησούς Χριστός Νικά, γράφει κύκλω του Σταυρού σε μια παλιά πέτρα που είναι εντοιχισμένη στην πρόσοψη του Σπηλαίου. Ο Σταυρός στο κάτω μέρος του χωρίζεται σε δύο πόδια ώστε να δείνει την εικόνα και σταυρόσχημου ειδωλίου. Εντός του σπηλαίου σκοτάδι, το αιώνιο ίδιο που σε κάνει να νιόθεις, παραδόξως , ανάπαυση και ασφάλεια μέσα στο σπήλειο, τον κόρφο της γης. Μαύρα τα τοιχόματα τα τοιχώματα εκ των αμέτρητων λαμπάδων και κεριών που για αιώνες ανάβουν εως την σήμερον κάθ΄εκάστην οι πιστοί προσκυνητές. Πιθανόν, ο χώρος αυτός να ήτο αρχαίος τάφος ο οποίος μετετράπει εις εκκλησίαν της Παναγίας. Μάλιστα, εντός τού, κατ΄ανατολάς εκτίσθη αψίδα ιερού βήματος και Αγία Τράπεζα κάτωθέν της. Η αψίδα είναι επιχρισμένη, πλην μαυρισμένη. Αν μπορούσαμε να καθαρίσουμε την μαυρίλα πιθανόν να ατενίζαμε την Παναγία την Πλατυτέρα. Από αυτή την αιθάλη, την λεγόμενη μούζη της Παναγίας, έπερναν οι μανάδες μας και μας εχώλιαζαν, όταν ήμασταν μικροί. Δηλαδή, με βαμβάκι έπαιρναν την ιερή μούζη και μας μούζωναν κύκλω των ομματίων μας για να γίνουμε μαυρώμματοι και μαυρόφρυδοι, να γλυκάνει το δειν μας, να γίνει σαν το δειν των αγίων.

Τακτικό προσκύνημα μας ήταν η Χρυσοσπηλιώτισσα κάθε τρίτη της Λαμπρής όπου πανηγυρίζει μετά λαμπρότητας Πασχαλίου. Με εκκλησιαστικές ιερουργίες και λαϊκές εκδηλώσεις , αγοραπωλησίες και εδέσματα πανηγυρίζουν ποικιλοτρόπως οι προσκυνητές. Κατ' αυτή την ημέρα ζωντανεύει η ερημιά, γεμίζει φωνές και εορταζόντων ήχους , έχεις την αίσθηση ότι είναι ένα χωριό που σφύζει από ζωή.

Πραγματικά, κάποτε εδώ, ως λέγουν, ήταν ένα όμορφο χωριό που το λέγαν Θερμοκρήνη. Και ζούσε εδώ μια κόρη όμορφη που την λέγαν Χριστινού και ήταν κόρη του ιερέα του χωριού. Ήταν τόσο όμορφη που η φήμη για τα κάλλη της έφθασε στ΄αυτιά του Σουλτάνου στην Κωνσταντινούπολη. Μια παράδοση λέει ότι ο ίδιος ο Σουλτάνος ήρθε στην Κύπρο για να την πάρει μαζί του, ενώ μια άλλη λέει ότι έστειλε τους Τούρκους του τόπου που τότε ήταν οι αφεντάδες και φώναζαν στον παπά : Πούντην πάπα, την κόρη σου, κείνη την φουμισμένη, όπου την εφουμίζουσι Πισκόποι και Γουμένοι; Εγώνι κόρην δεν έχω πάρα ναν παλλικάριν, απαντούσεν ο παπάς. Σπέρνει τη γη με με τ΄άλετρο και βάλλει το σιτάρι, όπου βλαστά κουνί- κουνί σαν το μαργαριτάρι. Οι Οθωμανοί τότε πήραν τον δύστυχο, τον κύρ-παπά και τον έβαλαν στα βασανιστήρια ώστε να καμφθεί, να ομολογήσει και να παραδώσει την κόρη του. Η Χριστινού όμως δεν εβάσταξε τα κάστια του κυρού της κι εβγήκε στο παραθύρι του ανωγίου.

... Και βάρτε σκάλα- σκαλωσιά να κατεβεί η κόρη, να κατεβεί η Σουλτάγκατη κάτω στο περιβόλι. Της έδωσαν πάραυτα μουσουλμανικό όνομα οι Ισμαηλήτες και την πήραν για την Χώραν (Λευκωσία). Η μάνα της λένε, η παπαδιά, εκείνη την ώρα ερχόμενη από τα χωράφια είχε πληροφορηθεί τα συμβάντα και οδυρόταν ολολύζουσα, γοερώς ξεσκίζοντας τες σάρκες της. Η κόρη θέλοντας να την παρηγορήσει της έλεγε σε στοίχο :

Μάνα μου να΄ χεις περηφάνια,

μάνα να κάμεις δώρα

που΄καμες κόρην όμορφη,

και παίρνουν την στη Χώρα.

Και η παπαδιά απάντησε :

Έχε το νου σου κόρη μου,

μήπως μουσουρμανίσεις
μήτε την πίστη ν΄αρνηθείς,

μήτε Χριστόν πατήσεις!

Εν τω μεταξύ οι Τούρκοι της έβγαλαν τα ρούχα της τα χριστιανικά και της φόρεσαν Οθωμανικά και την ετοίμασαν για το μακρύ δρόμο προς την πρωτεύουσα. Στον δρόμο λένε πως λιγοθύμησε απ΄την ταραχή της και τον φόβο της κι απέθανε. Άλλοι λένε πως η νονά της έδωκεν της δηλητήριον. Από κει και πέρα μόνο ο Θεός γνωρίζει. Εμείς γνωρίζουμε το μήνυμά της που είναι θαμμένο κοντά στο χωριό της που φαίνεται ως τη σήμερον. Πάντως η ωραία κόρη χάθηκε τόσο ανεπαίσθητα. Ως τα τώρα ο λαός διερωτάται : Α Χριστινού της Θερμοκρήνης, π΄αρωτούσιν ούλοι ίντα γίνεις.

Έκτοτε η Θερμοκρήνη εστέρεψε, το χωριό ωσάν τη γλάστρα που έχασε το βασιλικό της μαράθηκε. Έμεινε στην ερημιά μόνη η Παναγία η Χρυσοσπηλιώτισσα να δέχεται τες λαμπάδες του κόσμου και τον πόνο των πλασμάτων όπως εδέχθηκε τότε και του παπά τον πόνο και της παπαδιάς και του χωριού τους. Και η παρθενομάρτυς Χριστινού της Θερμοκρήνης έγινε τραγούδι στα χείλη του λαού κι ανάμνηση σεβάσμια στη θύμηση μας.

Το κείμενο και οι δύο τελευταίες ζωγραφιές είναι του Χαράλαμπου Επαμεινώνδα.

Το πιο κάτω είναι ένα άγνωστο ποιήμα για την Χριστινού της Θερμοκρήνης το οποίο καταγράφτηκε στο τουρκοκυπριακό χωριό Κάτω Αρόδες το 1922. Αφηγητής του ποιήματος αυτού είναι ο Ασήμ Μουλλά Οσμάν, ο οποίος όπως αναφέρεται ήταν "ελληνόφωνος αγράμματος τούρκος ετών 45, εργάτης, γινώσκων τούτο (το ποιήμα) παρά τινος 80ετούς ομοφύλου του αποθανόντος κατά το 1900.

Η Χριστινού

Χριστινού μου ώμορφη, άσπρη μου περιστέρα,

που πήρασιν το νάμιν σου οι καζαντζήες πέρα.

Που τ΄αγροικά τζ' ο βασιλιάς καράϊν αρματώνει ,

εν έσσει γληορήττερον περίτου που το βόλιν.

Τζείνοι ξηβαρκαρίζουνται εις το Λατζίν της Πόλις.

Ώστη να βκω τ΄ανήφορο πάνω την Τριμηθούσαν

τζιαί το κονάτζιν κάμνουν το την νύκτα μεσ΄την Δρούσιαν.

Μα τ΄άστρη, μα τον ουρανόν, μα την Αγιάν Ερήνην,

σηκώννουνται που το πορνόν τζιαί παν στην Θερμοκρήνην.

- Ώρα καλή σου, θκειέ παπά, ώρα καλή τζιαί γειά σου,

πο' καμες κόρην ώμορφην μάσσιαλλα τζι άφτονα σου.

