ψυχή μου

Του αγίου Φανουρίου και του θείου μου Φανούρη

2009-08-28T08:43:00.003+02:00

Ήμουν μικρό παιδί ακόμα. Οι συγγενείς από την μεριά της μαμάς από αριστεροί είχαν γίνει φανατικοί πασοκτσήδες, -κάτι που ευνοούσε ιδιαίτερα τις επιχειρήσεις τους. Όταν τους επισκεπτομασταν στις γιορτές τους, η αρχική ευθυμία της γιορτής κατέληγε πάντοτε σε καβγά καθώς οι δικοί μου ήταν αδιαπραγμάτευτοι δεξιοί. Τον καιρό εκείνο οι άνθρωποι έπαιρναν πολύ στα σοβαρά τα κόμματα και τις πολιτικές τους. Σήμερα οι ίδιοι άνθρωποι γελούν μ' εκείνα τους τα καμώματα. Μόνο στα μάτια των παιδιών οι ακραίες εκείνες συμπεριφορές ήταν από τότε καμώματα ακατανόητα και δυσάρεστα μέσα στην ασάφειά τους.

Ανάμεσα στους συγγενείς ήταν και ο θείος Φανούρης. Αυτός όμως δεν ήταν αληθινός θείος μου μιας και στην πραγματικότητα καμία συγγένεια δεν είχα μαζί του. Νομίζω πως ήταν κουμπάρος κάποιου θείου μου, αλλά τον καιρό εκείνο όλοι οι άντρες ήταν για μας "θείοι" και όλες οι γυναίκες "θείες" αντίστοιχα. Όλοι έμοιαζαν πολύ μεγάλοι στα μικρά μας μάτια κι ας ήταν λίγο πάνω από τριάντα ή σαράντα. Σχεδόν για γέρους τους λογαριάζαμε. Τώρα όμως που το ξανασκέφτομαι ίσως ο θείος μου ο Φανούρης να ήταν ο μόνος πραγματικός μου θείος.

Είχε μέτριο ανάστημα, πάντα πολύ κομψά ντυμένος και συνήθως μ' ένα γκρι κουστούμι, άσπρο μπουζάτο πουκάμισο και γκρι μεταλιζέ γραβάτα. Είχε φαλάκρα και τα λίγα του μαλλιά ήταν πυκνά σγουρά και γκρίζα σαν το κουστούμι του, ενώ το μουστάκι του χαμογελούσε.

Ήμουν στ' αλήθεια πολύ μικρό παιδί ακόμα, ίσως έξι εφτά χρονών. Ο θείος ίσως να ήταν γύρω στα πενήντα, ίσως και πολύ λιγότερο.

Κάθε φορά που ξεκινούσαμε να πάμε σε μια γιορτή των συγγενών μου μ' έπιανε στεναχώρια γιατί ήξερα πως αργά ή γρήγορα η γιορτή θα κατέληγε σε καβγά. Είχα όμως και μια χαρά μεγάλη που νικούσε την στεναχώρια γιατί ήξερα επίσης πως εκεί θα συναντούσα τον θείο τον Φανούρη. Αυτός ο άνθρωπος ήταν ένας άνθρωπος γελαστός. Πάντοτε γελαστός.

Τον θυμάμαι να κάνει συνέχεια πλάκες, να λέει ανέκδοτα, να τους πειράζει όλους, να διασκεδάζει όποιον τύχαινε να κάθεται δίπλα του. Μέχρι σήμερα και μετά από σχεδόν τριάντα χρόνια δεν μπορώ ούτε για μια στιγμή να τον θυμηθώ σοβαρό, αγέλαστο ή κατηφή. Θα μπορούσα τώρα δα να τον ζωγραφίσω όπως ακριβώς ήτανε, -πράγμα σπάνιο για μένα που δεν διατηρώ μνήμες από την παιδική μου ηλικία-, και μόνο γελαστό θα μπορούσα να τον απεικονίσω. Ήταν ξεχωριστά ευκίνητος. Σχεδόν αεικίνητος. Ήτανε σκανδαλιάρης σαν μικρό αγόρι με δυο πανέξυπνα σκιστά μαύρα μάτια που άστραφταν από εξυπνάδα.

Μια ντουζίαν παιδιά μαζευόμασταν αμέσως τριγύρω του και ξεκαρδιζόμασταν στα γέλια. Δεν ήξερα τότε πόσο τον αγαπούσα.

Ποτέ δεν τον αγκάλιασα. Ποτέ δεν αλλάξαμε μια ιδιαίτερη κουβέντα οι δυο μας. Ήθελα όμως να είμαι συνέχεια δίπλα του, κοντά του. Ακόμα κι όταν μας άφηνε και πήγαινε να κάνει τα αστεία του στις παρέες των μεγάλων τα μάτια μου δεν ξεκολλούσαν από πάνω του. Με πολύ λίγους ανθρώπους μου συνέβαινε αυτό, από τότε μέχρι σήμερα. Φαίνεται πως ήμουν φτιαγμένη από μια αλλόκοτη ράτσα που ήθελε να απομακρύνεται από τους ανθρώπους ή να τους βλέπει από μακριά. Να στέκεται στο περιθώριο, στην άκρη της ζωής ακόμα κι όταν συχνά ήμουν το επίκεντρο.

Και ήμουν ακόμα μικρό παιδί όταν έπεσε σαν κεραυνός στο σπίτι η ειδηση πως ο θείος ο Φανούρης πέθανε από καρδιά. Αυτός ήταν ο πρώτος ακατανόητος θάνατος που βίωσα μιας και ήδη είχα χάσει όλους τους παππούδες και τις γιαγιάδες μου. "Πώς γίνεται να πεθαίνει ένας γελαστός άνθρωπος που το μόνο που έκανε ήταν να δίνει σε όλους χαρά; Από τι πέθανε; Τι δεν άντεξε η καρδιά του, την χαρά;" Δεν το πίστεψα. Στην επόμενη γιορτή όμως ο θείος Φανούρης έλειπε και η γιορτή δεν ήταν πια γιορτή.

Κάθε χρόνο του αγίου Φανουρίου τον σκέφτομαι έντονα. Τώρα πια ξέρω πόσο τον αγαπούσα και πόσο τον αγαπώ. Τόσο πολύ τον αγαπούσα και τον αγαπώ που ενώ ξέρω καλά ποιος είναι ο άγιος Φανούριος, άμα κλείσω για λίγο τα μάτια το πρόσωπο του αγίου στην εικόνα του αλλάζει αστραπιαία και την θέση του παίρνει το πρόσωπο του θείου μου.

Τόσο πολύ τον αγαπούσα και τον αγαπώ που δεν ανήκει στο παρελθόν ούτε στο μέλλον. Είναι μέσα στο απόλυτο παρόν μου, εδώ μπροστά μου τώρα ακριβώς, χαμογελαστός όπως πάντα με όλη του την σάρκα, το γκρι του κουστούμι και το μαύρο σκαρπίνι του.

Τόσο πολύ, που μετά από τόσο καιρό απουσίας από αυτό εδώ το μπλογκάκι, ένα ολόκληρο καλοκαίρι για το οποίο κάτι θα όφειλα να πω, ή έστω να ξεκινήσω λογικά ευχόμενη ένα καλό φθινόπωρο και μια καλή χρονιά σε όλους σας, εγώ τώρα γράφω γι' αυτόν τον άνθρωπο.

Όμως φανείτε επιεικείς μαζί μου για να είμαι κι εγώ με τον εαυτό μου λιγότερο αυστηρή αφού η ζωή και η αγάπη δεν είναι υπόδουλες της λογικής.

Συχνά είναι άναρχες και οι δύο κι εκεί βρίσκεται η χάρη τους όλη.

Και αφού χθες ήταν του αγίου Φανουρίου και άρα και του θείου μου του Φανούρη και σήμερα του αγίου Μωυσή του Αιθίοπα που τελείως παράλογα κι αυτός από λήσταρχος έγινε ερημίτης χάριν μιας αγάπης μεγάλης, είπα κι εγώ να γράψω αυτά τα λόγια στη μνήμη του πλέον γενναιόδωρου αυτού ανθρώπου που δεν στέρησε κανέναν από τη δωρεά της χαράς και του γέλιου του.

ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ!

2009-06-29T10:38:00.002+03:00

Για να αφήσουμε άλλη μια φορά το γυμνό παιδί

ξυπόλητο να τρέξει στην άμμο

αναλφάβητο παιδί στα γράμματα,

τις συμπεριφορές, τις υποχρεώσεις και τα σχήματα

κάτω απ' τα αστέρια να το αφήσουμε να κοιμηθεί ξανά,

ένα με το φως και με τη θάλασσα ένα,

στη μήτρα της να κολυμπήσει ψάρι αρχέγονο

για να θυμηθεί απ' την αρχή πως

του χαρίστηκε η αγέραστη ομορφιά της αθωότητας,

η λάμψη του ήλιου στοργική, τα χρώματα ενός τόξου ουράνιου

κι ένας ρυθμός στις φλέβες απαλός κι αθόρυβος

που δεν μεταφράζεται σε λέξεις, σε ονόματα,

γραμματικές, συντακτικά, κανόνες,

παρά μόνο στην ηλικία της χάριτος της παιδικής,

χαμόγελο εγκάρδιο και απορία,

θαυμασμός για όλα τα μυστήρια

και απόσταση από τον θόρυβο, την ταραχή και τη βιασύνη.

ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΠΑΙΔΙΑ!

"Γράμμα ενός ετοιμοθάνατοι" του Gabriel Garcia Marqex

2009-06-28T12:25:00.044+03:00

Το κορίτσι που αγαπούσε το φεγγάρι - Στη μνήμη του παπα Σάββα-Στέφανου

2009-06-24T11:19:00.018+03:00

Τον Ιούνη του 2007 δημοσιεύτηκε αυτό το μικρό χειροποίητο παραμυθάκι. Άτεχνο και σεισμόπληκτο ήτανε, αλλά ίσως τέτοιο θα έπρεπε να είναι κάτι σαν αυτό που αφορά μια αγάπη, έναν χωρισμό και μια επανένωση πέρα από τη ζωή και τον θάνατο. Στις 14 του Ιούνη του 2007 είχε φύγει ο πατερούλης μου, ο παπα Σάββας-Στέφανος. Ειρηνικός και με ανοιχτά μάτια στραμμένα προς τον ουρανό έφυγε. Τον αγαπούσα πολύ και τον αγαπώ ακόμα πιο πολύ. Η φωτογραφία του είναι πάντα μπροστά στο αναμμένο καντηλάκι κι εκείνος εδώ, τόσο μακριά και τόσο κοντά μου. Δεν είχα άλλα λόγια να γράψω, γι' αυτό συγχωρέστε με που ανεβάζω δεύτερη φορά αυτή την ανάρτηση. Ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσα να κάνω στη μνήμη του.

