orbis "fratres organoleptici"

Nog een laatste zucht ...

2008-10-16T14:24:00.000+02:00

Met heimwee scrol ik eens terug door onze oude blog: hij had iets homey of cosy. En toch, hebben we het nu laten afweten? Zijn we nu plots zachter geworden? Nee, zeker niet. Willen we dan deel uitmaken van het wine-establishment? Al helemaal niet. J'irai cracher sur vos tombes! Dat wordt het nu. Nee, we maken ons sterk, ballen onze kracht in één site, een site die nooit als te voren, onafhankelijk in eer en geweten zal staan voor 'echte wijn' en, meer nog, voor echte wijnschrijverij!

Vanaf nu vind je ons op The Orbis of Wine, een site waar proefnota's, nieuws, wijnkritiek en kritiek op de 'wijnkritiek' hand in hand gaan met een gepassioneerde visie op wijn.

The end - Een onwaarschijnlijk stil afscheid

2008-04-05T16:30:00.001+02:00

Ooit had ik een vriendinnetje - zo één van die eerste weet je wel - waar ik net mee durfde 'handje vasthouden' en af en toe kwam het ook eens tot een voorzichtig kusje ... teer en o zo naïef, zo was dat toen. Een beetje zoals een hyperjonge, grote Savennières die de bottle-shock nog niet heeft verteerd en met zijn timide finesse net zo min op zijn plaats in het hedendaagse, internationale smaakprofiel dat voor een groot gedeelte verderboert op vanzelfsprekende, overheersende fruitsmaken, een stevige dosis restsuikers en dikwijls ook nog een tikkeltje teveel naakte alcohol titreert. Die prille liefde van toen lijkt nu inderdaad naïef, misschien zelfs wat belachelijk naar de brute normen van vandaag. Ergens denk ik er nu ook zo over: het heeft geen zin te pretenderen dat ik geen 'kind van mijn tijd' ben, net zomin het steek houdt te blijven beweren dat je eigen smaakpalet niet beïnvloed zou zijn door de internationale wijnkritiek.

En toch, ik denk soms in stille heimwee terug aan die afgesloten periode van mijn eigen leven. Niet die onthechte, zelfs prenaïve kindertijd, maar de periode waarin je je bewust wordt van wie je bent en stilaan beseft meer te zijn wat anderen - of 'de Andere' om het even filosofisch te stellen - je doen zijn dan datgene wat je jarenlange in je eigen, besloten kinderwereld volhield te zijn. Het is net zoals de honderdste fles wijn die je drinkt en plots met meer aandacht en nadenken gaat proeven als je voorheen altijd gewoon genoten hebt. Een slok kan ineens al te gemakkelijk ontaarden in grapes of wrath, de bittere teleurstelling zelve. Die slok zie je in een veel groter geheel dan heel wat wijndrinkers redelijk lijkt. Misschien heb je daarin 'historisch gelijk', en toch, een aanvaardbaar gelijk daarin behaal je niet, want wat wordt je uiteindelijk meer toegedicht dan dat je de wijn lekker vindt?
De nakende onontkoombaarheid van dat kille besef niet te 'zijn' ondanks de anderen was voor mij zeker hard te verduren, maar op zich best draaglijk omdat je tegelijkertijd ontdekt dat dat 'zijn' door die andere niet alleen een schaduwzijde hoeft te zijn, je niet bikkelhard in de zelfkant van het bestaan dringt. Met dat prille liefje cultiveerde ik een soort geest van ontdekking die we bewust wilden volgen, alhoewel we goed beseften dat dat een waarschijnlijk tijdelijke constructie was al vertrok ze dan vanuit het 'ontdekken' dat volgens onze samenleving zo typisch is voor die leeftijd. Het was een manier van denken of gebeurtenissen beleven waarin een lenteachtig en een herfstig gevoel schijnbaar feiloos hand in hand gingen, een soort van melancholie die ons tussen de twee mogelijke werelden - een aangekondigde en een afstervende - kon doen leven. Ik zie dan steeds weer die te warme en halfduistere kamer voor me, door flakkerend kaarslicht weerspiegeld in de te grote, ouderwetse Bourgogneglazen van haar overleden vader of de bolle buik van de stoffige fles die we met de nodige égards uit zijn kelder kozen. Dat te melancholische tafereel - het gaat bij mij evenzeer met walging als vervoering gepaard - gaat altijd weer begeleid onder de Sounds of Silence van Simon & Garfunkel, het type songs waarmee we dweepten. Ofschoon ik nu meer naar de cynische songs van Belle and Sebastian neig, was dat, als ik nu de lyrics lees, nog niet zo foolishly naïve (vandaar deze versie - er zijn er betere, maar zonder lyrics).
Het is waarschijnlijk ook net dat ontdekken, de onverzadigbare zoektocht naar steeds iets nieuws, een nieuwe ervaring, een nieuwe kennis, dat degene die met hart en ziel over wijn schrijft onderscheidt van hem die als de zoveelste wit papier volbraakt met voorverteerde, vormeloze en mierenzoete wijnwoordenbrij. De niet aflatende zoektocht naar een ongekende ervaring (een fles, een streek, een mens, ... oneindig!) en de neerslag daarvan is het enige dat ons een korte flits van identiteit, een moment van samenvallen met onszelf als wijnliefhebber mogelijk maakt. Het erotische gevoel van een verlangen naar het ongeproefde en het melancholische ervaren van de ongrijbaarheid daarvan zijn voor mij de enige reden om te blijven proeven, te blijven zoeken naar die ene wijn die me met de zaligheid van een seconde begenadigt. Ik neem met het einde van deze blog dan ook afscheid van die oorverdovende stilte, die grijze ruis. Slechts de solo doet ons even ontsnappen van het massale koor van anderen: de jaknikkers, napraters en parasieten van de wijnkritiek.

Vlaamse Wijnblogdagen I - Late Harvest: that sweet and sexy devil!

