Ĝirafo

Lucien Sève pri Markso & la ekonomia krizo

2009-07-06T11:08:00.010-04:00

Ĉu regulado de la krizo aŭ preterpaso de kapitalismo ? - Markso kontraŭatakas
de Lucien SÈVE, trad. Vilhelmo Lutermano
’Le Monde diplomatique’ en Esperanto, 1a decembro 2008

Resumo:

Malŝatataj de la eŭropaj socialistaj partioj kiel „simplismaj malnovaĵoj” kun kiuj oni devas urĝe rompi, senkreditigitaj en la universitato kie ili estis longtempe instruataj kiel bazo de ekonomia analizo, la verkoj de Karlo Markso vekas denove intereson. Ĉu la germana filozofo ne sekcis la meĥanismon de la kapitalismo kies skuiĝoj igas la fakulojn senkonsilaj ? Dum la iluziistoj pretendas „moraligi” la financon, Markso klopodis por nudigi la sociajn rilatojn.

Lucien Sève estas konata franca marksisma filozofo pri la psikologio de la homa persono. Verkoj liaj troviĝas en anglaj tradukoj rete ĉe http://www.marxists.org/archive/seve/index.htm.

Aldoniĝis al la Esperanta traduko bibliografieto de verkoj de Markso en Esperanto.

Karlo Markso pri Scienco, Religio, Historia Metodologio

2009-07-05T13:40:00.001-04:00

Antaŭ la erao de John Wyatt, ŝpiniloj, kvankam ja neperfektaj, jam uziĝis, kaj Italio verŝajne estas la lando de ties unua apero. Kritika historio de teknologio montrus, kiom malmulte iu ajn inventaĵo de la 18-a jarcento estas produkto de sola individuo. Ĝis nun mankas tia libro. Darwin interesas nin pri la historio de la teknologio de Naturo, t.e. formante organojn de plantoj kaj animaloj, kies organoj funkcias kiel produktiloj por subtenado de vivo. Ĉu ne la historio de la produktivaj organoj de la homo, de organoj kiuj konsistigas la bazon de ĉia socia organizado, meritas samnivelan atenton? Kaj ĉu ne tia historio estus pli facile kompilebla, ĉar, kiel diras Vico, la homa historio diferencas de natura historio ĉi tiel, ke ni faris la unuan sed ne la duan? Teknologio malkaŝas la manieron de homo rilate al Naturo, la procezon de produktado per kiu homo sin vivtenas, kaj tiel ankaŭ senvestigas la manieron laŭ kiu formiĝas onies sociaj rilatoj kaj ties konceptoj rezultantaj. Eĉ ĉiu historio de religio kiu ne sukcesas konsideri ĉi tiun materian bazon, estas nekritika. Estas efektive pli facile analize konstati la teran fonton de la nebulaj kreaĵoj de religio, ol inverse, ellabori de la realaj vivrilatoj la korelativajn ĉieligitajn formojn de tiuj rilatoj. La laste menciita estas la nura materiisma kaj do la nura scienca metodo. La malfortaĵoj de la abstrakta materiismo de natura scienco, materiismo kiu ekskludas la historion kaj ties procezon, tuj evidentiĝas je la abstraktaj kaj ideologiaj konceptoj de ĝiaj varbantoj, kiam ajn ili aŭdacas preteriri la limojn de propraj fakoj.

FONTO: Markso, Karlo. Kapitalo, volumo 1-a (1867), ĉapitro 15-a: Maŝinaro kaj Moderna Industrio, piednoto 4-a. Tradukis R. Dumain el anglalingva versio de ĉi tiu ĉerpitaĵo, Marx on Science, Religion, Historical Method.

Omaĝe al Prometeo de Karlo Markso

2009-06-27T00:58:00.009-04:00

Filozofio, dum sangero pulsos en ĝia mondvenka kaj absolute libera koro, neniam lacos rebati siajn malamikojn per krio de Epikuro:

Ne la homo kiu neas la diojn kiujn adoras la homamaso, sed tiu kiu asertas pri la dioj tion, kion pri ili kredas la homamaso, estas vere malpia.

Filozofio pri tio ne estas sekretema. La konfeso de Prometeo:

Simple diri, mi malamas la diaraĉon
[Esĥilo, Prometeo Ligita]

estas ĝia propra konfeso, ĝia propra aforismo kontraŭ ĉiujn ĉielajn kaj surterajn diojn kiuj ne agnoskas homan memkonscion kiel la plej altan diecon. Ĝi toleros nenian ceteran.

Sed al tiuj mizeraj mart-leporoj kiuj jubilas pri la ŝajne pli malboniĝinta civila statuso de filozofio, ĝi respondas denove, kiel Prometeo respondis al la servisto de la dioj, Hermeso:

Certu, ke ĉi-aĉan sorton mi
Ne interŝanĝus por servuto via.
Pli bone mi ĉi tiun rokon servu
Ol komplezi Patron Zeŭson file-sklave.

Prometeo estas la plej eminenta sanktulo kaj martiro en la filozofia kalendaro.

FONTO: Marx, Karl. La Diferenco inter la Demokrita kaj Epikura Filozofio de Naturo, Malneto de Nova Antaŭparolo (1841), eltiraĵo.

Tradukis Ralph Dumain el angla traduko: The Difference Between the Democritean and Epicurean Philosophy of Nature (1841), Draft of a New Preface (Berlin, March 1841).

In the Land of Invented Languages

2009-06-02T17:46:00.005-04:00

Temas pri verko de aŭtoro Arika Okrent: In the Land of Invented Languages: Esperanto Rock Stars, Klingon Poets, Loglan Lovers, and the Mad Dreamers Who Tried to Build a Perfect Language [En la Lando de Inventitaj Lingvoj: Esperantistaj Roksteluloj, Klingonlingvaj Poetoj, Amantoj de Loglan, & la Frenezaj Revantoj Kiuj Provis Konstrui Perfektan Lingvon].

Vidu la retejon [kun ĉerpaĵoj] de la libro:

http://inthelandofinventedlanguages.com

Aparte utila estas listo de 500 artefaritaj lingvoj kun specimenaj tekstoj, el tuta kvanto de ĉ. 900 lingvoj, komence de Lingua Ignota de Hildegard von Bingen ĉ. jaro 1150 PK.

Enhavtabelo inkluzivas ligojn al elektitaĵoj el diversaj ĉapitroj, ekz. pri Esperantistoj, A Linguistic Handshake.

La radioprogramo "On Point" [Punkte] de Tom Ashbrook publikigas intervjuon kun Arika Okrent: "Dreaming of a Perfect Language" [Revante pri Perfekta Lingvo"], jene:

http://www.onpointradio.org/2009/06/invented-languages

Louis Couturat, Leibniz, & international languages

2009-06-02T13:08:00.012-04:00

Louis Couturat (1868-1914) is not historically beloved in the Esperanto movement, as he was a prime mover behind Ido, a reformed version of Esperanto that split the movement. Couturat nevertheless was a significant figure not only in the international language movement, but in intellectual history, philosophy, logic, and Leibniz scholarship in particular.