Αν ήμουν άντρας...

2009-06-23T21:56:00.002+03:00

Δεν ξέρω ως γυναίκα τι είναι το μέλλον μου, αλλά ξέρω πως αν ήμουν άντρας

θα γινόμουν καπετάνιος σε ποντοπόρα πλοία.

Αυτό είναι που ήθελα να σας πω σήμερα καθώς αυτόν τον καιρό διαβάζω ανάμεσα στ' άλλα για τα ποντοπόρα πλοία κι έχω μεθύσει κυριολεκτικά από την ιστορία τους, τα ταξίδια τους, τις ζωές των ανθρώπων τους.

Και το άλλο όμως που διάβασα να λένε οι καπεταναίοι θέλω να σας πω:

Αν θες να πιάσεις το τιμόνι

πιάσε πρώτα το κουπί.

Ο δρόμος με τις παπαρούνες

2009-06-20T14:14:00.009+03:00

Θα έρθει ωστόσο ένας καιρός, μια εποχή αλλοιώτικη απ' τις άλλες

που τα γυμνά μας πόδια δεν θα τα πληγώνουνε τ' αγκάθια, πέτρες αιχμηρές

τα πάθη κι η μικροψυχία του κόσμου

που δεν ένιωσε το δέρμα μας το διάφανο

κι εμπόδισε με κάθε τρόπο κάθε βήμα μας.

Θα έρθει σλήθεια ένας καιρός, μια εποχή αλλοιώτικη απ' τις άλλες

το αίμα μας ν' ανθίσει παπαρούνες

κιι όσοι δεν μας κατάλαβαν και μας τραυμάτισαν πισώπλατα

ούτε που θα τις πάρουν είδηση κι ας στάθηκε αιτία

η σκληρότητά τους, το μίσος και η ζήλεια τος

στο αλαφροπάτητο ίχνος της καρδιάς μας

ν' ανθίσει κόκκινη ομορφιά κάτω απ' το τραύμα μας.

Εμείς θα ξέρουμε πως με μια δόση θάρρους,

μια υπομονή και λίγη παραπάνω Χάρη

με μάτια αστραφτερά στραμμένα προς το φως

ποτέ δεν πάψαμε να προχωράμε ανυπόδητοι.

Εμείς απ' την αρχή γνωρίζαμε πως θα σκιστούνε βίαια τα πόδια μας

κι ούτε ήτανε ο στόχος μας να διαφυλάξουμε το νεανικό μας δέρμα ανέγγιχτο.

Ακολουθούσαμε το δρόμο με τις παπαρούνες

που κάτω από άλλα πληγωμένα πόδια άνθιζαν αμάραντες

κι είχαμε οδηγό το φως αυτό στο βάθος που αχνοφέγγιζε.

Είχαμε για προστάτες τα πουλιά

που αδιάλειπτα φτεροκοπούσανε μπροστά μας

όσοι προπορευτήκανε και φτάσανε,

όσοι ματώσανε πριν από μας κι ανοίξαντε το δρόμο για χατίρι μας

Με τις πέτρες και τ' αγκάθια θα καταγινόμαστε, με τις πληγές μας

ή με την αγκαλιά που αποζητάμε και ολάνοιχτη

εκεί στο βάθος του ορίζοντα θάλασσα απέραντη

πέρα από θάνατο κι από ζωή, λίγο πιο πέρα από χαρά και λύπη,

μια τρυφερότητα αστείρευτη μας περιμένει;

Το "Παραμύθι της μουσικής" στην Νιγρίτα Σερρών.

2009-06-17T11:26:00.004+03:00

Ξημέρωσε Τετάρτη 17 Ιουνίου.

Οι δύο προηγούμενες μέρες ήταν ένα χαριτωμένο διήμερο στο κρεβάτι ένεκα γρίπης. Κοιμήθηκα τόσο πολύ που παρ' όλους τους πόνους σε κόκκαλα, λαιμό, αφτιά, κεφάλι, μάτια, ομολογώ πως το ευχαριστήθηκα πάρα πολύ. Δεν είναι αυτό όμως που θέλω τώρα να γράψω.

Όταν έρχεται η ώρα που η δουλειά σταματάει μαζί με όλο το τρέξιμο, όλον τον αγώνα που έκανες και μάλιστα σε πολλά επίπεδα αφού δεν κάνεις μια μόνο δουλειά σαν άνθρωπος, τότε καταλαγιάζουν λίγο λίγο όλα και βρίσκεσαι μπροστά σ' ένα πολύ ενδιαφέρον κενό. Αν συμβεί δε η κόπωση να συνοδευτεί κι από μια μικρή αρρώστια σαν αυτή που με βρήκε, τότε μπαίνεις πιο άνετα και ανώδυνα, πιο ολοκληρωτικά μέσα σ' αυτό το κενό. Γιατί είναι αλήθεια πως ήδη από την Κυριακή που είχα μια παράσταση του "Παραμυθιού της μουσικής", με μουσικούς του Εν Χορδαίς, στην Νιγρίτα και ήταν μια μαγευτική παράσταση για μένα -που δυστυχώς είμαι πολυ απαιτητική-, είπα μέσα μου: φτάνει, εδώ σταματάς, αρρωσταίνεις, κατεβάζεις ρολά, και δεν θα κάνεις τίποτα άλλο. Μια χαρά με υπάκουσε το σώμα μου και του είμαι ευγνώμων. Το κενό είναι κάτι σαν την μέθη. Δεν ξέρεις τι θα αποκαλύψει. Μπορεί να σου φέρει χαρά, αλλά ενδέχεται και δάκρυα. Είναι ένα κριτήριο απόλυτο που λειτουργεί ερήμην σου, αλλά φέρει την σφραγίδα αποκάλυψης μιας γνησιότητας, μιας κρυμμένης αλήθειας.

Ήθελα από όλες αυτές τις παρουσιάσεις να μου μείνει η ωραιότερη γεύση. Και στο χωριό αυτό ήταν τέτοια η αγάπη και η φιλοξενία των ανθρώπων, τόσο εγκάρδια η συνομήλική μου Δήμαρχος, τόσο θαυμάσια η οργάνωση όλη, από το πανί της προβολής μέχρι τα εξαιρετικά μικρόφωνα και την ηχοληψία, και βέβαια την ανταπόκριση του κόσμου, την άκρα ησυχία και συγκέντρωση στην αυλή του Πολιτιστικού που εγκαινιάζαμε μ' αυτή την εκδήλωση, που έζησα το πατάρι όπως το έχω ζήσει λίγες φορές. Δηλαδή με όλο μου το είναι, που σε τόσο καλές συνθήκες ανυψώνεται σε κάτι πολύ μεγαλύτερο απ' αυτό που είναι και σώζεται από τον εαυτό του.

Όλα έχουν νόημα, ακόμα κι όταν τίποτα δεν δουλεύει, και το πιστεύω. Κανένας κόπος δεν πάει χαμένος και καμιά φορά εκεί που οι συνθήκες είναι οι πλέον αντίξοες είναι εκεί που γεννιούνται τα θαύματα, είτε τα γευτείς εσύ είτε δεν τα υποψιαστείς καν. Το γράφω τώρα αυτό γιατί ένα γράμμα σαν αυτό που έγραψα τις προάλλες προς το ΕΚΕΒΙ, το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, ίσως να φαίνεται πως συγκρούεται με τις αρχές μου και την στάση μου στη ζωή. Όμως δεν είναι έτσι. Είναι άλλο να υπολειτουργούν τα πράγματα σε μια σχολική μονάδα και είναι άλλο να γίνονται πρόχειροι σχεδιασμοί και εύκολοι από έναν οργανισμό που είναι ο πλέον υπεύθυνος για το βιβλίο. Δεν θα σταθώ όμως εδώ.

Θα σταθώ στην δύναμη της πίστης και της αγάπης, σ' αυτό που στην γλώσσα μας ονομάζουμε μεράκι, και τέλος στην δύναμη που έχει ο ένας, οι δύο, οι τρεις άνθρωποι όταν ξέρουν τι θέλουν, γιατί το θέλουν και το παλεύουν με όλη τους τη δύναμη. Γιατί αυτό ζήσαμε στην Νιγρίτα. Και όταν δεχθείς όλη αυτή την καλή ενέργεια των ανθρώπων τότε εκ των πραγμάτων ελευθερώνεις κι εσύ, ή ίσως ελευθερώνονται και από εσένα αυτόβουλα οι μεγαλύτερες δυνάμεις σου.

Η Δήμαρχος του χωριού Αγγελική Μήκα είχε διαβάσει τα παραμύθια μου στην μικρή της κόρη και αφού επικοινώνησε με τις εκδόσεις Λιβάνη μιλήσαμε μαζί και έτσι απλά κλείστηκε αυτή η παράσταση.

Η φράση 'έτσι απλά' καταλαβαίνετε βέβαια τι θέλει να πει. Δεν μεταφράζεται στο ότι δεν υπήρξε αγώνας και προσπάθεια και πάλη από την πλευρά του Δήμου και από την δική μας πλευρά για να φτάσουμε εκεί που φτάσαμε. Τίποτα δεν γίνεται χωρίς προσπάθεια. Θέλει να πει όμως πως βρέθηκε ένας άνθρωπος, στην προκειμένη περίπτωση αυτή η νεαρή και γεμάτη ενέργεια, ικανόντητες και μυαλό γυναίκα Δήμαρχος, να πραγματοποιήσει κάτι που για άλλους ομότιμούς της θα ήταν αδιανόητο ή τουλάχιστον ευφάνταστο. Γιατί τέτοιο θεωρείται να ακούει κάποιος την καρδιά του και να θέλει να μοιραστεί την προσωπική του συγκίνηση με άλλους. Να μεταλαμπαδεύσει μια φωτιά που τον έφλεξε στους συνανθρώπους του, έξω από κοινές νοοτροπίες και παλιές συνήθειες, μοτίβα γνωστά έως απαρχειωμένα, εν τέλει απωθητικά σε όλους μας.

