deniz gül

georgia / april 2009 - 1

2009-11-02T17:04:00.002+02:00

georgia / april 2009

2009-11-02T15:59:00.001+02:00

Welcome Little İstanbul

2009-10-28T18:37:00.005+02:00

Türkçe bir soru: Pardon Siz Kimsiniz, Avusturya Graz'da bir okula yayın yapan radyoya, İstanbul'dan gönderdiğim iki ses kaydıyla giderek büyüyen, tepki alan, tepki veren bir proje olarak gelişmekte. Ses kayıtları Almanca, Türkçe arasında gidip gelen diyaloglar halinde, 27-28 ve 17-18 yaş arası iki grup genç tarafından yönlendiriliyor. Avrupa ve Türkiye'de Türk ve Alamancı olma durumlarını eğitim sistemi üzerinden tartıştıkları ırk, cinsiyet, din ve daha birçok konunun önyargı ve yargılarla ifade edildiği bir ses enstalsyonu. Aynı zamanda Welcome Little İstanbul isimli bir serginin parçası.
Daha fazla bilgi burada:
http://welcome-little-istanbul.at/blog-detail/items/ausstellungsansichten.html

untitled 20

2009-10-26T23:48:00.008+02:00

Elveda çok yürüdü. Tereler havalanmış, ayakları hafiflemiş, alnı nem almıştı.
Gün boyunca düş gördü anneciğim. Bağrını kimse delmedi, bir garip hülyada omzu rahatsız. Geçecektir, anlayış gösterin.
O mercanlı bir köşktü. bir gavur naşında arasta, he mercan, he böyle miydi bu çocuk?
Rica ederim Mösyö Crocart. Ayaklarınızı bağrımdan toplayın ve bir meze taşı gibi defolun zehre bu evden. Feryemiş bir işgal geçiyor fikrinizin üstünden.
Altı ter dostuz her, önü or seni iter.
Ah anneciğim,
Boynun kısa ağlıyorsun
Fark etmeden kıyamet kopuyoruz
Yanaklarımdan öpüyorsun.
Yanakların bir alev harlıyor. Ateş parlıyor yanakların. Yanakların sıcak, paçasız. Yanakların yün kanı emmiş; kalbi, damarı, karnı yarık.
Atıyor gül, tasında kasnağı, bir milim çevresinde açıyor ruhunu. Arlı duruyor; ıska etsin, kuru on yıl var, var yaşıyor bu halde, üssüz, donsuz, ormansız.
Elhamdürüllah afiyette izliyorlar gidişini.
Elveda çok yerindeydi, niçin çok yürüdü? Ne uyuz bir otel bu. Hiç mi çekincesi yok hayattan? Hiç mi heycanı tar-ı.
Tirtir titriyor mösyö, titrir tit yahu. titr aşikâr hatrına.
Ah şimdi anlıyorum, baştan söyleseydiniz ya.
Böyle şeyler söylenmez mösyö, dört kişiye yer yok oyunda.
Üçümüz hayat sert ve köşe dön duvar pek yazık
Eeh çok uzattın artık
hesabı alalım yeğenim,
Bi çok sevdiğin tablen kül ve resmin mahzun anneciğim.
Oyun kıymet kopuyoruz herşeyden.
Şevkat ve şevk, Allah’a yolla beni. Allah yoksa Feryemiş? Biz nereden geldik ve kimdik ki tanıştık senle? Bana hayat bağlar de.
Elveda de. Dön arkanı yürü istemem.
yanaklarımdan öptün zaten.
Bana hesap ödeme

in english: Notes on Immaterial Labour

2009-09-26T18:27:00.006+03:00

Deniz Gül and Burak Arıkan: Notes on Immaterial Labour

Saturday, 25th April 2009
the Suriye Arcade, Istanbul

Deniz Gül: It all began a few months ago with me getting sick and tired of the images, works, movies, exhibitions I was watching... So, what are we doing? In such a crisis of over- production, while probably repeating ourselves, what are we doing? The never existing art criticism- that nobody's writing about what we do, we becoming writers and narrating once again of the things we do... We should open the process of making art to debate, make it visible. Let us educate us, expose what we are doing and discuss them. Borga Kantürk who watched my blog entries on such issues, invited me and I invited Burak Arıkan to speak up these issues. Our context is on art production, art product, art system, art economy, art service and immaterial labour in a general sense. How do copy pasting, distribution of art, and the reality that is shaped around this visual world affects our understanding of the artistic production? Burak Arıkan is an artist who is working on systems, and he uses the Internet to be of his sources as he collects data. This is not an artist presentation, thus we would like this conversation to move on with your questions and comments. Throughout the conversation, we're going to focus on the relationship between artistic production and immaterial labour and how this relationship evolves. Let's start with the classic expression "immaterial labour".

Burak Arıkan: In my work I've been focusing on the contemporary concepts of immaterial labour for some time. First, I'll try to explain what do I understand from immaterial labour, then it's position in cultural production. Immaterial labour is, in a nutshell, "labour that is not material". Maurizio Lazzarato puts it as "the labour that produces the informational and cultural concent of the commodity." We are long past the concept of "manual labour", which is the labour of the "factory worker" as a typical example. We're living in a service economy; workers today, from resturants to banks, produce information consequent to their labour. In their book "Empire" Antonio Negri and Michael Hardt name everything that is done in service industry as immaterial labour. However, Lazzarato divides immaterial labour into two types: 1) the informational work done during official work hours, 2) the kinds of activities involved in defining and fixing cultural and artistic standards, fashions, tastes, consumer norms, and, more strategically, public opinion --the product of the labour in the midst of social life. For example, I may have Nike shoes on, and show them to a friend, who may then buy a pair of his own. By recommending my shoes, I generate value for the Nike Company, for free.

Deniz Gül: We're talking about a series of events that are not considered as labour, but are referring to immaterial products and events that produce cultural content. In other words, the labour that defines and shapes the cultural and artistic standards, fashion, tastes, consumer norms and public opinion. Here is the question we've been discussing for days: Why are we relating artistic production to immaterial labour?

Burak Arıkan: The time for work and leisure is not clearly divided in an artist’s life. Moreover, the idea of "life as art" is being discussed since the Fluxus. So if life is the [art] product, what is it worth? There's a natural ambiguity in the division of the material and immaterial of an artist's work. Elmas Deniz gave an example a recently: An artist participating in the Istanbul Biennial gets a small fee, however his artwork is brought from Zurich with a huge insurance. Which shareholders hide in this sum? What sort of tumult is this Biennial system that the gap between an artist's allowance and price of his work are so far apart? We need to look more closely at the role of the artist within art economies.

Deniz Gül: Let's assume that a sponsor company spares around $100.000 for an exhibition and gives you $1.000 for production. Artist fees are not usually paid - it might depend on who you are. You might be provided with a residence and flight tickets perhaps. Do we know in any sense how the budget is distributed or how the artist benefits from the value that he creates? Not really. The value of production might be materializing in 10 years for the artist; or maybe never. We're talking about an unknown, uncontrolled environment. Briefly we are going to discuss this uncertain environment, which is being altered with the Internet, today. The role that is bestowed upon the artist or the mediator has changed with the Internet economy, where things have started to happen in different production cycles. People themselves create the environment today, they use it and re-create to re-use it. The value that was produced in between the producer, the mediator and the consumer is today realized between the producer and the consumer where the mediator "falls off". Alex Bruns calls this "produsage", where the production and consumption happen at the same time-space, where things co-exist. Today, the content, the information, the expression and the experience accumulates in multi-layered environments with a lot of users. The question is: How does today's culture industry adjust to the Internet economy? Burak has a proposition: We can measure the immaterial labour and this can change things. How will the Internet evolve and affect the art production? What possibilities will it provide to the artist?

Burak Arıkan: In The Society of Spectacle (1967) Guy Debord says, “The spectacle is not a collection of images, but a social relation among people, mediated by images.” Today, the spectacle is digitally measurable. In the past, what happened in the social life was confined to the physical world only. Now, what happens is that it can be recorded so that the information that can be re-used over and over again. For instance, you go to a cafe- take Urban Cafe in Beyoglu- you drink some beer, chat with your friends. You always order the same type of beer. A friend passing by tags along and joins the conversation etc. Normally when things are over, you go home. Now let's say that all you did was recorded. Who ordered what, when and how many does s/he order in every visit, what was spoken there... Imagine all this data is recorded and stored by the proprietor. That's exactly what happens in the digital social web. Every move you make, e-mails you send, events you join in Facebook, likings, tags, photos, videos, chats... We are living in the digital counterpart of what Guy Debord called the society of spectacle, that is, a recordable and analyzable version. Who is the owner of these nascent values? Who are using them? In the current situation, it's the owners of these platforms, that is Facebook, Youtube, Flickr, Twitter etc. For instance, when you sign up on Facebook for the first time, the agreement says Facebook owns all photographs, information and all digital content you post, it may share it with third parties. Think about your credit card expenses; the location of your expenses, their amounts, your account status during the transaction... Again all your actions are recordable. Amongst banks, third parties involved with them, information shared with marketing companies... With my works, I emphasize this situation to make it more visible. Now, let’s talk about computer mediated social life again. Anybody using Delicious? It's a social bookmark site. In 2005, its owner was asked; "What is your business plan?" He replies: "Users pay us with information." What he says is quite clear: People pay us with information they create. Upon first glance, it makes sense. You use it for free and in return you view advertising. The important question here is this: How much do you put in the system, and how much do you get as a result? It's an issue of the balance, what is given and what is received, which us always vague. The founder of Facebook, in an interview, said in 2007: "Facebook is a commercial-supported service, therefore it's free." It's the television / magazine business model. But Facebook is a 4-5 years-old company, with a value of 15 billion dollars. Think about it, how can capital accumulate in such a speed today?

Deniz Gül: So the capital can grow faster when it can be digitally measured?

Burak Arıkan: Yes. Post-capital or hyper-capital economy engages with digital accumulation, constant gauging, expoitation of spectacle, social networks.

Deniz Gül: Watching the growth of value day by day and being able to calculate it... Why don't you tell us about your MYPOCKET project?

Burak Arıkan: Like I said, what happens on Facebook, happens in banks as well. MYPOCKET is a custom software that predicts what I am going to buy everyday. To make the prediction, the algorithm uses 3 years of bank transactions from my Bank of America account. It runs periodically everyday and openly publishes the actual spendings and the predictions as an RSS feed on the web, so that it can be viewed elsewhere, from mobile phones to social activity streams.

Deniz Gül: How do you benefit from this information?

Burak Arıkan: I don't. Apart from the fact that it poses new questions as an artwork. In fact, it is interesting to me that the project as an artwork lets you ask the "benefit" of it. Ultimately I'm not pursuing the prediction information. The prediction says "You are going to withdraw 40 dollars from the ATM"; I may or may not do this. I create an experiment that is to be observed by others.

Deniz Gül: Ok, but what sort of information do we get out of it? Such awareness, accountability and a well defined environment... What questions are we faced with? Don't we need complex situations?

Burak Arıkan: Of course. But this is not what I mean.

Deniz Gül: You're talking about the right to measure this information - with tracking, interpreting, copying and pasting it in between a range of digital platforms. With it, the artist can demand the accounting of his labour and observe it. On the other hand, the Internet also provides a vast indefiniteness. It's so undefined, so fast and so out of your hands, that the result or the effect of what you create is still undefined. It seems to me that there exists a conflict on each end. You're actually building the content in between the defined and undefined realm. You are reaching out to the audience and becoming a produser of your own content while on the other hand, the impact you create is still out of reach.

Burak Arıkan: What I do in MYPOCKET is causing an experiment, where the subject is myself. As I confirm the software's predictions the algorithm gets better. So the software and I adapt to each other over time. This mutual adaptation is an experiment open to your observation, your view, and your research. I completed my thinking by creating this continuous experiment.

Elmas Deniz: Actually, the information you provide should be purchased... If I am the producer of something, the guess you make -whether if you buy it or not- worths more than anything. This means I can make money.

Deniz Gül: That's where the production is heading after all. The producer foresees the demand for his product before producing it. It's sort of a reverse chain.

Burak Arıkan: MYPOCKET as an ongoing experiment, enables the observation of that reverse chain.

Deniz Gül: And so you're building a system, which collects data and predicts.

Burak Arıkan: Yes. But why am I doing work in such a way? Because I have to, it is urgent to make sense of the life today. I can't do any otherway, while we are inundated by information flows and complexities rise everywhere. Let’s look at how Internet developed since 1969. This diagram you see here with five nodes, was first made in 1969. It's a network diagram showing how several universities in the U.S.A. were connected to each other. Each circle represents an institution. In 1971, the network seems to have expanded. In 1974, the expansion is greater. In 1977, it starts to change into the schematic of a small computer chip. In 1987, Europe is involved as well; communications become intercontinental. By the year 1998, what we see is like the visualization of a brain; lots of small nodes tied up to one another. In 2005, it becomes something that can no longer be visualized. Because we're talking about an environment that is constantly expanding as we speak. It's a living phenomenon. Therefore, in order to be able to make sense of the life regulated by this complexity, I have to create software in my art.

Deniz Gül: The artists who work with systems is not much of a surprise. In physical space, this began after 60s. The work of art as "product" was not enough. Are we actually talking about a totally distinct economy when we are speaking about the Internet?

Burak Arıkan: In the Internet, we simply leave tracks, which generate complexity over time.

Deniz Gül: The artist still has to be in relation with his environment and so is it increasingly unable to be singular? Is it possible to say that the personal or workshop-bound production becomes something completely different? Are you necessitated to co-produce more and more?

Mürvet Türkyılmaz: The interaction of the artist: How does it differ in virtual and physical realm? Talking about the 60s and on... How do you evaluate the shift in social engagement of the artist and his influence on the public? Will there be a need for a physical space to meet still?

Deniz Gül: I think there will always be different realities. Even today, we experience multiple realities simultaneously. Internet has a decentralized nature; you are equally distanced to things although in physical life, you are not. While experiencing the reality in an exhibition hall or socializing in one's own neighbourhood, you track life as well. On one hand, life goes online, on the other hand it goes on in notebooks. I am beginning to think that this is really productive, although it is getting more and more complex. Talking about the artist, I guess we're at a really different point compared to the times where the artist made his work and signed it.

Mürvet Türkyılmaz: The experiment is the transformation of the experience. The artist's venue is the virtual studio or the virtual lab, which one do you prefer?

Burak Arıkan: I don't think there's a separation of physical and virtual today. I can get online via my cell phone right away; I can physically show the blog entry I made yesterday on www.dugumkume.org. See, we can now check the incoming comments. Things are connected, all digital-physical hybrid.

Deniz Gül: The emergence of physical and digital platforms might suggest something that might be named as "multiplied value" -as Burak mentions. That is, on physical means, you are bound to create a surplus, however on the Internet, with an altered sum of recording and measuring- it amounts to multiplied values. There is no physical space anymore; the space is infinite. There is an infinite transmission and manifestation of information in an infinite space. Imagine a child browsing Wikipedia. He might begin his artistic career having seen more images than Man Ray has seen when he was 50. Experiences -not talking about objective information- and expressions are uploaded there. In that environment, we're talking about a completely different reality. Subsequently, we're talking about a multiplied value on a spiritual basis as well. It can be material as Burak suggests but also, there's themultiplied value stemming from stacking accumulation and access.

Burak Arıkan: The most important sign of a "multiplied value" is the fact that a company such as Facebook costing 15 billons dollars in 4-5 years. I can't comprehend how that much capital can accumulate in such a short amount time. In relation to hybridity, if we return to idea of "artwork as a running experiment to observe", we can look at the three outputs of the MYPOCKET project. The first output is a list -- "Transactions Feed", that is, the daily list of the predictions and actualized spendings. Everyday, the list is updated and published online as an RSS feed, which makes the list extra-open for distribution. The second output is a network diagram --"Transactions Graph". It's the diagram of how I built the prediction mechanism. The last output is "predicted receipts", readymades from the future. I keep the receipts from my spendings, if a spending is predicted correctly, I stamp that certain receipt as "predicted". Ultimately predicted receipts are physical products derived from a completely hybrid digital/physical living process

Vahit Tuna: Does the estimation influence you when you are shopping?

Burak Arıkan: Sometimes it does, sometimes it doesn't...

Orton Akıncı: Do you want the prediction to be successful?

Burak Arıkan: I do, but that's not my desire.