Some information can be found in my:

Philosophical and Universal Languages, 1600-1800, and Related Themes: Selected Bibliography

Here I am highlighting Couturat's works of greatest interest to me, with indications of their most current available editions, in English wherever possible. My bibliography overlaps but does not completely coincide with the Wikipedia entry.

De l'Infini mathématique was first published in 1896, and has been reprinted several times.

Two seminal works on Leibniz are La Logique de Leibniz (1901) and Opuscules et Fragments Inédits de Leibniz (1903). See The Logic of Leibniz, a translation in progress by Donald Rutherford.

Histoire de la langue universelle (1903), came out in a 2nd edition in 1907. Also in 1907 Les nouvelles langues internationales was published. There is a reprint edition:

Histoire de la langue universelle, beigebunden ist Les nouvelles langues internationales, by Louis Couturat, Léopold Leau; mit einem bibliographischen Nachtrag von Reinhard Haupenthal. Hildesheim; New York: G. Olms, 1979. xxx, 576, 110 p.

L'Algèbre de la logique appeared in 1905. Note that the English translation is available online courtesy of Project Gutenberg:

The Algebra of Logic, authorized English translation by Lydia Gillingham Robinson, B. A., with a preface by Philip E. B. Jourdain, M. A. (Cantab.) Chicago; London: The Open Court Publishing Company, 1914.

Dover Publications reprinted this translation is 2005. The publisher's description:

In an admirably succinct form, this volume offers a historical view of the development of the calculus of logic, illustrating its beauty, symmetry, and simplicity from an algebraic perspective. Topics include the principles of identity and the syllogism, the principles of simplification and composition; the laws of tautology and of absorption; the distributive law and the laws of duality, double negation, and contraposition; the formulas of De Morgan and Poretsky; Schroder's theorem; sums and products of functions; solution of equations involving one and several unknown quantities; the problem of Boole; Venn diagrams; tables of consequences and causes; and formulas peculiar to the calculus of propositions.

Another seminal work appeared in 1905: Les Principes des Mathematiques: avec un appendice sur la philosophie des mathématiques de Kant. This has been reprinted; the most recent edition I know of is: Paris: A. Blanchard, 1980.

In 1912 a compilation of various authors, Logik, came out in German. An English translation was subsequently published:

Logic, by Arnold Ruge, Wilhelm Windelband, Josiah Royce, Louis Couturat, Benedetto Croce, Federigo Enriques and Nicolaj Losskij; translated by B. Ethel Meyer. London: Macmillan, 1913. x, 269 p.

Of recent vintage is the publication of this important correspondence:

Correspondance sur la philosophie, la logique et la politique, 1897-1913 par Bertrand Russell, avec Louis Couturat ; édition et commentaire par Anne-Françoise Schmid ; transcription et notes sur la langue internationale par Tazio Carlevaro. Paris : Kimé, 2001. 2 v. (734 p.)

Carlevaro is an Esperantist, a co-author of Esperanto en Perspektivo (1974).

Couturat's correspondence with Giuseppe Peano (important mathematician and creator of the language Latino Sine Flexione) has been published (letters in French with introduction in Italian):

Carteggio: 1896-1914. Giuseppe Peano, Louis Couturat; a cura di Erika Luciano e Clara Silvia Roero. Firenze : L.S. Olschki, 2005. lxix, 254 p.

An important conference proceedings (with bibliography) came out in 1983:

L'oeuvre de Louis Couturat: (1868-1914) : ... de Leibniz à Russell. Paris: Presses de l'Ecole Normale Supérieure, 1983. 130 p. Contents:

Actualité de Couturat / Maurice Loi -- Leçon inaugurale au Collège de France / Louis Couturat -- Couturat et la conception kantienne de la géométrie / Mario Laserna -- Couturat et la critique des conceptions du temps et ses contemporains Lechalas, Bergson, Evellin / Hervé Barreau -- Louis Couturat et Georg Cantor / Pierre Dugac -- Une remarque sur le problème de la subalternation dans "La logique de Leibniz" de Louis Couturat / Franz Schupp -- Philosophie et science dans la pensée de Louis Couturat / Ubaldo Sanzo -- La correspondance inédite Couturat-Russell / Anne-François Schmid -- Louis Couturat et les mathématiques de son époque / Jean Dieudonnée -- Un promoteur des recherches interdisciplinaires / Alexandre Giuculescu.

The Wikipedia entry contains links to other bibliographies as well as additional references. Aside from other philosophical, mathematical, and logical work, Couturat produced further publications on Ido and international languages.

Aktualaj Filozofiaj Lingvoj

2009-06-02T11:18:00.001-04:00

Mi ne ĝenerale sekvas okazaĵojn en la mondo de artefaritajn lingvojn. Tamen inventado de novaj artefaritaj lingvoj, por artaj aŭ filozofiaj celoj, furoras. Filozofiaj lingvoj kiel seriozaj proponoj apartenas plejparte al la jarcentoj 17-a & 18-a. Tamen, oni ankoraŭ inventas lingvojn el ia filozofia vidpunkto.

Nu, unue, jen mia bibliografio:

Philosophical and Universal Languages, 1600-1800, and Related Themes: Selected Bibliography

Vidu ankaŭ mian gvidilon al Interlingvistiko:

Esperanto & Interlinguistics Study Guide / Esperanto-Gvidilo

La praulo de la moderna filozofiema artefarita lingva tendenco estas Loglan, el kies skismo naskiĝis Lojban. Ĉi tiu ambicio furoras same kun la CONLANG-fenomeno ĝenerale.

Mi ne kontrolis ĉiukaze, ĉu informoj haveblas en Esperanto, do mi provizas ligilojn al artikoloj en la anglalingva Wikipedia, la Esperanta Vikipedio, kaj aliloke pri lingvoj en kiuj filozofia dimensio troviĝas.

Mirad. La vortaro ligiĝas al semantika ontologio.

Ithkuil (la angla priskribo estas pli kompleta. Jen la Esperanta.) Temas pri nova lingvo inspirita kiel aliaj pri la Sapir-Whorf-a hipotezo, malfacila sed kun entuziasmuloj.

Toki Pona estas konata, populara kreaĵo de lingvisto, tradukisto, kaj Esperantisto Sonja Elen Kisa. Laŭdire ĝin inspiras Taoismo kaj, kiel aliajn, la Sapir-Whorf-a hipotezo.