Κάτι αλλάζει λοιπόν. Αυτό είναι που θέλω να πω. Αφενός νέα πρόσωπα διεκδικούν πολιτικές θέσεις έχοντας ένα άλλο προφίλ, πολύ ουσιαστικό και ευοίωνο για τον τόπο μας. Αφετέρου, διαπιστώνω για άλλη μια φορά αυτόν τον καιρό και με βάση τις παραστάσεις που ήδη κλείνονται για την προσεχή χρονιά, πως το παραμύθι μπαίνει ξανά στη ζωή των παιδιών, αλλά και των ενηλίκων. Και αν μου δίνει χαρά που το ξαναβρίσκουν τα παιδιά, μου δίνει ακόμα μεγαλύτερη που το συναντούν οι ενήλικοι. Που μπορούν και μαγεύονται, που έρχονται στο τέλος να υπογράψει ο συγγραφέας παραμύθια που αγοράζουν όχι μόνο για τα παιδιά τους αλλά και για τον εαυτό τους. Συντελείται μαι αλλαγή στον κόσμο και δεν είναι ανάξια λόγου. Χαίρομαι που αποτελώ έναν συντελεστή, έναν κρίκο σ' αυτήν την αλλαγή και γεμίζω αισιοδοξία για τη ζωή, τον άνθρωπο και τον κόσμο. Υπάρχει ελπιδα. Και αυτό δεν είναι σχήμα λόγου. Είναι πράξη. Η ελπιδα γίνεται βίωμα φωτεινό. Βήμα βήμα μέσα από τα παραμύθια προχωρούμε προς την τρυφερότητα, την αθωότητα, τον θαυμασμό, την ανατροπή πάγιων στερεότυπων που μας αγκίλωσαν. Και θα το ξαναπώ για να κλείσω: Χαίρομαι αφάνταστα!

Οι τέσσερις μουσικοί που έπαιξαν στην παράσταση ήταν ο Θανάσης Τσίτσαρης, κιθάρα και τσέλο, η Αναστασία Ζαχαριάδου, κανονάκι, ο Ηλίας Ανδρεουλάκης, πολίτικη και κρητική λύτα και ο συνθέτης της μουσικής του παραμυθιού Κυριάκος Καλαϊτζίδης, ούτι. Οι μουσικοί αυτοί δεν είναι μόνο ταλαντούχοι και έμπειροι. Είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ελπίδας πως ο κόσμος προχωράει προς το καλύτερο!

Στη μνήμη του Μάνου Χατζιδάκι

2009-06-16T14:23:00.003+03:00

Ένα ξεχωριστό και πάρα πολυ ενδιαφέρον αφιέρωμα

http://bosko-hippydippy.blogspot.com/2009/06/1979.html

Αφιέρωμα στον Μάνο Χατζιδάκι στο τρίτο πρόγραμμα

2009-06-12T13:11:00.004+03:00

15 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ

Θα μεταδοθούν δυο σπάνιες ηχογραφήσεις από το αρχείο της Ελληνικής Ρα-διοφωνίας με τη μουσική που έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις.

ΤΟ ΑΛΟΓΟ ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ του Νότη Περγιάλη

Σκηνοθεσία – Νίκος Γκάτσος

Διάρκεια 35΄

Πρώτη μετάδοση 25.10.1954

Παίζουν Κωτσόπουλος Θάνος, Μεταξά Βάσω, Δημόπουλος Ντίνος, Βανδής Τίτος, Βοζικιάδου Ελλη, Χατζημάρκος Δημήτρης, Πελεκούδας Γιάννης, Ρωμανός Σταύρος, Ταξιάρχης Φοίβος, Μπουγάς Νίκος, Πλούμπης Κώστας, Περγιάλης Νότης

ΜΑΡΙΑ Η ΠΕΝΤΑΓΙΩΤΙΣΣΑ του Παύλου Νιρβάνα

Διασκευή – Μαίρη Βεάκη

Σκηνοθεσία – Μήτσος Λυγίζος

Διάρκεια 60.35

Πρώτη μετάδοση 17.8.1958

Παίζουν Νέζερ Χριστόφορος, Πανά Λυδία, Ταξιάρχης Φοίβος, Απέργη Ελεάνα Περγιάλης Νότης, Σκούρα Δάφνη, Βασταρδής Νίκος, Μαρσέλλου Νέλλη Ιωαν-νίδου Λούλα, Παγουλάτος Διονύσης

Επιστολή προς το ΕΚΕΒΙ με θέμα: Αδυναμίες και ατοπήματα στην Διεθνή Έκθεση βιβλίου Θεσ/νίκης

2009-06-10T17:40:00.005+03:00

Αξιότιμοι εκπρόσωποι του ΕΚΕΒΙ
και διοργανωτές της Διεθνούς έκθεσης βιβλίου Θεσσαλονίκης, η επιστολή αυτή σκοπό έχει την επισήμανση προβλημάτων που εντόπισα κατά την
παρουσίαση των δύο βιβλίων μου στην Παιδική Γωνιά της έκθεσης.
Πιστεύω πως θα εκτιμήσετε τον καλοδιάθετο, -αν και καθόλου ευχάριστο-, χαρακτήρα της επιστολής μου. Στόχος μου δεν είναι η γκρίνια, -κάτι που θα μπορούσα να κάνω κατ' ιδίαν
με τους φίλους μου-, αλλά η επίλυση των σοβαρών προβλημάτων που θα παραθέσω, ώστε την ερχόμενη χρονιά όλα να λειτουργήσουν καλύτερα.

Σεβόμενη την προσπάθεια που κάνετε τα τελευταία χρόνια για την διοργάνωση αυτής της έκθεσης και παράλληλα σεβόμενη και το προσωπικό μου έργο ως συγγραφέας, όπως και των συναδέλφων μου, βρίσκομαι στην αρκετά δύσκολη θέση να εκφράσω την δυσαρέσκειά μου που σχετίζεται με τις δύο παρουσιάσεις των βιβλίων μου, του "Και τι θα πει σ' αγαπάω;"
και του "Παραμυθιού της μουσικής" εκδόσεις Λιβάνη.

Θα ξεκινήσω από την προβληματική αρχιτεκτονική του χώρου της Παιδικής Γωνιάς.
Οι τρεις σχεδόν ενιαίοι χώροι, ανοιχτοί ο καθένας από τις δύο του πλευρές, -ο μεσαίος σχεδόν ολωσδιόλου εκτεθειμένος-, δημιουργούσαν την αίσθηση μιας παιδικής χαράς
ή ίσως ενός πάρκιγκ παιδιών που όμως έλειπαν οι μπάλες και τα λοιπά παιχνίδια.
Τίποτα δεν φανέρωνε, κυρίως στους δύο χώρους εκατέρωθεν του κεντρικού -που ειχε τουλάχιστον έναν αισθητικό χαράκτηρα ταιριαστό με τον σκοπό του-, πως σ' αυτούς τους χώρους θα παρουσιάζονταν βιβλία για παιδιά.
Αν εξαιρέσω τις φωτογραφίες των συγγραφέων στην πλάτη του κεντρικού χώρου, -πράγμα κι αυτό υπό συζήτηση, μιας και αφενός δεν συνοδεύονταν με τα ονόματά τους, ενώ αφετέρου ο συγγραφέας δεν ταυτίζεται, όπως τα μοντέλα, με τη φυσιογνωμία του αλλά με τα βιβλία του, τα οποία δεν υπήρχαν ούτε ως αντικείμενα έκθεσης
ούτε ως φωτογραφίες, πράγμα που θα διευκόλυνε και τον κόσμο να γνωρίζει τι παρουσιάζεται-, τίποτα δεν οδηγούσε στο συμπέρασμα πως πρόκειται για Παιδική Γωνιά.

Χώροι ελεύθεροι στην ορατότητα των περαστικών -που άλλοι σταματούσαν για λίγο από περιέργεια να δουν τι συμβαίνει, άλλοι μιλούσαν και σχολίαζαν και άλλοι περνούσαν αδιάφορα-, θα ταίριαζαν σε μια περίσταση πανηγυριού με κλόουν και ζογκλέρ και όχι μιας συνθήκης όπου συγγραφείς αφηγούνται τα παραμύθια τους. Η διάσπαση της προσοχής του αφηγητή, αλλά και των παιδιών -που είναι αδύνατον να συγκεντρωθούν κάτω από τέτοιες συνθήκες- είναι κάτι που θα έπρεπε να λάβετε πολύ σοβαρά υπόψιν, εφόσον αυτά που σας ενδιαφέρουν είναι τα βιβλία, τα παιδιά και οι συγγραφείς, και όχι απλώς ένα θέαμα.

Σε κάποιες περιπτώσεις συνέβη να υπάρχουν τρεις ταυτόχρονες παρουσιάσεις στους τρεις αυτούς, παρατακτικά ο ένας δίπλα στον άλλον, χώρους πράγμα που οδήγησε -όπως θα ήταν αναμενόμενο- σε μία χασμωδία. Αυτό θα μπορούσε εύκολα να αποφευχθεί τουλάχιστον με ένα άλλο πρόγραμμα παρουσιάσεων. Αν θέλατε παράλληλες παρουσιάσεις θα έπρεπε κανονικά οι χώροι να είναι αυτόνομοι και προστατευμένοι από τους ήχους, τον θόρυβο και την περιέργεια.