2008-02-02T17:09:00.001+01:00

Niet zo lang geleden staken Ikwilwijn en de Orbis de hoofden bij elkaar met het idee iets op touw te zetten dat de hele schare unieke en ongemeen interessante wijnwebsites die de Vlaamse wijnblogscape kent, eens zou samen brengen. Het moest immers gezegd: op zo'n kleine oppervlakte zoveel wijnwebsites met een eigen karakter en een eigen stijl, dat vind je nu niet in elke speldenkop op de wereldkaart. Het resultaat werd een initiatief dat 'Vlaamse Wijnblogdagen' zou gaan heten. Samen posten over één en hetzelfde wijnonderwerp, dat zou pas echt in de verf zetten wat wij allemaal bij te brengen hebben tot het zo wijdse en alomvattende wijndiscours. Vandaag gaat de top van het vat met niets minder dan 'Late Harvest'. Bang van zoet? U bent gewaarschuwd!

1. Amabile non-amabile.
Late Harvest? Late oogst? Ik zie sommigen onder u al gruwend met de ogen rollen. Of all subjects, couldn't they have chosen something worse? Wel nee, weet u: whether they like or not, me and you, we are changing the wine world! Want ook die leuze van aan de andere kant van de grote wijnplas waart als een begerenswaardige inspiratie door de wandelgangen van de Vlaamse Wijnblogdagen. Late Harvest? Vendanges Tardives? Mierenzoete Elzassertjes die je her en der op familiebezoekjes, bij mémé en pépé of op het zoveelste terrasje langs de vele fietsroutes die ons land rijk is voorgeschoteld krijgt? Man, wat een onderwerp. Wel ja, weet u: wij hebben het over wat niet graag gelezen wordt, maar waarnaar u toch zo stiekem nieuwsgierig bent. Late Harvest? Zoete wijn? Koppijnwijn? Château Migraine? Wel ja, weet u: zoete koppijn, zelfs dat kan en eh, ... er is wel degelijk goed zoet.
Een lekker fruitig wijntje, dat kunnen we allemaal wel smaken. Voor ontzettend veel mensen gaat dat zelfs nog steeds zover als een echte zoete wijn, niet zozeer op zich te genieten of met wat zacht fruitgebak, maar als aperitief, bij de koude schotel, ja zelfs bij de zovele gerechten die elke huiselijke keuken rijk is. Toch is het zo dat heel wat van die zoete wijnen bijzonder onwaardige tafelpartners zijn: ze hebben geen smaakreliëf, want dat is afgevlakt door de suikers, het evenwicht is zoek, eveneens afgevlakt door de suikers, en, erger nog, ze veroorzaken zo makkelijk de zware band boven de ogen waar we allemaal zo beducht voor zijn. Je zou voor minder aan sweet bashing doen. Waar vroeger 'zoet' in was, zijn we er immers vandaag allemaal zo graag tegen en toch grijpen we nog steeds naar die wijn die "bulkt van het mollige fruit", die "laag na laag zoetsappig fruit tevoorschijn tovert", die "de zoete rijpheid van het het beste zonovergoten fruit" aan tafel brengt. Ik citeer maar even ... . De flessen wijn met daarop demi-sec, lieblich, halbtrocken, dolce of amabile, worden alsmaar schaarser en toch gaat een wijntje aan tafel niet door de beugel als hij niet barst van het rijpe fruit. 'Rijp' en 'zoet' blijken toch niet echt van de wijnkaart geveegd. Of toch? Geloven we dat dan maar al te graag? Wees maar zeker: "call it dry, make it sweet", een marketinggebod dat wel achter meer van de zovele flesjes steekt die in uw of mijn kelder liggen. Laten we eerlijk zijn: sweet is terug van nooit weggeweest ... .

2. The descent of man, the ascent of culture?
Dat we graag naar zoet grijpen is absoluut geen gevolg van de spoiled en hyperculturized individuals die we allemaal zijn. Integendeel, naar zoet grijpen is misschien wel het meest natuurlijke gebaar voor een mens op zoek naar eten en drinken. Kijk maar naar een kind. Ik zal nooit vergeten hoe tijdens één van de allereerste proeverijen die we organiseerden met de Orbis, de jongste onder ons dat afdoende illustreerde. Onze eigenste Chevalier had ons immers vergast op een hele keure van Languedoc-Rousillon-wijnen waaraan hij zijn hart verpand had. Zowat elk jaar reed hij (en rijdt hij nog steeds) Zuidwaarts om er de mooiste Fitou's, Côtes de Rousillons, en wat dies meer zij, uit te pikken. Enkelen onder ons wisten waar we aan toe waren: Fitou, Saint-Chinian, Côteaux du Languedoc, Faugères, ... waren ons allerminst vreemd. Totdat er een hele schare Muscats en, inderdaad, ook een Banyuls op tafel verscheen. Die eerste Muscat Ambré zal ik nooit vergeten en die eerste slok Banyuls evenmin, want, alhoewel ik toen reeds de kwarteeuw voorbij was en me toch minstens een paar jaar uren en uren in de kelder sleet, had ik nog nooit een Banyuls geproefd. Poor me, want, Chevalier's éénjarige offspring deed beter: tijdens het geanimeerd gesprek dat zo de gewoonte is na elke goede proeverij had het kleine opdondertje er niet beter op gevonden van in alle stilte die ene fles binnen haar handbereik rustig - ik snap nog steeds niet hoe ze erin slaagde - naar zich toe te trekken, in de twee kleine handjes te pakken en fijntjes af te sabbelen. Geef toe: als eerste introductie tot wijn kan dat wel tellen!
Die voorliefde voor zoet is fysiologisch en evolutionair gezien niet meer dan logisch. Voor elke primaat en dus ook voor elke mens, met zijn bijzonder flexibel en performatief spijsverteringsstelsel, zijn zoet, suiker of indicaties voor sacchariden immers dé tekens voor een optimale energetische winst. Een chimpansee zal niet gauw in een boom klimmen waarvan hij weet dat het fruit onrijp is: dat kost hem ontzettende veel energie en brengt - in verhouding - niet genoeg op. Bitter en zuur, groen en hard duiden op onrijp en "beter hangen laten". Meer moet je er niet achter zoeken. Voor een klein kind is dat niet anders: bitter en zuur wekken bij een baby bijvoorbeeld pijnlijke grimassen op. Die grimassen zijn niet het gevolg van een conditionering - iets wat je leert door het te ondervinden, denk aan Pavlov. Ze zijn niets minder dan natuurlijke reflexen, onbewust gestuurde reacties. Voor een kind geld immers ook: zoet is beter.
Typisch voor de mens is echter dat hij doorheen de vele eeuwen cultuur, doorheen de vele eeuwen wisselwerking met wat de natuur ons te bieden heeft en hoe hij dat kan manipuleren, ook aandacht en omgang heeft ontwikkeld met die andere smaken: zuur, bitter, zout en - volgens sommigen - umami, de zogenaamde vijfde smaakcomponent. Het is de cultuur, de opvoeding die het kind leert ook die smaken te appreciëren. Het hoeft ons dus ook helemaal niet verbazen dat de meeste kinderen geen witloof, ansjovis, andijvie of augurken op zuur lusten. Zeker die uitgesproken voorbeelden van de andere componenten gaan er simpelweg niet in. Ze roepen zelfs dikwijls de totaal onbewuste kokhalsreactie op: het natuurlijk verzet van ons lichaam. In de keuken, of het nu om de Oost-Indische, Carribeaanse of Vlaamse gaat, is het mengen van die smaken evenwel de normaalste zaak van de wereld. Culturele ontwikkeling door de eeuwen heen, van samenleving tot samenleving en van mens tot mens, brengt ons in meerdere of mindere mate het appreciëren van die verschillende smaakcomponenten samen bij. Meer nog, voorbeelden van de basissmaken op zich worden dikwijls als bruut, onbeschaafd, ongenuanceerd ervaren. Het is het evenwicht waar we allemaal zo naarstig naar op zoek zouden gaan.
Alhoewel, puur zoet ... daar zijn we allemaal voor te vinden ... toch?