- Μα τ΄αστρη μα τον ουρανόν, μα το γρυσόν φεγγάριν,

εγιώνι κόρην εν έχω, παρά' ναν παλλικάριν.

- Το παλλικάριν που ένι;

- Επήεν στο ζευκάριν, σσίζει την γην με τ΄άροτρον τζιαί βάλλει την σιτάριν.

- Τζιαί τα χωράφκια που ένι;

- Εν εις το Καμάριν*

- Τζιαί πκιάστε μου τον τζύρ παπάν τζιαί χαλινώστε μου τον,

τζιαί ράψετε τ' αμμάδκια του τρεις δίπλες το μετάξιν

τζιαί ράψετε τ' σσείλη του τρεις δίπλες το ραφίνιν,

τζιαί βάρτε εις τους νώμους του τρεις δίπλες το μολύβιν

τζιαί βάρτε εις τα σσέρκα του καννιά πελετζημένα.

Η κόρη εν εβάσταξεν κάστια του τζυρού της.

Εσείστην τζι ελυΐστηκεν τζι ήρτεν στο παναθύριν.

Τζ΄οι δκυό την είδαν τζι είπαν το τζ' οι τρεις το μουρμουρούσιν.

- Ε την αφέντη μου ππασσιά, την κόρην που λαλούσιν,

την κόρην που λαλούσασιν τζιαί που σου προξενούσιν.

- Βάρτε σανίδκια σκαλωσσές να κατεβή η κόρη,

να κατεβ΄η Σουλτάνγκατη να μπη μεσ' το περβόλιν.

Τζιαί ξαπολούσιντον παπάν τζιαί πάσιν εις την κόρην,

τζιαί ηύβραν την τζι εκάθετουν σε μιαν γρυσήν τσαέραν

τζι εσφόντιζεν τ΄αμμάθκια της με μιαν ψιλήν παρπέραν*.

Τζιαί βκάλλουν τα παπούτσια της, φορούν της σσερεπέκλια*

τζιαί βκάλλουν τα τζεμπέρκα της , μαντίζουν την σεντόνιν.

Τζιαί πκιάννουν σσίλλιοι απ' ομπρός τζιαί σσίλλιοι που τα πίσω

τζιαί σσίλλιοι απού τα πλευρά, να μεν της φέγγει ο ήλιος.

Τζιαί πολοάτ ΄ η Χριστινού τζιαί τούτο ναν τους λέει :

- Πέρτε μου λλίην πομονήν, λλίην καρτερωσύνην,

πέρκι νεφάν΄η μάνα μου για να μου παραντζείλη.

Τζι ανέφανεν η μάνα της ως τα βιζιά σσισμένη,

τζι ετρώαν τζι εχορτάνανσιν τρεις σσύλλοι πεινασμένοι.

- Παρά τζιαί κλέω κόρη μου, με Τούρκον αρμασμένη,

νήεν σε κλέω κόρη μου στην μαύρην γην θαμμένην.

-Πρέπει μανά, να σσαίρεσαι τζιαί να βαστάς μανιέραν*,

πο ' καμες κόρην ώμορφην του βασιλιά που πέρα.

Τα ρούχα που μου έκεμες, μάνα για να μ΄αρμάσης,

άψε λαμπρον τζιαί κρούσε τα, μον΄ έτσι έννα πνάσης.

Έσσετε γειάν γλυτζιά βουνά τζιαί δέντρη με τον ανθό σας

τζι εσείς καλές γειτόνισσες σσαίρεστε το χωρκό σας.

Έσσετε γειάν γλυτζιά βουνά τζιαί δέντρη με τους κλόνους,

τζι εσείς καλές γειτόνισσες σσαίρεστε τους γειτόνους.

Έσσετε γειάν γλυτζιά βουνά τζιαί κλίνη μου που ππέφτω,

τζι εγιώ ίσα πάω η φτωσσή τζι αδδής πκοιόν αν έρτω.

Αρπάσσουν την που τζεί χαμαί τζιαί παν σαν τα μελλίσια,

τζι επήραν την τζι ερέξαν την απού τα Τζυπαρίσσια*.

Αρπάσσουν την που τζεί χαμαί τζιαί παν τσιμπίν* περίτου,
επήραν την τζι' ερέξαν την που τα στενά της Κρήτου.

Αρπάσσουν την που τζεί χαμαί τζι επήαν με την βέραν*,

επήραν την τζι ερέξαν την που τα στενά της Τέρα.

Αρπάσσουν την που τζεί χαμαί τζι επήαν γιάλι -άλι,

επήραν την τζι ερέξαν την που το Αρκοκαλάμιν*.

Τζείνη εγύρεψεν νερόν μέσα πο΄ναν ποτάμιν,

επκιάσαν τζι εποτίσαν την με την αποκαλάμην.

Τζι αρπάσσουν την που τζει χαμαί τζιαί παν με το σεΐριν*,

επήραν την τζι ερέξαν την που πάνω στο γιοφύριν.

Τζιαί πκιάννουν την που τζεί χαμαί τζιαί πάσιν με τον κόλιν*,

επήραν την τζι ερέξαν την, τζείνην που μέσ΄στην Πόλιν*.

Εν έσσει γληορόττερον περίτου που το βόλιν,

τζιαί τζείνην εβαρκάραν την που το Λατσίν της Πόλι.

Επήασιν να πάρουσιν του βασιλιά μαντήλιν,

σσίλλια γρυσά τους έδωσεν για τζείνον το χαττίριν.

Επήραν την τζι εκάτσαν την σαν το κοκκόν ομπρός του,

ξησκούλλησεν* την να την δη τζι εθάμπωσεν το φως του.

Τζιαί πολοάται τζιαί λαλεί με την γλυτζιάν φωνήν της :

- Νου αξαγιού νερόν θέλω εγιώνι να ποτίσω,

την μάναν μου, τον τζύριν μου για να τους κετσιντίσω*.

Χάρισμαν τους τα Πότιμα, τα Κούκλια τζι Ασσέλλια,

όσα βρεθούν αφεντικά, ας εν δικά τους τέλεια.

Καταγράφηκε στο χωριό Κάτω Αρόδες

23 Οκτωβρίου 1922
Αφηγητής : Ασήμ Μουλλά Οσμάν

Γλωσσάρι

* Το καμάριν είναι τοπωνυμία μεταξύ Χρυσοχούς και Τέρας
* Η παρπέρα είναι μουσουλμανική μαντήλα
* Τα σσερεπέκλια είναι παπούτσια για οθωμανές

* Η μανιέρα είναι η υπεριφάνια

* Τα Τζυπαρίσσια είναι τοπωνυμία μεταξύ Θερμοκρήνης και Κρήτους
* Το τσιμπίν είναι παφίτικη λέξη και σημαίνει λίγο
* Η βέρα είναι παφίτικη λέξη και σημαίνει τρόπος ή συμπεριφορά
* Το Αρκοκαλάμιν είναι τοπωνυμία της περιοχής