Το ότι υπήρχαν μόνο δύο σκαλιά κερκίδων και ο υπόλοιπος χώρος είχε μοκέτα, ήταν κάτι που επίσης δυσκόλεψε τις παρουσιάσεις. Οι περισσότεροι ενήλικες ήταν όρθιοι έξω από τον χώρο -μιας και δεν χωρούσαν όλοι να καθήσουν στις κερκίδες και δεν είναι μαθημένοι να κάθονται κάτω-, ενώ η μοκέτα έθετε εξαρχής έναν περιορισμό στην ηλικία των παιδιών που θα παρακολουθούσαν τις παρουσιάσεις. Τα παιδιά από δέκα χρονών και πάνω σε γενικές γραμμές δεν αρέσκονται καθόλου να κάθονται χαμηλά. Προτιμούν, -καλώς ή κακώς- τις καρέκλες.
Καρέκλες δεν υπήρχαν όχι μόνον για τα πιο μεγάλα παιδιά αλλά ούτε και για κάποιους ηλικιωμένους που τα συνόδευαν.

Θα προχωρήσω στην τεχνική υποστήριξη των παρουσιάσεων.
Προσωπικά. ειδικά για το "Παραμύθι της μουσικής" είχα ζητήσει να έχω έναν προτζέκτορα συνδεδεμένο με λαπ τοπ για την προβολή των εικόνων του βιβλίου, -πράγμα απαραίτητο για να δουν τα παιδιά τα όργανα, τα περισσότερα από τα οποία τούς είναι άγνωστα- και cd player για το ομώνυμο cd που συνοδεύει το παραμύθι, -πράγμα επίσης απαραίτητο για να ακούσουν τα παιδιά στην διάρκεια της αφήγησης όχι μόνο τα μουσικά όργανα αλλά και την μουσική που έχει γραφτεί γι' αυτό το βιβλίο.
Αντ' αυτών και ενώ κανείς δεν μου είχε πει ότι δεν θα έχω ό,τι είχα ζητήσει, είχα μια τηλεόραση συνδεδεμένη με μια κονσόλα που βρισκόταν σ' ένα κουβούκλιο, και η οποία μπορούσε να παίξει ή το cd ή να προβάλλει τις εικόνες, πάντως όχι και τα δύο ταυτόχρονα. Αναγκάστηκα να κάνω 'έκπτωση' στο πρόγραμμά μου και να επιλέξω να παίξει η μουσική, προσπαθώντας να δείξω την κατάλληλη στιγμή, διακόπτοντας την ροή της αφήγησης-, τις εικόνες από το βιβλίο.

Η τηλεόραση είχε καμμένα ηχεία που παραμόρφωναν τον ήχο, η ένταση του ήχου δεν χαμήλωνε ούτε δυνάμωνε και ο βοηθός μου και χειριστής έπρεπε να μπαινοβγαίνει στο κουβούκλιο μιας
και έπρεπε να παρακολουθεί την πορεία της αφήγησης. Πουθενά δεν υπήρχε ένας τεχνικός υποστήριξης που θα επέλυνε τα προβλήματα. Το μικρόφωνο που χρησιμοποιούσα για να ακούγομαι ήταν κακής ποιότητας, αλλά τουλάχιστον εδώ δεν είχαμε παρεμβολές ανακοινώσεων στον χώρο της έκθεσης όπως συνέβη στην αντίστοιχη της Αθήνας όπου διαλύονταν μία παρουσίαση καθώς ήταν εκκωφαντικές οι ανακοινώσεις.

Κατά την γνώμη μου είναι λάθος να χρεισιμοποιούμε τηλεοράσεις σε τέτοιες περίστασεις, γιατί τα παιδιά έχουν συνηθίσει -ευλόγως- να παρακολουθούν κινούμενη εικόνα σ' αυτές, πράγμα που όταν δεν συμβαίνει τα απογοητεύει και προκαλεί βαριεστημάρα.

Δεν υπήρχε ένα τραπέζι για τον συγγραφέα όταν ερχόταν η στιγμή να υπογράψει τα βιβλία του. Στην αρχή δεν υπήρχε ούτε καρέκλα, αλλά όταν την ζήτησα μου την έφεραν με ομολογουμένως μεγάλη προθυμία.

Δεν θα σας κουράσω άλλο.
Νομίζω πως πρώτα το ΕΚΕΒΙ οφείλει να σέβεται τον συγγραφέα, το έργο του και τα παιδιά. Οι παρούσες συνθήκες δεν αφήνουν κανέναν υπαινιγμό σεβασμού σε τίποτα από τα τρία.
Δεν υπονοώ πως αυτό έγινε σκοπίμως. Λέω όμως ευθαρσώς πως σχεδιάστηκε πρόχειρα και πάντως από ανθρώπους που αγνοούν την φύση του παιδιού, του βιβλίου και των παρουσιάσεων.

Δεν θα σταθώ, αν και θα όφειλα, στο ότι ο συγγραφέας δεν αμοίβεται για αυτήν την δουλειά, πράγμα που επίσης είναι μεμπτό και αργά ή γρήγορα πρέπει να αλλάξει. Η παρουσίαση είναι μια άλλη εργασία, απαιτεί μια άλλη προετοιμασία και φέρει μια άλλη ευθύνη, και αυτά πρέπει να αμοίβονται.

Ελπίζω πως του χρόνου οι συνθήκες θα είναι αυτές που αρμόζουν στον κόσμο του βιβλίου και στο βιβλίο. Λυπούμαι που βρέθηκα στην δυσάρεστη θέση να γράψω ένα τέτοιο γράμμα, αλλά λυπήθηκα ακόμα περισσότερο όταν έκανα τις δύο παρουσιάσεις και υποβιβάστηκα, εγώ σε θέαμα και τα παιδιά σε αμήχανοι θεατές που δεν τους βοηθούν οι συνθήκες να συγκεντρωθούν και να παρακολουθήσουν ένα παραμύθι, πολύ δε μάλλον να μαγευτούν απ' αυτό. Έχω κάνει τους τελευταίους δύο μήνες σχεδόν σαράντα παρουσιάσεις σε σχολεία, βιβλιοθήκες και βιβλιοπωλεία και έχω να πω πως πουθενά δεν συνάντησα χειρότερες συνθήκες.

Δεν αρκεί ένα βιβλίο να είναι καλό. Δεν αρκεί ένας συγγραφέας να είναι ταλαντούχος. Ο χώρος στον οποίο γίνονται οι παρουσιάσεις των βιβλίων οφείλουν να είναι προσεχτικότερα μελετημένες, με κύριο γνώμονα την γνώση του σε ποιους απευθυνόμαστε και τι παρουσιάζουμε.
Αν και το ΕΚΕΒΙ δεν μπορεί να επιδείξει ανάλογη ευαισθησία τότε από ποιον να την περιένουμε;
Θα περιμένω την απάντησή σας και είμαι στην διάθεσή σας για οποιαδήποτε ωφέλιμη και εποικοδομητική συζήτηση.

Με τιμή και ειλικρίνεια
Βασιλική Νευροκοπλή

ΥΓ. Το κείμενο αυτό θα κοινοποιηθεί, μαζί με την απάντησή σας που προσδωκώ το συντομότερο, στον εκδοτικο οργανισμό Λιβάνη, στο μπλογκ μου καθώς και στο Face book.

1η του Ιούνη σ' ένα μπαρ του λιμανιού

2009-06-03T20:00:00.004+03:00

1. Ποια είναι η καλή

και ποια η ανάποδη πλευρά

αυτού του τετραδίου

που γραμμές δεν έχει ούτε ετικέτα

στο κόκκινο ζαγρέ του εξώφυλλο;

Είναι ώρα να επιλέξεις.

2. Σπάει τα μούτρα της θάλασσα καθώς αφήνεται

στα χέρια του βοριά

στην τσιμεντένια προβλήτα

του λιμανιού της Σαλονίκης.

Το κλάμα της είνα

αυτός ο παφλασμός που ακούς.

Κι έχω να πω:

Πρώτα, ντροπή σου Δήμιε άνεμε.

Και δεύτερον,

Πότε επιτέλους κι εσύ Θάλασσα θα πας αντίθετα στον άνεμο;

3. Ήρθε πολύβουη παρέα στο διπλανό τραπέζι

Η προτέρα μου ησυχία

ψιλοκομμένες φετούλες πορτοκαλιού τώρα

Τις μοιράζω όλες στα γλαρόπουλα

Μην παν χαμένες σ' αυτούς που δεν μπορούν να ξεχωρίσουν

τεμαχισμένο από ολόκληρο.

4. Όσο πάει μπροστά το καράβι

τόσο οπισθοχωρεί ο καπνός του απ' το φουγάρο

Εξοικείωσε τα μάτια σου στο μαύρο του

αν θες να δεις την πορεία του πλεούμενου

στον καθαρό ατέρμονο ορίζοντα.

5. Όταν αναρωτιέμαι για την καρδιά μου

την ζυγίζω στη θάλασσα

Αν επιπλεύσει

όλα καλώς τα έκανα

-και ησυχάζω

Αν βουλιάξει όμως

γυρεύω να βρω και να πετάξω

το φιλοθάνατο βαρίδιό της.

6. Δεν είμαι μαζί σου Κόσμε

κι ας με βλέπεις

ίχνος στα ίχνη σου

Δεν τραγουδάμε τραγούδι κοινό

Από το ίδιο φαγητό δεν τρώμε

Ούτε και σε κοινό κρεββάτι θα πλαγιάσουμε

Ποτέ δεν είδαμε τα ίδια όνειρα

Μη με φαντασιώνεσαι αδίκως

Υπάρχω έξω από τη φαντασία σου

μεταξοσκώληκας αθέατος

που απ' τον θάνατό μου θα πλουτίσεις

μοσχοπουλώντας κάποτε

την μεταξένια μου κλωστή.

7. Ένα φως ταξιδεύει

στον θαλάσσιο ορίζοντα.

Το βλέπω καθαρά

επειδή είναι νύχτα.

8. Σφαχτό χρόνια προσφέρω το παρόν μου

στον βωμό του ενδεχόμενου μέλλοντος

Σήμερα γκρέμισα το απατηλό θυσιαστήριο

κι επέστρεψα στο πιο δικό μου σπίτι

την καρδιά μου

στον μόνο αληθινό Θεό

του Τώρα.

9. Συγκράτησε τον χείμαρρο του πόνου

Ρευματοκρατόρισσα Δέσποινα

να διαβώ κι εγώ σαν πρόσφυγας τον ποταμό

δίχως το ρεύμα του να με καταποντίσει

Να φτάσω στην πατρίδα την πρώτη

την μόνη, την αληθινή

αγκαλιά σου.