3. Late Harvest ... to be loved late, but again and again, lately.
Nee, toch niet. Dat merk je vooral met bier en wijn: van puur zoet, van een onevenwichtig bier of een onevenwichtige wijn, blijf je nooit bewust genieten. Eens je aandacht hebt voor wat je drinkt, merk je al gauw dat dat eerst wel plezante en charmante, na een tijdje kleffe en flauwe, verveelt na een eerste glas. Slechts één gedeelte van je smaakperceptie wordt geprikkeld en dat kan simpelweg niet meer boeien na een tijdje (het is ook één van de oorzaken voor de hoofdpijn - de frontale kwab van de hersenen wordt te erg eenzijdig geprikkeld). Waar het enkele jaren geleden heel anders was, willen we dat nu wel allemaal geweten hebben: zoet is fout. Punt en daarmee uit.
Met dat kleffe badwater gooiden we dan ook meteen die andere voorbeelden weg: die telgen uit de eindeloos geschakeerde zoete wijnwereld die wel iets aan tafel te brengen hebben. Dramatisch leek dat te worden: zoete wijn, dat dronk je niet, daar was je tegen, dat kon niet. Ik ken nu nog zoveel mensen in het vak (wijnhandelaars, restaurateurs, zelfs één enkele sommelier), die zoet blijven bezweren als de baarlijke duivel. Ze lusten het niet en dus komt het er niet in, ... nee, het komt er letterlijk niet in: van proeven is geen sprake. En daar gaan we uit de bocht. Want dat proeven van die eerste goede zoete doet een wereld voor je opengaan waar je eerst nog niet de minste weet van had. Bij mezelf was dat niet anders. Ik deed lekker mee met sweet-bashing, want ik stelde me toen nog niet zoveel vragen bij wat wijn anders kon zijn dan wat ik dacht dat hij moest zijn. Zoet was slecht, basta. Wel, door stom toeval is nu het rek zoet dat in de kelder staat, het rek waar ik steeds met het meeste respect en de meest kinderlijke opwinding een flesje uithaal. In een ver en grijs verleden wilde ik immers wat flesjes Casas del Toqui Chardonnay bestellen. Collishop Klassewijnen, je weet hoe dat gaat: klik, klik, klik en hup besteld. Efficiënt, maar gevaarlijk, zeker als je na een nacht boemelen, drie sigaren en nog wat whisky op kot, om negen uur 's morgens uit je bed gebeld wordt en dan toch maar besluit achter je bureau te kruipen voor die ellendige paper Vergelijkende Letterkunde. Eerst toch eens even kijken op een wijnsite: een heerlijk soelaas en de perfecte manier om weer eens twee uur kwijt te zijn ... . Klik, klik, klik, verkeerde flessen besteld: een hoop halve flesjes Casas del Toqui Sémillon Late Harvest. Grmbl, ik kon wel iets krijgen. Het zuur opgespaarde studentenbudget naar de *** voor een doos wijn die ik niet moest (goh, ja, ik was nog wel zo plichtsbewust om de flessen dan ook altijd te kopen). Drie dagen later met een groen gezicht de doos in de kelder gezet. Tsk, 'k zou ze wel opentrekken op een kotfeest.
Ja, dat was buiten mijn beerbluesbrother gerekend. Die kwam mee de kelder in en wilde wel eens proberen. Koud gezet en na een paar uur met de grootste minachtig de kurk eruit gehaald. Met zure blik en opgetrokken neus er eens aan gesnift. Hm, ... nog eens gesnift (neus al minder opgetrokken). Hm, ... nog eens gesnoven. Damn, wat was dat? Een organza van abrikozen (nog een beetje hard, met dauwdruppels erop, zoals je ze in Italië 's morgens krijgt), gebrande sinaasappelzeste (zoals je in een cocktail doet), kaneel, oranjebloesem, een beetje roze pompelmoes, ... . Voorzichtig geproefd ... en bijna een hele avond verzaligd voor me uit zitten staren.
Er rest me nog één flesje. Ik heb het al ontelbare keren vastgehad, maar dan toch maar voorzichtig teruggelegd. Late Harvest. That sweet and sexy devil. Late, but noblest. Tardivo, ma non tardo ... .