Deniz Gül: You can probably route it.

Burak Arıkan: Making the prediction system better is like adjusting the colours of a photograph to make it look better. But conceptually, it is irrelevant to my desires.

Elmas Deniz: Wouldn't it be horrible? Having almost the same expenses throughout three years. That's terrible.

Burak Arıkan: Yes, but I also think of it as a gift.

Deniz Gül: Wouldn't I be able to estimate what I'm going to buy myself? Why would you need such a program?

Elmas Deniz: This is how much we are able to control, we are aware of it. What is there to do to defend our rights or what are we supposed to do? What is the stance the artist is supposed to take? Can you tell something about this?

Deniz Gül: The theory is that capitalism will soon get to the point where, you drink coffee at Starbucks, and get something in return- because of emerging the qualities you have in you with the qualities the brand offers. With the ability of measuring the input you create for that brand -take Facebook as an example- you will be able to demand it back to a certain extent. Burak tries to show that the economy is evolving in such way. This predicts a terrific shift in artistic production; enabling the artist to control and demand rights for her production.

Elmas Deniz: I am afraid that as an independent artist, you cannot use logos of big corporations in your work. The copyright issues interfere.

Burak Arıkan: It's an old problem.

Elmas Deniz: An old but still persistent problem. On the other hand nothing really works for the artist's benefit.

Deniz Gül: I don't know if we should go into the copyright issues; co-production and collective mind is so common today. That is, you have to use ten software programs and even that's not enough.

Burak Arıkan: In software production one uses libraries made by other people. Abstracted in such a micro scale that it doesn't reveal itself. But in the code you always find references to other people's work.

Deniz Gül: In my opinion, the information you produce melts in that pot somehow and it no longer remains accountable.

Orton Akıncı: I was wondering when the conversation would come to this. It's the first time that the money is being spoken about. Isn't intellectual property the definition of copyright, after all? Capitalism is founded on the object, the material. When you get rid of it, copyright is revealed as the last defender and the last reciprocate of intellectual property. Apart from that, the economy evolves due to the fact that information is becoming the most vital input for production. In fact, criticism of capitalism is the starting point. Lack of the object, the material, is capitalism's antagonist because capitalism can build anything through the object. Credit card as money is the detachment of money from the object. Everything is detaching from object: music as mp3, film as xvid, literature as e-books... This "dematerialization of the world" is the enemy for capitalism. However the only material return capitalism requires is possible by copyright laws. Copyleft is another important concept. Copyright, as it is today, is a product of this economy, of capitalism: Is it really the things given to the artist to resume his production? On the contrary, with the involvement of the culture industry, it became something that produces a surplus, transcending the artist and becoming the source of the culture industry. There is really a nice concept: "Free software". What does "free" mean? It has two meanings for many: When you call something, say, software free, it means for many that it doesn't cost anything. But the statement is different. It's "Free as in speech, not as in beer." Thus we're not talking about money; we're talking about freedom. Something's being costless or not has not much to do with its being free or not. At the end of the day, do we want to charge for what we do? Carlos Basualdo curated an exhibition "Worthless: Invaluable" in Ljubljana. The show asks: "There are two artists; one has a painting in his studio which is worthless. The other has a painting in a museum and it's priceless. How related is what makes them valuable/invaluable with their exchange value? How much of it does the artist want? How necessary is the mediating culture industry? Maybe in the old times, the culture industry that deals with reproduction (multiplication, i will call in fact) and distribution was vital for the cultural productions to reach the masses. However, today while there is something called "Peer to peer" (P2P) I'm not referring to websites- and while the artist can share/distribute his own work through his own self, what do we want in return for what we call immaterial labour when the culture industry is gone?

Deniz Gül: Let's not forget that culture industry is the power that is ruling the world. Hasn't culture industry consolidated itself deep in our bowels?

Elmas Deniz: I gave an example from Britain on the subject yesterday. For almost the past decade, Britain constructed its economy upon culture industry. It's not the artists who think about this or work for this. When the state tries to discern whom to give money, it's the economists who sit at the table. It's the same in Turkey. The middle class will go to a museum, see something there... The taste will improve and then he won't buy just any sofa in the house but a better designed one. Then they'll choose a life style, adopt it and like it... It's seriously lucrative.

Banu Cennetoğlu: The system and the artists are not two separate entities. Those who make it work through museums, exhibitions or galleries are the artists themselves. What sort of difference can you make? The majority is on the other side. One should not refer to a vast and generic crowd as artists. It's a normal thing: It is professional, I can have a gallery - I can buy and sell. Apart from this, not many artists have much of plight to change or save the world. So, where are we standing? Talking to whom? Where's the majority? This has to be observed. Ultimately, it's us who feed this system. You are not involved in one exhibition, then you are accepting the next...

Deniz Gül: Are we reaching to a state where we can leave this cycle? I just don't want to an exhibition or anything. Who cares? On the other hand, I'm equivalent of anonymous content producer online. How do you distinguish yourself? How do you assess arts?

Banu Cennetoğlu: There is the "Substitute" issue. You can be replaced; no problem. Somebody will say, "yes" to something to which you've said "no". It's over. It was in the old days where there was an irreplaceable valuable production.

Elmas Deniz: We individually choose the most convenient option for our personal gains which are motivated by our short-term plans. However this is something that will destroy us all in the long run. Even if we had this knowledge we would still go for the short-term benefit. If we don't abandon our cars today, in 70 years we won't be able to breathe. But everybody goes: "I use it to get to work thus it's practical for me." In fact this is the situation on the mass-scale. I wrote it on the blog: There, I used the word "altruism". You participate in a cycle for the benefit of others more than your own but you are not its first user.

Banu Cennetoğlu: Ego is an important thing. The reason behind Facebook's big boom is a really human thing. You get curious; you expose your privacy. You want to be wondered about, be seen, and be approved. It is very selfish.

Elmas Deniz: Everybody is racing to conform to the system.

Banu Cennetoğlu: Then produce for yourself. I see this as the only way out. There's a pattern. Try to exist on yours. Try to unite with those like you.

Deniz Gül: Another topic is the product's course that leads to eventual melting. With the Internet, we're actually talking about "a constant process" and something incomplete. Orton, you were mentioning the lack of product as the capitalism's ultimate state. However, art still is product-centric because it is the most valid form to work in such a system.

Orton Akıncı: I don't want to go off-topic but I want to make a point. A surplus value is obtained. Culture industry gets the biggest share and the artist is spared a rather small one. What do we want? Do we want for the artist to acquire the money she makes?.... Is "gift" possible in art? I'm using "gift" for a reason. Metaphorically, since the work of Marcel Mauss being shown as reference, something happened to demonstrate that the possibility of another world's possibility: the fact that what bound sharing, good will and society went through these.

Deniz Gül: In my opinion, the artist wants autonomy rather than money, especially over his own production. What bores a lot of people is the point where things get stuck. Things are done, but he's not aware of what's being done or where things are headed. Due to wandering around institutions, he can't have a right to speak up for his work either.

Orton Akıncı: Copyleft is crucial thing here. When you copyleft something -differing from some licenses of Creative Commons- somebody using the information cannot shut it down and it can be opened to distribution. If some part of the work is accessible while other parts are not, a surplus value can be produced out of it. If people exposed their expenses online like Burak did, then they become unavailable for marketing strategies. Because the information is already there... The point I'm trying to make is: If the artist presents his work "copyleft"ed, every work that's done over that work will be referenced to the artist. Problem solved... Its distribution over a website is another big problem. There's something with network economies. The network's value is equivalent to more of those who use it and exceeds them. However P2P eliminates centricity. Anders Weberg has a project called "P2P Art". He shares his artwork over P2P and deletes it from his computer after somebody downloads it. It's only P2P thus the work exists everywhere, also nowhere until the last person deletes from his/her sharing folder. What does this show? If people want the piece, it'll never be trash and the value of the work will be determined not by its exchange value but by its use value.

Burak Arıkan: You can share a medium on P2P networks, but how can you share a system? Think about the MYPOCKET project... That's a multiparty system: the credit card swipe machine, bank card, my software, my database, the bank database, the financial cloud… How can you distribute this? Creative Commons lawyer Lawrence Lessing mentions copyrighting videos and all that distributable media. Is the artwork a picture, a video anymore? How can you distribute a system as art?

Orkon Akıncı: You may say that the Internet isn't providing the revolution it enabled on other fields. It has be thought through. I mentioned P2P only as a form of logic for getting organized, differing from Client-Server model. This is a system that can reveal a distinct and true value. Maybe you can adjust it as a system, maybe you can not...

Elmas Deniz: When you mention where the money will go, I want control upon it. I want to control what I give, to whom I give it, how to give it free of charge or with a price...

Deniz Gül: It's almost impossible; we're talking about an uncontrollable thing such as the Internet. It is incredibly dynamic, it is a living structure.

Elmas Deniz: I said it not only for the Internet but for the culture industry as well. Istanbul Modern: It has an art museum that represents Istanbul. You have a part in everything that has art in it. Does it have a benefit to you? No. It reads, "We support art" in huge letters. I saw no such thing! I support art at home, broke, working for art. I produce information.

Deniz Gül: You do this on your own will. Nobody asks you to it as a labourer. You consciously choose to produce art even if there is no demand. That causes the unpredictability of the output. It comes down to the question of who appraises that value, who needs it and for what reasons. This is why the artist needs the economy. I'm talking about value here; not only in the means of money.

Metehan Özcan: Don't you think that cultural industry will survive on the Internet? The linear thing in reality is passing on from the small goblet to a bigger one. Won't the same thing occur online? Everybody is trying be at the same spot simultaneously. Even the most marginal person is trying to go where everyone's seen; and money is there as well. Don't you think that the Internet still operates on a corporate level while it liberates us? When will the corporate cease to process or is there ever going to be such time? I'm talking in the context of art. Everybody's putting work online. The value of the information rises up accordingly...

Orton Akıncı: Value is something that is defined within the culture industry. That's what culture industry does: Top Ten lists. You should listen to these, do not waste your time with others, we have chosen for you. A video uploaded on Youtube by a renowned director may have a head start. But after a while, the value created by the masses can reveal it's worth independent of money.

Deniz Gül: Do you think that this value emerges democratically? We're talking about egalitarian democracy on the Internet. Ultimately, can we say that the artwork of the artist with the most rating is the most valuable; that it'll sell for the highest amount? I think we can't.

Orton Akıncı: There used to be an accessibility problem. But it's not the case on the Internet. Let's think about public art. A sculpture is there in the middle of the road. It might be pretty but it is lengthening my path. I have to walk around it. There is no discussion on whether if it is wanted there. However on P2P model -metaphorically- as long as there's the will of a person to hold a particular file on their computer, there emerges a value independent of monetary worth.

Deniz Gül: All right, let's get to the difference between an artist and a merchant, then. You commission the work to yourself. Now imagine earning money from it. You are a businessman at some point, aren't you? When we got rid of all the institutions appraising art? Let's imagine that high art and low art are approaching to one and other. Don't we see that the difference between the artist aiming for the popular culture and the artist aiming for the museum is surmounted? Will there be artist merchants on the brink of actualizing a new public utopia? Will there still be multiple spaced art systems which feed on culture industry or traveling artists who trade culture? There are corporations who produce and sell "art" since the 90s. Is that independence? There was this example Elmas gave. Would you like to tell us about it?

Elmas Deniz: This is really interesting. Perhaps it is the essence of the whole thing. It reads in an economics book: The best profit can be obtained first, by art, then property and then -for example- gold. So it goes. In the same book, the professions and their economic values were lined up. On the top of the list were bankers or sector creators. Below, there were white-collar workers. Down you go and at the bottom of the list you see cripples and artists. Here is the artist's death- the death of the auteur, the artist who speaks for the masses. You murder them so that they can not speak for themselves. Artists, who are below the line, become those who are unaware of the values they create.

Deniz Gül: But some sort of resistance can also manifest. Immaterial labour becomes material in the nearest future. If you claim your right and say, “I don't want to be below the line because I am producing value. I possess it and I have right on it.” If you stand up for yourself, maybe things will change. After all, we are in an period of turmoil where activities of creative profession groups, communicators, artists and businessmen approach to one and other; where concept slowly corrodes; where relationships -social, political, economic- are redefined…