Αφιερωμένα στην μνήμη του Θεολόγη

που κλείνει τα δυο αγγελικά του χρόνια σήμερα.

"Αν τ' αγαπάς ξανάρχονται" και εξομολογήσεις παιδιών

2009-05-30T10:04:00.005+03:00

Την περασμένη Πέμπτη έφυγα νωρίτερα από τη δουλειά γιατί αρρώστησα. Η κόπωση μαζί με τα πρησμένα μου λαιμά και τον πόνο στ' αφτιά έφεραν μια αστάθεια που με ανάγκασαν να πάω στο σπίτι και να ξαπλώσω, να κοιμηθώ για πέντε ώρες. Ξυπνώντας το απόγευμα ήμουν σχεδόν αποφασισμένη να ακυρώσω την παρουσίαση που είχα το επόμενο πρωί της Παρασκευής σ' ένα σχολείο της Θεσσαλονίκης στις Δυτικές Συνοικίες. Έφτασε το βράδυ και ενώ ακόμα δεν μπορούσα να σταθώ στα πόδια μου, αποφάσισα να πάω. Αν ήταν εκδήλωση για μεγάλους θα την είχα οπωσδήποτε ακυρώσει, αλλά το γεγονός ότι με περίμεναν παιδιά δημοτικού με έκανε να κάνω τον σταυρό μου και να πω: πάω κι ας βάλει το χέρι της η Παναγία να τα βγάλω πέρα.

Συνήθως σε παιδιά Δ΄, Ε΄ και Στ΄δημοτικού παρουσιάζω το "παραμύθι της μουσικής". Μου είπαν όμως πως φέτος το είχα ήδη κάνει στα συγκεκριμένα παιδιά και ήθελαν για δεύτερη φορά να με δουν και να ακούσουν τα άλλα δύο μικρά παραμύθια. Παρ' όλο που αυτό μου φάνηκε παράξενο τελικά πήγα και εκ των υστέρων είπα χίλιες φορές δόξα τω Θεώ που δεν αρνήθηκα αυτήν την συγκεκριμένη παρουσίαση. Αποφάσισα να μοιραστώ μαζί σας και αυτήν την εμπειρία. Για όσους δεν το έχουν διαβάσει το "Αν τ' αγαπάς ξανάρχονται" διαπραγματεύεται τον χωρισμό, τον αποχωρισμό και εν τέλει τον θάνατο των αγαπημένων μας προσώπων με έναν τρόπο πολύ απλό, λιτό, τρυφερό και παρήγορο.

Αφού το διάβασα στα παιδιά άρχισε η συζήτηση. Κάθε ερώτηση ανέβαινε βαθμό δυσκολίας για μένα.

Γιατί γράψατε ένα τέτοιο βιβλίο;

Έχετε ζήσει κάποιον θάνατο;

Είστε βέβαιη πως στην άλλη ζωή ξανανταμώνουμε;

Υπάρχει κόλαση και παράδεισος και πώς είναι;

Πώς θα είναι το σώμα μας εκεί;

Σ' αυτήν την τελευταία παραιτήθηκα. Παιδιά, νομίζετε πως μπορώ να απαντώ σε όλα; Αν φύγω πρώτη απ' αυτόν τον κόσμο, σας υπόσχομαι να κάνω τα αδύνατα δυνατά να σας στείλω ένα σήμα για το πώς είναι τα πράγματα εκεί, είπα χαμογελώντας. Ευχαριστήθηκαν με την ειλικρίνειά μου. Τα παιδιά πάντα χαίρονται την ειλικρίνεια, ακόμα κι αν δεν απαντά στις απορίες τους.

-Είχατε πάντα τόσες πολλές απορίες κυρία;

-Αν είχα λέει...

-Όπως και να 'χει, φώναξε ένα μικροκαμωμένος νεαρός, το θέμα είναι ότι ξανασυναντιόμαστε!

Και αφού ζεστάθηκε αρκετά η ομάδα προχωρήσαμε...

-Εγώ γεννήθηκα την μέρα που πέθανε η γιαγιά μου.

-Ο δικός μου παππούς πέθανε πριν τον γνωρίσω και κάθομαι και κοιτώ τις φωτογραφίες του.

-Εμένα η μαμά δεν με παίρνει μαζί της όταν πάει στα μνήματα. Δεν καταλαβαίνει πως κι εγώ θέλω ν' ανάψω ένα κεράκι στον παππού.

-Εγώ βλέπω την γιαγιά μου στον ύπνο μου και έτσι δεν στεναχωριέμαι. Την νιώθω κοντά μου.

-Εγώ γράφω ένα βιβλίο για την γιαγιά μου που δεν ζει. Νομίζω πως θα της αρέσει.

-Πώς μπορείς να αγαπάς κάποιον δικό σου που δεν πέθανε και ζει, αλλά δεν τον έχεις γνωρίσει;

Αυτή ήταν η πιο δύσκολη ερώτηση. Κανένα παιδί δεν ρωτάει κάτι τέτοιο στην τύχη. Εδώ υπήρχε μεγάλος πόνος, το ένιωσα αμέσως. Δεν θα γράψω εδώ τις απαντήσεις που έδινα κάθε φορά. Προσπάθησα όπως θα φαντάζεστε όσοι με ξέρετε λίγο ή πολυ να τους μεταφέρω το μήνυμα της Αναστάσεως και λίγο λίγο τους πήγα σε πολύ βαθιά νερά. Τους μίλησα για την ενέργεια της αγάπης που φτάνει πολύ πιο πέρα από όσο νομίζουμε. Πέρα από το σώμα και το πρόσωπο. Και τα παιδιά καταλάβαιναν. Το ίδιο κορίτσι που μου έκανε αυτήν την ερώτηση συνέχισε με μια ηρεμία: Εγώ δεν γνώρισα την μητέρα μου, ξέρω όμως πως ζει. -Δεύτερος κεραυνός-. Θα την γνωρίσω όμως αυτό το καλοκαίρι. Της ευχήθηκα ολόψυχα να την γνωρίσει, αν και βέβαια δεν είχα καμιά βεβαιότητα πως κάτι τέτοιο θα είχε έστω και τις ελάχιστες ευοίωνες προοπτικές. Το κορίτσι όμως συνέχισε.

Έχετε αδέρφια; Μάλιστα, άλλα τέσσερα. Έχετε και γονείς; Μάλιστα. Και ζούνε όλοι; Αυτός ήταν ο τρίτος κεραυνός ή πιο σωστά το προμήνυμα του τρίτου κεραυνού που τον έβλεπα να έρχεται. Έχετε φανταστεί ποτέ πώς είναι να χάνεις έναν αδερφό; Σας ενδιαφέρει αυτό; Απάντησα πάλι με ειλικρίνεια και της είπα πως μ' ενδιαφέρει πάρα πολύ και μέχρι ένα σημείο μπορώ να το καταλαβω γιατί έχω χάσει δύο ανίψια, αλλά να το καταλάβω τελείως δεν μπορώ. Αν δεν περάσει κάτι από το πετσί σου, της είπα, δεν φτάνεις να το καταλάβεις εντελώς. Εγώ έχω χάσει δύο αδέρφια, απάντησε. Εσύ, της είπα, έχεις γύρω γύρω ένα σωρό αγγέλους. Εγώ κυρία, άστα, έχω φουλάρει σε αγγέλους, μου είπε χαμογελαστά. Γύρισα την πλάτη γιατί δεν μπόρεσα να κρατήσω τα δάκρυά μου. Είχα μπροστά μου εβδομήντα παιδιά. Έκανα ένα αστραπιαίο άλμα εσωτερικό και γύρισα μπαίνοντας αιφνιδίως στο επόμενο αγαπησιάρικο παραμυθάκι μου, στο "Και τι θα πει σ' αγαπάω;" ρωτώντας τα: για πέστε μου τώρα ποιοι εδώ μέσα είστε ερωτευμένοι; Έτσι ξεκίνησε να ανεβαίνει όλη η ομάδα μέχρι που απογειώθηκε πλήρως κι έγινε ένα μεγάλο πανηγύρι στο τέλος.

Πάνω που άρχισα να υπογράφω κάποια βιβλία ήρθε ένα κοριτσάκι που δεν είχε μιλήσει καθόλου.

Θέλω να σας πω κάτι, αλλά να είμαστε μόνες, μου είπε. Την πήρα σε μια γωνιά. "Εμένα η μαμά μου πέθανε όταν με γέννησε. Πείτε μου την αλήθεια, θα την συναντήσω κάποτε;" Και βέβαια, της απάντησα. "Και πώς θα την γνωρίσω, αφού δεν την έχω δει ποτέ, πώς θα καταλάβω ότι είναι η δική μου μαμά;" Δεν υπάρχει τέτοιο θέμα, της είπα, κι αν δεν την γνωρίσεις εσύ θα σε γνωρίσει αυτή που είναι συνέχεια κοντά σου και σε βλέπει έτσι όμορφα που μεγαλώνεις... Χαμογέλασε κι έφυγε...

Συνέχισα να υπογράφω, ζήτησα όμως από μια κυρία του συλλόγου γονέων να μου βρει και να μου φέρει το προηγούμενο κορίτσι. Ήθελα οπωσδήποτε να το δω ιδιαιτέρως. Ήρθε και περίμενε υπομονετικά να τελειώσω. Έφυγαν όλα και τότε το πήρα στην αγκαλιά μου. Μίλησέ μου, της είπα, πες μου ό,τι θέλεις για την ζωή σου.

Ζω με τον κανονικό μπαμπά μου και την θετή μου μαμά. Μια χαρά είναι η θετή μου μαμά, δεν έχω κανένα παράπονο. Εδώ και χρόνια μου έλεγε ο μπαμπάς μου πως αυτή δεν είναι η αληθινή μου μαμά, αλλά εγώ δεν τον πίστευα. Πέρσι μου τα εξήγησε όμως όλα. Μια χαρά είναι στ' αλήθεια η θετή μαμά, αλλά εγώ θέλω να γνωρίσω και την αλήθινή μου μαμά. Είχε δυο γιους από άλλον γάμο, εγώ όμως αυτά τα θεωρώ αδέρφια μου, αδέρφια μου είναι. Πέθαναν και τα δύο. Το ένα κάηκε στο ορφανοτροφείο που ζούσε, ξέρω και το όνομά του. Το άλλο δεν ξέρω ούτε πώς το έλεγαν ούτε πώς πέθανε.