Spitzenküche oder traditionsfressen? - Eten en Wijn - Mariage IV

2008-01-29T21:53:00.000+01:00

Traditie en vernieuwing, het (toch misschien niet zo?) eeuwige paradigma van de Nieuwste Tijd. Vooruitgang, beter, meer, grootser, universeler, toegankelijker, ... een rijtje adjectieven uit de basiswoordenschat van elke profeet uit die omineuze Verlichting. We geloven er nog steeds in. We verpanden er nog steeds onze ziel voor. We gaan er zelfs voor naar managment-schools, waar ook dit cliché tot het vaste (!) repertoire behoort. De vernieuwing is misschien een cliché geworden omdat ze haar eigen vernieuwing slechts kan ensceneren, net zoals de traditie altijd het cliché geweest is van haar eigen geënsceneerdheid. En toch ... zoals elk cliché blijken deze beide polen binnen onze manier van denken niet weg te denken. Ze waren overal rond; zelfs, en zelfs bij uitstek, in het zuurstofarme wereldje van de wijn.

1. Van 'pepersossies met bozjolè' en 'pajèlla mé rosé'.
Ik heb er in de voorgaande mariage-posts al verschillende keren op zitten kappen: de simplistische wijn-spijsprentjes op het rugetiket van het dozijn wijnen dat je zo wekelijks van het rek plukt in het warenhuis of bij je plaatselijke wijnhandelaar. Ze geven je zo gemakkelijk het idee dat elke wijn een passe-partout vormt een hele rist gerechten. Toegegeven, verder dan witte wijn bij vis en rode wijn bij vlees komen we al wel, maar dan toch maar meteen een Pomerol of een Côte-Rôtie bij hetzelfde wildgebraad te serveren, want dat smaakt zo aardig hetzelfde, niet ... ? Tja, zalig zijn de simpelen van geest zeker? En zit ik me de hersens te peinigen bij elke volgende wijnfiche die ik aanmaak over welk stuk vlees volgens bereidingswijze zo en zo klaargemaakt met bijgerecht x of y bij de besproken wijn zou passen. Misschien doe ik dat beter niet. Misschien houd ook ik het beter bij de lekker afstompende bidprentjes met tekst voor de aan tafel gegarandeerd ter ziele gaande wijn in de fles. Dan doe ik die 'verlichte' normen van laagdrempeligheid, toegankelijkheid en universaliteit tenminste geen geweld aan. Op elke fles een Spirit-programma en je bent van publiek verzekerd.
Ik zou mezelf beter de kruin scheren, dan hierin toe te geven. Subtiliteit, smaaknuances en complexiteit zijn nu immers datgene dat wijn, anders dan cola, limonade of fruitsap, zo geschikt maakt als begeleider van een interessante, veelzijdige keuken. Toegegeven, tegenwoordig weet je van heel wat wijnen al hoe ze smaken voor het loodkapje er nog zelfs maar af is. Plezierige simpele wijnen, zonder nuance ... daar is niets mis mee (behalve de prijs dikwijls), maar het zijn geen echte kandidaten voor aan tafel. Een wijn moet zich qua veelzijdigheid kunnen meten met de vele schakeringen die het te begeleiden gerecht biedt, anders verbleekt hij, wordt hij saai of maakt hij het gerecht oneetbaar. Ik breek me er wekelijks de kop over. Eega steekt een kipje in de pot, strooit er wat kruiden over, een scheutje limoensap, een vleugje cocosmelk, wat roze peper en lap, ik sta een kwartier met de handen in het haar rond te drentelen in de kelder, tot er plots een hoofd in het keldergat vraagt of ik mijn flessen weer aan het opvrijen ben. Grmbl, niet dus. Zo een recept als het voorgaande stelt evenwel niet echt voor in de hedendaagse culinaire scène waar schuimpjes, chutneys, emulsies en chermoula de normaalste zaak van de wereld lijken. Keukenstijlen als fusion en moleculaire keuken hebben immers als basisprincipe het verhevigen of 'liften' van bepaalde smaken al dan niet - en dus meestal wel - in combinatie.

2. Battle of the tastes.
Bij de fusion-keuken gaat dat letterlijk door heen en weer te zappen tussen de verschillende smaakconstellaties die ons aangereikt worden uit verschillende continenten. Fusion verbaast, verrast en slaat je soms ook in het gezicht, meer nog, ... het is de nachtmerrie van heel wat sommeliers. De erg contrasterende en dus elkaar highlightende smaken maken het immers ontzettend moeilijk om een wijn te vinden die op elk aangesproken smaakvlak een serious contender kan bieden. Complexe wijnen zijn hetgeen waar je dan naar op zoek gaat. Toch blijken die doorgaans tamelijk subtiel, te subtiel zelfs: ze laten zich overdonderen door de op zich misschien niet zo krachtige, maar in combinatie wel erg uitgesproken smaken. Vind je een wijn die op één of twee vlakken wel mee kan in de battle of the tastes, dan blijkt die heel dikwijls onevenwichtig, plomp of vervelend na de derde slok. En ga nu weer niet zeggen dat bier dan de oplossing is, want bier zou toch zo hevig en stevig zijn. Een complex bier legt evenzeer het loodje bij een fusion-gerecht (en ik heb het dan niet over nep-bier als Leffe 9° of iets dergelijks). Laat maar zo dus. Ik merk dat ik in heel wat gevallen mooi geholpen ben met een Rias Baixas, een droge of soms zelfs zoete Savennières, Oostenrijkse Chardonnay, Hongaarse witte wijn, een goede Pinotage, Amarone, een Duitse Samtrot of meer van dat moois. Allemaal wijnen die omwille van hun bijzondere aromatische kracht dikwijls werden afgedaan als onbehouwen boerenwijnen, streekwijnen, Nieuwe Wereldbrol en wat dies meer zij.
Bij de moleculaire keuken is het niet erg anders: ook hier wordt er in zekere zin 'verhevigend gewerkt'. De moleculaire keuken - geesteskind van Nicholas Kurti en Hervé This - verandert niet zozeer de smaakcombinatie van een gerecht, maar verheldert deze door dikwijls erg radicale ingrepen in de textuur van een onderdeel uit een gerecht het algehele smaakprofiel van dat gerecht. Ze maakt gebruik van sterk gecontroleerde en apart uitgevoerde chemische procédés die anders minder controleerbaar en niet afzonderlijk in het kookproces voorkomen. Ik geef een voorbeeld: in plaats van een kwarteltje gewoon in de stoofpot te stoppen, steek je het een dik uur in de Röner (een soort warmwaterkuipje), waar het zeer traag en zonder enig vocht- of smaakverlies gaart. Je doet er nog wat limoencrumble en parels van Zeeuwse oester bij en voilà, een eersteklas moleculaire keukenrecept. Probleem: de smaken zijn dikwijls zo puur en het gerecht in zijn geheel is toch zo complex dat de doorsnee 'fijne wijn' ook hier niet bij past. Dikwijls (voor mij althans) leggen ze het af op het gebied van levendigheid en puurheid in hun smaakprofiel. Daar komen heel wat natuurlijke of natuurlijker geproduceerde wijnen ons evenwel ter hulp. Door slechts omzichtig toegepaste ingrepen of gewoonweg helemaal geen ingrepen in de maceratie, opvoeding en botteling van de wijn, verliezen deze wijnen bv. heel wat van hun frisse, recht uit de natuur stammende aroma's niet. Iedereen die wel eens een natuurlijke wijn geproefd heeft, weet wat ik bedoel: hun authenticiteit vormt misschien wel de noodzakelijke begeleider van de sterk gemanipuleerde, analytische en tegelijkertijd toch aromatisch erg pure moleculaire keuken.