Bienal Zamanı

2009-09-16T22:40:00.000+03:00

Yapma eyleminin, söyleme eyleminden daha değerli olduğu kabul edilir; özellikle, zeminin kaygan olduğu burada: Bir kulaktan girip obur kulaktan çıkma, gotuyle dinleme, essek osurması, sivrisinek saz, dır dır dır. Adres belirttiğiniz bir eleştirinin yerine varması da öylesine zor. Adresle tarif bulunamayan bu coğrafyada, sokak isim ve numaraları süreksiz çünkü biliyorsunuz. Böyle durumlarda en iyisi, gidip de o yere en yüksek binayı dikmek, taşa sıçmak ve bez getirmek, göğü delmek, yiğidin mali meydanda dedirtmek.
Kendimizi konumlandırdığımız yerlerde ettiğimiz sözleri bırakalım, yaptığımız isler bir yere gitsin diye, çeşitli yan yollar ve tüneller araştırıyorum. Buralarda dolanırken, kendime de, konumlamaya da farklı noktalardan bakma lüksünü elde ettim güzel ki. Şikâyet etme handikabından kendimi sıyırdım. Kendi eylemimde özgürleşmeye yönelik bir ruh halini yerleştirdim zemine, kaygan coğrafya kayıyorsa benim zaten ayağımda tekerlekler var. Bununla birlikte, söz etmekten ve konuşmaktan alıkoymuyorum kendimi. Bazen tüm bu sözlerle gecen zamanın, boşa gitmiş bir zaman olup olmadığını düşünmüyor değilim. Yine de, sorumluluğu üstüne almak, bu sureci yasamak gerekli. Şeyler oluyor, tespit edebildiğimiz kadar.
Bienal Zamanı'nın ilk sergisi olan En İyi İhtimalle acılısı öncesi, Yasemin'le (Ozcan Kaya) ayak ustu bir değerlendirme yaptık. Kendisinin bu sergide gösterdiği Transfer projesi ve benim Japonya'da çektiğim iki kısa film üzerinden residency durumlarını, kültür endüstrisini ve sanatçının önünde ve ardındaki durumları konuştuk. Tatar Bey Sokağında Alman sanatçılara rezidans olarak tahsis edilen bir binanın giriş katındaki bu sergide, buralı sanatçıların yurtdışında “artist in residency” programlarında yaptıkları işler görülüyordu. Genelde bu işler koseptli sergilerin bağlamları dışında kaldıkları için, onları görmeye fırsat olmuyor; bu anlamda ilginçti.
Salı-Çarşamba-Perşembe açılışları, yağmur ve partiler, Bienal konuşmaları, Bienal acilisi, yüzlerce parti, özel davetler, yeni galeriler, protestolar, bienal magazin haberleri, sanatci isleri, 11 Eylul, 12 Eylul. Bu arada bir 2010 muhabbeti, para muhabbeti, fon muhabbeti, p+r muhabbeti, acayip dedikodu, acayip dedikodu, kritikten öte (çünkü belirttiğimiz gibi kritiğin, bir adresi, zamanı, referans noktası (zemini), gerekçeleri, önerileri, yorumları vs. vardır) Tüm bu şatafatlı görünüme rağmen 11. bienal, 10. bienalin yarattigi taşkın, problemli ve eril gösteri havuzu yerine, taksim-tophane hattında sele dönüşmemiş ancak çukurlarda biriken durgun sularda aksediyor. Sanki bu kez, herkesin yeri daha sağlamlaşmış, aktörler çoğalmış, pasta büyümüş ya da bu hoşluk kabullenilmiş belki kimileri sessiz protesto ederken kimileri sessiz is bitiriyor. Neler oluyor artık bilemiyorum.
Günümüzde sanat yapmanın ne demek olduğuna dair kafa patlatan biri olarak, İstanbul Bienali benim icin cok cok önemli bir organizasyon ve bunu takip eden tüm "paralel etkinlikler" de. Kim ne yapiyor, aklimi ne açıyor, canimi ne acıtıyor, insanlar ne düşünüyor, ne hissediyor, nasil yorumluyor. İstanbul'da her gecen sene katlanarak büyüyen "gorunur sanat ortami" (pazarı diyemiyorum) büyük bir şans. Tabii ki kendimi şanslı hissediyorum. Tüm dünyada olan bitenden "çok da" farklı şeyler olmuyor burada. Bir kültürel değiş tokuş, bir karşılıklı büyülenme ve farklılıklarla, eli arttırma durumu.*
En büyük eleştiri, WHW'ye ve Koc sponsorluğuna ve temaya geldi. Hakketen de karmakarisik bir mesele. WHW- What, How and for Whom yani Ne, Nasıl ve Kimin İçin demek. Acayip bilinçli ve iddialı sorular, brief'le çalışan bir ajans gibiler sanki. Koç, "Banka Kurmanın Yanında Banka Soymak Nedir Ki?" sözlerini seçmiş iletişim kampanyası için. Bu da tamam. Sanatçılar "İnsan Neyle Yaşar?" kavramsal çerçevesiyle belirleniyor. İşte, her şey yerli yerinde. Koç, banka kurmaya ve sermayeye dikkat çekiyor,gayet mantıklı. WHW, for Whom sorusunu tabii ki günümüz dengeleri içinde cevaplıyor. Her koşulda serbest piyasanın içinde olduğumuzu, önemli olanın verdikleri mesaj ve bu konuda gösterdikleri çaba olduğunu söylüyor. Gerçek bu. Çünkü neyin ne olduğu, tarafların kim olduğu, kimin kazançlı çıktığı somut veriler üzerinden her zaman tartışılır. Özellikle bu iki soru, statükoyu ve düzeni korumaya eğimlidirler. Oysa aradaki çatlak, bir isin nasıl yapıldığındadır. Bir işin nasıl yapıldığı bazen bazı şeyleri değiştirir. Ben How- Nasıl sorusuyla ilgileniyorum. Neyin ne olduğuyla ilgili bir ara metinden sonra, nasıl yapıldığına gelelim.
Vehbi Koç, 3 Ekim 1980'de, Kenan Evren'e bir mektup gönderir:
"Orada bu darbeyi desteklediğini ve ordunun muzafferiyetini övdükten sonra, belli noktalarda da akıl veriyor; “Türk ordusunun bu hareketi son derece geçerlidir” dedikten sonra, “Yıpranabilirsiniz, aman yıpranacak hareketlerden kaçının. Eğer ordu yanlış kararlarla yıpranırsa, memlekete diktatörlük, onun arkasından da komünizm gelebilir” diyor. “Vaktinde demokrasiye dönülmesi konusunda da aman dikkatli olun, bu konuda kantarın topuzunu kaldırmayın. Bu arada da anarşistlerin mahkemeleri hiç uzatılmamalı, cezaları süratle verilecek kanunlar çıkarılmalı ve polis teşkilatının imkânları arttırılmalı. Buna ilişkin ne yapılması gerekiyorsa yapılmalı en kısa sürede. Yoksa ‘faşist ordu iktidara geldi, kapitalistlerle birleşerek Türk işçisini istismar ediyor’ propagandası yapılır. Böyle bir iftira karşısında bir an evvel işçi-işveren ilişkilerini düzenleyecek kanunlar bir an önce çözülmelidir. DİSK’in kapatılmış olmasından medet umanların bu anlamda heveslerinin kursaklarında kalması lazım,” diyor." şeklinde anlatıyor Ali Bilge, Ömer Madra'yla, Türkiye'de İş Dünyası ve Devlet İlişkisinin Tarihi isimli konuşmada. Şöyle devam ediyor:
"Diyor ki mesela; “Kıdem tazminatları kurulacak bir fonda toplanmalıdır. İşçilere ödenecek yıllık miktarlar ayrıldıktan sonra geriye kalan kısım kamu ve özel sektör yatırımları için düşük faizde kullandırılmalıdır.” Islahat hareketi olarak görüyor 12 Eylül’ü, mesela diyor ki; “Bu hareketin muvaffak olması için komünist partilerin, solcu örgütlerin, Kürtlerin, Ermenilerin, bir takım politikacıların kötü niyetli teşebbüslerini devam ettireceğini göz önünde bulundurun, uyanık olun, bu teşebbüsleri muhakkak engelleyin.” “Solcu örgütlerin, Kürtlerin ve Ermenilerin!”
Vehbi Koç'un bu sözleri hangi bağlamda değerlendirilmeli? Bu bienalin en büyük sorusu budur. Bienalin 12 Eylül'de açılması ve İran'dan Kafkaslara 70'li ve 80'li yılları, komünizmi, ihtilalleri ve çöküşü araştıran sanatçıları davet etmesine rağmen Türkiye'de 12 Eylül'le ilgili sorular soran sanatçıların yer almayışı hakikaten talihsiz, üzgünce, eksik. Sanat dünyamızda, spekülatif şeyleri ve en çok yıpratmayı sever şahsiyetler, WHW’ye "Vehbi Koç durumu" imzalı bu gerçek mektubu e-posta atmadılar mi acaba? Gerçi ciddiye almayabilirlerdi, "Yok canim, Türkiye’de olur böyle şeyler, yenilir, yutulur" diyerek. HaberTurk'teki bir magazin programında, kırmızı halıda yürüyen Bienal davetlilerini gösterdikten sonra programı bitiren spikerin söylediği gibi, "Sergi, genç nesillere Brecht'i tanıtmayı hedefliyor" kadar da düşmeden, bu bienal, hepimizin ürünü olduğu, bahsi geçen apolitik kuşağa, bu topraklar ve civarıyla ilgili epey dar bir dönemsel perspektif sunuyor: Sınıfsal mücadele bu ülkede hiç olmamış gibi.
İşlere gelince, Stephen Wright'in da dediği gibi, sanatçıların bir çoğu olan biteni arkadan takip eder. Stephen Wright güzel konuşuyor her zamanki gibi. Oysa, Erivan'daki toplumsal ve siyasi yapıyı, sokaklardaki direnişleri görmesek, herkesin parklarda bu tarz yürüyüşlere çıktığını sanabiliriz; bu, Erivan doğumlu Karen Andreassian'ın mekândaki kolektif hafızaya dair verdiği bir erör mü? Ya da, Gulensu ve Gülsuyu Mahallelerinde, bienal kapsamında yürütülen "tarihin dokusu, ilkokul sergisi" sunumunu, katılımcıların da anlattıkları gibi, romantize edilmemiş ve etrafı içine alan bir süreç gibi düşünebiliriz. Zannetmiyorum, son üç senede o bölgede olanları takip edenler, niçin çalışma sahası olarak bu bölgenin seçildiğine hala ikna olmuş değil. Keza sözlü tarih çalışmaları da, urban envanter belgelemesi de son on yıldan fazla suredir üniversitelerde uygulanan araştırma yöntemleri. Ne yazık ki, eski Platform binasında, çok az yerel ve belki %75 kadarı uluslararası izleyiciye yapılan "Kültürel Aracılar" adli sunum sonunda, büyük fonlarla yürütülen bu etkinliğin fayda değeri ve bölgeden çıkış stratejileri gibi önemli sorular cevapsız kaldı.
Acayip problemli, sanatçının da küratörler kadar zaman zaman içine düştüğü ve çıkış yolunda kaybolduğu iki durum var: 1. Temsilin kendisi olma, 2. Ötekileştirme. Antrepo, ele alınma biçimi, islerin bir araya getirilmesiyle Brecht’in yazdıklarına erişemeyen bir temsil olmuş. İçeriden ilk akla gelen korkunç dekor bir "kafe", gecekondu ve Nükleer Bomba Sığınağı Taslağı, varlığıyla ne olduğuna anlam verilemeyen yerleştirmeler, mekânı alt edecek büyüklükte koskocaman bir kırmızı tribün (Belarus hükümetine ait bir kopya olduğunu öğreniyoruz) ise işlevsiz. Parfümcü kızı ve tsort katlayan ekibiyle Aydan Murtezaoglu ve Bulent Sangar'in kavramsal boyuttan izleyiciyle iletişim kurma boyutuna gecememis kurgusu... temsilin kendisi olma batağına saplanıyor. Bu küratörler tarafından bilerek tercih edilmiş bir durum olabilir mi? Serginin bir kitap gibi okunma isteği, bir donemin ruhunu yansıtma arzusu? Tutun deposunda bu temsiliyetin farkında olan isler, buralardan izleyiciyi alıp başka yerlere, başka sorulara goturecek heyecanlı sanatçılar vardı iyi ki. Jesse Jones, günümüz ütopya-sonrası toplumunda siyasi hareketin marjinalliğini ve geçerli siyasi eylem biçimlerinin krizini sorgularken, örneğin, sahte özgürlüklerin iyi bir eleştirisini sürükleyici bir kurguyla yapıyor. Ya da Jinoos Taghizadeh, basitlikle çok yere dokunan, güzel işler çıkarmış, İran’da devrim zamanı topladığı gazeteleri işleyerek. Genel bir değerlendirmede, sanatçılar üzgün sanki, umutsuz, hepsi de tiksinmiş hakikaten dünyadan. Tek umut veren Brian Holmes oldu bana.
Yine de yaklaşımın dönüştürücü olması için, okuma isteği uyandıran bir narasyona erişmek gerekir. Grand naratif de, Brecht de öldü... Küratörler Brecht’in öldüğünü kabul ediyorlar, tamam. “Bienal kavramsal çerçevesini geliştirmede Brecht'i bir başlangıç noktası olarak alırken yöntem sorunu da hayati bir önem taşıyor. Brecht'in izinden giderken, onun günümüzde akademik solun bir Che Guevara'sı veya geleneksel ortodoks solun değişmez yazarı imgesini görmezden gelerek "Brechtoloji"ye ve onun deneylerinin sayısız yeniden keşfinin son bulduğu çıkmaz sokağa umursamazca yüz çevirmek mümkün mü? Bunun yerine Brecht'i, serginin biçim ve yapısını ararken önderlik edecek (kızıl) bir hat olarak takip etmek, bu "bakmanın ötesinde”ki yaklaşımla izleyiciyi daha üretken bir katılımcı, hatta bir suç ortağına dönüştürmek mümkün mü?” sorusu teorik olarak yerli yerinde. Ancak didaktik bir adımın ötesine geçemeden, bu yöntemin Nasıl uygulandığında takılıyor. Niçin, ekonomiyle, kültürle ve sanat üretimiyle bu derece yakından ilgilenen bir kavramsal çerçeve, bir form olarak sergi mekânizmasının, bunun hizmet ettiği ekonomik ilişkileri ve ambalajı kurcalamıyor? Katılarak soru sormayı arzulamak, Brecht’i kızıl bir iplik gibi takip etmek, dünü bugünde yeniden yorumlamak, “Bakın, bunları, bunları yapacağız ve yapıyoruz, bir şeyi değiştirebileceğinize inanın, sanatçı öyle diyor” demekten öteye geçemez mi? Bu sorularla ilgilenen bir ekip, bu işi yaparken, prodüksiyon bütçesini dağıtırken, sergisini ve stratejisini kurarken, farklı bir Bienal Ekonomisi önerebilir miydi? Sergi olmayan bir İstanbul Bienali? Temsil yerine, harekete geçip, aynen Brecht gibi, sergi mekanizmasının, “bir üretim aygıtı olarak yapısını kesip açmayı” başarabilir miydi? “Brecht bizi, kuralları hakkıyla öğrenip eleştirel yetilerimizi veya müdahale ve değişim potansiyelimizi köreltmeden nerede durduğumuzu tekrar tekrar yeniden düşünmeye, dünyayı amatör aktörlerden oluşan bir yer olarak görmeye davet ediyor. Brecht, yazar ve yönetmen olarak, tiyatronun "üretim aygıtı"nı sürekli kesip açmayı ve ortaya sermeyi, sonra da yapısını bozarak onu dönüştürmeyi hedefledi; bizi "çağdaş sanat aygıtı"nın mevcut çıkmazından kurtaracak yaklaşım da bu olsa gerek. Brecht'in ortaya koyduğu "işe yararlık" sorunu burada öncelikle sanat ile toplumsal ilişkilerin etkileşimini gözlemleme ihtiyacı anlamına geliyor” diye yazılmış sergi manifestosunda, işe yararlılık kısmı beni kalbimden vuran nokta. Niçin sanatçılara bu hususta bu memlekette proje yürütmeleri salık verilmiyor örneğin? Niçin, izlemenin edilgen mağduriyetine yönlendiriliyoruz. Çünkü ben, kendimi işe yaramaz hisseden bir “sanatçıyım”. İşe yarıyor muyum diye her sabah uyanıp sorduğumda, sanatla uğraşmaya kendimi motive etmek için bu ülkede yeterli zeminin olmadığını görerek sadece hayıflanmıyorum. Bu, bir var oluş sendromuna dönüşüyor ne yazık ki. Kişisel motivasyon ve ekspresyon genelde, delilik olarak algılanır bu topraklarda. Tepeden inme sanat anlayışımızı, İstanbul’u bir dünya starı yapma arayışlarımızı bir kenara bırakalım. Yapılan sergi, açılış ve partiler, bu ortamın müdavimleri arasında, maddi-manevi bir alışveriş doğurabiliyor mu ki, halka dokunacak da bir “yarar” oluştursun? Bu bir nebze, İstanbul piyasasına da özgü bir durum. Açılış öncesi, Yasemin’le konuşurken, Tokyo rezidans macerasının bana faydası bu oldu dedim. Çünkü dünyada, sanatın talep edildiği, en sade sergilerin sadece sanatçılar tarafından değil, reklam, moda, tasarım dünyası, mimarlar ve tüm kreatif endüstri olduğu kadar, halk tarafından da kuyrukta (pompalanmadan) izlendiği ve anlamlı olduğu bir yerler var. Kreatif endüstride, rezil işler olduğu kadar, iyi işler yapanlar da var, baskın ideolojiye karşı savaşanlar da var. Sanatın sergi dışında iyi yapıldığı yerler var. Burada kendi galerisinin dışındaki açılışlara gitmeyen galericiler, sergi dolaşmadan tavsiyelerle iş alan kolektörler, Bienal gezmeyen sanatçılar, güncel sanatı aşağı gören çoğu sonradan görme bir kreatif endüstri, politik sanatla olmayanı birbirinden koparmış bir sistem vs var. Tabii ki böyle olmayan, başka bir yer de var burada, tekerleklerimle dahi çekip gidemediğim, beni kendine bağlayan. Nedir onlar? Sorularım.
Ekonomide, talep denen şey, yaratılan bir şeydir. Sanatçının da, tüm ekosistem kadar bu talebi yaratmada sorumluluğu var, bana kalırsa. Türkiye’de herkes, krizi bir fırsata dönüştürme merakında. Bu, tam tamına talep yaratmakla ilgili bir durum değil mi? İnsanlar genelde önlerini göremez, bazı akıllılar fırsat kollayıp hiç girişilmemiş alanlarda piyasa oluştururlar. Talebin eksikliği, şikayet edilecek bir mevzu değildir. Zeminin olmaması da şayet öyle. Zemin yoksa biz yaratacağız, talep yoksa biz talep edeceğiz, soru yoksa biz soracağız. Az önce İstanbul sanat ortamını incelemeye gelmiş iki Hollandalıyla muhabbet ettim, kafaları birbiriyle çelişen açıklamalar ve davranışlarla karışmıştı. Yapılanlarla söylenenlerin tutarsızlıkları, aynı şeyi yapıyor görünen iki oluşumun birbirlerine karşıt söylemler içinde olmaları, eleştiri yok diye şikayet edenlerin sordukları sorular karşısında defansa geçmeleri… Açıkçası, ifade ettiğin şeyi yapmak ve ifade ettiğin şeyi yapıp yapmadığının sağlamasını yapmak, adım adım bir dil oluşturmak, süreklilik arz etmek, kendine referans verebilmek, bir anlam inşa etmek aşırı önemli ve bir o kadar da zor bir şey. Ben bunları yapabiliyor muyum? Evet, bir kısmını; hayır, çoğunu yapamıyorum. Henüz, yeni yeni fark ediyorum, tamamını yapabilecek olanağı, zamanı ve odağı kendimde istediğimi. Söylem ve hareketin nasıl bir talep oluşturacağının bilgisini üretmek ve yine bu ikilinin niçin bir zemin oluşturabileceğini öngörmek, ikinci adım. İşleri bir kat daha zorlaştıran şey şu: Dışarıdan bir gözün (mümkünse profesyonel), söylediklerinle yaptıklarının ya da bir yaptığınla öbür yaptığının birbirini tutmadığını sana söylememesi. Bu, kendinle debelenmek, zavallıca debelenmek demek en sonunda.
Gelelim kendinle debelenmenin faydalarına. Bir: Daha uzun zaman alsa da, gideceğin yolun sonunda kendinden başka hiçbir şeyin olmadığını görüyorsun. İki: Bunu gördüğün andan itibaren, her şeyi farklı görüyorsun, kendini de. Üç: Gerek sanatsal, gerek yaşamsal iradenin, sana dayatılan ekonomi ya da sistem değil, senin yaratabildiğin ve diğerleriyle paylaşabildiğin olanaklar olduğunu öğreniyorsun. Bu, seni güçlü ve özgür kılabilir.
Kendinle debelenmenin zararı ise görene kadar görememek, eğilimlerini; belki de hiç görememek! Eğilim, yatkınlık, kendiliğinden zorlanmadan, kolaylıkla yapabilmek; arzu, istek, merak, iştah kadar değerlidir. Bu denklemin sol kısmı zeminin, sağ kısmı da talebin olur böylece. Üzeri de inşaat.