* Το σεΐριν είναι τουρκική λέξη και σημαίνει ευθυμία

* Ο κόλις είναι απόσπασμα χωροφυλακής
* Εννοεί την Πόλιν της Χρυσοχούς

* Ξησκούλλησεν είναι παφίτικη λέξη και σημαίνει απεκάλυψε το πρόσωπο

* Κετσιντίσω σημαίνει συντηρήσω

Ο Μοναχός Ιωσήφ ο Κύπριος - Monk Joseph the Cypriot

2009-09-11T08:31:00.000-07:00

Ένα τέτοιο γέροντα αμέριμνο, απλό, ταπεινό, με μεγάλη εμπιστοσύνη στον Χριστό και την Παναγία, γνωρίσαμε. Ήταν από το Ριζοκάρπασο της σήμερα τουρκοκρατούμενης Κύπρου κι ήλθε στο Άγιον 'Ορος όταν κι αυτό ήταν Τουρκοκαρτούμενο. Εκοιμήθη πριν δώδεκα έτη σε ηλικία εκατόν έξι ετών. Είχε στο Άγιον 'Ορος ογδόντα έξι έτη. Εξήλθε αυτού μία δύο φορές, για να πάει προσκυνητής στα Ιεροσόλυμα. Ογδόντα έξι έτη είχε να φάει κρέας. Ογδότα έξι έτη είχε να δει γυναίκα. Είκοσι πέντε έτη είχε να πλύνει το πιάτο του. Υγιέσταστος, εγκρατέστατος, εξυπνότατος , αγαθότατος. Εκατόν τριών ετών ανέβηκε στη σκέπη του κελλιού του να διορθώσει τα κεραμίδια. «'Οτι ζητάω από την Παναγία μου το στέλνει» έλεγε. «Έχω την εικόνα της, της Οικονόμισσας, και με οικονομεί η Υπερευλογημένη... Να, τώρα ήθελα νερό και ήλθες να μου φέρεις». Μια φορά ήλθαν δύο φίλοι από την Αθήνα, νεαροί οικογενειάρχες, και με ρωτούσαν αν υπάρχουν γέροντες του Γεροντικού και της Φιλοκαλίας. Υπάρχουν τους είπα και τους πήγα στον γέροντα αυτόν, τον μοναχό Ιωσήφ τον Κύπριο. Ήταν τότε εκατόν πέντε ετών. Ήταν ξαπλωμένος κι έκανε κομποσχοίνι. «Οι κύριοι» του λέγω, «είναι από την Αθήνα και ήθελαν να πάρουν την ευχή σου». Τον είδαν πως δεν είχε όρεξη για κουβέντα. Αφού είπαν δύο-τρία λόγια, τους έκαμε νόημα να φύγουμε. Φεύγοντας λένε στον γέροντα : «Γέροντα, είμαστε με πολλά προβλήματα, σας παρακαλούμε να προσεύχεσθε». «Θα προσεύχομαι τους απαντά», «αλλά για να προσεύχομαι θέλω και λεφτά» Ντράπηκα πολύ, τα έχασα, δεν ήξερα τι να πω. Προσπαθούσα να δικαιολογήσω την κατάσταση. Απορούσα γιατί να το κάνει αυτό. Τους πήγα σ' έναν άγιο άνθρωπο κι αυτός να ζητάει χρήματα για να προσευχηθεί ; Αυτός που δεν γνώριζε καλά-καλά την αξία των χρημάτων και δεν τους έδινε μεγάλη σημασία. Οι άνθρωποι έφυγαν και λυπήθηκα. Την άλλη ημέρα που πήγα να τον δω, μου λέει :«Πάτερ Μωησή την αρετή δεν τη μαζέψαμε μαζί. Μην μου φέρνεις κόσμο να με τιμάνε. Ζήτησα από τον Θεό να με τιμήσει στην άλλη ζωή, όχι σ΄αυτή την ψεύτικη». Εξεπλάγην. Ντροπιάσθηκε στους ξένους ζητώντας χρήματα, που ποτέ δεν είχε και ποτέ δεν τ' αγάπησε, με ντρόπιασε κι εμένα. Που να τολμήσω να ξαναπάω κόσμο. Χάλασε την εικόνα του, ως σπουδαίου ασκητού. Κατέστρεψε την πρόσοψη του. Ποιός από μας το κάνει αυτό; Ήταν ταπεινός. Υπεράνω και του σκανταλισμού. Τον ένοιαζε τι θα πει γι αυτόν ο Θεός κι όχι οι άνθρωποι. 'Οταν το είπα στους φίλους έμειναν άφωνοι...

Από το βιβλίο «Η εύλαλη σιωπή» του Μοναχού Μωυσέως Αγιορείτου.

We knew such a light-hearted Geronta (Spiritual Father), simple, humble, with great faith in Christ and the Panagia (Virgin Mary). He was from Rizokarpaso in today Turkish-occupied Cyprus and came to Mount Athos, at the time when it was also occupied by the Turks. He passed away twelve years ago at the age of one hundred and six. He was on Mount Athos for eighty-six years. He left the Mountain only once or twice, to go to a pilgrimage to Jerusalem. For eighty-six years he did not eat meat. For eighty-six years he did not see a woman. For twenty-five years he did not wash his plate. He was very healthy , temperate, smart, and kind. When he was one hundred and three years old he went up the roof of his cell to fix the tiles. «The Virgin Mary sends me everything I want» he said. «I have the icon of the Panagia Oikonomissa, and Her all Holiness takes care of me ...There, just now I wanted water and you came to bring it me». Once two young friends who were newly married came from Athens and asked me if there are still Spiritual Fathers (Gerontes) in Mount Athos like the ones found in the books Gerontikon and Philokalia. There are, I said, and I took them to the Geronta, monk Joseph the Cypriot. He was then one hundred and five years old. He was lying down and making a prayer. «These gentlemen» I said, «are from Athens and wanted to get your blessing». I saw that he had no wish for conversation. After exchanging two to three words, he made the sign for us to go. Upon leaving the men said to the Geronta: « Geronta, we have many problems, please pray for us». «I will pray» he answered, «but I want money in order for me to pray for you». Upon hearing these words I felt so ashamed , I was lost, I did not know what to say. I attempted to justify his reaction. I wondered why he did this. They went to a holy man and he asked for money in order to pray for them? This man who hardly knew the value of money and never gave it much importance? The men left and I felt so sad about what happened. The next day I went to see him, and he said to me : «Father Moses we did not gather virtue together. Do not bring people to see me in order for them to honour me. I asked God to honour me in the next life, not in this fake one». I was surprised. He belittled himself in front of his guests by seeking money, which he never had and never loved, he made me feel ashamed. How could I dare take people to him again? He spoiled his image as a great ascetic. He destroyed his façade. Which one of us can do such a thing? He was humble. Above scandal. He only cared about what God would say about him, not people. When I told this to those friends, they were left speechless ...

From the book «The talking silence» by Monk Moses of Mount Athos.

Translated from Greek by Noctoc

Η εύλαλη σιωπή : Μοναχού Μωυσέως Αγιορείτου

2009-09-07T02:53:00.000-07:00

Σε μία εποχή πλούσια σε λόγο, πληροφόρηση, ενημέρωση, συζήτηση, διάλογο, επικοινωνία να μιλά κανείς περί σιωπής ακούγεται μάλλο αρκετά παράξενα. Σε καιρούς εκτροπής του λόγου σε ψεύδος, ύβρη , κολακεία, ειρωνεία, απάτη κι εμπαιγμό αξίζει νομίζουμε ν΄αναφερθεί κανείς και στην εγμωσμένη, επιλεγμένη, διακριτική, κερδοφόρα σιωπή. Η σιωπή είναι μία μορφή συμπεριφοράς.

Το να σιωπά κανείς δεν σημαίνει οπωσδήποτε ότι είναι αδιάφορος, αδρανής, νωχελής κι απρόσεκτος. Η εσκεμμένη σιωπή, η προσεγμένη ολιγορία και η απόρριψη της φλυαρίας και του κουτσομπολιού αποτελεί προτίμηση της σιγής κι αποφυγή της κουραστικής πολυλογίας, από την οποία συνήθως προέρχονται διάφορα προβλήματα, όπως φιλονικίες, ψυχρότητες και θόρυβοι. Οι σιωπηλοί άνθρωποι μιλούν με τη σοβαρή σιωπή τους. Δεν μιλούν, όχι γιατί δεν γνωρίζουν να μιλήσουν, όχι από ακαταδεκτικότιτα και κρυφή οίηση ότι δεν συμμετέχουν σε υψηλού επιπέδου συζητήσεις, αλλά από την ταπεινή αίσθηση ότι δεν έχουν κάτι σημαντικό να πουν. Έτσι απλά σιωπούν. Όταν μάλιστα μιλούν, καταθέτουν λόγο μεστό περιεχομένου.

Οι σιωπηλοί άνθρωποι δεν είναι συνηθισμένοι, αρεστοί, και προτιμητέοι. Η κοινωνία σήμερα αναζητά τολμηρούς συζητητές. Μερικοί μάλιστα θεωρούν τους σιωπώντες νοσηρούς, μειονεκτικούς, δειλούς, φοβισμένους και προβληματικούς. Θα μπορούσε βέβαια ορισμένοι να είναι έτσι, όπως και αρκετοί φλύαροι. Οι γνήσια πάντως σιωπηλοί άνθρωποι «ζουν το άρωμα μιας άλλης ζωής, που δεν μπορούν να εννοήσουν οι άλλοι που αγάπησαν τις έκδηλες μορφές συμπεριφοράς. Η σιωπή γεμίζει την ψυχή τους χαρά και τους ανοίγει ορίζοντες μιας έντονης πνευματικής δράσης, την οποία δύσκολα μπορεί να κατανοήσει και να αξιολογήσει το ανθρώπινο περιβάλλον τους» (Γεώργιος Κρασανάκης).