3. Dandys en de eerlijke smaak van grond.
Er is echter ook een andere pool binnen het discours: een veilige pool misschien, een pool die de authenticiteit van de smaak steeds zal gaan zoeken in de duistere nevelen van de overlevering, het 'omdat-het-altijd-zo-geweest-is', met name de pool van de traditie. Hoe belangrijk die nog steeds blijft kan je haast op elk wijnetiket lezen. Zeker Italiaanse rugetiketten leggen, naast eulogieën over de moderne aanpak van de wijnmaker, de nadruk op het diepgewortelde respect voor de voorvaderen, de traditie en de geschiedenis van de streek waar het goedje in de fles van afkomstig is (meestal is dat ook wel wat!).
Die traditie schrijft ook heel wat klassieke mariages voor. Ik noem er een paar: Meursault en Brie de Meaulnes, kaviaar met een grote cru uit de Champagne, ribbetjes op de barbecue met een Zinfandel, Stilton en Vintage Port, Montrachet bij geroosterde tarbot, simpele Beaujolais bij ongedroogde salami, ... en zo kan je nog wel even doorgaan. Die ingeburgerde mariages (ik heb het wel niet over Anjou Rosé bij 'ne kouwe plat') zijn dikwijls nog niet zo slecht: generatieslange ervaring, uitproberen en experimenteren hebben deze combinaties vereeuwigd. Neem nu de laatste. Pittig gekruide, sappige en een beetje vettige salami vormt een ideale combinatie met een zurige, uitbundig fruitige Beaujolais. Het verhemelte en de tong worden afgeschermd tegen de soms wat aggressieve zuren van de wijn, het vet wordt daarentegen geminimaliseerd in smaakimpact door de 'oplossende' werking van de zuren en het ongebreideld speelse fruit kan wel opboksen tegen de ruwe smaak van en ongedroogde salami.
Het betrouwbaarst blijken mariages met streekgerechten. Eens gaan snuisteren bij de wijnen uit de streek voor een bepaald gerecht, gaat zelden scheef lopen. In een bepaalde streek heeft honderden jaren menselijke interactie met de natuur, honderden jaren cultuur er immers voor gezorgd dat er in die bepaalde streek eigen - (regionaal) algemeen aanvaarde - ideeën ontstonden over 'smaak', 'textuur', bereidingswijzen, enz. Daarbij wordt in de eerste plaats teruggegrepen naar de smaken die de natuur uit zichzelf te bieden heeft in die streek. Ook in de streekwijnen worden die smaken dikwijls vertaald. Iedereen kent zulke voorbeelden. Denk maar aan de dandyeske combinatie van Bandol Rosé met een etherisch gekruide ratatouille of een Savennières Moelleux met snoek in een zachte botersaus ... .
Als er één streek is die me bijzonder aanspreekt omwille van de smaken en de bereidingswijzen die er traditioneel gehanteerd worden, dan is het wel Piëmonte. Truffels, allerhande champignons, gerookt wild, bosvruchten, kruidige stoverijen, ... het eten waar ik dikwijls na de eerste helft van de zomer alweer naar uitkijk. Ik hou van aardse smaken, smaken die me terug tot datgene brengen waarvan we allemaal komen. Dat vind je ook terug in Piëmonte: boskanten, stukken woud tegen de eerste hellingen van de Alpen, vergeten, schrale valleitjes, ... prachtige plaatsen voor wild en champignons, producten met eerder (over)rijpe, belegen en humusachtige aroma's. Ik was dan ook aangenaam verrast toen foodfan (die nu wel weet dat ik daar gek van ben) kwam aandraven met een echte Piëmontese klassieker: Risotto ai Funghi Porcini, risotto met eekhoorntjesbrood.
Ditmaal stond ik niet met de handen in het haar mijn flessen op te vrijen. Nee, ik had er meteen een viertal vast die de klus wel zouden klaren. En ja, ditmaal was het een nek-aan-nekrace tussen een oude Barolo, een Barbaresco Bricco Asili Riserva en, als wild-card een "Montegradella" Valpolicella Classico. welke wijn het geworden is lees je hier. Het geweldige, traditionele recept vind je natuurlijk op de webstek van Culinair Atelier.

Een cadeautje van de wijnsint - De grote borsten van de wijnwereld

2008-01-11T13:43:00.000+01:00

Na een hele avond Pinot Noirs proeven en daarna wat doorzakken met z'n drieën bij een flesje Caiarossa, kwam een nog wat te jonge wijnsint aandraven met een boek: "Hier zie, cadeauke" (nog eens merci!): Kermit Lynch' Avonturen op de wijnroute - een wijnkoper reist door Frankrijk. Moest ik eens lezen en laten weten wat ik ervan vond. Ok, fijn, ik bedankte uitbundig zoals dat de gastheer waardig zou moeten zijn volgens de gebruikelijke 'socialitaire' normen en keek het gegeven paard niet in de bek. Met de nodige reserve ten opzichte van wijnboeken begon ik er die nacht zelf nog in te lezen (ik kwam pas om drie uur thuis) en was meteen vertrokken. Uiteindelijk kon ik niet anders dan het boek met enige auto-ethische dwang neerleggen, want mijn ogen moesten het wel afleggen tegen de slaap die steeds zwaarder op m'n nek woog.