*Türkiye, bu kapsamda, yıllardır uyguladığı tek tipleştirme politikası yerine, söylemde dahi olsa yeni yeni kurguladığı "farklılık" stratejisini Cumhuriyet’le birlikte geliştirseydi nitekim kültür devrimi denen sey belki gerçekçi olurdu. Olmaya da bilirdi. Çünkü "oteki" ezilmiyorsa, kapitalizmde gücü tutan grup tarafından pazarlamanın bir aracı olarak uysal bir güzele dönüştürülüyor. Kültür turizmi bunun için süper geçerlidir, dünyada. "Öteki", zor bir mesele.

NOT: Antrepo'da açılış gecesi bir gencin bodyguard tarafından bir odaya çekilip tekme tokat tartaklanması, ve X-large denen klüpte yine bienal partisi sırasında bir bayanın uyarılabilecek yere taciz edilerek ve sürüklenerek kapı dışarı edilmesi herkesin gözünden kaçtı, yaygara koparacak denli önemsenmedi.

Trafik Yasası

2009-09-09T21:30:00.000+03:00

2918 NOLU TRAFİK YASASI

* Herhangi bir trafik kazası sonrasında, bir hastaneye (özel veya
devlet) gittiğinizde veya getirildiğinizde, size veya yakınlarınıza (2918
no'lu yasayı bilmediğiniz zannedilerek:*

'Yapilacak mudahele ve tedavi ucretlerini odeyeceginize dair su belgeyi imzalayin' teklifi ile karsilasirsiniz...
Ancak siz;
'Bu belgeyi imzalamassam, bana mudahele ve tedavi etmeyeceginize dair bir belgeyi imzalayip getirin' dediginiz anda,
HASTANENİN BÜTÜN İMKÂNLARI SİZİN İÇİN SEFERBER OLACAKTIR.
-------------------------------------------------------------------------------

2918 SAYILI TRAFIK KANUNUNU MUTLAKA OKUYUN

Trafik kazasi sonucu yaralanan ve hastaneye kaldirilarak tedavi altina alinan kazazedelerin, kanuna gore tedavi icin ucret odememesi gerektigi belirtildi.

Tuketiciler Birligi, kazazedelerin haklariyla ilgili bir rapor hazirladi.
Kaza sonucu yaralanan ve herhangi bir hastanede tedavi goren kazazedelerin bu tedavileri sonucu hastane tarafindan ucret talep edilemeyeceginin belirtildigi raporda, 2918 Sayili Trafik Kanunu'na gore herhangi bir trafik kazasi sonucu yaralanan kisi en kisa surede hastaneye yetistirilmek ve gereken tedavinin yapilmasi hukumlerini iceriyor. Yonetm elige gore, hastane acil servisi, kendisine gelen kazazedenin maddi durumu, sosyal guvencesinin olup olmadigina ve hastanin ozelligine bakmadan gereken tedaviyi ve mudahaleyi herhangi bir ucret talep etmeden yapmak zorunda.
Bu tedavi sonucu olusan masrafin ise Saglik Bakanligi Karayollari Trafik Doner Sermaye Isletmesi tarafindan karsilanacaginin belirtildigi rapora gore, vatandaslarin haklarini bilmedigi icin sorunlar yasandigini ve hastanelerin bu kanundan bihabermis gibi gozukup vatandastan para talep etmelerinin suc oldugu belirtildi.
HASTANELERİN BU MADDELERDEN Bİ HABERMİŞ GİBİ VATANDAŞTAN PARA
TALEP ETMEYE HAKLARI YOKTUR!*
*TRAFİK MAĞDURLARI YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA DERNEĞİ -
www.trafikmagdurlari.org

en iyi ihtimalle fotos

2009-09-07T18:31:00.000+03:00

2009-09-01T11:31:00.000+03:00

EN İYİ İHTİMALLE

Cevdet Erek
Köken Ergun
Deniz Gül
Gözde İlkin
Yasemin Özcan Kaya
Nalan Yırtmaç

1-15 Eylül
Açılış: 1 Eylül 2009 Salı 19:00
Tartışma: 5 Eylül 2009 Cumartesi, 17:00
„Misafir sanatçı programlarının konsepti, hedefleri ve yararları“
Sergi sanatçıları, Öykü Özsoy, Serra Özhan ve Adnan Yıldız ile (Skype
aracılığıyla)

Adres: Tatar Beyi Sokak 27 Kuledibi İstanbul

Sanatçı misafirlik programları günümüzde gittikçe daha yaygın bir
kültürel üretim aracı haline gelmekte. Sanatçılara başka bir çevrede
zaman harcama, başka bir sanat ortamını deneyimleme, o yerin içinde ve
ötesinde ağ kurma olanağı sunuyor. Ayrıca, sergi konseptindeki kısa
dönemli konaklamaları kapsayan bir sergi kurulumu çeşidi oluştu.
Böylece, sanatçılar sergi konsepti çerçevesinde kısa zamanda yeni
çalışmalar üretmek için başka bir çevreye davet ediliyor ya da
gönderiliyor. Sanatçı rezidansları küratörel araştırmalar için faydalı
kaynaklar, ağ oluşumu için önemli bir araç olabilir; sanatçının
deneyimini ve uygulamalarını katalize edebilir. En iyi ihtimalle hem
sanatçı, hem kurum, hem de içerideki ve dışarıdaki sanat ortamı
kazançlı çıkar.

„En İyi İhtİmalle“ adlı sergide Cevdet Erek, Köken Ergun, Deniz Gül,
Gözde İlkin, Yasemin Özcan Kaya ve Nalan Yırtmaç misafirlik
programlarında geliştirilmiş çalışmaları ve projeleri sergiliyorlar.

Cevdet Erek, 2008 yılında Mataro’daki Can Xalant Centre for Creation
and Contemporary Thought’ta 1 aylık konaklaması süresinde „Sanatçıyı
Gölgeleyen Anıt“ fikrini geliştirdi. Fikir, sanat için yurtdışında,
„dışarıda“ veya hareketlilik halinde olan insanlara ithaf edilmiş
ironik bir kahramanlık metninin biçimlendirdiği gölgeliğin yapımını
içeriyor. Gölgelik, önümüzdeki ay Barcelona’da Capella’da
sergilendikten sonra gerçek yerine yerleştirilecek. Erek „En İyi
İhtimalle“de gölgeliğin küçük modelini sergiliyor.

Köken Ergun 2004’te 6 ay kaldığı New York’taki Location One’da „So
Much“ adlı performans videosunu çekti. Kentin merkezi yerlerinde daha
önce bir bilgisayar virüsü olarak tasarladığı „there is so much love
in this world“ (bu dünyada çok fazla sevgi var) metnini taşıyan el
ilanları dağıttı. Bir kampanyaymış gibi kurgulanan bu performansta
Ergun dağıtım stratejilerini uyarlıyor ve bu stratejilerin toplumsal
ve politik amaçlarını sorguluyor.

2008 yılında Deniz Gül iki ayını Tokyo Wonder Site, Institute of
Contemporary Arts and International Cultural Exchange’ de geçirdi.
Burada, „Stop Mama Stop!“ (Dur Anne Dur) başlığı altında iki video
çalışması yaptı. Çalışmalardan ilki bir annenin evde kızının saçlarını
keserken görüntülerken, diğerinde ise bir anne kızıyla ip atlıyor. Her
iki videoda da annenin eylemlerinin kızı tarafından durdurulmaya
çalıştığını izliyoruz; oysa kızın, anneliğe özgü kontrol ve disipline
karşı gelmekte başarılı olup olmadığı belirsizliğini koruyor.

2006 yılında Gözde İlkin „Topkapı“ adlı sergi için 2 ay konakladığı
Spedition Bremen’de Alman sanatçı Susanne Katherina Willand ile
birlikte çalıştı. Her iki sanatçı da „Yer“ adlı projeleri için kişisel
gündelik kültür kesitleri ve sembolleri içeren mendiller işlediler ve
bu mendilleri seyircilerin içinde oturabileceği bir çadır formunda
yerleştirdiler. Serginin ardından İlkin’in bir perdeye çevirdiği
mendiller Willand’ın çerçevelenmiş iki işlemesinin yanında sergiliyor.

2005 ve 2007 yılları arasında Yasemin Özcan Kaya diğer 14 sanatçıyla
birlikte Transfer adlı Alman-Türk değişim projesine katıldı.
Almanya’daki 2 aylık misafir sanatçılığın ardından Özcan Kaya
İstanbul’da coğrafi temsili ve kültür politikalarını yansıttığı
„Transfer ziyareti“ adlı videoyu çekti. „Transfer ziyareti“ videosu
2007’de Istanbul, Aachen, Bochum ve Münster’de sergilendi.

Burada slayt gösterimi şeklinde sunulacak olan Münih defteri adlı
çalışmadaki kolajlar 2004 yılında Münih’te hazırlandı. Bir Hafriyat
sergisi olan „Yalan Dünya/Falsche Welt“ çerçevesinde Nalan Yırtmaç 2
ayını Rathausgalerie’de geçirdi. Yırtmaç, bu sergi için „Obez insanlar
terörist olamazlar“ adlı stensili yapmıştır.

Manzara İstanbul, Almanya’dan üç kurumun işbirliği ile Galata Kulesi
yakınlarındaki Tatar Beyi sokakta zemin katında sergi alanı bulunan
dört katlı rezidans binasında gerçekleştirecektir. Misafir sanatçılar
kurumlar tarafından seçilip gönderilirken, sergi alanı programı
Manzara Perspectives, Anna Heidenhain ve Kristina Kramer tarafından
organize edilecektir.

///

BEST CASE SCENARIO

Cevdet Erek
Köken Ergun
Deniz Gül
Gözde İlkin
Yasemin Özcan Kaya
Nalan Yırtmaç

1-15 September
Opening Tuesday 1 September 2009, 7pm
Discussion Saturday 5 September 2009, 5pm
„Concepts, aims and benefits of artist-in-residence programs“
With the artists of the exhibition and Öykü Özsoy, Serra Özhan and
Adnan Yıldız (via skype)

Adress: Tatar Beyi Sokak 27 Kuledibi İstanbul

Residencies become a more and more common tool for cultural production
nowadays. To artists they give the possibility to spend some time in
another environment, experience another art scene and build up a
network in that place and beyond. Furthermore a type of exhibition
making has developed that includes short-stay residencies in the
exhibition concept, so the artists are invited or sent to another
context to produce new works in the framework of the exhibitions
concept in a short time. Residencies can be useful sources for
curatorial research, an important tool for networking and can catalyze
the artist's experience and practise. In an ideal case it is a
win-win-situation for the artists, the institutions and the art scenes
at home and abroad.

In the exhibition „Best Case Scenario“ Cevdet Erek, Köken Ergun, Deniz
Gül, Gözde İlkin, Yasemin Özcan Kaya and Nalan Yırtmaç show works and
projects that have been developed on residencies.

During his 1-month-stay at Can Xalant Centre for Creation and
Contemporary Thought in Mataró in 2008 Cevdet Erek created the idea
for the „Monument Shading The Artist“. The idea consists of the
construction of a shade which is in form of an ironic heroic text
dedicated to people who are abroad, „outside“ or in the state of
mobility for art’s sake. This shade is going to be installed in its
real place after being exhibited in Capella in Barcelona next month.
In „Best Case Scenario“ Erek shows a scalemodel of the shade.

Köken Ergun shot the performance video „So much“ while he stayed at
LOCATION ONE in New York for six month in 2004. In central places of
the city Ergun distributed flyers with the writing there is so much
love in this world. These words he had designed as a computer virus
before. In this performance, which in the video is edited like a
campaign, Ergun adapts and questions startegies of distribution and
their social and political intentions.

In 2008 Deniz Gül spent two month at Tokyo wonder site, Institute of
Contemporary Arts and International Cultural Exchange. There she made
two videos under the title „Stop Mama Stop!“. One is showing a mother
cutting her daughters hair at home, in the other one mother and
daughter are playing skipping. In both videos the daughter tries to
Stopp the mothers action whereas it remains uncertain whether she can
succeed against the maternal control and disciplin.

In 2006 Gözde İlkin collaborated with the german artist Susanne
Katherina Willand during a 2-month residency for the exhibition
„Topkapi“ in Spedition Bremen. For the work „place“ both artists
embroidered handkerchiefs with scences and symbols of personal
everyday culture and installed them in form of a tent where visitors
could sit in. After the exhibition İlkin altered her handkerchiefs to
a curtain that she is showing now next to two framed embroideries of
Willand.

Between 2005 and 2007 Yasemin Özcan Kaya participated in the
german-turkish exchange project „transfer“ together with 14 other
artists. After her 2-month residency stay in Germany Özcan Kaya shot
the video „transfer visit“ in Istanbul in which she is reflecting on
geographical representation and cultural politics. The video „transfer
visit“ was exhibited in Istanbul, Aachen, Bochum and Münster in 2007.

The collages from the „Münih defteri“ that are shown here in form of a
slideshow have been made in Munich in 2004. Nalan Yırtmaç spent there
2 month on a residency at the Rathausgalerie in the framework of the
Hafriyat exhibition „Yalan Dünya/Falsche Welt“. For that exhibtion she
made the stencil „Obez people can not be terrorists“.

In collaboration with Manzara Istanbul three institutions from Germany
initiated a new four-storied residency building with an exhibition
space on the ground floor in Tatar Beyi Sokak, close to the Galata
Tower. While the resident artists are chosen and sent by the
institutions, the program of the exhibition space is organised by
Manzara Perspectives, Anna Heidenhain and Kristina Kramer.

///

BEST CASE SZENARIO

Cevdet Erek
Köken Ergun
Deniz Gül
Gözde İlkin
Yasemin Özcan Kaya
Nalan Yırtmaç

1.-15. September
Eröffnung Dienstag 1. September 2009, 19.00 Uhr
Diskussion am 5. September 2009 um 17.00 Uhr
„Konzepte, Ziele und Profit von Residenzprogrammen“
mit den Künstlern der Ausstellung sowie Öykü Özsoy, Serra Özhan und
Adnan Yildiz (via skype)

Adresse: Tatar Beyi Sokak 27 Kuledibi İstanbul

Künstlerresidenzen werden eine zunehmend verbreitete Strategie der
Kulturproduktion. Sie ermöglichen Künstlern, eine gewisse Zeit in
einer anderen Umgebung zu verbringen, eine andere Kunstszene zu
erleben und in diesem Umfeld Kontakte zu knüpfen und neue Arbeiten zu
produzieren. Gleichzeitig hat sich eine Art des Ausstellungsmachens
entwickelt, die Residenzen in das Konzept konkret mit einbezieht. So
sollen die eingeladenen Künstler in meist kurzer Zeit am anderen Ort
eine neue Arbeit im Rahmen jenes Ausstellungskonzeptes entwickeln und
realisieren.

Residenzprogramme sind eine nützliche Ressource für die Recherche von
Kuratoren, und ein wichtiges Instrument zum Networken und Katalysieren
der Erfahrungen und Arbeitsweisen der Künstler. Im Idealfall sind
Residenzen sowohl auf Seiten der Künstler, der Institutionen sowie der
Kunstszenen zu Hause und im Ausland bereichernd.