Sed la plej defia lingvoprojekto estas Láadan (anglalingva priskribo, jen la Esperanta), feminisma lingvo kreita de Suzette Haden Elgin, iniciita en ŝia romano Native Tongue [Denaska Lingvo]. Ŝi supozas, ke naturaj--precipe eŭropaj--lingvoj limigas la esprimivon de virinojn, do ŝi kreis lingvon kiu supozeble strukturiĝas ĉirkaŭ la pensmaniero de inoj.

Jen kelkaj anglalingvaj artikoloj pri Láadan:

LáadanLanguage.org (retejo por la lingvo)

Introduction: The Construction of Láadan by Suzette Haden Elgin

Suzette Haden Elgin (hejmpaĝo)

Láadan, the Constructed Language in Native Tongue

"Introduction: The Construction of Láadan"

Láadan Working Group

Mi suspektas ke filozofia bazo de la lingvo estas ideologia absurdaĵo, sed la subkulturo kaj ideologio ke ĉi tiu planlingvo (same kiel aliaj) indas je esplorado.

Karlo Markso pri religio kiel reflekso & kondiĉoj al ĝia malapero

2009-05-26T09:23:00.006-04:00

La religia mondo estas nur reflekso de la reala mondo. Kaj por socio kiu baziĝas sur produktado de varoj, en kiu ĝenerale la produktantoj unu kun la aliaj eniras sociajn rilatojn traktante siajn produktojn kiel varojn kaj valorojn, tiel reduktante sian individuan privatan laboron al la mezurilo de homogena homa laboro—por tia socio, Kristanismo kun sia kulto de la abstrakta homo, aparte en siaj burĝaj manifestaĵoj, Protestantismo, Deismo, ktp., estas la plej taŭga speco de religio. En la antikvaj aziaj kaj antikvaj ceteraj modaloj de produktado, oni trovas ke la konvertado de produktoj al varoj, kaj do la konvertado de homoj al produktantoj de varoj, situas en suba pozicio, kiu, tamen, pli graviĝas dum ke la primitivaj komunumoj pli kaj pli alproksimiĝas sian dissolviĝon. Komercaj nacioj, ĝuste diri, ekzistas en la antikva mondo nur en ties interspacoj, kiel la dioj de Epikuro en la intermondoj [Intermundia], aŭ kiel judoj en la poroj de la pola socio. Tiuj antikvaj sociaj organismoj de produktado estas, kompare al burĝa socio, ege simplaj kaj travideblaj. Sed ili fondiĝas aŭ sur la nematura evoluo de la homo individue, kiu ankoraŭ ne tranĉis la umbilikan ŝnuron kiu ligas sin al siaj kunuloj en primitive triba komunumo, aŭ sur senperaj rilatoj de subigo. Ili povas estiĝi kaj persisti nur kiam la disvolviĝo de la produkta kapablo de laboro ne leviĝis preter malalta etapo, kaj kiam, do, la sociaj rilatoj en la sfero de materia vivo, inter homo kaj homo, kaj inter homo kaj Naturo, simile striktas. Ĉi tiu strikteco reflektiĝas en la antikva kultado de Naturo, kaj en la ceteraj elementoj de popolaj religioj. Ĉiaokaze, la religia reflekso de la reala mondo povos malaperi finfine nur tiam, kiam la praktikaj rilatoj de ĉiutaga vivo provizos al homoj nur perfekte kompreneblajn kaj raciajn rilatojn kun iliaj kunaj homoj kaj kun Naturo.

La vivprocezo de socio, kiu baziĝas sur la procezo de materia produktado, ne disŝiros sian mistikan vualon ĝis ke ĝi traktiĝos kiel produktado fare de libere kunlaborantaj homoj, kaj ke ili ĝin ordigos laŭ difinata plano. Ĉi tio tamen postulas materian bazon aŭ kondiĉaron kiu tiesflanke estas la spontana produkto de longa kaj suferplena procezo de disvolvigo.

Fonto: Karlo Markso, Kapitalo, volumo 1-a (1867), ĉapitro 1-a.

La anglalingva versio de ĉi tiu ĉerpitaĵo, kune kun aliaj samtemaj, troviĝas ĉe mia precipa retejo:

Religion as Reflex vs. a Future Rational & Transparent Society

Notu ankaŭ la jenan eseon:

"Pri Falsa Konscio kaj Mistifiko" de Ladislav Podmele

Trockij pri religio (1)

2009-05-17T10:19:00.009-04:00

Rilatoj en socialisma aŭ en komunisma socio, t.e. en la plej evoluonta etapo de socia evoluo, estos tute travideblaj kaj ne bezonos helpajn metodojn de trompado, mensogado, falsigado, kaj perfidado.

Tamen, ni trovas nin tre for de tiu etapo. En niaj rilatoj kaj moralo persistas multaj mensogoj kies radikoj estas kaj servuto kaj la burĝa ordo. La plej supera esprimo de la ideologio de servuto estas religio. Rilatoj en feŭda-monarkia socio ekzistis sur bazo de blinda tradicio kaj leviĝis ĝis nivelo de religia mito. Mito estas fantazia kaj falsa interpreto de naturaj fenomenoj kaj sociaj institucioj en ties interkoneksoj. Tamen, ne nur la trompitoj, t.e. la subpremataj homamasoj, sed tiuj al kiuj la trompado servis—la regantoj—plejparte kredis kaj bazis sin sur tiu mito kun bona konscienco. Objektive falsa ideologio, teksita el superstiĉoj, ne nepre indikas subjektivan mensogemon. Nur tiomgrade ke sociaj rilatoj pli kompleksiĝas, t.e., tiomgrade ke la burĝa sociordo disvolviĝas, kun kiu religia mito pli kaj pli konfliktas, religio fariĝas fonto de pli intensiĝanta ruzeco kaj pli rafinata trompado.

Evoluinta burĝa ideologio estas raciisma kaj kontraŭmita. La radikala burĝaro provis funkcii sen religio kaj konstrui ŝtato surbaze de racio anstataŭ tradicio. Esprimo tiucele estis demokratio kun ties principoj de libereco, egaleco, kaj frateco. La kapitalisma ekonomio, tamen, kreis monstran kontraŭdiron inter la ĉiutaga realo kaj demokrataj principoj. Pli altgrada speco de mensogado necesas por ŝtopi ĉi tiun kontraŭdiron. Nenie homoj mensogas politike pli ol en burĝaj demokratioj. Kaj temas ne plu pri la objektiva “mensogado” de mitoj, sed la konscie organizata trompado de la popolo, utiligante kombinojn de metodoj ege komplekse. La teknologio de la mensogo estas prilaborata ne malpli ol la teknologio de la elektro. La plej “evoluintaj” demokratioj, Francio kaj Usono, posedas la plej trompeman gazetaron.