Τα έχεις ζήσεις όλα αυτά κορίτσι μου; Έχω ζήσει πολλά κυρία...

Την ρώτησα αν της άρεσε το "Αν τ' αγαπάς ξανάρχονται" και μου είπε πως της άρεσε πολύ. Πήγα και της αγόρασα ένα από την έκθεση βιβλίου που είχαν εκεί, της έγραψα μια αφιέρωση και της το χάρισα. Άστραψε από χαρά η Αλίκη κι έφυγε σαν να πετούσε....

Ήταν ένα πανέμορφο κορίτσι με μάτια αμυγδαλωτά, βλέμμα ευθύ, μαζεμένα τα μαλλάκια αλογοουρά, κορμί ευθυτενές λαμπάδα κι αυτήν την καθαρότητα και γαλήνη που έχουν όσοι σηκώνουν στην πλάτη τους τον πόνο πολλών...

Δικαιώματα

2009-05-30T09:41:00.002+03:00

Ένα μικρό, σαφές και εύστοχο κείμενο του Άρη Δαβαράκη για τα πνευματικά δικαιώματα στο μπλογκ του: www.prosopa.com

Επιστρέφοντας από την Κύπρο και τις παρουσιάσεις των βιβλίων μου εκεί

2009-05-25T20:07:00.007+03:00

Τους δύο τελευταίους μήνες οι παρουσιάσεις των παραμυθιών μου σε σχολεία, βιβλιοθήκες, πολιτιστικούς οργανισμούς, βιβλιοπωλεία, έφτασαν περίπου τις σαράντα τον αριθμό. Η συσωρρευμένη εμπειρία αυτών των παρουσιάσεων θα άξιζε ίσως κάποια στιγμή να καταγραφεί. Μια μεγάλη γκάμα ανθρώπων που με υποδέχθηκαν, συνθηκών, παιδιών, τεχνικής υποστήριξης, συζητήσεων με τα παιδιά, εργασιας εκπαιδευτικών με τις τάξεις τους πάνω στα συγκεκριμένα βιβλία. Στιγμές ποικίλλης έντασης και ενδιαφέροντος, ώρες δοσίματος και επικοινωνίας, νέες σχέσεις με αρχή δίχως τέλος, βέλη εκτινασσόμενα στο άπειρο της ζωής και του χρόνου. Τώρα, σαν την μητέρα που όταν αποκτήσει το παιδί λησμονεί τους κόπους και τις οδύνες που πέρασε και μένει με την χαρά της νέας ζωής στα χέρια, στέκομαι κι εγώ έκθαμβη και γεμάτη ευγνωμοσύνη για όλο αυτό το δώρο που μετά από τόσο αγώνα κρατώ στην καρδιά μου. Δώρο άυλο, αλλά και υλικό, μιας και έχω ένα τεράστιο υλικό φτιαγμένο από χέρια παιδικά, από γράμματα μέχρι ποιήματα και ζωγραφιές.

Σ' αυτό το κείμενο όμως δεν θέλω να μιλήσω με γενικότητες για όλα αυτά που έζησα αυτούς τους μήνες, δεν χωρούν εξάλλου εύκολα σε λίγες γραμμές. Επιλέγω να μιλήσω για το πρόσφατο ταξίδι μου στην Κύπρο από την οποία γύρισα προχθές, -και βέβαια έχω τους λόγους μου.

Καταρχάς όλο αυτό το ταξίδι πραγματοποιήθηκε και οργανώθηκε από έναν άνθρωπο ο οποίος κάποια στιγμή ψάχνοντας ένα κείμενο για τον τίμιο Σταυρό στο ίντερνετ, έπεσε πάνω σε κάτι που είχα ανεβάσει στο μπλογκ μου. Ενθουσιασμένος μου έστειλε ένα μέηλ και κουβέντα στην κουβέντα και αφού διάβασε το 'Παραμύθι της μουσικής' και το 'Σε Τέμπο Κόκκινο' θέλησε να με καλέσει στην επαρχία της Αμμοχώστου για να παρουσιάσω αυτά τα δύο βιβλία. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο ο άνθρωπος αυτός κατάφερε να κανονίσει όλα τα ργανωτικά, από εισητήρια, ξενοδοχεία και συνεντεύξεις, μέχρι τον συντονισμό όλων των σχολείων σχεδόν της περιοχής, ώστε να περασουν πεντακόσια παιδιά σε δύο δόσεις το πρωινό της Παρασεκευής 22 του Μάη από ένα ωραιότατο θέατρο, καθώς και την διανομή των προσκλήσεων που τύπωσε ο εκδοτικός οργανισμός Λιβάνη για αυτές τις παρουσιάσεις καθώς και για την απογευματινή παρουσιάσαη της ίδιας μέρας του Τέμπου προς τους ενήλικες. Βεβαιώθηκα για μια ακόμη φορά πως αρκεί ένας και μόνον άνθρωπος για να κινήσει ολόκληρο σύμπαν. Όταν ο ένας φλέγεται από αγάπη και πιστεύει σ' αυτό που κάνει με δύναμη, υπερνικά κάθε εμπόδιο και κάθε γραφειοκρατική ακηδία. Η εμπειρία αυτού του ταξιδιού ήταν μια ευτυχία ασύγκριτη. Από τις παρουσιάσεις μέχρι τις βόλτες στην Λευκωσία και τα πάρκα της, το εξαίσιο φαγητό, τη ζεστή φιλοξενία, την γεμάτη αγάπη και σεβασμό υποδοχή από εντελώς άγνωστους ανθρώπους.

Μπήκα σ' έναν άλλο κόσμο που με συγκίνησε βαθιά. Και ο κόσμος που γνώρισα είχετα χαρακτηριστικά μιας ανυπόκριτης ευγένειας, ξεχασμένης -για μας- αθωότητας, ευλάβειας βαθιάς και γενναιοδωρίας των πιο λεπτών αισθημάτων. Ένας κόσμος που όταν τον συναντάς στον τόπο του τότε τον καταλαβαίνεις και τον εκτιμάς διαφορετικά. Γιατί υπάρχουν λουλούδια που δεν αντέχουν την μεταφύτευση κι αυτό το γράφω κυρίως για τους νησιώτες που η συμπεριφορά τους μας ξενίζει και εννίοτε μας δυσκολεύει όταν τους συναντούμε στην στεριανή Ελλάδα. Το έχω ζήσει αυτό με Χιώτες και με Μυτιλινιούς, τώρα το καταλαβαίνω και με τους Κυπρίους.

Είναι σπουδαίο να ταξιδεύεις και να γνωρίζεις τον κάθε άνθρωπο στον τόπο του. Όλα αλλοιώς φανερώνονται. Ειδάλλως έχεις μια διαστρεβλωμένη εικόνα του άλλου και συχνά τον αδικείς. Γιατί οι τόποι καθορίζουν τους ανθρώπους σαν μια οικογένεια από αέρα, ουρανό, χώμα, φύση, δέντρα, βουνά και θάλασσα.

Θα μνημονεύσω ένα περιστατικό εδώ με ένα κοριτσάκι, την Βασούλα. Ήταν η δεύτερη φουρνιά παιδιών που ήρθαν για την παρουσιάση του 'Παραμυθιού της μουσικής' και μετά από μια εξαιρετική συζήτητη και αφού είχαμε χρόνο, τους πρότεινα να τους διαβάσω και το 'Αν τ' αγαπάς ξανάρχονται' και το δέχτηκαν με ενθουσιασμό. Αυτό το παιδί ό,τι είχε πει και στην προηγούμενη κουβέντα ήταν άξιο μεγάλης προσοχής. Ήταν ολοφάνερο πως στοχαζόταν βαθιά. Σήκωσε λοιπόν το χέρι και με ρώτησε:

Πώς μπορείςνα αγαπάς και να νιώθεις κάποιον που τον έχασες πριν τον γνωρίσεις;

Ομολογώ πως κεραυνοβολήθηκα. Δεν μου είχε ξανατύχει τέτοια ερώτηση και δεν ήξερα τι να απαντήσω. Όταν ένα παιδί ρωτάει κάτι τέτοιο, σίγουρα δεν το ρωτά στην τύχη. Έδωσα μια απάντηση που κατά την γνώμη μου ήταν εντελώς ή σχεδόν ατυχής, αφού πρώτα της είπα πως είναι πολύ δύσκολο αυτό που ρωτά και δεν είμαι και σίγουραη για την απάντηση. Της είπα για την προσπάθεια του ανθρώπου να χωρέσει στην καρδιά του όλον τον κόσμο και πώς λεπταίενι η καρδιά μέσα σ' αυτήν την προσπάθεια ώστε να φτάσει κάποια στιγμή να νιώθει πράγματα που συχνά δεν εξηγούνται, να αγγίξει πράγματα που δύσκολα αγγίζονται. Και πως έρχεται μια ώρα που αυτό που διψάς σου δίνεται και αυτό που θέλεις να νιώσεις το νιώθεις. Τελείωσε η συζήτηση λίγο μετά και το κορίτσι ήρθε κοντά μου και μου είπε: Σας ευχαριστώ πολύ για την απάντηση που μου δώσατε. Είχε ένα χαμόγελο γλυκύτατο και ολόφωτο. Ήταν ένα αναπτυγμένο παιδί, μια μπουμπού ευτραφής και πανέμορφη. 'Ποιον έχασες;' την ρώτησα. Ξέσπασε σε κλάματα και μου είπε: την γιαγιά μου, δεν την πρόλαβα... Την αγκάλιασα και την χάιδεψα στα μαλλιά. Πώς σε λένε; την ρώτησα. Βασούλα μου απάντησε. Και η γιαγιά είχε το ίδιο όνομα; Μάλισταα κυρία. Και μη μου πεις πως δεν την νιώθεις. Την νιώθω κυρία, μου είπε κλαίγοντας. Τότε, της είπα χαμογελώντας, ήταν χαζή η ερώτηση που μου έκανες και ακόμα πιο χαζή η απάντηση που σου έδωσα. Εσύ και την αγαπάς και την νιώθεις κι ας μην την συνάντησες, μια μέρα θα την συναντήσεις, δεν υπάρχει θέμα. Και όταν την χρειάζεσαι να ζητάς την βοήθειά της. Την ζητάω κυρία και μου την δίνει...