In der Ausstellung „Best Case Szenario“ zeigen Cevdet Erek, Köken
Ergun, Deniz Gül, Gözde İlkin, Yasemin Özcan Kaya und Nalan Yırtmaç
Arbeiten, die im Kontext eines Residenzaufenthalts entstanden sind.

Die Idee für das „Monument, das dem Künstler Schatten spendet“
entwickelte Cevdet Erek 2008 während seines einmonatigen
Arbeitsaufenthaltes im Can Xalant Centre for Creation and Contemporary
Thought in Mataró.Seine Arbeit besteht aus einem hölzernen Sonnendach
in Form eines ironischen heroischen Schriftzuges im Angedenken an alle
Menschen, die sich für die Kunst im Ausland, "ausserhalb" oder im ständigen Status von Mobilität aufhalten. Nächsten Monat wird das Sonnendach in Capella
in Barcelona ausgestellt und danach an seinem ursprünglichen Ort
installiert werden. In „Best Case Scenario“ zeigt Erek ein Modell des
Sonnendaches.

Während eines sechsmonatigen Aufenthaltes 2004 in LOCATION ONE (New
York) drehte Köken Ergun das Performancevideo „So much“. An zentralen
Stellen in der Stadt verteilt Ergun Flyer mit der Aufschrift there is
so much love in this world, ein Schriftzug, den er zuvor als
Computervirus designed hatte. Mit dieser Performance, die im Video wie
eine Kampagne inszeniert ist, adaptiert und hinterfragt Ergun
Distributionsstrategien und ihre gesellschaftlichen und politischen
Absichten.

Deniz Gül verbrachte 2008 zwei Monate im Tokyo wonder site,
Institute of Contemporary Arts and International Cultural Exchange.
Dort entstanden unter dem Titel „Stop Mama Stop!“ zwei Videos. Das
eine zeigt wie eine Mutter ihrer Tochter zu Hause die Haare schneidet,
in dem anderen spielen Mutter und Tochter Seilspringen. In beiden
Videos versucht die Tochter die Aktion der Mutter mit der Aufforderung
„Stop Mama Stop!“ zu beenden, wobei es unklar bleibt, ob sie sich
gegen die mütterliche Kontrolle und Disziplin durchsetzen kann.

Gözde İlkin arbeitete 2006 während einer zweimonatigen Residenz in der
Spedition Bremen, zu der sie im Rahmen der Ausstellung „Topkapi“
eingeladen war, mit der deutschen Künstlerin Susanne Katherina Willand
zusammen. Für die Arbeit „place“ haben beide Künstlerinnen
Stofftaschentücher mit Szenen und Symbolen persönlicher Alltagskultur
bestickt und diese in Form eines begehbaren Zeltes installiert. Nach
Ende der Ausstellung hat İlkin ihre Tücher zu einem Vorhang
umgearbeitet, den sie jetzt neben zwei gerahmten Stickereien von
Willand zeigt.

Zwischen 2005 und 2007 nahm Yasemin Özcan Kaya neben 14 weiteren
Künstlern an dem deutsch-türkischen Austauschprojekt „transfer“ teil.
Nach ihrem zweimonatigen Residenzaufenthalt in Deutschland mit
zahlreichen das Projekt begleitenden Vorträgen und Workshops drehte
Özcan Kaya das Video „transfer visit“ in Istanbul, in dem sie die
Repräsentation von Geographien und Nationalitäten im Kontext von
Kulturpolitik reflektiert. Das Video „transfer visit“ wurde 2007 in
vier „Transfer“-Ausstellungen in Istanbul, Aachen, Bochum und Münster
gezeigt.

Die hier als Slideshow gezeigten Collagen „Münih defteri“ entstanden
2004 in München. Nalan Yırtmaç verbrachte dort einen zweimonatigen
Residenzaufenthalts in der Rathausgalerie im Rahmen der
Hafriyat-Ausstellung „Yalan Dünya/Falsche Welt“. Für diese Ausstellung
machte sie das Stencil „Obez people can not be terrorists“.

In Kooperation mit Manzara Istanbul haben drei Institutionen aus
Deutschland ein vierstöckiges Künstlerresidenzhaus in Tatar Beyi Sokak
nahe des Galataturms eröffnet. Die Residenzkünstler werden von den
Institutionen ausgewählt; das Programm des Ausstellungsraumes im
Erdgeschoss wird von Manzara Perspectives, Anna Heidenhain und
Kristina Kramer organisiert.

2009-07-30T21:22:00.002+03:00

sezen sezen sezen

2009-07-30T21:22:00.001+03:00

Bu şehirde buldum buğday ellerini
Bu şehirde sevdi badem dillerini
Senle unuttum bütün ezberlerimi
Pişman değilim ama göçtüm kederden

Düşman değilim ama çöktüm erkenden
Bir daha bu yolları aynı hevesle yürürmüyüm
Kim bilir ne bekliyor kalırmıyım ölürmüyüm
Ne malum dünya gözüyle bir daha görürmüyüm

Tuhaf buluyorlar bu kaçak halimi
Seninle doldurdum yasak ihlalimi
Seninle kapattım aşk defterlerimi
Pişman değilim ama göçtüm kederden

Düşman değilim ama çöktüm erkenden
Bir daha bu yolları aynı hevesle yürürmüyüm
Kim bilir ne bekliyor kalırmıyım ölürmüyüm
Ne malum dünya gözüyle bir daha görürmüyüm

Quel Istanbul? L'ete Photographique de Lectoure 2009

2009-07-15T15:27:00.003+03:00

Vidéos ou photos, parfois accompagnées de textes et d’objets, les œuvres de Deniz Gül traitent, souvent avec ironie, de la construction de l’identité en relation avec l’organisation de l’espace public, les rôles sociaux, les mythes et les codes de la représentation. C’est en déconstruisant systématiquement les réalités qu’elle observe, que l’artiste révèle et fait exister une nouvelle réalité.
La série Backyard and Façade (Arrière-cour et façade, Istanbul, 2008) met en scène des rituels de la société contemporaine dans l’enceinte du palais Ilhamur. Ce pavillon de chasse de style occidental baroque édifié pour le sultan au début du 19e siècle, sert aujourd’hui de décor pour les photos de mariage. Backyard and Façade ironise sur l’engouement de l’Orient pour la culture occidentale.
Backyard and Façade / Mémoire d’un rasoir /
Raser les murs
En 2008-2009, Deniz Gül a exposé à Barcelone, Lille, Tokyo, Istanbul… Deniz Gül publie également dans des revues et sur des blogs des articles sur la culture contemporaine, l’art, le design, la vie urbaine.
Deniz Gül est née à Izmir en 1982 Elle vit à Istanbul.
+ d’infos : site de l’artiste | galerie Nev.
Elle est représentée par la galerie Nev (Ankara, Istanbul).
Exposition réalisée dans le cadre de la Saison de la Turquie en France avec l’aide de Culturesfrance.
Photographies : Deniz Gül, Memory of a Razor, Watching Istanbul, 2006 ; Backyard & Facade, The Pool, 2008.
Deniz Gül
Un regard attentif sur les vues touristiques de la série Mémoire d’un Rasoir (Istanbul, 2006) nous révèle que les mouettes qui peuplent le ciel serein sont en fait des rasoirs, objets symboliques s’il en est à Istanbul.
Dans les deux photographies qui composent la série Raser les murs (Bombay, 2005), l’expression est prise au pied de la lettre. Sous l’action du rasoir, l’apparente solidité protectrice du mur s’avère illusoire. Le sang qui perle semble évoquer l’accumulation des souffrances cachées par la blancheur immaculée de l’enduit.

untitled 12

2009-07-12T20:32:00.009+03:00

me'liyor ucube döle kavruşmuş ağran
riyâkar tözü kıllı
gümüş cepen hep aç o incili kırgın derede-
burnu sızı foyâli aşk
163. kagir örtü ziyan saçlarına küs
Mutsuzum.

untitled 7

2009-07-12T19:06:00.011+03:00

Loş yamacım seyiren göz ujuynan
zevke düşmüş, alır mısın kaşın
bu çocuk, miğfenin teki bir üzüm
-ne zemdir özüşüyoruz yörlü kilerin sıtkında-
köy olmaz madam olmaz sıt ayaklarımı
ve zift siki bi şarkı miliğnen Roma'ya götür beni.
nöylür düz masada tukan zumu, zifir
oraya gelene dar çakıl hemi zul
(diyorum ki zarif, minhoş ve emil bacakları avcunda)
nine yaralanıy culhüyle bir kırda
ağlamaklı,
hoş; ne yapsa oyuk önden düğmeli
dere beyazı mutasıp
zil dansı musenaş pir ayran
çıktı mı adete, afif elleri mükende ve koyudan şişte arık
kabzı taşlarını zefaye ederek (ah çekerek ani)
oradan oraya
kordan zora
biri var biri yok kimi
düşer rurdu. düşer rurdu, keriz.

untitled 11

2009-07-12T18:32:00.007+03:00

tekrar sığdın oyuna kiraz,
ananı çırpayan kara şehri ölük, hor, zorat-
seni batıracak, bat. . kalk sonra tişamını ralt.
felt bu rencin ortasında dara saçlarını, kırk bin atı yoğlayan bulutla. gör sora: YOK aslı.
Mevhilen gül; Gül?
şıltı zor bende, çok hasta.
belile zıt kalbi yaln
ık çıkmıyor oturdan (çadırın altında)
-henüz neşdinde siken o yemez çok çömez bi balık-
ilk olsa, ayaklarını sok suya.
malik de değil, gözü arta
yiğ, sığ, it, köpek kadın.
rahminden korla çıkan ve mâyan bir analık.
sitendiğin şeyleri görme g-üzel,
bendine mülk sayıp soyal ruhunu
sığma yuna.

untitled 10

2009-07-12T18:13:00.012+03:00

Şahbey gündüz dağlan o kamın aş ördüğü azapta
kanımca öl ki öğülüyorsun
tenine tuzak dirediğin entarisi ve bil yarak sevda eşeleyen bileklerle
kaza bu uçar
[özene bezene kırılıyorsun]
zevke gerilen milnin tüm çukurları yüzüne karken
mevk kahrıgârı bir denize ve olsuz çekimli zührâw kulağına,
arşı kine sarıldıyor putukan gürcü
(altından kuru zeytin çıkardı) topranı kavur, yapranı sar (teşlerini)
Ellerin zütünde mıgır kaç gramdır?
niher buram kum sulara oysa-
geç | geç | geç kaldı ellerini tutmaya.

untitled 9

2009-07-12T18:08:00.004+03:00

Toysa severdim o patyaları.
İlk mevkide otunken (o hoş karanlık çırpıda)
kımık tığın geçirdi,
yolda düzüşen ve bir metafor gibi bağınıl düğümlerden ıkanıp sağa soğa yürüyen Delh!
al asfalt mor ökündü (henüz yüzün ani çatısı akmamıştı)
içinden raylı geçti: İR, Kİ, ÇÜK, ÖRT, DEŞ.
Evet tuluğu erden açamıyordu; kasede gökü parkal bandrolmuş horlu
Gizlice emek yaran sarısını aldı,
oklaşandı o dul yetimin hakkını
Alnından serel bir japonez dayaktan zevşiliği
andı sarı içti, yine te arafı mor galip,
Dede
Hüzün sonunda bastı
takım özleri palamut, birazı yor
pili körcüğünde bakakalmıştı
belki o gün düğün olmuştu
bazı bağın çehresinde.

Gayri Maddi Emek Üzerine Notlar tam metin

2009-07-11T12:04:00.003+03:00

Deniz Gül ve Burak Arıkan: Gayri Maddi Emek Üzerine Notlar
Cumartesi, Nisan 25, 2009
Suriye Pasajı, İstanbul