FONTO: Leono Trockij, “Kulturo kaj Socialismo” (1927). El anglalingva versio: "Culture and Socialism" (1927), tradukita de Brian Pearce. Rimarku ankaŭ mian anglalingvan blogon, Trotsky on religion (1).

Simila analizo troviĝas en prelego:

El Kontraŭreligia Propagando de Leono Trockij,
aperinta en: Ateismo 3: 1-3 (7-9), januaro-septembro 1991, p. 20-21.

Filozofio en Teleskopo

2009-05-04T19:49:00.009-04:00

Estas nova revuo en Esperanto, Teleskopo - Internacilingva Scienca Revuo. La unua numero (1 (2009): 1-56) ampleksas kvin artikolojn: unu pri entomologio, unu pri arkeologio, unu pri interlingvistiko, kaj du pri filozofio. Interalie, la redakcio promesas eldoni artikolojn pri la historio kaj filozofio de scienco. La du unuaj filozofiaj artikoloj estas:

"Ĉu Taleso estis la unua, aŭ forgesitaj 'sepoj'?" de Nikolao Gudskov

"La signifo de la dudek-unua jarcento" de Ronald J. Glossop

La artikolo de Glossop estas senvalora argumento por mondfederalismo. La artikolo de Gudskov estas pli interesa, pri nekonata greka pra-filozofo kiu antaŭis Taleson, ĝenerale agnoskita la unua (greka) filozofo.

Rimarku ankaŭ komenton de Dirk Bindmann ĉe ties nova blogo Promene. Oni diskutis la aferon ankaŭ en yahoo-grupo filozofio.

Klerismo: terminologia enketo

2008-10-08T23:21:00.005-04:00

Verkite 2008.07.31, red. 2009.05.08:

Mi serĉas la plej bonan Esperanton terminon por la koncepto/epoko:

Aufklärung (germana) = Enlightenment (angla).

En la angla, "enlightenment" havas du kontraŭajn filozofiajn signifojn krom ĉiutagan: la alia signifo estas mistika enlumiĝo. Sed majuskligo de la vorto plus kunteksto forigas ambiguecon.

Ŝajnas, ke en Esperanto, la plej uzata vorto estas "Klerismo" (kun majusklo). Eblas estas mia anglalingva tendenco, sed tiu vorto por filozofia koncepto rilate al epoko ŝajnas malpreciza. Mi ne fide memoras mian propran praktikon: eble "Iluminiĝo" aŭ "Enlumiĝo".

Jen miaj eltrovaĵoj pri termina uzado:

Klerismo
http://eo.wikipedia.org/wiki/Klerismo

Aŭ: Jarcento de la Lumoj.

Rim. diskuton:
http://eo.wikipedia.org/wiki/Diskuto:Klerismo

Iu citas difinon el PIV. Iu proponas "Klarismo"-n.

Jen aliaj proponoj: Lumjarcento, Lumepoko. Iu mencias "(ek)lumiĝo"n.

Reta Vortaro: klerismo = Enlightenment (epoko)
http://www.reta-vortaro.de/revo/

"Idea movado en la 18a jarcento en Europo kaj Nordameriko, apelacianta al la racio por reformi la tradiciajn ideojn kaj instituciojn . . ."

Klereco
Vikipedio: Filozofio
http://eo.wikipedia.org/wiki/Filozofio

Klereca epoko
Vikipedio: Filozofio
http://eo.wikipedia.org/wiki/Filozofio

Luma Jarcento (1679-1789)

Enciklopedio Simpozio: Filozofio, Okazinta historio de: Modernepoka filozofio
http://www.simpozio.ufsc.br/Esp/1-enc/a-mega/Termino_F/FILOZOFIO.html

Enciklopedio Simpozio: Franca Enciklopedio
http://www.simpozio.ufsc.br/Esp/1-enc/a-mega/Termino_E/ENCIKLOPEDIO.html

Enciklopedio Simpozio: CELOJ DE LA EDUKO
http://www.simpozio.ufsc.br/Esp/1-enc/y-mega/Filozofio_Pri_Educo/1448y426.htm

Enciklopedio Simpozio: Egaleco
http://www.simpozio.ufsc.br/Esp/1-enc/a-mega/Termino_E/EGALA.html

Enciklopedio Simpozio, k.a.
Eklumiĝo (mistika/religia termino)
Enciklopedio Simpozio:
http://www.simpozio.ufsc.br/Esp/1-enc/a-mega/Termino_E/EGALA.html

Iluminisma Jarcento

Enciklopedio Simpozio: Franca Enciklopedio
http://www.simpozio.ufsc.br/Esp/1-enc/a-mega/Termino_E/ENCIKLOPEDIO.html

Kritika Teorio en Esperanto

2008-10-08T12:29:00.010-04:00

Temas precipe pri la t.n. Frankfurta Skolo, sed la termino "kritika teorio" uzeblas iom pli larĝe.

Jen miaj ĝeneralaj esperantologiaj gvidiloj konsulteblaj:

Esperanto Study Guide / Esperanto-Gvidilo

Esperanto & Laborista Movado / Esperanto & the Labor Movement

Jen miaj anglalingvaj gvidiloj pri la Frankfurta Skolo:

Theodor W. Adorno Study Guide

The Frankfurt School: Philosophy in Relation to Social Theory, Cultural Theory, Science, and Interdisciplinary Research. Phase 1: Horkheimer, Adorno, and Marcuse in the 1930s. Study Group Syllabus

Pri filozofia terminologio: Se vi serĉos retejon Enciklopedio Simpozio-n, vi trovos hazardajn menciojn de Adorno kaj aliaj. Ĝenerale, vi trovos ĉiaspecan filozofiajn terminojn kaj ideojn kiuj eventuale utilus al diskutado pri filozofiaj konceptoj. Mi ankaŭ posedas fotokopion de la Filozofia Vortaro de Stan Kamaryt de 1934, sed mi supozas ke oni trovus Enciklopedio-Simpozion sufiĉe utila por ĝeneralaj celoj.

Ankaŭ la Vikipedio enhavas filozofiajn erojn. Ekz. oni povis komenci plej ĝenerale per Filozofio - Vikipedio.

Por publika diskutado, ekzistas la ĝenerala grupo filozofio yahoo-grupo. Estas ankaŭ diversaj maldekstraj grupoj.