Έφυγε αστράφτοντας το κορίτσι, Πέμπτη ή Έκτη δημοτικού ήταν κι έμεινε στην καρδιά μου το προσωπάκι της ανεξίτηλα ζωγραφιστό.

Τα παιδιά μας οδηγούν κι ας μπερδευόμαστε και νομίζουμε πως τα οδηγούμε. Είμαι στ' αλήθεια ξεχωριστά ευτυχής που ταξιδεύω, γυρνώ και γνωρίζω συνέχεια παιδιά. Τα ακούω, τα βλέπω, τα αγγίζω. Και αν πλημμυρίζω ευγνωμοσύνη για όλα όσα έζησα αυτόν τον καιρό, το ταξίδι ειδικά στην Κύπρο θα μου μείνει χαραγμένο βαθιά με γράμματα καλλιγραφικά και πολύχρωμα, γιατί μου έδωσε φως και αγάπη απέραντη. Εξαιτίας ενός και μόνον ανθρώπου που ανοίγοντας την αγκαλιά του με έβαλε στην αγκαλιά ενός ολόκληρου κόσμου που με πλούτισε. Τον ευχαριστώ και από δω κι ας μην αναφέρω το όνομά του. Υπάρχουν ονόματα που κρατούν αλλού την αξία τους και έχουν αλλού τους θησαυρούς τους.

Αυτά φίλοι μου. Όπως έλεγε και ο Κουροσάβα: αντί να αλλάξουμε την κοινωνία, ας αλλάξουμε τον άνθρωπο.

Λόγια παιδιών (Νο1)

2009-05-18T13:59:00.001+03:00

Κοίτα πώς πετούν τα πουλιά!

Ψάχνουν να βρουν τον Θεό!

Σήμερα 14 και αύριο 15/05 στην Ετ3 και στην εκπομπή "Έκτη αίσθηση", στις 18.00μ.μ μία συνέντευξή μου σε δύο μέρη

2009-05-14T14:31:00.003+03:00

Παρουσίαση της ποιητικής συλλογής 'Εικόνες' του π.Γενναδίου Δεμερτζή

2009-05-13T21:36:00.002+03:00

Οι εκδόσεις Ευθύνη και οι εκδόσεις Αρμός

σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου

"ΕΙΚΟΝΕΣ"

του π. Γενναδίου Δεμερτζή

που θα γίνει στο πατάρι του Αρομού

το Σάββατο 16 Μαϊου 2009 στις 12.00 το μεσημέρι.

Το βιβλίο θα παρουσιάσουν οι

π. Ανανίας Κουστένης

Ελάνη Λαδιά, Κώστας Τσιρόπουλος

Μαυροκορδάτου 11, τηλ.210 38 30 604

Ευγένιος Σπαθάρης 1924-2009

2009-05-11T21:41:00.003+03:00

Παραπέμπω στην διεύθυνση του blog: "το άρωμα του τραγουδιού", εις μνήμην του Ευγένιου Σπαθάρη: http://toaromatoutragoudiou.blogspot.com

Ο Θεός να αναπαύει την ψυχή του.

"Εικόνες", ποιητική συλλογή του π.Γενναδίου Δεμερτζή, Αθήνα 2009, Μικρός Αστρολάβος/17

2009-05-08T10:55:00.002+03:00

Νερό

το

σχήμα σου

Ύπνος:

θανάτου

πρόβα

Χώμα αγαπημένο

παλιέ μου

συγγενή

Νύχτα σελινόφωτη

νύχτα ασέληνη

όμως -νύχτα-

Ήλιος:

θεράπων

της νύχτας

Ξημερώνει!

Θεέ μου....

τι παιχνίδι...

Η ποιητική συλλογή με τίτλο "Εικόνες" του π.Γενναδίου Δεμερτζή μόλις κυκλοφόρησε.

Η φωτογραφία είναι του ιδίου.

Καλό μήνα! Με Γκάτσο και Σβετλίν!

2009-05-01T20:24:00.004+03:00

Δευτέρα

Σήμερα βγήκα να τραγουδήσω τη θάλασσα. Ήταν μεγάλη μέρα για μένα.

Τρίτη

Άνοιξα το παράθυρο να χαιρετίσω δυο άσπρα σύννεφα. Κάποιος με είδε και χαμογέλασε.

Τετάρτη

Σήμερα θα συλλογιστώ τα παιδιά μου. Σταλαγματιές χρυσής βροχής μέσα στην απεραντοσύνη του χρόνου.

Πέμπτη

Θα συμφιλιώσω τον Τοξότη με τον Κριό.

Παρασκευή

Άκουσα την καμπάνα του δειλινού. Θυμάμαι το νησί της μητέρας μου. Πεύκα και κυπαρίσσια και μάρμαρα.

Σάββατο

Λίγο νερό, λίγο κρασί, λίγο ζαχαροκάλαμο - κι ανοίγει αμέσως η ψυχή το σκοτεινό της θάλαμο.

Κυριακή

Αύριο αρχίζει μια καινούρια βδομάδα. Καλή αντάμωση, φίλοι μου.

Απόσπασμα ημερολογίου του Νίκου Γκάτσου

Νίκος Γκάτσος, Όλα τα τραγούδια, εκδ. Πατάκη

Η ζωγραφιά είναι του βούλγαρου εικονογράφου παιδικών βιβλίων, Σβετλίν.

Μικρό παρακλητικό

2009-04-27T20:44:00.002+03:00

Συγχώρεσέ με Κύριε

που θέλω άλλο

απ' αυτό που θες Εσύ

Συγχώρεσέ με Κύριε

που κάτι άλλο κάνω

απ' αυτό που έκανες

Συγχώρεσέ με όμως περισσότερο

που αντί για άνθρωπος

έγινα καλοκαίρι

και θάλασσα αρμυρή.

Η Κωνσταντινούπολη των λαλέδων.

2009-04-23T10:28:00.016+02:00

Φόρεμα κομμένο και ραμμένο στα μέτρα της, στο σώμα της, στο άρωμά της.

Η Κωνσταντινούπολη ντύνεται την Άνοιξη με τρόπο τόσο ανεξήγητα ταιριαστό που φτάνει να ταυτίζονται η μία με την άλλη.

Φόρεμα μετενσαρκώνεται σε σώμα. Σώμα εξανεμίζεται σε πολύχρωμες μεταξωτές κλωστές στους αιθέρες των αισθήσεων διασπώντας την ύλη σε στιγμές αστραπές.

Τέτοιες που από αιώνες η Ιστορία έπαψε να επιτρέπει την εμφάνιση, αποτύπωση και αποδοχή τους, ως μυθικές.

Εκατομμύρια εκατομμυρίων τουλίπες επιδεικνύουν προκλητικά το κάλλος τους στις νησίδες των δρόμων, στα πάρκα, στα ανθοδοχεία των cae, στα πανέρια των πλανόδιων πραματευτών.

Αναρίθμητα χρώματα λαλέδων αναγκάζουν τον περαστικό σε προσευχή

ή -το λιγότερο- σε προσοχή.

Από το πλέον εκκεντρικό κίτρινο που και ο ήλιος θα εποφθαλμιούσε, το βαθυκόκκινο ανταγωνιστικο σχεδόν του αίματος και το άλλο το αλαζονικό στη φωτεινότητά του της φωτιάς, μαβί της ταραγμένης θάλασσας και λιλά πένθιμο των μεγαλοβδιομαδιάτικων ιερατικών αμφίων, μέχρι της απελπισίας το ακέραιο μαύρο που βυθισμένο στα τόσα άλλα χρώματα χάνει ολοσχερώς την παντοδυναμία του.

Σε σχηματισμούς ελικοειδείς φιδίσιους, σπειροειδείς κυκλωτικούς και φύλαυτους μέχρι ελεύθερους και παντελώς ανέμελους και αδιάφορους για τη γεωμετρία.

Μονόχρωμες ασκητικές λωρίδες γονυπετείς, δίχρωμες σε κραυγαλέες χρωματικές αντιθέσεις ή σε υπόκωφες διαβαθμίσεις του ίδιου χρώματος, έως πολύχρωμες που ξέφρενα αποτινάζοντας τους αναγκαίους, κατ' άλλους, ζυγούς των κανόνων της αρμονίας, αφυπνίζουν τα ερωτικά σισθήματα από την χειμερία τους νάρκη.

Η Άνοιξη είναι η εποχή της Πόλης. Το ξέρουν και οι δύο. Το γνωρίζουν και οι κάτοικοί της και οι εφήμεροι περαστικοί. Καλύτερα απ' όλους το νιώθουν οι 'ράφτες' της δεύτερης. Αυτοί που στην κυριολεξία της γλώσσας καλούνται: γεωπόνοι, γεωργοί και κηπουροί, και που αναλαμβάνουν να μεταφράσουν την εξαίσια εποχή σε ένδυμα απο τουλίπες όλων των ειδών και των χρωμάτων για να 'ντύσουν' την Βασιλεύουσα.

Σαρανταπέντε χιλιόμετρα δυτικά της Πόλεως, η Τσατάλτσα, διατηρεί το αποκλειστικό προνόμιο καλλιέργειας της τουλίπας. Όλοι κάτοικοί της ζουν από την καλλιέργεια αυτού του μοναδικού άνθους που στα τουρκικά ονομάζεται lales.

Αυτοί είναι οι μυθοπλάστες. Οι παραμυθάδες. Αυτοί κατασκευάζουν με επιμέλεια και περισσή φροντίδα τους βολβούς της μυθικής εικόνας της Πόλης την Άνοιξη και μας παρηγορούν σαν καλοί εργάτες της ελπίδας, της χαράς και του κάλλους της ζωής που υπόσχεται την Παραδείσια πανδεσία.

Χριστός Ανέστη!