Deniz Gül: Her şey bundan birkaç ay önce çok sıkılmamla başladı. İmajlar bakıyorum, insanların işlerine bakıyorum, film seyrediyorum, sergilere gidiyorum. Peki, ne yapıyoruz biz? Böylesine üretim bolluğu ve tıkanıklığı içerisinde belki kendimizi tekrar ederek, ne yapıyoruz? Sanat eleştirisinin olmaması, kimsenin yaptıklarımızı yazmıyor olması, kendi kendimizi yazar ve yaptıklarımızı olumlar hale gelmemiz... Sıkıntımız nedir; bunu tartışmaya açalım, görünür kılalım. Birbirimizi terbiye edelim, yaptıklarımızı ortaya çıkaralım ve bunlar üzerine tartışalım. Bu konularda yazdığım blog yazıları üzerine Borga Kantürk’ün davetiyle bugün Burak Arıkan'la gayrimaddi emek üzerinden konuşacağız. Bağlamımız, sanat üretimi, sanat ürünü, sanat sistemi, sanat ekonomisi, sanat servisi... Daralan alan, görsel üretimi, gösteri üretimi, yepyeni bir gerçeklik üretimi, kopyalama yapıştırma ve dağılım. Burak sistem üzerine çalışan bir sanatçı, uzun yıllardır internet, ağ ve teknoloji kullanan işler yapıyor. Bu bir sanatçı sunumu değil, dolayısıyla konuşma sizin sorularınızla, yorumlarınızla birlikte yürüsün istiyoruz. Konuşma boyunca sanatsal üretimle gayri maddi emeğin ilişkisine ve bu ilişkinin nasıl evirildiğine yoğunlaşacağız. Klasik tanımıyla "maddi olmayan emek"le başlayalım. Burada Burak’a pas atmak istiyorum.
Burak Arıkan: Bir süredir maddi olmayan emeği kaynak olarak kullanıp bunun üzerine çalışıyorum. Gayri maddi emek veya manevi emek dediğimiz şeyin ne olduğu ve bunun kültürel üretimdeki yeri üzerine konuşmadan önce bunun tanımını açmaya çalışacağım. Gayri maddi emek, basitçe, “Maddi olmayan haliyle emek” demek. “Kol gücü olarak emek” kavramından çoktan ayrıldık. Servis ekonomisinde yaşıyoruz, bugünkü işçiler ister bankada ister fabrikada olsun harcadıkları emek sonucu bilgi üretiyorlar. Bu tarz üretimin değeri her zaman hesaplanabiliyor; birisine danışmalık yapmışsam veya bir bankada, restoranda servis veriyorsam karşılığında para alıyorum. Antonio Negri ve Michael Hardt’ın “Empire/İmparatorluk” kitabında servis olarak yapılan her işe gayri maddi emek deniyor. Maurizio Lazzarato'nun yazdığı metinde ise gayri maddi emek ikiye ayrılıyor: Bir tanesi iş saatleri içinde servis üreten emek, diğeri de iş dışında, yolda yürürken, alışveriş yaparken, sosyal hayatın içerisinde yapılan üretimin emeği. Bunun çok pratik örneği şu: Marka ayakkabı giymişim, arkadaşım bunu gördüğü için o markayı satın alıyor. Ben burada ayakkabıyı tavsiye etmiş oluyorum bilinçli ve bilinçsiz. Yaşarken bir değer üretiyorum, o değer de ayakkabı firmasının kendisine gidiyor. Bu tanım yüz küsur yıllık bir tanım, Marx’tan başlıyor bugüne kadar geliyor. Felsefe veya politik ekonomi dediğimiz alanlarda derinlemesine tartışılmış bir konu.
Deniz Gül: Klasik anlamda maddesiz üretime referans veren emek ve kültürel içeriği üreten etkinlik bakımından normalde iş olarak kabul edilmeyen bir dizi etkinlikten bahsediyoruz. Diğer bir deyişle kültürel ve sanatsal standartları, modayı, zevkleri, tüketici normlarını ve daha stratejik olarak kamuoyunu belirlemeye ve kuramaya yönelik etkinlikler. Niçin sanatsal üretimi gayri maddi emekle ilişkilendiriyoruz?
Burak Arıkan: Sanatçının iş yaptığı ve yapmadığı zaman ayrı olabilir ama çizgiyi çekmek o kadar da kolay değil. Hatta sanatçının hayatının üretiminin kendisi olduğu tartışılır durur. “Life as art/hayat olarak sanat” meselesi... Bunun içinde manevi olanla maddi olan arasındaki belirsizlik söz konusu: Neresinde maddi neresinde manevi oluyor, neresinde karşılığında para alıyor, neresinde almıyor? Bunlar son derece belirsiz. Sorun bu belirsizlikte iç içe geçmişlikte, karmaşıklıkta ortaya çıkmaya başlıyor. Geçen gün Elmas örnek vermişti: İstanbul Bienali'ne katılmış bir sanatçı İstanbul’da dolaşıyor, çok az parası var, çok az harcırah almış olabilir, zor zanaat geçiniyor. Ama kendi sanat eseri Zürih’ten İstanbul’a 10.000 $’lık bir sigortayla geliyor. Bu uçurumun sebebi nedir? Bu para içinde hangi pay sahiplerini saklıyor? Bu Bienal sistemi ne tür bir karmaşa ki sanatçının harçlığı ile eserinin ederi arasında böyle bir fark var?
Deniz Gül: Herhangi bir kurum 100.000 $’lık bir fonu yönetirken size proje üretim bedeli olarak 1000 $ veriyor diyelim. Gösterim bedeli olarak telif genelde verilmiyor –isminizin değeriyle ilişkili olarak değişiyor bu, belki yatacak yer veriyor. Nitekim ortaya konan değer girdisinin çıktılarını pek bilemiyoruz, ya da kültür endüstrisinin o değeri nasıl kullandığını öngöremiyoruz. Sanatçı için bu değer belki 10 sene sonra maddi bir form alıyor, belki 2 sene sonra. Bilinmez; kontrolsüz, belirsiz bir ortamdan bahsediyoruz. Oysa bu ortam internetle birlikte başkalaşmakta. Artı değer üreticisi olarak sanatçı ve iletişimciye biçilen rol, insanların birebir üreticiyle buluştukları, hatta o ortamı ürettikleri, yarattıkları, kullandıkları, yeniden yarattıkları ve kullandıkları başka bir döngünün içerisinde artık. Bugüne kadar üretici, arabulucu ve tüketici üzerinden izlenen herhangi bir endüstriyel değer üretimi internetle birlikte sadece üretici ve tüketici arasında gerçekleşiyor, yani arabulucu “aradan” düşüyor. Burada ekonominin değişmesinden bahsediyoruz. Alex Bruns bunu “produsage” olarak anlatıyor: Hem üretim hem de kullanım. İkisinin bir arada olabildiği bir döneme geliyoruz; içerik, bilgi, anlatım ve deneyim yaratımı, birikim gibi kümülatif/biriken, çoklu ortamda, çoklu kullanıcıyla oluşan gelişmeler var. Bu modeli kültür endüstrisine uygulayalım. Burak’ın şöyle bir önerisi var yaptığı işlerle: Biz artık gayri maddi emeği ölçebilir hale geldik. Nedir bu tam olarak? İnternette ve ekonomideki değişimler sanat üretimini nasıl etkileyecek ve artı değer yaratan insana ne gibi olanaklar açacak?
Burak Arıkan: Geçmiş ile günümüzdeki fark sosyal ilişkilerin kaydedilebiliyor olması. Geçmişte yolda yürürken, alışveriş yaparken, arkadaşlarımızla konuşurken, bu fiziksel dünyada olanlar sadece oluyordu. Şimdi bunlar sadece olmuyor, aynı zamanda kaydedilebiliyor, tekrar tekrar kullanılabilir bilgiler haline geliyor. Örneğin, kafeye gittiniz --Urban’a mesela-- bira içiyorsunuz, arkadaşınızla konuşuyorsunuz, hep aynı tür biradan söylüyorsunuz, yoldan geçen bir arkadaşınız yanınıza oturuyor sohbete katılıyor vs. Bütün bunlar yapılıyor, bitiyor ve gidiyorsunuz. Şimdi yaptığınız işlemlerin hepsi kaydedilmiş olsun diyelim, şu an konuştuklarımızın kaydedildiği gibi. Sadece ses olarak değil, tüm bilginin kaydedildiğini düşünün: Ne sipariş verdi, hangi saatte verdi, her gelişinde ne kadar içki içiyor, otururken yayına kimler oturdu, katılanlardan kaç kişi de içki siparişi verdi, ne konuşuldu ? Bu bilgilerin hepsinin kafe işletmecisi tarafından biriktirildiğini düşünün. Bütün gittiğiniz yerlerde sosyal ilişkilerinizin kaydedilip biriktirildiğini düşünün. İşte sosyal web'de olan bu. Yaptığımız her hareket; arama sonuçlarının hangisine tıkladığımız, attığımız e-mail, Facebook’ta katıldığınız “event”ler, arkadaşını beğenme, etiketleme, fotoğraf yükleme…Bunların hepsi kaydediliyor: Hepsi sosyal etkinlik, arkadaşlar arasında olan, ilişkiler üzerinden yürüyen şeyler... Guy Debord'un gösteri toplumu dediğini dijital olarak yaşıyoruz; yani kaydedilebilir ve analiz edilebilir versiyonunu yaşıyoruz. Bu ilişkiler kaydediliyor, analiz edilebiliyor, üzerinden yeni değerler çıkarılabiliyor. Benim sorum şu: Ortaya çıkan değerlerin sahibi kim, kim kullanıyor bunları? Şu anki haline bakarsanız kullananlar platform sahibi dediğimiz Facebook, Youtube, Flickr sitelerinin sahipleri. Örneğin Facebook’un kullanıcı hakları sözleşmesinde ilk defa kaydolurken imzaladığımız metnin içerisinde şu yazıyor: Burada ürettiğiniz fotoğraf, bilgi, bütün dijital içerik Facebook’a aittir, Facebook bunu 3. partilerle paylaşabilir. Daha da ilginç bir durum var aslında, bu kaydetme meselesi sadece Facebook için değil, bankalar için de geçerli. Kredi kartı harcamalarını düşünün mesela; harcamalarınızın yeri, ne kadar olduğu, harcama yaparken bankanızdaki hesap miktarı... Bunların hepsi biliniyor. Bankalar arasında, bankaların ilişkide olduğu 3. partilerle, pazarlama şirketleriyle paylaşılan bilgiler... Ben yaptığım işlerle bunların altını çizip ortaya çıkarmak, daha belirgin hale getirmek istiyorum. Bunu bilen biliyor, bilmeyen çok insan var --veya bilse de yeterince önemsemeyen. Gayri maddi emeği elde tutamazsak; dijital olarak kaydedilen şeylerin sahibi biz olamazsak hiçbir zaman da bunun hesabını soramayız diye düşünüyorum. Şimdi biraz bilgisayarın içine girelim… Delicious kullanan var mı aranızda? Bir sosyal bookmark sitesi... Sahibine 2005 yılındaki bir röportajda "Nasıl bir iş planınız var" diye soruyorlar. Çünkü herkes bedava kullanıyor bu sistemi. O da diyor ki: "Kullananlar bize bilgiyle ödeme yapıyor." Mesela ilginç bir siteyi “bookmark”ladığınız zaman, ona etiket yapıştırıyorsunuz, tarif edebiliyorsunuz. Söylediği çok net: İnsanlar bize yarattıkları bilgilerle ödeme yapıyor. İlk bakışta mantıklı geliyor kulağa evet bedava kullanıyorum karşılığında da reklam gösteriliyor. Burada önemli olan soru şu: Ne kadar ödeme yaptığınız? Ne aldım, ne verdim söz konusu. Bu her zaman belirsiz. Mesela Facebook’un kurucusu 2007’deki röportajında şöyle bir şey söylemiş: "Facebook reklam destekli bir servistir, o yüzden bedava." Televizyon gibi. Dergiler de öyle: 1/15’i reklam. Televizyon şirketleri 15-20 yıllık şirketler oysa Facebook gibi bir şirket sadece 4-5 yıllık ve ederi Türkiye ekonomisinin ¼’i kadar neredeyse. Bu, bu kadar hızlı nasıl olabiliyor, bu kapital nasıl birikti? Soru ne kadar kapital biriktiği değil nasıl bu kadar hızlı biriktiği.
Deniz Gül: Ölçülebilir bir form aldığı için hızlı büyüyebiliyor kapital.
Burak Arıkan: Buna post-kapital veya hiper-kapital deniyor. Kapitalin daha önce olmadığı kadar hızlı birikme kapasitesi. Neden oluyor? Dijital biriktirebilme, ölçebilme sürekli…
Deniz Gül: Takip edebilme, tarif edebilme…Yaratılan değerin gün be gün izlenmesi…“My Pocket” projesinden bahsetsene biraz.
Burak Arıkan: Dediğim gibi Facebook'ta olan biten, aynı şekilde daha da fiziksel bir şekilde bankalar için de geçerli. “My Pocket/Cebim” projesi bununla ilgili. Bankada biriken harcamalarımı bir programla kendi bilgisayarıma indirdim ve orada işledim, analiz ettim. Bir bankacı analistin yapabileceği gibi. Teknik bir bilgi, sonuçta teknik bir işlem. Son üç yıl içerisinde yaptığım harcamalarıma baktım ve tahminler yapmaya başladım. Program her gün bir sonraki gün ne alacağımı tahmin etmeye çalışıyor geçmişteki bilgilere göre.
Deniz Gül: Bu bilgi senin ne işine yarıyor?
Burak Arıkan: Bir işime yaramıyor. Bir sanat işi için sorulacak ilginç bir soru olması bir yana, işe yarayabilir de... Ben sonuçta bilgiyi takip etmiyorum. Bu bilgiye sürekli baksam, cep telefonundan sürekli okuyabileceğim bir bilgi olsa- ki öyle şu anda- ve bilgi bana "Bugün ATM'den 40 lira çekeceksin" dese, ben de bunu yapsam... Bu, ilginç, gözlemlenmesi gereken bir durum.
Deniz Gül: Bu bize nasıl bir bilgi veriyor aslında? Bu kadar bilinirlik, takip edilebilirlik, tarif edilebilirlik, belirlilik; bir sanatçı için nasıl bir faydası olabilir ki bunun? Sanatçının daha belirsizliklere, daha takip edilemez durumlara ihtiyacı yok mu?
Burak Arıkan: Var tabi...
Deniz Gül: Sana böylesine bir bilgi birikimine- üst üste koyma, bindirme, tekrar yaratma, beraber yaratma, takip etme, yorumlama, kopyalama, yapıştırma gibi araçlarla- erişim verirken platform sahipleri kadar senin de bunu ölçme hakkından bahsediyorsun. Bu bakışla sanatçının da platform sahiplerine kattığı değer ve üretiminin bedeli ölçülebilir. Bu dönüşümle sanatçı emeğinin hesabını sorabilir, kendi ürettiği emeği gözlemleyebilir. Öte yandan inanılmaz bir belirsizlik de veriyor internet. O kadar belirsiz, hızlı ve ne olacağının kontrolünü tutamıyorsun ki elinde, dolayısıyla, senin yarattığın içeriğin bir saniye sonra nasıl bir içeriğe dönüşeceği ya da yaratacağı etki yine muğlak. İki uçta bir takım çekişmeler oluyor gibi geliyor bana. Sen belirsizlikler ve belirlilikler arasında ürettiğin içeriğin her gün yeniden dinamik olarak şekillenmesine izin veriyorsun aslında.
Burak Arıkan: “My Pocket” projesinde yaptığım şey bir deneye yol açmak. Yani, kendimi bir deneyin içine koyuyorum. Nasıl bir deney bu? Program her gün benim ne aldığımı tahmin etmeye çalışıyor. Ben onun tahmin ettiklerini gerçekleştirdikçe program iyileşiyor. Yani program bana ben programa zamanla birbirimize adapte oluyoruz. Bu karşılıklı adaptasyon gözlem yapmanıza açık bir deney... Yarattığım program sonuçta herhangi bir bankanın yaratabileceği bir program, muhtemelen de sahip oldukları bir program. Bu kendi kendine öğrenen algoritma demek, klasik bilgisayar bilimleri konusu. Sonuçta ben bir sistemi kendi başıma eğitiyorum --kendi yarattığım bir sistemi. Bir insan olarak o sistemin benim üzerime olan tahminlerine uyum göstermeye başlayabilirim. Bu bir durum. Aynı zamanda sistem bana uyum göstermeye başlayabilir. Zaten yapıyor da bunu… Şu anda 2-3 günde bir doğru tahmin yapıyor. Ama bunun sebebi benim çok olağan, normal bir hayatımın olması. Herkes gibi Starbucks’tan 3-5 günde bir kahve alıyorum. Ama hepimiz böyleyiz. O yüzden çok zor değil tahmin etmek. Deney ne burada? İnsanın makineye adaptasyonu ve aynı zamanda makinenin de insana adaptasyonu; bunun bir gün çarpışacağı mı çarpışmayacağı mı, bu durumu yaratmak deney. Ben bu süren deneyi yaratarak düşüncemi tamamlamış oluyorum.
Elmas Deniz: Aslında senin sağladığın bilgiyi satın almalı…Ben bir şeyin üreticisiysem, senin onu alıp almayacağını tahmin ediyor olmam altın değerinde. Bu, benim müthiş para kazanmam demek.
Deniz Gül: Zaten üretim de oraya gidiyor. Bugün internet sayesinde olan şey, üreticinin ürünü üretmeden önce ürünün nereye varacağını tahmin etmesi…Bir şekilde tersten bir zincir işliyor.
Burak Arıkan: Evet bu çok değerli: Üreticinin ürünü üretmeden önce ürünün nereye varacağını tahmin etmesi. "My Pocket" bu duruma dikkat çekiyor tabi, ama dahası bu "tahmine uymak" yani tahmin ile gerçekleşme arasındaki geri bildirim döngüsünü bu insan-sistem arasındaki muhtemel çarpışmayı bir deney olarak yaratıyorum ve herkesin gözlemine açıyorum.
Deniz Gül: Bir sistem kuruyorsun.
Burak Arıkan: İkinci söyleyeceğim de oydu. Ben neden böyle bir iş yapıyorum? Günümüzün karmaşık hayat şartlarında ancak böyle sistem yaratarak çalışmak bana geçerli geliyor. Dünya, sadece organik olarak değil, aynı zamanda mekanik/sistematik olarak da son derece karmaşık bir yer. 1969’da internet'in başlangıcı ve internet dediğimiz şeyin oluşmasının hikâyesi var. Bu benim için önemli bir hikâye ve fikirlerimi açıklamakta yardımcı oluyor. Şu gördüğünüz diyagram ilk defa 1969 yılında yapılmış. Amerika'da birkaç tane üniversitenin birbirine nasıl bağlandığını gösteren network diyagramı... Orada gördüğünüz yuvarlaklar birer üniversite. USA’da, Los Angeles’taki üniversite, birkaç askeri merkez ve bunlar birbirine bir şekilde bağlanıyor; bilgisayar ağlarıyla. 1969’da hal böyleymiş. 1971’e geldiğimizde artık Amerika’daki farklı şehirler iki ayrı yakadan bağlanıyor birbirine. Ağ biraz daha büyümüş durumda. 1974’e geldiğimizde daha da büyümüş durumda ağ. 1977’de artık bu küçük bir bilgisayar çipi şemasına dönüşmeye başlıyor, elektronik bir devre şeması. 1987’de Avrupa da işin içinde, iletişim kıtalararası olmaya başlamış. Bu şema, bugün bir bilgisayarın içini açıp baktığınızda görebileceğiniz karmaşayı gösteriyor. 1998’e geldiğimizde artık baktığımız şey bir beynin görselleştirilmesi gibi; bir sürü küçük düğümün birbirine bağlı olduğu bir hal, karmaşık bir şeyden bahsediyoruz. 2005 yılında internet artık görselleştirilemeyen bir şey haline dönüşüyor. Çünkü sürekli değişen büyüyen bir ortamdan bahsediyoruz. Canlı bir olay. Ben bu karmaşanın içinde olduğumun farkında olarak bir şey yapmaya çalışıyorum. O yüzden bu karmaşayla baş edebilmek kendimi ifade edebilmek için sistem geliştirmek bana geçerli geliyor.
Deniz Gül: Sanatın sistemsi ya da ağ yapısı, sosyal ilişkiler üzerinden yürümesi çok da yeni bir şey değil aslında. Fiziksel ortamda da bu 60’lardan sonra başlamış. Birçok insana görsel ürün, sanat ürünü yetmemiş; sanat sistemleri yaratmaya başlamışlar, ağ ve konumlandırma yaparak. Çok da farklı bir ekonomiden söz ediyor muyuz yoksa etmiyor muyuz?
Burak Arıkan: Bence önemli fark, sosyal ilişkilerin ölçülüp ölçülememesi durumu. Bugün ölçülebiliyor. Ölçülmek değil sadece, kaydedilip bırakılıyoruz: Hepimiz iz bırakıyoruz internette, arama sonuçlarında, e-mail'lerde vs. ve haliyle bu birikme geçmişte hiç olmadığı kadar karmaşık bir durum yaratıyor.
Deniz Gül: Nasıl yaratıyor sence? Bugün artık başka bir ilişkisellikten mi söz ediyoruz? Yani hâlâ sanatçı ilişkisel olmak durumunda. Ya da sanatçının gitgide tekil olamaz hale geldiğini düşünüyor musun? İnternetle birlikte, tekil, bireysel, atölyeden çıkmayan üretim biçimi de bambaşka bir noktaya gelmiş durumda. Artık paylaşarak üretmek ya da birbirinin üzerine ekleyerek üretmek durumuna geliyor musun? Sanatçı bir ağ/network kuran insan mı olacak? Ya da bir sistem yaratabilen, bağlantılar yapabilen, disiplinler arası çalışmak durumunda kalan –bu ağsal yapıdan dolayı- bir noktaya mı gelecek?
Mürvet Türkyılmaz: Bu durumda sanatçının sosyalleşmesi söz konusu: Sanal sosyalleşme ve de fiziksel sosyalleşme olarak ayırt ettiğimizde, sanatçının sanal sosyalleşme ortamında yarattığı sanal mekân içinde izleyicisiyle sosyalleşmesi nasıl biçimleniyor? Yine fiziksel bir buluşmaya, mekâna ihtiyaç duyacak mı?
Deniz Gül: Ben çok farklı gerçeklikler olduğunu düşünüyorum. Dört ayrı gerçekliği aynı anda yaşayabiliyoruz. Eş zamanlı gerçeklikler ve internet'in bu yersiz yapısı… Birbirine eşit mesafede olmak: Normal hayatta eşit mesafede değilsin ama internette herkes aynı düzlemde, birbirine eşit mesafede. Burada bir takım kırılmalar mevcut. Gerçekliği fiziksel olarak bir sergi salonunda yaşarken başka damarlardan başka şeyler yaşıyorsun. Buna mahallede sosyalleşmen de dahil. Bir yandan hayat internet üzerinden akıyor; gidip geldiğin seyahatlerden arda kalan defterlerde, onun üzerinden yaptığın diyaloglarda akıyor… Birden fazla gerçekliğin aynı anda aktığını ve bunun çok da verimli bir şey olduğunu düşünmeye başladım. Sanatçıdan bahsederken, “Bir işe imzamı attım, bu da benim resmim”den çok farklı bir noktadayız.
Mürvet Türkyılmaz: Deney; fiziksel deneyimleme, sanal deneyimleme ya da bir durumun laboratuar hale dönüşmesi... Sanatçının mekânı sanal atölye ya da sanal laboratuar, hangisini tercih ediyorsunuz?
Burak Arıkan: Sanal ve fiziksel ayrımı diye bir şey bence yok, özellikle bugün hiç yok. Çünkü cep telefonum da burada internet'e bağlanabiliyor; dugumkume.org’dan dün gece yazdığım “blog entry”sini de şu anda burada fiziksel olarak gösteriyorum. Belki birazdan gelen yorumlara bakabiliriz. Bunlar birbirinin içine giren şeyler. Daha önce de mesela Amerika’dan bağlanıp Türkiye’de Mimar Sinan Üniversitesi'nde video kamerayla fiziksel ortamda konuşma yapmıştık. Sonuçta ikisi birbirine geçişken şeyler aslında, Deniz’in de söylediği gibi hibrit bir durum söz konusu ve bu böyle sürecek bence.
Deniz Gül: Artı değerden bahsediyoruz... İnternet ortamıyla birlikte bu –dün Burak bir laf etti- "çarpı değer" olacak. Yani, fiziksel anlamda bir artı değer yaratıyorsunuz, oysa internet ortamında dengelerin tamamıyla değişmesiyle -bunun kaydedilebilmesi ve ölçülmesiyle- olay çarpı değerlere varıyor. Hem maddi olarak bunun dönüşünü çarpı değer görüyorsunuz. En başta, fiziksel bir alan yok, sonsuz bir alan var. Sonsuz alana sonsuz bilgi akışı ve oluşumu var. Wikipedia’yı açan bir çocuğu düşünün, 10 yaşında, belki Man Ray’in 50 yaşında gördüğü fotoğraftan daha fazla fotoğraf görmüş şekilde başlıyor hayata. Bir takım insanların deneyimleri –objektif bilgiden de bahsetmiyoruz-, anlatıları yükleniyor oraya, deneyimler süzgecinden geçiyor, hisler yükleniyor. Öyle bir ortamda bambaşka bir gerçeklikten söz ediyoruz. Dolayısıyla maneviyat alanında da çarpı değer söz konusu. Maddi olarak bunu ölçebiliyorsunuz ama aynı zamanda da üst üste birikimin, belirsizliğin yarattığı çarpı değer etki gücünde de söz konusu.