Ĉi-bloge, alklaku unue temon Frankfurta Skolo. Kelkaj el la jenaj artikoloj ricevas apartajn blogerojn:

Arta partikulareco kaj Esperanto [pri teorio de Georg Lukàcs] de R. P. Nogueira

Komunika Etiko kaj Esperantismo de Helmut Welger

Derrida kaj Habermas pri terorismo de Giovanna BORRADORI, trad. Vilhelmo Lutermano

Derrida en dialogo pri terorismo

Habermas en dialogo pri terorismo

Cinika Racio Difinita de Peter Sloterdijk (traduko)

La Deziro Asfiksiata, Aŭ Pri Kiamaniere la Kultur-Industrio Detruas la Individuon de Bernard STIEGLER

De Kap-Redukto al Korpo-Ŝanĝo de Dany-Robert DUFOUR

Ĉu alternativo? La kritika penso ĉe la fino de la dudeka jarcento de Jurgo Alkasaro (1996)

Jürgen Habermas - Vikipedio

Fuĝo for de libereco - Vikipedio (laŭ Erich Fromm)

The Language of Democracy: Vernacular Or Esperanto? A Comparison between the Multiculturalist and Cosmopolitan Perspectives by Daniele Archibugi

Vidu ankaŭ blogeron pri: "Unpacking a Provencal Library" de Rosemary Lloyd, kiu referencas Walter Benjamin kaj Esperanton.

Unpacking a Provencal Library

2008-10-08T11:36:00.003-04:00

Note: The title takes off from a well-known essay by German-Jewish philosopher and critic Walter Benjamin. Following the abstract are excerpts from the full text of the article. The archive in question is now to be found at the Lilly Library, Indiana University. It would be nice to locate, if possible, Aubanel's "Venus d'Arles" in Esperanto translation.

* * *

Lloyd, Rosemary. "Unpacking a provencal library. " Nineteenth-Century French Studies. 32.3-4 (Spring-Summer 2004): 332(14).

Abstract:

The recent acquisition of the library of the Aubanel family, whose best-known member was the poet, Theodore Aubanel, allows a study of the Felibrige movement, its friends, and its critics, through an analysis of the manuscript inscriptions. Of the library's 1,300 books and ten boxes of pamphlets, periodicals, newspapers, and academic bulletins, there are some six hundred inscriptions and manuscript insertions written in French, Provencal, Catalan, Italian, English, and Esperanto. Ranging form brief definitions to sonnets, from praise to provocation, they shed an unaccustomed light on the writers, presses, and preoccupations of nineteenth-century Provence. (RL)

* * *

"The Provencal library in question is that of the Aubanel family, and especially of Theodore Aubanel, whom Paul Valery once termed the only true Provencal poet, and who had been such a supportive companion of Stephane Mallarme during the grim time he spent as a teacher in the provinces, the dear friend to whom Mallarme would write sending kisses from his daughter Genevieve, then a toddler, to Aubanel's infant son Jean-de-la-Croix. (2) Aubanel was a member of the Felibrige, (3) the band of Provencal writers who in the second half of the nineteenth century, at a time when Paris was rapidly extending its linguistic and cultural hegemony, were struggling to preserve at least some aspects of their culture, in a bid whose most concrete trace can be round in the Museon Arletan in Arles, to which Frederic Mistral devoted the money he earned from his Nobel Prize. (4) But the members of the Felibrige were also attempting not just to preserve the Provencal language, but also to transform into a written language what until then had been largely a spoken language (at least since the middle ages). In 1855 they founded an almanac, L'Armana prouvencau, which is still published today and which reflects this intellectual, artistic, and political conviction of the importance of those non-French languages and cultures practiced within the hexagon."

* * *

"Approximately six hundred of the books and pamphlets, moreover, include manuscript additions, either in the form of inscriptions written directly on the volume, or in that of inserted letters or poems. (7) There are also, lamentably, several traces of authors or presses who simply resorted to a stamp--Hommage de l'auteur--truly the work of art in the age of mechanical reproduction. These envois and dedications suggest something of the writer's aspirations for his work (rarely, in this particularly masculine culture, her work--Marie Jenna and Adele Souchier are among the few exceptions). (8) Insofar as they indicate the level of attachment to the movement and its purposes, the inscriptions furnish a sense of an effervescent if somewhat heterogeneous fellowship, with links to many other groups who were trying to give prominence to what we now term less-studied languages, languages like Catalan and Welsh, Esperanto and Gaelic. The network of relationships such dedications sketch allows us, not just, as Robert Darnton has argued, to "inspect the furnishings" of a library-owner's mind (134), but more importantly to see the Felibrige movement, and indeed the clusters of such movements, from a perspective quite different from that provided by more conventional historical approaches."

* * *

"Written in French and Provencal, Catalan, Italian, English, and Esperanto, these manuscript insertions run the gamut of the genre of the inscription"

* * *

"And although there are no books inscribed by Mistral, there is a card from him, in his beautiful handwriting, and his 1909 Mirejo has an insert, a translation of Aubanel's "Venus d'Arles" into Esperanto. (27) Aubanel's poem, which is part of his collection Li Fiho d'Avignoun (The Girls of Avignon), is there in his handwriting with his translation into French."

Ilustrita Historio de la Laborista Esperanta Movado

2008-10-07T16:53:00.004-04:00

Laboristaj Kronikoj pri la Hispana Esperanto-Movado de Antonio Marco Botella (1996). Recenzo de Ilustrita Historio de la Laborista Esperanta Movado.

Fritz-Hüser-Institut, Dortmund, 1993, 113 paĝoj. En la germana & Esperanto.

Rainer Noltenius: "Fritz-Hüser-Instituto pri germana kaj eksterlanda laborista literaturo kiel arkivo de la laborista Esperanto-movado"
Detlev Blanke: "Germana Laborista Esperanto-Asocio 1911-1933 (Historia skizo)"
Eduard Weichmann: "Kroniko"
Jiri Proskovec: "Superrigardo pri la Esperanto-arkivo de la Fritz-Hüser-Instituto"
Ulrich Lins: "Esperantistoj en la Hispana Intercivitana Milito"
Detlev Blanke: "Elekta bibliografio pri esploroj pri la historio de la laborista Esperanto-movado"

Borges: nova antologio havebla!

2008-09-05T10:57:00.003-04:00

Finfine haveblas:

Jorge Luis Borges:

La sekreta miraklo

Serio Mondliteraturo, Volumo 16

Tradukis el la hispana: Jorge Camacho, Giulio Cappa, Tomasz Chmielik, Fernando de Diego, Liven Dek, István Ertl, Higinio García, Kris Long, Gonçalo Neves, Joxemari Sarasua, Francisco Veuthey

Kompilis kaj redaktis: István Ertl

Kiu regas la konceptojn?

2008-08-06T02:05:00.003-04:00

Verkite 30 Oct 2007:

La kampo de komunikado:
Kiu regas la konceptojn?
Le Monde Diplomatique en Esperanto
de Armand MATTELART

[RESUMO:] Por kio utilas komunikado? Oni provas kredigi al ni, ke ĝi povas unuigi kaj pacigi la mondon. Ke sufiĉus tutmondiĝo kaj tutglobiĝo de komerco - danke al aparte la parigo de komputilo kaj telefono, kaj al disvolvo de Interreto – por ke la sociaj, politikaj aŭ militaj konfliktoj kvietiĝu kaj malaperu. Temas kompreneble pri mito. Disvastigata de tiuj, kiuj regas la konceptojn. El tio fontas la ega graveco de la nuntempe okazanta vortobatalo.