1. Het cliché van de wijnschrijver.
De dag erna stond ik op rond de middag, ging lunchen met een ons aller pdg bij Trente (weer eens goed, vooral het aperitief bleef me bij) en daarna met het boek de trein op. Ik vergat bijna af te stappen. 't Is goed dat de conducteur zei: "Meneer, moest ge d'r hier niet uit?", anders had ik ergens in Genk gezeten of zo. Enfin, thuisgekomen was ik eigenlijk te mottig om ook maar ene poot uit te steken en dus plofte ik maar lekker knus de zetel in met een hete kop koffie en ... Kermit natuurlijk. Behoudens wat minimale onderbrekingen om mijn hongerige zelf te spijzen, er een fleske bij open te trekken en er even van te proeven (Viñas del Vero, Gran Vos, Somontano Reserva 2003, ... yuk ende jirgh!), las ik het boek in één ruk uit tot weer eens drie uur 's nachts.
Dat wil wat zeggen. Het gebeurt zelden dat ik een boek niet kan wegleggen (of het nu een wijnboek is of niet). Ik erger me al te vaak aan een platte, onnozele of hakkerige stijl, platitudes of clichés, literaire topoi en wendingen die zo afgezaagd zijn als het gelul rond B-H-V, kromme metaforen, rammelende zinsconctructies, ... en nog veel meer van dat des mensen plagende ongeluk. O ja, ... dat was ik bijna vergeten: sommige boeken hebben echt wel geen inhoud, hebben simpelweg niks bij te brengen, zijn eigenlijk niet meer dan een te breed uitgesmeerde scheet op wat ingebonden papier. Ik kan ze dan alleen maar met veel zuchten en van wanhoop wijd openstaande ogen van kaft tot kaft doorbladeren. In het huis-tuin-keukengenre 'wijnboek' vind je ontelbare exemplaren van dat armzalige kaliber terug. Er zijn immers veel wijnschrijvers die meer 'wijn' dan schrijver zijn, zelfs als ze beweren 'lyrisch' te worden (en dan is het meestal heel erg gesteld). Net zo met de ontelbare wijnfotografen die met trossen tegelijk uit de lucht lijken te vallen: banale foto's, volgens een geijkt perpectief, een haast gestandaardiseerd 'afwijkend' encadrillement, liefst met veel kleur ... foto's die nergens de ziel, het momentum, of hoe je het ook noemen wil, weten te vatten.

2. Change of the guards.
Met Lynch's boek? Niks van dit alles. Slechts een 25-tal zwart-witfoto's op 272 bladzijden dik bedrukt papier. Vooral die van François Ravenau blijft me bij, met zonnebril, een beetje minachtend achteroverhellend en in (blijkbaar) blauwe overal, met op de achtergrond rijen ceps die hel oplichten tegen een dreigende, donkere hemel. Mooi gespeeld met de paradoxen van zwart-wit: alles wijst er immers op dat de zon het beste van zichzelf geeft (Ravenau's seventies zonnebril, de helle schijn in de rechterbovenhoek, de wit oplichtende cailles in de wijngaard). Op de één of andere manier illustreert de foto zo nauwgezet Ravenau's stuurse, wat hoogmoedige en koude karakter dat we van Lynch' pen geschetst krijgen. Ik kon me bijna te levendig voor de geest halen hij er "ongeduldig, hooghartig en koel bij" zat, terwijl Lynch en de Montille zijn wijnen proefden.
Want Lynch' pen is dan weer eens lekker ironisch, geïntrigeerd, overlopend van lyrische ontroering of net vlijmscherp op het sarcastische af. Meermaals betrapte ik mezelf erop dat ik met een krop in de keel zat te lezen hoe een oude wijnmaker het loodje legt en hoe de kinderen, gedwongen te dansen naar de pijpen van de internationale wijnmarkt, zich verplicht zien de kennis, liefde en traditie die papa zo koesterde te verkwanselen om in het levensnoodzakelijke te kunnen blijven voorzien. Op andere momenten schaterde ik het uit. "C'est le deuxième fois que je ne suis pas content avec vous, Mr. Lynch, c'est le deuxième fois que je ne suis pas content avec vous", zo buldert een uit de keuken stuivende geagiteerde kok de gelagzaal in, wanneer Lynch onverwachts een fles Yquem 1947 bestelt (in de jaren zeventig kon dat nog, niet?). Ongehoord! Lynch' verbijstering, het paars aangelopen gezicht van de chef en een verneukte fles wijn lijken wel een cliché uit het gastronomische schrijven en toch ... ik ben nog geen één restaurantcriticus tegengekomen die stilistisch en tegelijkertijd ook narratief zo raak weet te portretteren.

3. Grote borsten en het zwart van Goya.
Neem nu de vergelijking tussen het uniforme karakter van heel wat gefilterde wijnen en de overeenkomst tussen alle vlammen van één van Kermit Lynch' studiekameraden: grote borsten ... en daar hield het telkens op. Scheve humor of slapstick van de bovenste plank en tegelijkertijd weer eens een perfecte illustratie van hoe de wijnwereld er 30 jaar geleden uitzag of hoe de wijnwereld dertig jaar geleden veranderde en werd tot wat we nu kennen; dat is wat Lynch bereikt met zijn boek. De vertaling van Antonia Bolweg (met een voorwoord van Nicolaas Klei) uit 2006 mag dan al 19 jaar na de datum van de eerste publicatie verschijnen, het boek heeft nog geen druppel aan actualiteit ingeboet. Daar zit Lynch scherpzinnigheid zeker voor iets tussen. Telkens weer weet hij, al dan niet met een kwinkslag, de vinger op de wonde te leggen, raak te vatten waar hem het probleem zit in de marktlogica, de internationale wijnbizz, de denkwijze van menig wijnboer of, ja, het hele wijndiscours. Het is een boek dat je telkens opnieuw aan het denken zet, dat je vragen doet stellen bij de manier waarop je wijn benadert, geleerd hebt dat te doen of geacht wordt dat te doen.
Toch gaat het hier niet om de naïve, dikwijls zo onnozel aandoende blik van de noch door principes, noch door geschiedenis belemmerde Amerikaan. Lynch heeft dan wel zelf geen goed woord over voor zijn eigen gehakkel in het Frans of zijn soms uit onwetendheid lompe voorkomen bij een wijnboer, maar zelden kruis je het pad van een wijnschrijver (of dat nu een Amerikaan is maakt niet uit) die zulk een belezenheid en een passie voor kunst en cultuur aan de dag kan leggen. Lynch lijkt niet alleen een rondwandelende wijnecyclopedie, maar hij is, bijvoorbeeld, ook nog eens een sprekende Franse literatuurgeschiedenis (hoeveel Amerikanen hebben ooit al een boek van Frédéric Mistral gelezen?!). Ook vergelijkingen met werken van Goya of Van Gogh behoren tot het gamma, schitterende beschrijvingen van historische stadjes, grabbels uit de Europese geschiedenis ... en dat allemaal met een nonchalance die elk vermoeden van goedkope blufpoker in rook doet opgaan.