Burak Arıkan: Çarpı değerin en büyük göstergesi Facebook gibi bir şirketin 4-5 yıl içerisinde 15 milyar dolar edebilmesi. Nasıl birikebilir bu kadar kapital benim aklım almıyor. Deney yapmak durumuna gelirsek; az önce söylediğiniz atölye hali, ondan sürekli öğrenebilme, onun açık olması gibi bir şey söz konusu ya, deney yaratmak da böyle bir şey. “My Pocket” projesi özellikle ortaya fiziksel nesneler de koyarak bunu sağlayan, tam o hibritlik halini kullanan bir şey. Projenin üç tane çıktısı var: Bir tanesi bir liste, yani, her gün yapılan tahminlerin listesi. Bunlar online yayınlanıyor; RSS feed olarak. RSS feed olması ekstra açık olması demek. Dünyaya bir web sitesinden yayınlanıyor değil, RSS olarak bir formatta yayınlanıyor ve bu formatta daha kolay dağıtılabiliyor. Mesela telefonda bile bütün alışverişlerime ve tahminlere tek tek bakabiliyorsunuz. İkinci çıkardığım şey bir ağ diyagramı --"Transactions Graph". Tahmin etme mekanizmasını nasıl bir mantıkta kurduğumun diyagramı. Sonuncusu da tahmin edilmiş nesneler: Alışveriş fişleri tahmin edilen alışverişin fiziksel kanıtı. Eğer alışveriş tahmin edilmişse fişine tahmin edilmiş nesne diyorum, o nesnenin var olacağı önceden biliniyor. Tahmin edilme oranını da yazıyorum: %14, 20, 35. Bu deneyin bir parçası. Sonuçta tamamen dijital bir işlemle ortaya çıkan fiziksel bir ürün.
Vahit Tuna: Tahmin edilmesi normal alışverişini etkiliyor mu?
Burak Arıkan: Bazen etkiliyor bazen etkilemiyor… aslında başlarda bakıyordum cep telefonundan.
Orton: Tahminin başarılı olmasını istiyor musun?
Burak Arıkan: İstiyorum ama bütün arzum o değil.
Deniz Gül: Yönlendirebiliyorsundur bir şekilde.
Burak Arıkan: Bir resmi daha iyi yapabilmek veya fotoğrafı daha güzelleştirmek, renklerini ayarlamak gibi bir istek. Ama kavramsal olarak hiçbir ilgisi yok arzumun.
Elmas Deniz: Korkunç olmaz mıydı? Üç yıl boyunca harcamaların aynı, nerdeyse? Korkunç bir şey.
Burak Arıkan: Evet ama aynı zamanda hediye gibi düşünüyorum bunu.
Deniz Gül: Ben de otursam tahmin ederim ne alacağımı, edemez miyim? Düşünsem kendimi.
Elmas Deniz: Bu kadar kontrol ediliyoruz, bunun bilincindeyiz. Bir de bahsettiğimiz gayri maddi emek var, bunun karşılığının alınması ve alınmaması durumu var. Buna karşı kendi haklarımızı koruyabilmek için yapabileceklerimiz ya da yapmamız gerekenler neler? Ya da sanatçının buna karşı alacağı tavır ne? Bu konuda bir şey der misiniz?
Deniz Gül: Burak’ın tezine göre; yakında öyle bir noktaya gelecek ki kapitalizm: Starbucks’ta kahve içiyorsun bugün, oraya bir değer katıyorsun, orayı popüler hale getiriyorsun ve bunun karşılığını almadan kalkıyor gidiyorsun. Ama bunun artık ölçülebilir olmasıyla –Facebook örneğinden yola çıkıyor- sen bu hakkını talep edebilir hale geleceksin. Öyle bir ekonomiye doğru evirildiğimizden bahsediyor. Bu, dolayısıyla, sanat üretimini korkunç derecede şekillendirecek ve sanatçının da bilinçli olarak ürettiği gayri maddi emeği, aynı zamanda bilinçsiz olarak ürettiği trendleri, modayı, akımları kontrol edebilir ve bunun hesabını sorabilir hale geleceğini öngörüyor.
Elmas Deniz: Benim korkum da, özgür sanatçısın ama mesela büyük şirketlerin, Coca Cola amblemini kullanamıyorsun işinde; böyle bir yasak var. Copyright meseleleri de giriyor işin içine
Burak Arıkan: O eski bir problem.
Elmas Deniz: Eski ama hâlâ devam eden bir problem. Bir yandan da aslında sanatçının lehine işlemiyor hiçbir şey.
Deniz Gül: Copyright’a girmek gerekir mi bilmiyorum ama bu birlikte üretme o kadar yaygın, yani ortak zekâ, kolektif zekâ o kadar baskın ki bugün. Örneğin, Burak bir programı tek başına kullanamıyor bir copyright elde edip. Yani, bin tane program kullanman gerekiyor ve o da yetmiyor.
Burak Arıkan: Benim üretim tekniğimin içinde de böyle bir şey söz konusu: Başkalarının ürettiği küçük küçük parçaları bir araya getiriyorum. Son derece soyutlaştığı için bir bütünmüş gibi gözüken işler yapıyorum.
Deniz Gül: Bana kalırsa ürettiğin bilgi üzerindeki hakkın bir şekilde eriyor o potada ve onun hesabını tutabilir halden çıkıyor.
Orton Akıncı: Ne zaman konu oraya gelecek diye düşünüyordum: Para lafı ilk kez konuşulmaya başladı. Copyright’ın tanımı entelektüel mülkiyet değil mi zaten? Çünkü kapitalizm denen şey nesne üzerine kurulu. Nesne ortadan kalktığı zaman entelektüel mülkiyet üretimlerinde copyright bunun tek savunucusu veya tek karşılığını verecek şey olarak ortaya çıkmıştı. Bir taraftan da bütün ekonominin, en önemli girdinin bilgi olması üzerinden ekonomik sistem değişiyor. Dolayısıyla ortada nesne dediğimiz şey kalmıyor…Bunların hepsinin çıkışı kapitalizm eleştirisi aslında. Kapitalizmin en önemli düşmanı da bu nesnesizleşme. Çünkü kapitalizm her şeyi nesne üzerinden kurabiliyor. Paranın kredi olarak veriliyor olması, paranın da nesneden kopuyor olması, bir taraftan bütün dünyanın nesnesizleşmeye doğru gidiyor olması kapitalizmin karşısındaki en büyük tehlike. Oysa karşılığını ancak somut olarak görebileceğim şey copyright yasalarıyla mümkün. Çok önemli kavramlardan birisi de copyleft. Copyright zaten bu ekonominin, kapitalizmin ürettiği bir şey: Sanatçının üretimini devam ettirmesi için ona verilenler. Ama tam tersi, özellikle kültür endüstrisinin işin içine karışmasıyla beraber copyright aslında sanatçıyı da geçip onun kaynağı haline dönüşmeye başlayan, artı değer ortaya çıkaran bir şey oldu. Çok güzel bir terim var: Free software. “Free” ne demek? İki anlamı var. Bir şeye "free" dediğin zaman; mesela, bu program "free" dediğin zaman internette, bedava diyor. Ama onların söylemi şu: “Free as in speech, not as in beer”. Yani, bedavadan değil, özgürlükten bahsediyorum, diyor. Bir şeyin bedava ya da paralı olması, onun özgür olması veya özgür olmamasıyla çok da alakalı değil. Sonuçta biz para mı istiyoruz yaptığımız şeyin karşısında? Carlos Basualdo Worthless: Invaluable adında Ljubljana’da yaptığı bir sergi’de şöyle diyor: "İki tane sanatçı var; bir tanesinin atölyesinde resimleri var, bunlar beş para etmez. Öbür taraftan müzede bir resim var, paha biçilemez. İkisini değerli/değersiz yapan onun parasal değeriyle ne kadar alakalı?" Veya sanatçı ne kadarını istiyor? Aradaki kültür endüstrisi ne kadar gerekli? Eskiden, çoğaltım ve dağıtım üstüne kurulu olan kültür endüstrisi gerekliydi. Oysa bugün internette - web sitelerinden de bahsetmiyorum- "Peer to peer" (P2P) gibi bir şey varken ve sanatçı kendi üretimini direkt kendisi üzerinden paylaşabilecek durumdayken, kültür endüstrisi ortadan kalktıktan sonra, biz gayri maddi emek dediğimiz şeyin karşılığında ne istiyoruz?
Deniz Gül: Bugün dünyayı yöneten gücün ardında kültür endüstrisi olduğunu unutmayalım. Kültür endüstrisi şu an bağırsaklarımıza kadar temellerini atmış durumda değil mi?
Elmas Deniz: İngiltere örneği vermiştim dünkü konuda: İngiltere yaklaşık son on yıldır kendi ekonomisini kültür endüstrisi üzerine oturtmuş durumda. Buna çalışan, bunu düşünen sanatçılar değil; devlet kime para vereceğini düşünürken ekonomistlerle oturuyor masaya. Türkiye’de de öyle: Orta sınıf gidecek, müze gezecek, orada bir şeyler görecek. Böylece beğenisi artacak, artık evine herhangi bir koltuğu değil de daha iyi tasarlanmış olanı alacak, bir hayat tarzı belirleyecek, onu sevecek, … Ciddi para kazandıran bir şey.
Deniz Gül: Bütün bunlarla birlikte, ister değeri ölçsün, ölçmesin; ister parasını kazansın, kazanmasın sanatçı başka bir güce, başka bir otonomluğa erişmiş hale geliyor.
Banu Cennetoğlu: Ama sistem var bir de sanatçılar var gibi bir sahne sunuluyor. Bu sistemin işlemesini isteyen, müzeyle, galeriyle çalışan, bu sistemi var eden de sanatçılar.. Dolayısıyla hangi grup, nasıl istiyor… Nasıl bir değişim yaratabilirsin? Çoğunluk öbür tarafta artık. Bu anlamda sanatçılar gibi çok geniş, genel bir kitleden bahsetmemek lazım. Normal bir şey bu: Profesyonelce yapıyorsam galerim de olur, alırım da satarım da. Bunun dışında dünyayı değiştirmek ve de dünyayı kurtarmak gibi bir derdi yok bir sürü sanatçının. O anlamda, nerde durup kimle konuşuyoruz ve o çoğunluk nerde? Ona bakmak lazım. Sonuçta bu sistemi besleyen de biziz. Bu sergiye hayır diyorsun bir sonrakine evet diyorsun…
Deniz Gül: Ama bu çarkın içinden çıkabilir bir duruma gelebiliyor muyuz? Ben bugün kakıp sergiye mergiye gitmiyorum kardeşim. Kimin umurunda? Diğer yandan internette herhangi bir anonim içerik üreticisiyle artık eşit değerdesin. Nasıl ayırt ediyorsun kendini, sanatı nasıl değerliyorsun?
Banu Cennetoğlu: "Substitute" meselesi var, yerin doldurulabilir, hiç önemli değil. Sen bugün hayır dediğin zaman başka biri evet diyecektir ve bitti konu. Eskidendi o yeri doldurulamaz değerdeki üretim.
Elmas Deniz: Bireysel olarak kendi çıkarımız için en uygun olanı seçiyoruz ve bunu kısa vadeli planlarımız amacıyla yapıyoruz. Ama aslında uzun vadede bu bizi toplu olarak yok edecek bir şey. Biz bunun bilgisine sahip olsak da her zaman için kısa vadede bize kârlı olanı alıyoruz. Arabalarımızı bugün bırakmazsak yaklaşık 70 yıl sonra nefes alamayacağız. Ama herkes şöyle diyor: İyi de ben işe gitmek için bunu kullanıyorum, bu benim için pratik. Aslında toplu olarak görünen durum bu… Blogda yazmıştım: Orada altruizm kavramını kullandım. Kendine çok yarar getirmese de diğerlerinin iyiliği için bir şey yapabilme adına döngüye katkı sağlıyorsun ama bunun ilk kullanıcısı sen değilsin.
Banu Cennetoğlu: Ego çok önemli bir şey. Facebook’un o kadar patlamasının sebebi de çok insani bir şey: İnsanlar görmek ve görünür olmak istiyorlar. Sen merak ediyorsun; kendi özelini açıyorsun. Merak edilmek, görülmek, olumlanmak istiyorsun: Çok bencil bir şey.
Elmas Deniz: Herkes sisteme ayak uyduracağım diye atbaşı koşturduğu için özgün olan hiçbir taraf kalmıyor.
Banu Cennetoğlu: Sen kendine göre üret o zaman. Ben onu tek çıkış olarak görüyorum. Bir düzen var. Kendi düzeninde var olmaya çalış. Senin gibilerle birlikte bir düzen kurmaya çalış.
Deniz Gül: Konulardan bir tanesi de ürünün aslında erimeye doğru gidişatı. İnternetle birlikte her zaman bir süreçten ve tamamlanmamış bir şeyden bahsediyoruz aslında. Orton, sen de ürünsüzlükten bahsediyorsun, kapitalizmin gittiği nokta olarak. Oysa sanatın ürün odaklı ve bütün bu kurumlar üzerinden çalışması, hâlâ bunun geçerli olması benim en büyük problemlerimden birisi.
Burak Arıkan: Ürün daimi bir şey, ilelebet de olacak gibi geliyor bana. Onun ne olduğu, materyal mı değil mi o ayrı bir konu veya sistem bir süreç mi?
Orton Akıncı: Sistemi kurtarmak için bazı olanaklar var. Konuyu dağıtmak istemiyorum ama şuna gelmek istiyorum: Bir artık değer elde ediliyor. Büyük kısmını da kültür endüstrisi alıyor aslında, sanatçıya çok az bir kısmı düşüyor. Biz ne istiyoruz? Buradan ürettiği parayı sanatçının kendisinin alması için… Sanat üretiminde armağan denen şey mümkün mü? Armağanı şunun için kullanıyorum: Bir metafor olarak, Marcel Mauss’un çalışmasının referans gösterilmesinden itibaren başka bir dünyanın mümkünlüğüne olanak sunacak bir şey oldu: Paylaşmayı, iyi niyeti, toplumu birbirine bağlayan şeyin bunların üzerinden gittiği.
Deniz Gül: Bence sanatçı paradan çok biraz söz hakkı istiyor. Kendi üretimi üzerinde özellikle. Birçok insanın çok bıkkın olduğu bir şey, benim de gördüğüm; işlerin tıkandığı nokta: Bir şeyler yapıyor, ne yaptığının, işlerin nereye vardığının farkında değil. Kurumlar etrafında dolaştığı için üzerinde söz sahibi de olamıyor kendi işinin.
Orton Akıncı: Copyleft denen şey burada çok önemli. Bir şeye copyleft dediğiniz zaman –Creative Commons’ın lisanlarından farklı olarak- ağı kullanan birisi onu kapatamaz, dağıtıma açabilir. İşin bir kısmı ulaşılıp bir kısmı ulaşılmaz olduğu zaman oradan bir artık değer üretilebiliyor. Burak’ın yaptığı projede olduğu gibi herkes eğer bütün yaptığı harcamaları internette açarsa, o zaman bunları, kimse pazarlayamayacak hale geliyor. Çünkü bilgi zaten ortada… Şuraya gelmek istiyorum: Sanatçı eğer yapıtını copyleft’ler ve sunarsa, o iş üzerinden üretilen her iş o sanatçıya referans verecek zaten. Dolayısıyla kimse senin işin üzerinden bir artı değer elde edemeyecek. Problem çözülmüştür… Bunun web sitesi üzerinden dağıtılıyor olması da çok büyük problem. Ağ ekonomilerinde şöyle bir şey var: Ağın değeri oradaki kullanıcıların değeri ölçüsünde ve hatta ondan daha fazla artıyor. Ağa giren bir insan ağın değerini kendi tekil değerinden daha fazla artırıyor. Oysa P2P merkeziliği ortadan kaldırıyor. Anders Weberg’in bir projesi var: “P2P Art” diye. Yapıtını paylaşıma açıyor ve bir kişi indirdikten sonra kendi bilgisayarından siliyor. Sadece P2P üzerinde, yani yapıt hiçbir yerde var oluyor. Ta ki, en son kişi kendi bilgisayarındaki paylaşım klasöründen bunu silinceye kadar bu yapıt dolaşımda kalmış oluyor. Bu neyin göstergesi? Eğer insanlar o yapıtı istiyorlarsa, iş asla çöp olmayacaktır.
Burak Arıkan: P2P bir network’ün üzerinde bir medium paylaşabilirsin ama bir sistemi nasıl paylaşabilirsin? Bu mümkün değil. Mesela “My Pocket” projesini düşünelim: Bu bir sistem, çok parçalı. Kredi kartı makinesi, banka kartı, yazdığım program, bankanın kendisi, arkasında çalışan bir sistem de var işin içinde. Ben bunu nasıl dağıtayım? İmkânsız benim için. P2P sistemle dağıtamam. Creative Commons avukatlarından Lawrence Lessig konuşmalarında videoları copyright’lamaktan, dağıtılabilir şeylerden bahsediyor. Ama dağıtılamayan çok şey var. Özellikle fiziksel dünyayı düşünürsen de dağıtılamayacak şeyler söz konusu. Hele bir sistemse veya performanssa dağıtamayız. Dokümantasyondan bahsetmiyorum, kendisini nasıl dağıtacaksın? Bu bence açılıp geliştirilebilecek bir soru.
Orton Akıncı: İnternet diğer alanlarda sunduğu devrimi burada sunmuyor diyebilirsin. Üzerine düşünmek lazım. Ben P2P’yi sadece bir mantık olarak söyledim. Client-server modeli dışında… Bu özgün ve gerçek değeri ortaya çıkarabilecek bir sistem. Belki sistem olarak uyarlayabilirsin, ya da uyarlayamazsın.
Elmas Deniz: Burada para hep nereye gidecek dediğin zaman, ben bunun üzerinde kontrol istiyorum. Neyi, nereye, nasıl bedava ya da paralı vermek istediğimi kontrol etmek istiyorum…
Deniz Gül: Bu neredeyse imkansız, internet dediğimizde kontrolsüz bir şeyden bahsediyoruz. İnanılmaz dinamik, yaşayan bir yapı.
Elmas Deniz: Sadece internet değil, kültür endüstrisi için de söylüyorum bunu. İstanbul Modern: İstanbul’u temsil eden bir modern sanat müzesi var içinde. İçinde her sanat geçen şeyin içinde senin katkın da var oraya. Onun sana katkısı var mı? Yok. "Biz sanata destek veriyoruz" yazıyor kocaman. Görmedim ben öyle bir şey! Sanata ben destek veriyorum. Evde, parasız pulsuz sanat için çalışıyorum. Bilgi üretiyorum.
Deniz Gül: Sen bunu kendi isteğinle yapıyorsun. Kimse sana işçi gibi bunu yap demiyor. Sen bunu bilinçli olarak tercih edip emek üretiyorsun. Koyduğun girdinin çıktısının kontrolsüzlüğü de zaten bu sayede gerçekleşiyor. Bu değeri kimin biçtiğiyle ilgili bir soruya geliyor. O yüzden sanatçının ihtiyacı var ekonomiye. Değerden bahsediyorum, sadece para değil.
Metehan Özcan: Kültürel endüstri internette de devam etmeyecek mi? Gerçekte olan lineer şey, küçük kadehten büyük kadehe geçmiş. Aynı şey internette yine olmayacak mı? Herkes aynı anda, aynı yerde olmaya çalışıyor, balık sürüsü gibi… En alternatif kişi bile herkesin çok gözüktüğü yere doğru gitmek hayalinde ve para da yine orada. İnternet bir yandan çok bağımsızlaştırırken hâlâ çok kurumsal işlemiyor mu? Kurumsal işlemediği an ne zaman olacak ya da böyle bir şey olacak mı? Sanat bağlamında konuşuyorum. Kendi üretimini herkes yarattıktan sonra internet'e koyuyor, alternatif bir yere koyuyor. Birileri onu fark ettikçe o, yine herkesin bakmak isteyeceği yerlere doğru çekilip ve en son yine en öne gelmiyor mu? Bilginin değeri de ona göre artıyor…
Orton Akıncı: Değer kültür endüstrisinin içerisinde belirlenen bir şey. Kültür endüstrisi bunu yapar işte: Top Ten listeleri. Bunları dinle, diğerleriyle vakit harcama. Mesela, Youtube’a çok ünlü bir yönetmenin koyduğu video belki bir adım önden başlıyor. Ama bir süre sonra kitlenin yarattığı değer, onun değerini paradan bağımsız olarak ortaya çıkarabiliyor.
Deniz Gül: Bu değer sence demokratik bir şekilde mi ortaya çıkıyor? İnternette eşitlikçi demokratiklikten bahsediyoruz. Sonuç olarak en çok reytingi alan sanatçının işi en değerlidir, en çok paraya da o satar gibi bir şeye gelebilir miyiz? Bence gelemeyiz.
Orton Akıncı: Eskiden ulaşabilirlik problemi vardı. Ama internette böyle değil. Kamusal sanatı düşünelim. Heykel yolun ortasında duruyor; çok güzel, tamam ama yolumu uzatıyor. Yanından dolaşmak gerekiyor. Onun orada istenip istenmediğinin kesin bir kanıtı yok. Oysa P2P modelinde- bunu bir metafor olarak söylüyorum- o insanın bilgisayarında bir dosya tutma isteği olduğu sürece bu bir şekilde –paradan da bağımsız olarak- değerli hale geliyor.
Deniz Gül: Peki sanatçıyla ticaret adamı arasındaki farka gelelim. İşi kendine sipariş eden sensin. Bir de bunun üzerinden para kazandığını düşün. Tamam, sen bir işadamısın bir noktada. değil misin?... Sanata değer biçen bütün kurumlardan da kurtulduk. High art- low art kavramlarının Orton'un bahsettiği ulaşılabilirlik- eşit mesafe- sayesinde birbirine yaklaştığını düşünelim. Bugün popüler kültürü hedefleyen sanatçılarla müzeleri hedefleyen sanatçılar arasındaki farkın aşıldığını görmüyor muyuz? Süblime bir sanat ürünü yerine çoklu ortamda sanat sistemleriyle ilişkiye girecek objeler, enstelasyonlar, imajlar üreten "producer-artist"lerden, kültür alışverişi yapan seyyah sanatçılardan sonra ya şimdi, yeni toplumsal ütopyayı gerçekleştirmeye yakın sanat tüccarları mı türeyecek? 90'lardan beri "sanat" üretimi yapan şirketler zaten söz konusu. Bağımsızlık bu mudur? Elmas’ın verdiği bir örnek vardı. Sanatçı örneğini verir misin?
Elmas Deniz: Bu çok enteresan. Belki de olayın özü orada. Bir ekonomi kitabında şöyle geçiyor: En çok kâr edebileceğiniz yatırım araçlarından ilki sanat eseri; ikincisi, mülk; üçüncüsü -örneğin- altın. Böyle gidiyor. Aynı kitabın içinde toplumsal meslek dalları ve bunların ekonomik olarak değerleri de sıralanmış. En üst sınıf: Banka yöneticileri ya da sektör yaratıcıları. Aşağıya iniyor: Memurlar. Aşağı iniyorsun, son şık şu: Özürlüler, sanatçılar. Sanatçının ölümü var ya- kitleler adına konuşan sanatçı olarak auteur’ün ölümü. Bunları öldürüyorsun, ondan sonra kendi adına konuşamayan adam oluyorlar. Sanatçılar, özürlülerden sonra gelen sınıf olarak aslında, kendi ürettikleri değerlerin bir o kadar farkında olmayan adamlar olmaya başlıyor.
Deniz Gül: Doğal olarak sistem seni öyle bir yere konumlandırıyor ki, edilgenleşiyorsun, uysallaşıyorsun. Ama şöyle bir direnç de gelişebilir. Gayri maddi emeğin maddeselleşmesiyle gelmek istediğimiz noktalardan biri de, bu direncin görünür hale gelmesi ve bir şeyler yapabilme durumu. Sen kendi üzerinde hak iddia edersen, yani, ben o listede engelliden sonra yer almak istemiyorum çünkü ben değer üretiyorum, ben bu değerin sahibiyim, onun üzerinde haklarım var, gibi bir şekilde kendini ortaya koyduğun anda belki de değişim başlayacak. Sonuçta ortalığın toz duman olacağı bir dönemdeyiz; bir sürü değişik, yaratıcı meslek grupları, iletişimciler, sanatçılar, işadamlarının aktivitelerinin gitgide birbirine yaklaştığı, kavramların yavaş yavaş eridiği, ilişkilerin- toplumsal, politik, ekonomik- yeniden tanımlandığı bir dönemde…