Από τα παραπάνω διαφαίνεται μια σιωπή με δύο μορφές. Η μία ως αδυναμία και η άλλη ως αρετή. Ας τις δούμε και τις δύο παρακαλώ προσεκτικά.

Είπαμε πως μπορούμε νάχουμε σιωπή από φόβο ή δειλία, που προέρχεται από νοσηρές ψυχικές καταστάσεις. Μια νοσηρή σιωπή είναι σκοτεινή, άχαρη, δόλια, κουραστική και φθοροποιός. Ταλαιπωρεί τον ίδιο τον άνθρωπο, που δεν είναι ισορροπημένος , ξεκάθαρος, τίμιος, ειλικρινής, εκφραστικός και ντόμπρος. Μερικές φορές μπορεί να προσποιείται κανείς τον σιωπηλό και ταπεινό, ενώ μέσα του επικρατεί μεγάλη σύγχυση, ταραχή, θόρυβος, στενοχώρια και οίηση. Η προσποίηση αυτή είναι φοβερή κι αξιοκατάκριτη υποκρισία. Ένας φαινομενικά σιωπηλός απατά. Διατηρεί σιωπή από κακή διάθεση για τον πλησίον. Ή υπάρχει από έλλειψη θάρρους ή βαθύ εσωτερικό κενό. Ο ταπεινά σιωπηλός δεν είναι ακοινώνητος, φυγόκοσμος κι αφιλάδελφος. Ούτε κλείνεται στο καβούκι του ναρκισσευόμενος, μονολογώντας με τον σοφό εαυτό του κι απαξιώνοντας τον αδελφό του.

Υπάρχει λοιπόν κακή και καλή σιωπή, όπως καλός και κακός λόγος. Η εσωτερική ποιότητα του ανθρώπου χρωματίζει κι αρωματίζει και τη σιωπή και τον λόγο του. Το ευαγγέλιο δεν μας θέλει πάντοτε σιωπώντες. Μας καλεί συχνά σε κήρυγμα, ιεραποστολή, ομολογία, νουθεσία και συμβουλή. Ο Χριστός είπε στον απόστολο Παύλο : «Μη φοβού, αλλά λάλει και μη σιωπήσης διότι εγώ ειμί μετά σου». Άφοβα, του λέγει να κηρύττεις το ευαγγέλιο και να μη σιωπάς, γιατί είμαι μαζί σου. Τον λόγο του ενδυναμώνει η συνεχής παρουσία του Κυρίου.

Ο άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος λέγει πως ο Λόγος του Θεού προήλθε από τη σιγή. Μετά από μακρά σιγή στην έρημο μίλησε ο Χριστός. Τα μεγάλα μυστήρια τελεσιουργούνται στην ησυχία και τα καλύπτει η ιερή σιγή. Το μυστήριο της Ενσαρκώσεως του Υιού και του Λόγου του Θεού κατανοείται καλύτερα σιωπηλά. Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός λέγει : «ράον σιωπή» . Είναι προτιμότερη εδώ η σιωπή. Ας επικρατήσει σιγή. Η σιωπή τώρα είναι πιο εύκολη και ακίνδυνη. Γιατί «ού φέρει το μυστήριον έρευναν». Η σιωπή δηλώνει την ταπείνωση του νου, την όραση της καρδιάς, την ευχαριστία της ψυχής, που μένει άφωνη κι ακούει τις δοξολογίες των αγγέλων και των θεοΰφαντων ύμνων της ιεράς υμνολογίας μας.

Η ομολογία της πίστεως δεν είναι ένας στείρος τυπικός λόγος, αλλά προέρχεται από τη σιωπή της καθαρής καρδιάς. Έτσι η σιωπή γεννά τον καθαρό, ωραίο και μεστό λόγο. Ο νους συγκινείται στα υψηλά και δεν κινεί τη γλώσσα να εκφέρει λέξεις, όπου συγκρατημένη ακινητεί να εκφράσει νοήματα δύσκολα μυστηρίων Θεού.

«Ο δε Ιησούς εσιώπα». Δεν είναι μόνο ενώπιον του αρχιερέως Πιλάτου στο Πραιτώριο που σιωπά ο Χριστός. «Και ουδέν απεκρίνατο» προσθέτει ο ευαγγελιστής Μάρκος. Δεν δίνει καμιά απάντηση. Θεωρεί ότι δεν βγαίνει τίποτε με τα λόγια. Ότι θα μιλούσε και δεν θα τον άκουγαν. Ότι θα έπεφταν οι λόγοι του στο κενό. Δεν είναι ότι δεν είχε όρεξη για κουβέντες, αλλά έβλεπε την ηθελημένη κώφευση των ανθρώπων, είχαν αυτιά και δεν τα χρησιμοποιούσαν. Ο Χριστός δεν χάιδευε ακοές. Δεν έλεγε αυτά που ήθελαν ν΄ακούσουν. Έτσι με νόημα σιωπά. Ο ευαγγελιστής Λουκάς αναφέρει «επηρώτα δε αυτόν εν λόγοις ικανοίς». Δεν απαντούσε τίποτε στις πολλές ερωτήσεις. Σαν να έλεγε από τότε τα πολλά λόγια είναι φτώχεια. Έβλεπε ότι δεν έβγαινε τίποτε με τη συζήτηση. Ο ευαγγελιστής Ιωάννης τονίζει την άφοβη σιωπή του Ιησού παρά τις απειλές της εξουσίας. Στο πρόσωπο του Χριστού επιβεβαιώνεται ο αρχαίος προφητικός λόγος. Ο μεγαλοφωνότατος προφήτης Ησαΐας λέγει : «Δεν άνοιξε το στόμα του καθόλου κι έμεινε άφωνος μπροστά στους διώκτες του».

Όταν στην πρόκληση απαντά κανείς με τη σιωπή χαμηλώνει την οργή, σβήνει τον θυμό και σιγάζει δύσκολες καταστάσεις. Σημασία όμως έχει και το ήθος και το ύφος και ο τρόπος αυτής της σιωπής. Αν είναι εγωιστικός φαίνεται. Αν είναι περιφρονητικός δεν μπορεί να κρυφτεί. Αν κανείς όμως ταπεινά σιωπά, για να μη γίνουν τα πράγματα χειρότερα, υποχωρεί, ανέχεται, αποσύρεται, ελαχιστοποιεί τα τρομερά δικαιώματά του, χάρη της ειρήνης, της ενότητος και της αγάπης, τότε κερδίζει ενώ φαίνεται ότι χάνει. 'Οποιος είναι έξυπνος κάνει τον χαζό, λένε στο Άγιον Όρος. Η σεμνή στάση του σιωπώντος μπορεί να φιλοτιμήσει τον άλλο, να τον κάνει να ξανασκεφθεί τα πράγματα καλύτερα. Αν έχει κανείς τη δύναμη, που κύρια προέρχεται από τη ταπείνωση, να μη δώσει συνέχεια στην προκλητική προσβολή, την ειρωνεία και τον χλευασμό, και σιωπά, δεν σημαίνει ότι είναι δειλός κι ανόητος, αλλά έχει έναν ηρωισμό μεγαλύτερο από την τόλμη της αυθάδειας, του θράσους και της συνέχειας του καυγά και της γκρίνιας των πολλών αντιδράσεων. Ο άνθρωπος προκαλούμενος αισθάνεται την ανάγκη να υπερασπίσει τον εαυτό του, να μιλήσει, να δικαιολογηθεί και να δημιουργήσει αμυντική ασφάλεια. Μεγαλύτερη δύναμη χρειάζεται κανείς να σιωπήσει παρά να μιλήσει. Η σιωπή όμως θέλει σοφή γνώση, αυτοκυριαρχία και κυρίως ταπείνωση.