2009-04-18T19:28:00.001+02:00

Χριστός ανέστη εκ νεκρών

θανάτω θάνατον πατήσας

και τοις εν τοις μνήμασι

ζωήν χαρισάμενος

Καλή Μ.Εβδομάδα και καλή Ανάσταση!

2009-04-13T10:09:00.003+02:00

Ιδού ο Νυμφίος έρχεται, εν τω μέσω της νυκτός,

και μακάριος ο δούλος ον ευρήσει γρηγορούντα,

ανάξιος δε πάλιν, ον ευρήσει ραθυμούντα.

Βλέπε ουν ψυχή μου,

μη τω ύπνω κατενεχθής, ίνα μη τω θανάτω παραδοθείς,

και της Βασιλείας έξω κλεισθής,

αλλά ανάνηψον κράζουσα,

Άγιος, Άγιος, Άγιος ει ο Θεός ημών

διά της Θεοτόκου ελέησον ημάς.

Τροπάριο της ακολουθίας του Νυμφίου

................................

Κύριε και Δέσποτα της ζωής μου,

πνεύμα αργίας, περιεργίας, φιλαρχίας και αργολογίας

μη μοι δως.

Πνεύμα δε σωφροσύνης, ταπεινοφροσύνης, υπομονής και αγάπης

χάρισαί μοι τω σω δούλω.

Ναι, Κύριε Βασιλεύ,

δώρησαί μοι του οράν τα εμά πταίσματα και μη κατακρίνειν τον αδελφόν μου.

ότι ευλογητός ει, εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ευχή αγιου Εφραίμ

Οι λίστες των υποψηφιοτήτων για τα Λογοτεχνικά βραβεία του περιοδικού ΔΙΑΒΑΖΩ

2009-04-08T22:06:00.003+02:00

Τα λογοτεχνικά του βραβεία θα απονείμει για 12η χρονιά το περιοδικό Διαβάζω. Οι δύο κριτικές επιτροπές έδωσαν τη Δευτέρα στη δημοσιότητα, τις μικρές λίστες των υποψήφιων βιβλίων ανά κατηγορία.

Η απονομή των βραβείων θα γίνει στις 4 Μαΐου, στο αμφιθέατρο του Νέου Μουσείου Μπενάκη, στην οδό Πειραιώς.

Μυθιστόρημα

Γκάκας Σέργιος, Στάχτες

Ελευθερίου Μάνος, Ανθρωπος στο πηγάδι

Ευσταθιάδη Μαρία, Το κόκκινο ξενοδοχείο: Η αδύνατη αναπαράσταση

Θέμελης Νίκος, Οι αλήθειες των άλλων

Καραγάτση Μαρίνα, Το ευχαριστημένο ή Οι δικοί μου άνθρωποι

Κούρτοβικ Δημοσθένης, Τι ζητούν οι βάρβαροι

Μαγκλίνης Ηλίας, Η ανάκριση

Μαρούτσου Έλενα, Μεταξύ συρμού και αποβάθρας

Σταμάτης Αλέξης, Βίλα Κομπρέ

Χρυσόπουλος Χρήστος, Η λονδρέζικη μέρα της Λώρας Τζάκσον

Διήγημα

Δαγδελένης Σταμάτης Ε., Το βιβλίο των αιρέσεων

Καραγιάννης Βασίλης Π., Το χρώμα της νοσταλγίας

Κίτσιου Ειρήνη, Εκπαιδευτής γρύλων

Κουγιουμτζή Μαρία, Αγριο βελούδο

Κουμανταρέας Μένης, Το Show είναι των Ελλήνων

Κύρκος Νίκος, Η νύχτα του στρατηγού και άλλα διηγήματα

Μηλιώνης Χριστόφορος, Τα πικρά γλυκά

Παρίσης Νικήτας Ι., Τα κόκκινα στραγάλια: Δεκατρία διηγήματα

Σταυρίδης Στέφανος, Η βιβλιοθήκη του Ραβέλ

Χιόνης Αργύρης, Το οριζόντιο ύψος: Και άλλες αφύσικες ιστορίες

Δαράκη Ζέφη, Σε ονομάζω θα πει σε χάνω

Κοντός Γιάννης, Ηλεκτρισμένη πόλη

Κοροπούλης Γιώργος, Αντιύλη

Κούσουλας Λουκάς, Το φεγγάρι του Υμηττού και άλλα ποιήματα

Κουτσούνης Στάθης, Έντομα στην εντατική

Πασχάλης Στρατής, Εποχή παραδείσου

Πορφύρης Τάσος, Έρημα

Πούλιος Λευτέρης, Η κρυφή συλλογή

Πρωτοεμφανιζόμενοι

Βουδούρης Νίκος Αδάμ, Ο βυθός είναι δίπλα

Γιανναράς Σπύρος, Ο Λοξίας

Κατσού Ναταλία, Μαγωδός

Μακριδάκης Γιάννης, Ανάμισης ντενεκές

Παλούκης Σπύρος, Ο Καρλομάγνος και η κάμερα και τα μυστικά

Σκαλίδη Σταυρούλα, Προδοσία και εγκατάλειψη

Τασσοπούλου Κωνσταντίνα, Τα κοινόχρηστα

Τζανακάρη Βάσια, Έντεκα μικροί φόνοι: Ιστορίες εμπνευσμένες από τραγούδια του Nick Cave

Ψάλτης Γιώργος Κ., Επιστροφή στην ενιαία χώρα

Εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο

Αγγελίδου Μαρία (κείμενο), Σαμαρτζή Ίρις (εικονογράφηση): Το δέντρο με τα ψέματα

Βαλάση Ζωή (κείμενο), Βαλάσης Κωστής (εικονογράφηση): Το ασώματο θεριό: Ιστορίες ανθρώπων, δράκων, και άλλων θηρίων

Γεωργαλά-Καρτούδη Μαρία (κείμενο), Γαλανομάτη Ιωάννα (εικονογράφηση): Το συναχωμένο αεροπλανάκι

Μανδηλαράς Φίλιππος (κείμενο), Τσάμπρα Ελένη (εικονογράφηση): Τα τρελομπαλάκια

Μητσιάλη Αλεξάνδρα (κείμενο), Μπαχά Μαρία (εικονογράφηση): Το αστερόσπιτο

Μιχαλοπούλου Αμάντα (κείμενο), Τουλιάτου Σοφία (εικονογράφηση): Ο Ισίδωρος και ο ναυαγός

Μώραλη Βάσια (κείμενο), Λαδά Έφη (εικονογράφηση): Η βροχή των αστεριών

Νευροκοπλή Βασιλική (κείμενο), Ανδρικόπουλος Νικόλας (εικονογράφηση): Το παραμύθι της μουσικής

Φραγκούλη Φωτεινή (κείμενο), Στεφανίδη Φωτεινή (εικονογράφηση): Εφτά ορφανά μολύβια… εφτά ιστορίες

Ψυχογυιού Δήμητρα (κείμενο και εικονογράφηση): Ο κηπουρός του ουρανού

Δοκίμιο

Zimbone Anna, Ρεαλιστική παράσταση και ποιητική ενόραση στην πεζογραφία του Γιώργου Ιωάννου

Ιωαννίδου Αλεξάνδρα Δ., Υπόθεση Γκράνιν: Η λογοτεχνική κριτική στο εδώλιο

Λαμπρέλλης Δημήτρης Ν., Χριστούγεννα στην ποίηση του Μίλτου Σαχτούρη, Η ανακλαστική διαλεκτική και τα ματωμένα της θραύσματα

Μπακουνάκης Νίκος, Μια στιγμή της Ευρώπης στην Ελλάδα του 19ου αιώνα. Ο λόγος, η εικόνα, ο μύθος του Ανδρέα Ρηγόπουλου

Πεχλιβάνος Μίλτος, Από τη «Λέσχη» στις «Ακυβέρνητες Πολιτείες»: Η στίξη της ανάγνωσης

Ροζάνης Στέφανος, Ένας λανθάνων ρομαντισμός

Σταυρίδη-Πατρικίου Ρένα, Οι φόβοι ενός αιώνα

Ποίηση

Αγγελάκος Χρήστος, Τα φώτα απέναντι

Βέης Γιώργος, Ν όπως νοσταλγία

Δαράκη Ζέφη, Σε ονομάζω θα πει σε χάνω

Κοντός Γιάννης, Ηλεκτρισμένη πόλη

Κοροπούλης Γιώργος, Αντιύλη

Κούσουλας Λουκάς, Το φεγγάρι του Υμηττού και άλλα ποιήματα

Κουτσούνης Στάθης, Έντομα στην εντατική

Πασχάλης Στρατής, Εποχή παραδείσου

Πορφύρης Τάσος, Έρημα

Πούλιος Λευτέρης, Η κρυφή συλλογή

Λογοτεχνικό βιβλίο για μεγάλα παιδιά

Αγγελίδου Μαρία, Το τετράδιο με τους ορισμούς: Ένα κεφάλαιο από την αυτοβιογραφία του Ηλία Μακρή

Ζαραμπούκα Σοφία, Πέτρου και Παύλου

Ηλιόπουλος Βαγγέλης, Παίξε το ανάποδα

Κλιάφα Μαρούλα, Αγρια παιχνίδια

Παπαθεοδώρου Βασίλης (κείμενο), Μπουλούμπασης Πέτρος (εικονογράφηση), Το μεγάλο ταξίδι της κινέζικης πάπιας

Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου Λότη, Η προφητεία του κόκκινου κρασιού

Ελένη Πριοβόλου, Το σύνθημα

Ρεμούνδος Γιάννης (κείμενο), Δήμος Χρήστος (εικονογράφηση), Πέντε μέρες που συγκλόνισαν το σπίτι μας

Τριανταφύλλου Σώτη, Αφρικανικό ημερολόγιο

Η τελετή απονομής των βραβείων θα γίνει στις 4 Μαΐου, στο Νέο Μουσείο Μπενάκη, στην οδό Πειραιώς 138, στις 7:00 μ.μ., στο αμφιθέατρο του Μουσείου.

Το βραβείο απονέμεται στη μνήμη του ιδρυτή του περιοδικού, Περικλή Αθανασόπουλου.