Jen interesa artikolo, interalie pro devojiĝo de la ĉefa temo.

(1) Degenero de lingvaĵo kaj penskapablo; interesaj esprimoj, ekz.:

Dum la vorto-merkato pli kaj pli reduktiĝis al la vortoj de la merkato, pliintensiĝis la ŝrumpo de la konceptoj, kiujn ni uzas por nomi la staton kaj la estonton de la mondo.

Kaj:

La fragila grundo de la vortoj favorigis prosperon de amneziaj neologismoj, kiuj produktas «realeco-efektojn» tra la agomodeloj, kiujn ili enkadrigas kaj prezentas kiel sole eblaj. La plurjarcenta mond-unueciga movado troviĝis senigita je sia historio kaj konflikta geopolitiko, kaj reduktita je fenomeno apenaŭ malpli ol 20-jara.

(2) Referenco al verkisto Jorge Luis Borges & artefaritaj lingvoj:

La «tutmonda socio de informado» apogiĝas je trietaĝa historio. Kerne de tiu «novlingvo» ĉefas la nocioj «socio de informado» kaj «tutmondigita socio de informado», elstarigitaj kiel dominaj paradigmoj de socia ŝanĝo kaj garantiaĵoj de pli travidebla mondo. Tiu paro aperas en la 17a kaj 18-a jarcentoj kun la pensmaniero de numereblo kaj mezureblo kiel prototipoj de ia vera diro. Ĝia pli aktuala historio komenciĝis ĉe la fino de la dua mondmilito kaj daŭris dum la du sekvantaj jardekoj. Ĝia mallongdaŭra historio, la tempo-spaco kiun historiistoj nomas «nun-ismo» funkciis sub influo de konkurado al aktualeco.

Neniu pli bone parolis pri la longdaŭro ol la argentina verkisto Jorge Luis Borges, kiam li referencas al la mito de konstruo de artefarita lingvo, kundividata de iuj kiel fundamento de universala komunumo kaj de perfekta komunikado. Jen la kongreso imagita de Don Alejandro Glencoe en El libro de arena (La libro de sablo). Jen la ĥimero de arbitra konstruo de analiza lingvo la John Wilkins en Enketoj. La inventinto de kibernetiko Norbert Wiener en 1948 nomumis Leibniz sankta patrono de tiu nova scienco, ne nur ĉar tiu inventis la binaran kodon kaj diferencialan kalkulon, sed ĉar, tra sia projekto pri aŭtomatigo de rezonado, ankaŭ li provis krei «artefaritan» lingvon, lingva characteristica, senigitan je la naturaj malvirtoj, el kiuj fontas miskompreno kaj misakordo, lingvon kiu kapablu kontribui al kreado de universala komunumo.

Kulturindustrio detruas

2008-08-03T00:26:00.004-04:00

Kontribuaĵo al la teorio pri la amasa konsumado:

LA DEZIRO ASFIKSIATA, AŬ PRI KIAMANIERE LA KULTUR-INDUSTRIO DETRUAS LA INDIVIDUON
de Bernard STIEGLER
Le Monde Diplomatique en Esperanto
http://eo.mondediplo.com/article918.html

[RESUMO:] La superindustria kapitalismo disvolvis siajn teknikojn en tia grado ke milionoj da personoj ĉiutage samtempe kaptas la samajn televidajn, radiajn aŭ lud-terminalajn programerojn. La kultura konsumado, metode amasigata, gravas por la deziroj kaj konscioj. La iluzio pri la triumfo de la individuo stompiĝas, dum la minacoj preciziĝas kontraŭ la intelektaj, amaj kaj estetikaj kapabloj de la homaro.

Mi supozas, ke francdevenaj verkistoj citus unue francajn filozofojn, sed bedaŭrindas, se oni pensas pri la damaĝo instigita de la pseŭdomaldesktraj francaj filozofoj depost 1960, el kiuj la menciita Deleuze estas unu el la precipaj kulpuloj.

La koncepto "kulturindustrio" estas produkto de la Frankfurta Skolo kaj estis unue ellaborata de Theodor Adorno. Prefere legu el tiu skolo.

La eseo mencias la amikon de Adorno, Walter Benjamin, kies memmortigo en 1940 post malsukcesa peno eskapi la faŝistojn hantis Adorno-n dum la cetero de ties vivo.

Edward Bernays, kiu ekzamenis la psikologion de amasmanipulado kiu perfektiĝis en Usono, estas notinda.

Adorno lernis multe dum ekzilo en Usono. Lia takso tamen, ne estis tute negativa: li parolis favore pri siaj spertoj en Usono al germana aŭskultantaro (v. la libron Kritikaj Modeloj), frue en la 1960aj jaroj, mi kredas, sendube motivata de bezono kontraŭi la kontraŭusonajn antaujuĝojn de germana faŝismo (ekz. la nazia filozofo Heidegger).

Kurioza estas la cito de Husserl ĉi-teme. Sed pli bone la originala fenomenologio ol Deleuze & Guattari. La sekva analizo de libidina ekonomio ŝajnas al mi strangaĵo nekonvikiga.

Evidente la eseo respegulas la politikajn cirkonstancojn de Francio. Mi ne konas la aktualan kulturan nek la politikan staton de Francio. Sed la elekto de Sarkozy indikas degeneron, ĉu ne?

Novliberalismo, genetika inĝenierado, Sloterdijk

2008-08-02T16:19:00.006-04:00

La homo aliformigata de la merkatekonomio:

DE KAP-REDUKTO AL KORPO-ŜANĜO
de Dany-Robert DUFOUR
Le Monde Diplomatique en Esperanto

[RESUMO:] Ree «nova homo», jen tio, kion la merkato estas fabrikanta sub niaj okuloj. Detruante ian le formon, kiu prezentus limigon al la varo, la novliberala malreguligado kauzas efikojn en iuj kampoj. Ne nur en la ekonomia kampo. La homa psiko mem estas perturbata, emociegata. Deprimoj, identecaj krizoj, memmortigoj kaj perversaĵoj multobliĝas. En tia grado, ke la merkato ne plu volas la homan estaĵon tian, kia li estas. Helpe de klonado kaj genetika inĝenierio, ĝi de nun senhezite postulas la biologian aliformigadon de la homaro.