Η σιωπή όπως ήδη είπαμε δεν είναι για όλους, για παντού και για πάντοτε. Οι άγιοι πατέρες καλλιέργησαν επισταμένα την εύλογη σιωπή και είχαν ένθεο λόγο. Είναι πολύ σπουδαίο και σημαντικό πράγμα οι άνθρωποι να γνωρίζουν καλά πότε να μιλήσουν, τι να πουν, σε ποιόν θα το πουν, γιατί θα το πουν, πόσο θα πουν και πότε θα πρέπει να σιωπήσουν, ν΄αποσυρθούν, να κρυφτούν. Όπως ωραία ειπώθηκε «ο προφορικός λόγος περιορίζει τον ενδιάθετο λόγο που περιέχεται στη σιωπή. Ποτέ δεν μπορεί να τον περιλάβει και να τον εκφράσει απόλυτα. Γι ' αυτό η σιωπή είναι συχνά σε θέση να εκφράσει περισσότερα από όσα ο λόγος» (Γεώργιος Μαντζαρίδης). Αυτό συμβαίνει στη θεολογία, στην ιερά ησυχία.

Η πολυλογία, η φλυαρία, η κενολογία, η περιττολογία, η αργολογία, η φαιδρολογία δηλώνει κενοδοξία, αδιακρισία κι εσωτερική ανησυχία. Η ησυχία γεννά την ωραία σιωπή κι αυτή εξυφαίνει τον λόγο. Δεν πρόκειται για ανενεργό στάση, για παθητική πράξη, για οκνηρό έργο, για φυγόπονη απραξία, αλλά για επιλεγμένη εργασία αυτογνωσίας, αυτοπαρατήρησης, ενδοσκαφής και εντρυφήσεως στα θεία. Λέγει ο άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ : «Απόκτησε την εσωτερική σου γαλήνη και χιλιάδες άνθρωποι θα σωθούν γύρω σου, χωρίς εσύ να το ξέρεις». Δεν χρειάζεται συνέχεια να μιλάμε. Ο κόσμος κουράστηκε από τα πολλά, τα παχειά, τ' αδιαφανή, τα υποκριτικά, τα ξύλινα λόγια. Οι άλλοι δεν βρίσκονται πάντοτε πλάι μας για να μας ακούνε, αλλά και για να τους ακούμε. Λέγει ένας σοφός «ο Θεός μας έδωσε δύο αυτιά και ένα στόμα- περισσότερο ν΄ακούμε και λιγότερο να μιλάμε». Εμείς κυκλοφορούμε σαν να έχουμε δέκα στόματα και κανένα αυτί. Μιλά ο άλλος και δεν τον ακούμε και σκεφτόμαστε τι θα πούμε εμείς. Έτσι, όπως λέγει ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης, έχουμε παράλληλους μονολόγους. Δεν διαλεγόμαστε και δεν επικοινωνούμε.

Ο άγιος Γεώργιος ο Τροπαιοφόρος δεν κήρυττε ποτέ. Ήταν ειρηνικός, φωτεινός, χαρούμενος πάντοτε. Τον ρωτούσαν : «Πως είσαι έτσι Γεώργιε;». «Είμαι χριστιανός» απαντούσε. Και γίνονταν κι εκείνοι χριστιανοί για να ομορφύνει η ζωή τους. Ο άγιος Αρσένιος ο Μέγας έλεγε : «Μετάνιωσα που μίλησα, όχι γιατί σιώπησα». Η πολυλογία θα φέρει αμαρτία. Ο λόγος δεν είναι πάντοτε ουσιαστικός κρίκος των ανθρώπων. Η έλλειψη πνευματικότητος κάνει τον λόγο να διαχωρίζει κι όχι να ενώνει τους ανθρώπους. Δύο άνθρωποι που ταξιδεύουν μαζί δεν χρειάζεται συνέχεια να συνομιλούν. Επαναλαμβάνω : ο κόσμος σήμερα κουράστηκε πολύ από τα πολλά λόγια, κενού περιεχομένου, φθαρμένα, κακομεταχειρισμένα, παραποιημένα, δίχως ανταπόκριση βιώματος.

Ένα πρόσωπο σιωπηλό, σημαντικό, ιερό, ωραίο είναι της Παναγίας. 'Ολος ο βίος της είναι μια απέραντη σιωπή. Ελάχιστοι λόγοι της Θεοτόκου διεσώθηκαν. Πρόκειται για τη σεμνή, καθαρή, ταπεινή και σιωπηλή κόρη της Ναζαρέτ. Η Παναγία μας είναι βίωση της σιγής, η προσωποποίηση της σιωπής, η ερωτευμένη της ησυχίας. «Όσον εμβαθύνομεν εις το Μυστήριον της Παναγίας, τόσον καθαρώτερον και θεωρούμεν και ακούμεν τον λόγον της σιγής. Και όχι μόνον τούτο, αλλά και ανακαλύπτομεν το θείον εις την σιγήν, την σχέσιν Της προς την δημιουργίαν, προς ότι βαθύ και μεγάλο υπάρχει εις την ζωήν μας» (Μητροπ. Χαλκηδόνος Μελίτων). Δεν ήξερε να μιλήσει η Παναγία; Δεν μπορούσε κάτι να πει; Δεν είχε λόγο; Ηθελημένα σιωπούσε από ταπείνωση. Άφηνε να μιλά ο Υιός Της. Ήταν συνεχώς στη σκιά του. Το βροντερό κήρυγμα της Θεοτόκου είναι η συνεχόμενη σιωπή της. Αυτή η σιωπή της ελέγχει αυστηρά κάθε γυναικεία φλυαρία.

Καλείται να μαθητεύσει ο πιστός στον διδακτικό και σοφό λόγο της σιωπής. Η εγνωσμένη παραίτηση από τον λόγο δηλώνει εμπειρία. Σωπαίνει κανείς στη μεγάλη χαρά. Δεν βρίσκει ικανά λόγια να την εκφράσει. Σωπαίνει και στον βαθύ πόνο. Χάνει τα λόγια του. Τα κάνει καυτό δάκρυ. Τι να πει κανείς στη μητέρα που θάβει το μικρό της παιδί. Ειλικρινά θυμώνω όταν ακούω κοινότοπα λόγια, υψηλά, υπερβατικά, απάνθρωπα ενίοτε, σκληρά για την πονεμένη μάνα. Καλύτερα να μην πούμε τίποτε. Καλύτερα να προσευχηθούμε. Είπαμε δεν χρειάζεται πάντοτε να μιλάμε, να θέλουμε να παρηγορήσουμε τους άλλους μ' έναν τόσο απόμακρο τρόπο.

Η σιωπή συντροφεύει τις μεγάλες ώρες των αγίων, τις ιερές ώρες της περισυλλογής, της αυτοσυγκέντρωσης, της αυτομεμψίας, της μελέτης, της προσευχής. Η σιωπή καλύπτει την έρευνα, την αγρυπνία, την ανακάλυψη του σοφού επιστήμονα. Η σιωπή σκεπάζει το μαρτύριο του πονεμένου, του αναγκεμένου, του δυστυχισμένου. Τις ώρες της σιωπής τελεσιουργούνται τα μεγάλα θαύματα, οι αδιαφήμιστες ηρωικές πράξεις, οι μυστικές προσωπικές επαναστάσεις, η γνωριμία με τον άγνωστο εαυτό μας. Έτσι έχουμε τη σημαντική σιωπή του αγίου, την κορυφαία σιωπή του σοφού, την υπομονετική σιωπή του ήρωα, την ακριβή σιωπή του υπομονετικού κι επίμονου, την ευαγγελική σιωπή του αυτοθυσιαζόμενου.

Κουρασθήκαμε από την ακατάσχετη πολυλογία, προχειρολογία και φθηνολογία. Το κόστος τους είναι βαρύ, αλλοιώνουν την ουσία, τα πρώτα, τα σημαντικά, τα καίρια και ιερά. Έχουμε ανάγκη από την ανάπαυση στη χρυσή σιωπή, την πολύτιμη ακοή, τη βιωματικότητα των απαραίτητων λόγων. Χρειάζεται μια αντίσταση στους πρόχειρους κι εύκολους λόγους. Αξίζει να καταλαγιάσουμε, να ησυχάσουμε, να ξαποστάσουμε για ν' ακούσουμε μέσα στην ησυχία τη χαμηλή φωνή του Θεού, την εναγώνια φωνή της συνειδήσεως μας, τη διδακτική φωνή του ιερού παρελθόντος, για να μετανοήσουμε ειλικρινά.