4. De eindeloze vraag van de nuance.
Waren meer wijnboeken maar zo. Het is misschien net door de scherpzinnige persoonlijkheid, hun stilistische kracht, de verrassende metaforiek of de mooie nuances die erin vervat zijn, dat ze je echt tot nadenken aanzetten. Heel wat wijncolumns beogen in feite hetzelfde doel en zouden daar met hun blitse schrijfstijl, bescheiden lengte en scherpe pointe beter in moeten slagen, en toch ... . Het is slechts een complex en diepgaand, maar toch niet overladen zwaarwichtig boek als dat van Kermit Lynch dat je echt aan het denken zet en steeds opnieuw je eigen conclusies, je eigen ideeën of je voornemens in vraag doet stellen. Zoiets is misschien slechts wegggelegd voor die boeken die je moet overwinnen of die boeken aan wie je je overgeeft na korstondig en kortzichtig verzet, boeken die je benadering van het immens en onomvatbaar cultuurproduct (met alle nare kantjes vandien) dat wijn is onder ogen doet zien. Het is een boek zoals die enkele flessen die je referentiekader voor het proeven of het wijngenot ingrijpend veranderen door de diepgang, de genuanceerdheid, de verrassing, het onvatbare dat erachter of erin schuilgaat. En daar raak ik aan iets waar ik het eigenlijk nog niet expliciet over heb gehad: de formidabele literariteit van het boek. Een wijnboek dat leest als de beste roman!

Een nieuw jaar, een nieuw begin - laat de kurken maar knallen!

2007-12-31T16:15:00.000+01:00

Wijnliefhebber, ga uw kelder in, zoek een rots van een fles waar u zich als laatste overlevende van een scheepsramp aan zou vastklampen om al drijvend het eeuwige Winehalla te bereiken, ontkurk haar met een machtige zwaai en bevrijd haar vocht in uw beestigste drinkhoorns uit de donkere kerker die haar jarenlang opgesloten hield, heft het glas en toast met roaring laughter want in de apotheose van het oudste jaar en de onstuimige opstanding van het nieuwste jaar is een duizelingwekkend licht in uw donkerste wijnkelder opgestaan! Ze zijn er eindelijk: de Vlaamse Wijnblogdagen!

Arm Vlaanderen.
Wie er dagelijks de massa's aan geschreven pers die Vlaanderen rijk is op na slaat, zal zich wel meer dan eens bij de neus genomen voelen door een wijnartikel, een proefnota of zelfs een hele katern over alles wat er aan wijn te weten te komen is in ons kleine Belgenlandje. Dat is geeneens weinig, want zoals we allemaal wel weten en zoals ons haast om het kwartaal duchtig ingepeperd wordt, is België één van de grootste wijnconsumerende landen ter wereld. Het voortbestaan van een fatsoenlijke wijnkritiek is in zo'n land dan ook niet meteen onbelangrijk.
Naarstig werken er hele garnizoenen nachtenlang aan het levenselixir dat daarvoor moet zorgen. Onder de hete adem van de niets en niemand ontziende verkoop- en leescijfers zwoegen ze, aan hun Zen-bureautje gezeten achter een flikkerend computerscherm, het zweet parelend op hun gefronste voorhoofd, aan het volgende wijnartikel, aan de volgende wijncolumn, aan de zoveelste katern die de jongste en liefst ook de oudste wijndrinker de volgende aflevering terug enthousiast vanonder de aardappelschillen moet doen halen.
Zonder twijfel geen al te easy-going job. Je dag in dag uit weer eens de hersenen pijnigen over wat het gros van de wijndrinkers zichzelf wijnliefhebbers doet noemen: het aantal lege flessen in de glasbak voor de deur, de hopen cru classés die verzameld werden ten koste van een nieuwe strijkplank voor vrouwlief, een Wii voor zoonlief of een kinky, girly streetbabe outfit voor la plus belle fille à la maison, het als een veilingbeambte naampjes kunnen opsommen of het laatdunkend en gretig de rekken afschuimend supermarkt- hunten, ... wie zal het zeggen? Wees op je hoede wijnrecensent: schrijf in de wijnige verwachtingshorizon van je lezer! Ga er geen druppel buiten, want daar belanden 90% van je schrijfsels weer onderaan in de gemeentelijke groenafvalbak. Blijf binnen de bucolische fruitkorven, de nette, opsommende Standaard- zinnetjes van 10 woorden lang, vergelijk vooral met de onfeilbare 'groten' en nee, wordt vooral niet te persoonlijk, want daar wordt alleen je burgerlijke redacteur met het blitse vintage-kostuumpje nog stekeliger van. No stylistic commitment, zero passionate engagement, nil extravagant personality en je wordt door de perspausen der mediocriteit steeds weer op het schavotje van Vlaanderens best verkopende wijnschrijver geduwd.