Backyard & Facade, 2008

2009-07-08T23:38:00.009+03:00

Teşekkürler styling- production Bengisu Gürel, make up Gülüm, hair Erhan Yıtar - Ertan Sarıgül, camera Aykut Uslutekin - Fulya Selçuk, costumes Hatice Gökçe, Ümit Ünal, production asistant Mehtap Öztürk, cast Celine, Hasan Göktuğ Yalçın, Seda Yılmaz, Pınar Dokumacı, Jaki Baruh, Can Sezer, Evren Gönül, Erdem Taşdelen, Ege Kanar, Ertuğrul Bozkurt, Seçkin Karayol, Mehtap Öztürk, Kemal Seyhan, Yeliz Başoğlu, Koray Öz, Enis Hilmi Gül, İnci Atasavun, Gülin Yeniyol, Özden Yeniyol, Timur Varlıklı, Pelin Karayılan, Tolga İyiuyarlar, Gökçe Erbatu ve yardımlarıyla Ömür Kula, Melis Dragomanlılar

rase les murs/ shaving the walls 2005

2009-07-08T23:34:00.001+03:00

2009-07-02T10:41:00.000+03:00

yılların ardından gelişi vardı

2009-07-01T19:49:00.000+03:00

See the writing pon the wall
To those who think they're fit come judge us all
But they don't know
How my people cry Oh dear sufferah
And all and all of dem claim that it is the end yes
But they will never know
For in their heart is only gold

And what they know ...
Is what dem saying is the right
While all along ...
They shield themselves off from the light
But hand in hand ...
We await the rising sun
We free people will unite
And come to chant them down!

It takes a weak heart to judge one another
It takes a weak heart to judge those who suffer
Wanting! Crying! Wanting! Crying!

Dream comes to me in shadows
Of a weak heart beating shallow
But you think you're better than the best
Now you think you're tougher than the rest
Well I'm here to tell you man you are only a Human
Not fit to judge who lives and who dies
Less you be judged by the Most High

No Weak Heart ... Shall enter!
No Weak Heart ... Shall enter!

2009-07-01T19:47:00.001+03:00

O kadar taşkın o kadar açtın ki
Düşmen kaçınılmazdı arzın ortasından.

stroke of insight

2009-06-18T08:21:00.000+03:00

One morning, a blood vessel in Jill Bolte Taylor's brain exploded. As a brain scientist, she realized she had a ringside seat to her own stroke. She watched as her brain functions shut down one by one: motion, speech, memory, self-awareness ...
Amazed to find herself alive, Taylor spent eight years recovering her ability to think, walk and talk. She has become a spokesperson for stroke recovery and for the possibility of coming back from brain injury stronger than before. In her case, although the stroke damaged the left side of her brain, her recovery unleashed a torrent of creative energy from her right. From her home base in Indiana, she now travels the country on behalf of the Harvard Brain Bank as the "Singin' Scientist."
"How many brain scientists have been able to study the brain from the inside out? I've gotten as much out of this experience of losing my left mind as I have in my entire academic career."Jill Bolte Taylor http://www.ted.com/talks/jill_bolte_taylor_s_powerful_stroke_of_insight.html

huzursuz surat

2009-06-11T11:37:00.004+03:00