Η σιωπή φαίνεται από τα παραπάνω λεχθέντα νάχει μια άγνωστη, μυστική, ισχυρή δύναμη, που δεν αγαπά τη φθορά της επιπόλαιης συζητήσεως, της πρόχειρης κουβέντας, του άστατου ρευστού λόγου. Είναι ελεύθερη, άνετη, ασυμβίβαστη, μακάρια η σιωπή. Ο αββάς Ισαάκ ο Σύρος παραγγέλει, όχι μόνο στους μοναχούς, ν' αγαπήσουμε πάνω από όλα τη σιωπή, γιατί αυτή είναι η γλώσσα του μέλλοντος αιώνος, της ατελεύτητης, πανευφρόσυνης, ουράνιας βασιλείας. Αν δεν μπορούν να εκφρασθούν πάντοτε τα συναισθήματα με τα ανθρώπινα λόγια πως να περιγραφούν και κατατεθούν οι πνευματικές εμπειρίες; Ο απόστολος Παύλος γράφει σε ωραιότατη επιστολή του προς τους χριστιανούς της Κορίνθου «ότι ηρπάγη εις τον παράδεισον και ήκουσεν άρρητα ρήματα, α ουκ εξόν ανθρώπω λαλήσαι». Αδυνατεί, λέγει, να εκφράσει την εμπειρία του με λόγια. Συχνά στα συναξάρια παρατηρούμε οι αγίοι να κρύβουν τις εμπειρίες τους, να σιωπούν, φοβούμενοι μη χάσουν τη χάρη και τη χαρά, την παράκληση και την παραμυθία από τη δημοσίευση και διαφήμιση των υψηλών εμπειριών τους.

Ο άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ λέγει : «Μην ανοίγεις το στόμα σου και την καρδιά σου στον καθένα, στους χίλιους κι αν ένας σε καταλάβει». Δεν θέλει ο Άγιος να μας κάνει επιφυλακτικούς, καχύποπτους και κλειστούς, αλλά διακριτικούς. Είναι χαρά ν' ακούει κανείς τους λόγους των αγίων. Είναι μεγαλύτερη όμως χαρά «να συλλαμβάνεις τα κύματα και την διάσταση, την πρόταση, την έκταση και την έκσταση της σιωπής και της θεολογίας της σιωπής των αγίων» (ιερομ. Ιωαννίκιος Κοτσώνης).

Αναφέρεται πως είχαν πάει τρεις επισκέπτες στον Μέγα Αντώνιο. Οι δύο τον ρωτούσαν για πολλά και διάφορα πράγματα. Ο τρίτος δεν ρωτούσε τίποτε. Όχι γιατί δεν είχε ανάγκη από νουθεσία ή γιατί αισθανόταν πνευματικά επαρκής και δεν εκτιμούσε τον χαρίεντα λόγο του οσίου, αλλά γιατί διδασκόταν περισσότερο από τη στάση του, τη σιωπή του, την ηρεμία της μορφής του. Όταν τον ρώτησε ο Άγιος «εσύ γιατί δεν με ρωτάς κάτι;», του λέει αυθόρμητα : «Μου φτάνει μόνο που σε βλέπω άγιε του Θεού». Του ήταν αρκετό, διδακτικό, ωφέλιμο αυτό. Συναισθανόταν τη θεολογία της σιωπής του, που καταφάσκει στο άλγος του κόσμου κι αρνείται τη γοητεία της υπερφίαλης γνώσης.

Η σιωπή μόνη δεν σημαίνει τίποτε. Αξίζει κανείς να σιωπά έχοντας μόνιμη κουβέντα με τον Θεό, έχοντας ταπεινή αίσθηση περί του εαυτού του, έχοντας κι εσωτερική νηνεμία, νηφαλιότητα κι ημερότητα. O όσιος Αρσένιος προσευχόταν στον Θεό να του φανερώσει πως να σωθεί, κι άκουσε «Φεύγε, σιώπα, ησύχαζε». Ένας άλλος όσιος λέγει πως η σιωπή και η κρυφή πνευματική εργασία φέρνουν αγιότητα. Ο αββάς Μωυσής έλεγε χαρακτηριστικά πως ο άνθρωπος που αγαπά τη σιωπή και αποφεύγει τις πολλές κουβέντες μοιάζει με ώριμο σταφύλι γεμάτο γλυκό χυμό, ενώ ο πολυλογάς μοιάζει με αγουρίδα. Ο μέγας της διακρίσεως πάτηρ, ο αββάς Ποιμήν, λίαν εύστοχα παρατηρεί : «Υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που με τα χείλη σωπαίνουν και με τον νου τους φλυαρούν, ενώ άλλοι μιλάνε από το πρωί ως το βράδυ κι όμως κρατάνε σιωπή, γιατί τίποτε από αυτά που λένε δεν είναι περιττό και ανώφελο». Στο εξαίσιο, θαυμάσιο και καταπληκτικό Γεροντικό επίσης αναφέρεται : «Αν αποκτήσεις την αρετή της σιωπής, μην καυχηθείς πως κατόρθωσες κάτι σπουδαίο. Πείσε καλύτερα τον εαυτό σου πως δεν είσαι άξιος ούτε να μιλάς!».

Η ήσυχη, ασκητική και σοφή έρημος διδάσκει, αδελφοί μου αγαπητοί, πολλά τον ανήσυχο κόσμο από αγάπη και με πόνο. Ο κόσμος κατασκευάζει καθημερινά ένα λόγο αυθάδη, εγωπαθή, άσοφο και αντίθεο. 'Εχει στοιχεία δαιμονιώδη, αφού δημιουργεί αυτονόμηση, ισχυρή αυτοπεποίθηση, εξουσιαστική κυριαρχία και φιλόδοξη αυτάρκεια, τα οποία θεωρεί ευφυή τεχνάσματα του νου, ενώ πρόκειται για παραδοξολογήματα. Θεωρεί τη γλώσσα του όπλο κατατροπώσεως των άλλων, των εχθρών και όχι αδελφών. Κι ενώ δι' αυτού του τρόπου οδηγείται σε φοβερά αδιέξοδα, δεν ταπεινώνεται και δεν μετανοεί παραδεχόμενος την ήττα του κι αποφασίζοντας μια πιο ανεκτική και επιεική στάση προς τον πλησίον του.

Είναι μεγάλη ασοφία να νομίζεις πως είσαι σοφός με το να κάνεις και να λες ότι θέλεις παντού και πάντοτε. Η υπεροψία της λογομανίας αποτελεί αταπείνωτη επιβολή επί πάντων και τελικά μωρία.

Τα λόγια δίχως έργα είναι μάταια, φτωχά κι ελέγχουν τον ομιλητή τους. Κατά τον όσιο Εφραίμ τον Σύρο, τα λόγια είναι τα φύλλα και τα έργα οι καρποί. Τα έργα εικονίζουν την αρετή και τα λόγια θα πρέπει να είναι η σκιά της εικόνας των έργων. Οι Γέροντες παρακαλούσαν τους άλλους να εύχονται υπέρ αυτών, μην κατακριθούν λέγοντας κάτι που πριν δεν ποιούσαν. Κατά τον αββά Ποιμένα, αυτός που διδάσκει και δεν ποιεί αυτά που λέγει, μοιάζει με κρήνη, που τους άλλους ποτίζει και πλένει και τον εαυτό του δεν μπορεί να καθαρίσει. Κι αλλού σοφά και ταπεινά συνεχίζει : «Ζητάμε από τους άλλους την τελειότητα και μεις δεν κάνουμε το παραμικρό, αν η ζωή μας δεν έχει σχέση με τα λόγια μας, και τα λόγια μας δεν ανταποκρίνονται στη ζωή μας, μοιάζουμε με ψωμί δίχως αλάτι».

Οι ασκητικοί πατέρες επιμένουν στον ωφέλιμο φραγμό της γλώσσας. Ο αββάς Άμμωνας αναφέρει πως η καύση της καρδιάς, η πνευματική θερμότητα σβήνει με τον περισπασμό των μάταιων λόγων. Δεν μπορεί κανείς να έχει κατανυκτική και καθαρή προσευχή το βράδυ αν όλη μέρα έχει κουτσομπολέψει όλη την πόλη. Η ματαιολογία διασπά την προσοχή, χαλαρώνει την εγρήγορση, μειώνει την ανάταση, χωλαίνει την ανάπαυση. Δίδασκε τους άλλους με τη ζωή σου έλεγε ένας Γέροντας κι όχι με τα λόγια σου. Ο όσιος Εφραίμ ο Σύρος επαναλαμβάνει συχνά πως όποιος θέλει να λέει πολλά, ανοίγει μέτωπα και θα δεχθεί πόλεμο μίσους, όποιος μετρά τα λόγια του θ΄αγαπηθεί σύντομα. Ο άγιος Νείλος ο Ασκητής γνωρίζει καλά τι λέει : « Η άμετρη πολυλογία θα σε λυπήσει και θα οργίσει τους δαίμονες. Η γλώσσα πολλούς κενόδοξους κατέστρεψε».