Krom la ŝlosila citaĵo el Marx, kaj mencioj de aliaj, mi atentigas jene:

Jam, kelkaj voĉoj lautiĝas eĉ meze de la intelektularo por bonvenigi la supozate bonan novaĵon pri la baldaŭa mutacio de la homo. Tute aparte la germana filozofo Peter Sloterdijk, kiu famiĝis, fine de 1999, en Germanio per sia prelego titolita Reguloj por la homa gregejo, ĉe faka kunveno dediĉita al Heidegger. Tiu prelego estigis grandan diskuton, interalie kun Jürgen Habermas. La diroj de tiu «maldekstra riĉano» ŝajnas signifaj je la maniero per kiu la nuna simbola malreguligado povas konfuzi la mensojn.

Nu, la unua apero de Sloterdijk en angla traduko estis la grava verko Kritiko de Cinika Racio. Jen la ŝlosila koncepto:

Cinika Racio Difinita

tradukita el angla traduko: What Is Cynical Reason? Peter Sloterdijk Explains.

Ĝi estas tre grava koncepto. Mi kredas, ke la kerna ekspliko pli gravas ol la cetera libro, en kiu troviĝas semoj de la posta degenero de Sloterdijk ĝis la aktuala azeno kia li estas. La posta libro tradukitan anglen estis lia libro pri Nietzsche, kiu estis sufiĉe bona libro, sed kio tutevidente montras la malsanan priokupadon pri Nietzsche flanke de pseŭdomaldesktraj laŭmodaj intelektuloj. Neniaj pluaj libroj aperis en angla traduko, sed ĉio kion mi poste legas el kaj pri Sloterdijk estas putra. Indiko de tiu putreco estas la influo de la nazia obskurantisto Heidegger, la plej tropufita sentaŭgulo de dudekjarcenta filozofio.

Habermas, kvankam mem neperfekta multrilate, tamen de longa tempo opozicias kontraŭ la postmodernisma fekaĵo.

La aŭtoro citas alian obskurantisman fekulon—laŭ mi, ne li—Jacques Lacan, pri . . . kapitalisma logiko. Ha! Lacan estas fonto de ĝuste tia logiko, kia koruptas la intelektularon.

Sed resume, jen interesa, informa eseo.

Salomon Maimon: filozofo & obstina judo

2008-07-23T02:33:00.003-04:00

"Kleruloj de saĝo konas nenian ripozon en mondo ĉi tiu nek en la venonta."

— Talmudo (favorata aforismo de Maimon)

Salomon Maimon (1754 - 22 novembro 1800), juda filozofo kiu devenis el Pollando, estis samtempulo kaj plej sagaca taksanto de filozofo Immanuel Kant. Studado al eventuala rabeniĝo akrigis lian intelekton eĉ antaŭ formigro al Germanio. Tie li eskapis la striktecon de orienteŭropa juda vivo, sed li kunportis obstinemon kontraŭe al perceptita troa timeco de germanjudaj intelektuloj de la Enlumiĝo, el kiuj plej elstaris Moses Mendelssohn. La defiemo de Maimon montriĝas en ĉi tiu eltiraĵo de ties aŭtobiografio:

Pri Proponita Konvertiĝo al Kristanismo: El la Aŭtobiografio de Salomon Maimon

Troveblas filozofia sinteno ofte trovebla je liberaliĝintaj kaj sekulariĝintaj judoj. Rimarku emfazon je racio kaj etiko, je agado ne kredo. Eĉ en la dogmeca tradicia judaismo estas longa tradicio de klereco, rezonado, kaj debatado, trajtoj kiuj transiras al transreligia vivo kaj pensado. Ne pasiva sinhumiligo kaj kontraŭintelektismo, sed fido je propra penskapablo kaj emfazo de etika konduto. Maimon montras ĉi tiel, kaj ankaŭ per malrespektema humursento, laŭtipan iun judan perspektivon. Delice!

Ĉi tio rememorigas min pri fama diraĵo de elstara judo de la 20-a jarcento:

"Okupemo pri lernado por ĝi mem, kvazaŭ-fanatika amo de justeco, kaj deziro al persona sendependeco—jen la eroj de la juda tradicio kiuj instigas min danki al miaj bonŝancigaj steloj
ke mi al ĝi apartenas."

— Albert Einstein

Jorge Luis Borges: "Emma Zunz"

2008-07-21T15:53:00.001-04:00

Jen Emma Zunz de Jorge Luis Borges, tradukita de István Ertl, La Ondo de Esperanto, #165.

Por aŭskulti ĉi tiun verkon (en deklamo de Halina Gorecka), jen ligo al Kaliningrada Esperanto-Podkasto, n-ro 11.

Postaŭrore / aŭfhebi

2008-07-01T11:33:00.003-04:00

Postaŭrore

de Balázs Wacha

Frumatena penso
Mi volus kompromisojn.
Sed tio misodoras....
Konservi kaj riĉigi.
aŭfhebi mi eĉ volas,
sed devas dupoluse
la grupoj sin aranĝi.
Nur akre sindistinge
ni povas iom ŝanĝi.

Glosoj:

aŭfhebi: neniigante konservi, ŝanĝi, levi je nova ŝtupo

konservi: ne ŝanĝi, restigi, sen ŝanĝo

Ĉi tiu poemo aperis je 18 Jan 2008 ĉe yahoo-grupo per-esperanto-literaturo. Mi respondis:

Interesa poemo via. Pli filozofia ol kutime? Ankaŭ notinda: vorto "aŭfhebi". Pri tiu termino, eble interesos vin la jena:

"Terminologiaj Observoj" [ĉerpoj pri Hegel, Filozofiaj & Terminologiaj Principoj] de Yamasaki Seikô.

Esperanto in the "generation of materialism"

2008-07-01T11:14:00.001-04:00

As civilization was becoming worldwide, why shouldn't the world have a common language? And if everything else could be manufactured, why not language? Very progressive people were as expectant of synthetic philology as of synthetic rubber, and inventors of either were not lacking. A German priest, Johann Schleyer, invented the odd looking language of "Volapük" in 1879-1880. A first congress of its devotees was held on Lake Constance in 1884, a second at Munich in 1887, a third at the Paris Exposition of 1889. By this date there were 316 textbooks in the new language.

But in the 1890's Volapük was largely supplanted by a still newer language, the invention of a Polish Jew, Louis Lazarus Zamenhof. He published in 1887 a pamphlet entitled "La Lingvo Internacia de la Doktoro Esperanto," meaning, of course, to English speaking people, "The International Language of Dr. Hopeful"; and Esperanto was created. It was subsequently improved and perfected, like any industrial product, and in 1898 it began to be advertised by a French Society for the Propagation of Esperanto. It was the subject of a paper read before the French Academy in 1889; and at the Paris Exposition of 1900 it was, so to speak, placed upon the world market. Great expectations were attached to the future of Esperanto.