Οι ασκητές δεν έκλειναν τη θύρα του κελλιού τους αλλά του στόματος τους- και για να φάνε και για να μιλήσουν. Ο τελώνης της παραβολής δικαιώθηκε για τη σιωπηλή προσευχή του, όπως και η αιμορροούσα. Λίγα κανείς να λέει και πολλά να κατανοεί, λέγει πάλι ο άγιος Νείλος ο Ασκητής. Μ' ένα ποτήρι νερό, μ΄ένα δίλεπτο, μ' ένα «Κύριε ελέησον» μπορεί να σωθεί ο άνθρωπος. Δεν χρειάζεται να λέει κανείς συνεχώς πολλά. Έχει να διδάξει πολλά η αγιασμένη σιωπή των μοναχών στον φλύαρο κόσμο. Ο κόσμος δεν κατανοεί τον μοναχισμό. Θεωρεί ότι δεν προσφέρει τίποτε. Δεν πειράζει. Οι μοναχοί μόνο να προσεύχονται. Αυτό φθάνει. Ο κόσμος θα σωθεί κατά το μέγα έλεος του Θεού.

Ο όσιος Ιωάννης ο Σιναΐτης, ο συγγραφέας της περίφημης Κλίμακος, αποφθεγματικά αναφέρεται στην πολυλογία : «Πρέπει να δούμε την αιτία απ' όπου μπαίνει και βγαίνει το αμάρτημα της πολυλογίας. Η πολυλογία είναι θρόνος της ματαιοδοξίας. καθισμένη πάνω της η κενοδοξία προβάλλει και διαφημίζει τον εαυτό της. Η πολυλογία είναι σημάδι αγνωσίας, είσοδος στην κατάκριση, οδηγός στην ανοησία, πρόξενος του ψεύδους, διάλυση της πνευματικής ευφορίας της προσευχής. Είναι αυτή που προσκαλεί και δημιουργεί την αδιαφορία για τις αμαρτίες, που εξαφανίζει την προφύλαξη του νου κατά των παθών, ψυχραίνει την πνευματική θερμότητα και σκοτίζει την προσευχή».

Αντίθετα ο μεγάλος όσιος Πατήρ επαινεί την σιωπή λέγοντας : «Η σιωπή που ασκείται μ΄επίγνωση και διάκριση είναι μητέρα της προσευχής, ανάκληση από την αιχμαλωσία των παθών, επιστάτης των λογισμών, σκοπός που παρατηρεί τους εχθρούς, δέσμευση του πνευματικού πένθους για τις αμαρτίες μας, φίλη των καρδιακών δακρύων, που είναι καρποί της προσευχής, καλλιεργητής της μνήμης του θανάτου, εχθρός του αδιάκριτου θάρρους, σύζυγος της ησυχίας, αντίπαλος της τάσης να κάνεις τον δύσκολο, μυστική πνευματική πρόοδος, κρυφή πνευματική ανάβαση».

Η σιωπή λέγει ο Όσιος είναι σύζυγος της ησυχίας. Καλλιεργείται και ανθεί στην ησυχία. Στον 21 ο αιώνα του συνεχούς θορύβου, των πολλών μεριμνών, ταραχών και κινδύνων πολεμείται συστηματικά η ησυχία. Τα λεγόμενα μέσα ενημερώσεως περισσότερο ταράζουν παρά γαληνεύουν τον σύγχρονο άνθρωπο. Επέρχεται μια πνευματική σύγχυση, ένας συνεχής διασκορπισμός του νου, ώστε οι δυνάμεις της ψυχής να παραλύουν. Ο Χριστός, το αιώνιο πρότυπο όλων μας, συχνά αποσυρόταν στην ησυχία της ερήμου, δείχνοντας τον δρόμο της ασκήσεως, της περισκέψεως, της περισυλλογής, της σιωπής, της μόνωσης κι όχι της απομόνωσης. Αυτό τον δρόμο αγάπησαν ιδιαίτερα οι ασκητές, αμέριμνοι, απερίσπαστοι, σιωπηλοί, με ακόρεστο τον πόθο της συναντήσεως τους με τον Θεό.

Δικαιολογημένα θ' απορήσετε και θα μου πείτε « Μα πάτερ μου, πολύ ωραία όλα αυτά, αλλά εμείς μέσα στον κόσμο αυτό, είναι ποτέ δυνατόν να ησυχάσουμε και να σωπάσουμε;». Η απάντηση είναι καταφατική. Ναι μπορείτε, αν θέλετε, αν κατά βάθος το επιθυμείτε. Μπορεί κανείς να περιορίσει την κοινωνικότητα, τη δραστηριότητα, την ενημέρωση, την πληροφόρηση, τις μέριμνες, τις λεπτομέρειες, τους σχολαστικισμούς. Ν΄αυξήσει τη μελέτη, την προσευχή, τον εκκλησιασμό, την περισυλλογή και την αυτοεξέταση. Η ζωή των μοναχών δεν είναι ως εξωγήινων, και το ησυχαστικό πνεύμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας δεν είναι διόλου προς περιφρόνηση. Στη μακραίωνη παράδοση μας, Ορθοδοξία και ησυχασμός ταυτίζονται. Είναι άρνηση του εαυτού της όταν η Ορθοδοξία αστοχεί από την πλούσια ησυχαστική της παράδοση υιοθετώντας νέους τρόπους ζωής προφασιζόμενη σύγχρονες ανάγκες. Είναι λυπηρό ακόμη κι άνθρωποι της Εκκλησίας να λένε σήμερα πως ο ησυχασμός ήταν για κάποτε κι όχι για τώρα.

Η Εκκλησία αξίζει και πρέπει ν΄αξιοποιήσει περισσότερο τον λατρευτικό της πλούτο. Κυρίως η θεία Λειτουργία είναι αστείρευτη πηγή δυνάμεως, ειρήνης, χάριτος και ζωής. Στους κόλπους της Εκκλησίας υπάρχει η αληθινή ησυχία, σιγή και ανάπαυση. Όπως ωραία ειπώθηκε : «Όταν περνά η μέρα κι οι καμπάνες του ενοριακού ναού δεν καλέσανε τους πιστούς σε λατρευτική σύναξη, σημαίνει πως η Εκκλησία εκείνη τη μέρα δεν πραγμάτωσε τον προορισμό της, που δεν είναι άλλος από το ν΄αναπαύσει τα κουρασμένα και ταλαιπωρημένα από την αμαρτία παιδιά της» (πρεσβύτερος Σπυρίδων Σταυρής).

Στον ναό ανεφοδιάζεται ο πιστός πνευματικά, δίχως μερικές φορές να το εννοεί, και τρέφεται εν Αγίω Πνεύματι, ενισχυόμενος στον καθημερινό δύσκολο αγώνα του στον δρόμο, την εργασία και το σπίτι του. Πρέπει να φτιάξει ο χριστιανός ένα κελλάκι στο σπίτι του, για να ξαποστάζει, να ξελαχανιάζει, να ησυχάζει, να προσεύχεται. Είναι μεγάλη η ανάγκη να συνειδητοποιήσει ο άνθρωπος ότι πρέπει να βρίσκει καθημερινά έστω λίγη ώρα ησυχίας. Την οποία αυτή ώρα προσευχόμενος ο άνθρωπος εξευγενίζεται, ενδυναμώνεται, ωραιοποιείται, η καρδιά του θερμαίνεται για τον Θεό και τον συνάνθρωπο. Δεν ανησυχεί, δεν θέλει να θυμώνει , να θορυβεί, ν' αντιμάχεται, να μπλέκεται σε περιπέτειες πικρών λόγων. «Σχολάσατε και γνώται ότι εγώ ειμί ο Θεός» , λέγει η Αγία Γραφή. Η σχέση με τον Χριστό διέρχεται από μια γνώση κάποιας «σχολής» και «απραξίας», αλλά και άρσης προσωπικού σταυρού προς συμφιλίωση, υπομονή, ανεκτικότητα και καρτερία.

Η σιωπή, αγαπητοί μου αδελφοί, είναι μια μορφή ασκήσεως, όπως η νηστεία και η εγκράτεια. Τα τροπάρια της Μ. Σαρακοστής μιλούν συχνά και για εγκράτεια γλώσσης και για ιδιαίτερη προσοχή των εξερχόμενων από το στόμα λόγων, που υποδηλώνει αυτοσυγκέντρωση και αυτοσυγκράτηση. Η σιωπή θέλει αγώνα για να κατακτηθεί, αλλά οπωσδήποτε και τη θεία χάρη για να διατηρηθεί. Η σιωπή έχει ανάγκη τον τόπο τον κατάλληλο αλλά κυρίως τον τρόπο. Η τέλεια σιωπή είναι όχι μόνο ν' αγωνίζεσαι, να μην περιεργάζεσαι, να μην επιθυμείς τα φθαρτά. Έχει σχέση λοιπόν αυτή η σιωπή με την απάθεια. Πηγάζει από τον πλούτο της ειρήνης της καρδιάς. Ο ασκητής μένει σιωπηλός κι ακτήμων, εμπιστεύεται πλήρως τον Θεό και πλούτος του αναφαίρετος είναι η μεγάλη του αγάπη για τον Θεό. Η σιωπή από μόνη της δεν σημαίνει τίποτε. Έχει σχέση, σύνδεσμο κι ενότητα με τις άλλες αρετές.

Το Άγιον Όρος μιλά με τη σιωπή του, αυτή είναι η ωραία μυστική διδαχή του. Μιλά με την ηρεμία και πραότητα των μοναχών, με τη γαλήνη της φύσης, με τη χάρη των ιερών ακολουθιών. Οι μυστικές φωνές της προσευχής φθάνουν ως ηχηρά μηνύματα εκζητήσεως θείου ελέους στον θρόνο του Παντάνακτος. Η αέναη προσευχή αντιγράφει την αίδιο δοξολογία των αγίων αγγέλων. Οι αγρυπνίες στο Άγιον Όρος τελούνται στη σιγή της νύκτας, στην ησυχία του μεσονυκτίου. Γράφει ένας Γέροντας : «Χωρίς τελείαν ησυχίαν είναι αδύνατον να ανέλθη κανείς «εις φιλοσοφίας κορυφήν» και να ευαρεστήση τον Θεόν. Διότι η ησυχία γεννά την άσκησιν και κατά διαδοχικά στάδια τον κλαυθμόν, τον φόβον του Θεού, την ταπείνωσιν, την προόρασιν, την αγάπην΄η δε αγάπη καθιστάτην ψυχήν άνοσον και αγαθήν» (μοναχός Θεόκλητος Διονυσιάτης).

Η σιωπή των μοναχών σημαίνει τη νοσταλγία της ψυχής τους για την ουράνια πατρίδα τους. Η σιωπή του Αγίου Όρους έχει σχέση με τη ζώσα ησυχαστική παράδοση του, με τον γνήσιο ασκητικό δρόμο, τον ιδιότυπο τρόπο ζωής, που φωτίζεται και λαμπρύνεται από το μυστήριο του μέλλοντος αιώνος. Αντιλαμβάνεσθε πολύ καλά πόσο αυτά τα λόγια μου με ελέγχουν. Ένας μοναχός να μιλά στον κόσμο περί σιωπής και να μη κάθεται σιωπών στο κελλί του να κλαίει τις αμαρτίες του...

Συγχωρέστε μου το οξύμωρο, αντιφατικό και ανόητο της αγάπης μου κι ακούστε την ταπεινή μου φωνή. Η εκκοσμίκευση και η σύγχυση της γενεάς μας δεινοπαθεί από τη φλυαρία. Ο λόγος αποσυνδέει τους ανθρώπους. Η σιωπή πρέπει να το ομολογήσουμε είναι δυσκολοκατόρθωτη. Τι να κάνουμε; Να συνεχίσουμε να κάνουμε ότι κάνουμε κι «ότι βρέξει ας κατεβάσει»; Ασφαλώς όχι. Δοκιμάσαμε την οδό των αντεγκλήσεων, των αντιλόγων, των εκδικήσεων, των ψυχροτήτων κι οδηγηθήκαμε σε αδιέξοδα και σε απογοητεύσεις. Τι να κάνουμεν λοιπόν; Ας εμπιστευθούμε τη χάρη του Θεού. Ας παραδεχθούμε ειλικρινά την αδυναμία μας, την ήττα από τα πολλά και ωραία ίσως λόγια μας. Ξέρετε, η θεία χάρη είναι περισσότερο υπόθεση γνήσιου ταπεινού φρονήματος παρά σκληρού μακρού αγώνα, μελέτης και συζητήσεων.

Ο αποπροσανατολισμός των ημερών μας δημιουργεί συνθήκες αναταραχής. Οι άνθρωποι θεωρούν φυσική τη γκρίνια, ευφυή τον καυγά, δικαίωμα την κατατρόπωση του άλλου, ελευθερία την ασυδοσία, την ελευθεροστομία. Θεωρούν ότι με τα λόγια τους θα επηρεάσουν, θα πείσουν, θα μετατρέψουν τους άλλους. Κι αφού είδαν κι αποείδαν τις συνεχείς αποτυχίες των λόγων τους εντούτοις ακόμη επιμένουν σε αυτούς. Αφού ούτε με το μαλακό ούτε με το σκληρό, ούτε με το γλυκό ούτε με το πικρό τίποτε δεν έγινε, γιατί τόση επιμονή; Ας μετατραπούν οι συμβουλές, οι νουθεσίες, οι διδαχές σε ταπεινή δέηση, σε ομολόγηση της ανημπόριας μας στον Παντοδύναμο Θεό. Να παρέμβει, να επέμβει Εκείνος καλύτερα από μας στις δυσκολιές των παιδιών, στις ασυνεννοησίες των συζύγων, τις λαθεμένες διαπροσωπικές σχέσεις των φίλων, στις ζηλοφθονίες των συνεργατών και συναδέλφων.

Η προσευχή παρουσιάζεται ως λόγος, ως διατύπωση επιθυμιών και λεκτικό σχήμα. Κατά βάθος όμως αποτελεί βίωμα μυστικό, δύσκολο-έκφραστη αίσθηση και αλάλητο στεναγμό της καρδιάς. Οι ωραιότερες προσευχές είπαν είναι οι σιωπηλές. Ο πιστός τελικά δεν ρωτά, δεν μιλά, μόνο ακούει. Ο Θεός δεν ανακαλύπτεται αλλά αποκαλύπτεται. Τότε σιγά πάσα σάρκα βροτεία. Βιώνει την αγάπη του Θεού και βοά ασταμάτητα με τους υπέροχους και αλάλητους στεναγμούς της καθαρής και πυρπολημένης από αγάπη καρδιάς.

Μιλώ περί σιωπής και λέγω πολλά. Συγχωρέστε με. Μίλησα από αγάπη. Τελειώνοντας, θάλεγα ας πιάσουμε καλύτερα μεγαλύτερη κουβέντα με τον Θεό. Τότε δεν θάχουμε μοναξιά ποτέ. Μέσα στην προσευχή θα φωτισθούν τ΄απαραίτητα λόγια μας και θα περικοπούν τα περιττά κι αχρείαστα. Θα εμπνευσθούμε μόνο για τα πρέποντα. Μέχρι να φθάσουμε στη αγία και μακαρία σιωπή, στη χαρούμενη και ταπεινή φυλάκιση της γλώσσας και την απελευθέρωση της μόνο προς αίνο Θεού κι ενίσχυση και παρηγοριά και συνάντηση αδελφών αγαπητών, τέκνων Θεού, εκλεκτών φιλαδέλφων, πάλι ας σιωπούμε σεμνά, σιγαλά, ελπιδοφόρα. Ευχαριστώ θερμά για την ευγενική σιωπή σας και δεομένη Παναγία να πρεσβεύει για όλους μας.

Από το βιβλίο «Η εύλαλη σιωπή» του Μοναχού Μωυσέως Αγιορείτου.

Δακτυλογραφήθηκε και μεταφέρθηκε στο διαδίκτυο για πρώτη φορά από Νοctoc, με στόχο τον πνευματικό εμπλουτισμό όλων μας.