At least to many optimists in the year 1900, a made to order world language was but the natural accompaniment of a trend toward a new world order which would be not only mechanically productive but spiritually pacific. One felt pretty sure of this trend as one looked back from 1900 over the preceding quarter century. One beheld so many ripening fruits of international co-operation—the Universal Postal Union of 1875, the convention of 1883 for the standardization of patent laws and that of 1887 for uniform copyright laws, the succession of world's fairs from the Viennese of 1873 to the Parisian of 1900.

SOURCE: Hayes, Carlton J. H. A Generation of Materialism, 1871-1900 (New York: Harper & Row, 1963 [orig.1941], p. 335. See full text of chapter 9.

Ateismo, humanismo, skeptikismo: ideologio en diversaj landoj

2008-07-01T10:28:00.001-04:00

[verkite la 10-an de januaro 2008]

En la anglalingva sfero, estas fenomeno nomita la "novaj ateistoj": temas pri lastatempaj furoraj verkoj de Richard Dawkins, Samuel Harris, Daniel Dennett, Christopher Hitchens, kaj aliaj. Estas multega publika debatado inter religiaj propagandistoj—aparte desktruloj sed ne ĉiuj—kaj niaj plej publikaj ateistoj en Usono. Kaj ankaŭ evidentas dominanta ideologio de la usona movado kiu promocias sciencfetiĉismon sed silentas pri sociologio kaj historio kaj ekskludas maldesktran perspektivon. Estas ankaŭ minaco de promociado de usonaj militoj kontraŭ islamaj landoj. Fakte, lastatempe mi komencis studon de ĉi tiu afero, ĉar mi multe kverelas kun la movado kaj la troa fido al ĝiaj publikaj intelektuloj.

La ideologio de la usona movado estas tre skrikta kaj pridubinda. Mi supozas ke Britio, Australio, ktp. similas, sed eble ateistoj en aliaj landoj ne estas tiom striktvidaj kiel en Usono.

Ideologie kaj socitavole, mi provizore klasifikas jene.

En Usono, estas tri distingeblaj sed ne apartigeblaj fadenoj:

(1) ateismo/liberpensismo

(2) humanismo

(3) skeptikismo (pri supernaturaj kaj pseŭdosciencaj scio-asertoj).

Estas diversaj organizoj pri ĉiuj temoj.

(1) Eble pro ĝia historio, la plej kruda kaj militema estas American Atheists. Pli nova, polurita kaj malpli stranga estas Freedom From Religion Foundation. Oni povus diskuti ideologion ĉi-rilate, sed notu ke la konceptoj "ateismo" kaj "liberpensismo", kvankam ne ĉiam sen ambiguaĵoj, estas sufiĉe klaraj kaj honestaj.

(2) Humanismo eldonas pli moralecan kaj poluritan memportreton. Estas iom politike liberala organizo American Humanist Association kaj pli strikte humanisma organizo Center for Inquiry (organizo de Paul Kurtz), ekz. Tamen, temas plejparte pri monhavaj edukitaj homoj kiel adeptoj kaj teknokrata elito kiel intelektuloj. La ideologio de "humanismo", kiu inkluzivas diverstendencajn homojn, estas kritike studinda, des pli ĉar mi trovas ĝin ne tute fidinda.

(3) La "skeptika movado" estas, miaopinie, tre suspektinda kaj reakcia. Ties gvidantoj varbas sciencfetiĉismon kaj oponas nur la pseŭdosciencon de aliaj, ne propran. Temas pri teknokrata elito pli intense ol en la "humanisma" kategorio, kvankam ke la 3 kategorioj ne estas apartaj kaj la koncernaj homoj aktivas en 1-3 el ĉi tiuj submedioj. La "skeptikuloj" estas la plej ideologie suspektindaj.

La fakto estas, ke mi tre skeptikas pri la humanista kaj skeptikula movadoj, eĉ la "liberala" flanko de la humanistoj, kaj mi volas fari ideologian kaj laŭeble historian analizon.

Sed ĉio ĉi temas pri la anglalingva mondo. Kiel statas la afero en aliaj landoj kaj lingvokomunumoj?

William Blake 250-jara: eseo eldonita

2008-05-14T13:45:00.001-04:00

Mia eseo pri Blake estas publikigita en lastatempe ricevita numero de Kontakto:

Dumain, Ralph. "William Blake 250-jara: Memor-festa Omaĝo," Kontakto, n-ro 222 (2007: 6), p. 9-10.

La temo de ĉi tiu numero estas literaturo, kaj la enhavo estas bunte diversa.

La malneta originala manuskripto de mia artikolo troviĝas en mia retejo:

"William Blake 250-jara: Kulturpolitiko kaj la Monda Disvastigo de Beletro"

Krom diversaj redaktoraj ŝanĝoj, la versio eldonita en Kontakto ellasas plurajn detalojn kaj tutan paragrafon pri kulturpolitiko.

Vygotsky & Esperanto

2007-12-30T23:44:00.000-05:00

Laŭ la jena artikolo, eminenta sovetia psikologo Lev Vygotsky
lingve kapablis pri Esperanto:

Vygotsky and His Theory [Vygotsky kaj sia teorio] de Hong Wang.

Lingvaj reformoj & Esperanto en Sovetunio

2007-12-30T22:00:00.000-05:00

Komence de 1988 mi tradukis fakan artikolon al Esperanto en kunlaboro kun la verkisto—usona sovetologo—cele al eldonigo en ia esperantologia libro el Jugoslavio, kiun ni neniam vidis kaj eble ne aperis. Antaŭ kvar jaroj mi enretigis ĝin:

"Kultura Revolucio en Sovetunio: Lingvaj Reformoj kaj Esperanto, 1917-1937" de Michael Smith, tradukita el la angla de Ralph Dumain

Mi perdis kontakton kun Michael kaj mankas al mi informoj pri lia plua kariero. Sed mi ĵus eltrovis ke li publikigis libron, en kiu li agnoskas mian helpon:

Smith, Michael G. Language and Power in the Creation of the USSR,1917-1953. Berlin; New York: Mouton de Gruyter, 1998. 294 p. (Contributions to the Sociology of Language; 80) ISBN 3110161974

La titolo, tradukita, estas "Lingvo kaj Potenco en la Kreado de Sovetunio, 1917-1953".

Mi ne vidis la libron, sed mi trovis la informojn en Google books.

Mi aperas inter agnoskoj (Preface, vi):

. . . Ralph Dumain, Jerry Easter, William Fierman, Joshua Fishman . . .

. . . kaj ankaŭ en piednoto (p. 202, n. 48):

. . . I thank Ralph Dumain, an active Esperantist in Washington, DC circles, for sharing these insights with me.

[Mi dankas al Ralph Dumain, aktiva esperantisto en la rondo de Vaŝingtono, DC, pro donado de ĉi tiuj komprenoj al mi."]