Over straatrumoer en vrouwenlingerie.
Wijnschrijver, wijnschrijftser, broeder en zuster in de wijnpassie, wij betuigen ons oprecht medelijden met uw wekelijkse kruistocht. Wij weten niet hoe het voelt steeds uw gepassioneerde en ongetemde wijnzelf te moeten terugschroeven tot het laagste pitje dat elke wijndrinker slechts het democratische beetje dwaallicht op het pad van diens wijnontdekkingen verleent, en toch hopen wij met u op het spoedig verpulveren van uw boeien en verhitten van uw schrijfstok. Mogen ooit gloeiende hartstocht en messcherpe kritische zin uw deel worden en moge de hegemonie van de kleinburgerlijke grijsheid ofte de oppressieve moraal van het alles verbloemende fatsoen voor eeuwig van de mediagenieke kakkestoel verstoten worden.
Want ja, het kan ook anders, beste wijncriticus ... . Zet u aan uw Zen-bureau, open in uw webbrowser de Google-startpagina en typt 'wijnblogdag'; en ziedaar een hele rist van de meest diverse voorbeelden van gepassioneerde wijnkritiek ontplooien zich voor uw van dorheid en verdorsting gemartelde blik. Gooit de schellen van uw ogen en ziet! Het kan anders, want wij, Vlaamse wijnbloggers (en de zovele collega's in andere regio's, andere landen, andere continenten) schrijven niet volgens de geëikte regeltjes over de zoveelste te gehypete druivensoort, de andermaal geprezen cru classé of de weer eens fenomenale prijskwaliteitverhouding van een flesje dat wijn gisteren van de schappen in het dichtsbijzijnde warenhuis plukten. Nee, wij, wijnbloggers willen meer straatrumoer in de wijnkritiek! Wij wijnbloggers geloven met Auberon Waugh dat "wine writing should be no less extravagant en intemperate than political commentary"1. Wij schrijven wat u wil schrijven en niet mag. Wij schrijven wat niet 'hoort' in het 'qu'en dira-t-on' van het marketinggeneuzel. Wij schrijven wat de tomeloze liefde voor het kunstwerk dat elke goede wijn is, ons met bedwelmende tong influistert. Wij herkennen niet de zoveelste fruitkorf in een glas wijn, omdat dat niemand iets bij te brengen heeft over wat ons in vervoering brengt. Wij gaan niet weer eens prat op de onfeilbare kennis en formidabele ervaring die wij zouden bezitten, omdat elk kunstwerk op ons pad opnieuw en telkens opnieuw onze grenzen verlegt en onze belezenheid of beproefdheid tot het kleinste stof reduceert. Of om met instemming Waugh nog eens te citeren: "Wine writing should be camped up. The writer should never like a wine, he should be in love with it; never find a wine disappointing but identify it as a mortal enemy, an attempt to poison him. Bizarre and improbable side tastes should be proclaimed: mushrooms, rotting wood, black treacle, burned pencils, condensed milk, sewage, the smell of French railway stations or ladies' underwear." Daar staan wij voor!

Commitee W reloaded and wine criticism revolutions.
Op 15 december 2007 werd het pleit beslecht. Samen met Ikwilwijn.be en met de meest gewaardeerde culinair hoogstaande hulp van keukenprinses Wijngerd, organiseerde de Orbis "Fratres Organoleptici" een eerste spoedvergadering ter reanimatie van de Vlaamse wijnkritiek. De positieve reactie op onze oproep was meer dan we hadden durven verwachten: 11 wijnblogs /wijnsites verklaarden zich bereid onze gelederen te vervoegen en maar liefst 9 wijnblogs/wijnsites stuurden afgevaardigden naar het beleg ter ener Brusselse voorstede. Niemand minder dan pvo, ZORZ, Cabernette, Rick, Wijnkennis, foodfan en wederhelft, disaster of wine, wijnmens, Wijngerd en ikzelf maakten deel uit van het Commité W. Ieder bracht een kleinood mee uit de kelder zodat er naar hartelust kon geproefd worden bij de Flammeküche, de diverse tapas, de everzwijnstoverij en enkele rijkelijk gevulde kaasplanken. Onnodig te zeggen dat iedere aanwezige al gauw overliep van de geestdrift (de één al wat meer dan de ander) over de wijnen zelf, de ad-hoc mariages en natuurlijk ook het initiatief dat ons verenigde. Van de wijnen onthield ik ondermeer een mindblowing Munjebel van Frank Cornelissen, een briljante Steinreich van Eva Clüsserath, een ontroerend melancholische Barbaresco van Gigi Bianco en een schitterende Pannobile van Heinrich.
Hoe heerlijk was het anderzijds van gelijkgestemde zielen te ontmoeten: mensen die echt geven om wat er in hun kelder ligt, mensen die het karakter van een wijn de kans geven hen te overtuigen, mensen die een grenzeloos respect hebben voor de persoonlijkheid van een echte wijnboer. Als haast vanzelf onstond er een gezellige en geëngageerde sfeer om niet gauw meer te vergeten. Eensgezind werd er besloten om vanaf 1 januari tweemandelijks (beginnende op 1 februari) gezamenlijk te posten over een samen gekozen onderwerp, zodat vanaf nu wijnminnend Vlaanderen zal zien wie wij zijn, welke wijnpersoonlijkheden er schuilgaan achter gepassioneerd geschreven blogposts en websiteartikelen. Samen trekken we ten strijde tegen de vervlakking van de wijnkritiek, de uitholling van de unieke waarde die elke fles heeft en de vernichtende manipulatie van de wijngeschiedenis, het wijnjargon en de wijncultuur.
Wijnbloggers, wijnschrijvers, een nieuwe era in de wijnkritiek is aangebroken!

1. Laat het duidelijk zijn dat wij dan ook wel een andere vorm van politieke commentaren als voorbeeld nemen dan de lauwe en zeemzoeterige stroopsmeerderij van onze zo onafhankelijke media.

Omdat het niet altijd wijn moet zijn ...

2007-12-23T21:28:00.000+01:00

Hoezee ende hoera! Juicht ende zingt! Het is eindelijk zover: na maanden met enkel een armzalige testpost is daar eindelijk de eerst post op onze nieuwste The Orbis' Beershed geschied. Allen daarheen!

Wijn en de ontelbaar vele facetten van alles wat met de productie, de geschiedenis, de consumptie en meer nog het spreken over en rondom wijn te maken heeft, zal waarschijnlijk steeds een (bijna) nummero uno plaats blijven behouden in mijn leven. En toch ... het is nooit slecht je eigen roots indachtig te blijven. Of het nu als een schoonheidsvlek, een interessante capriool, part of the game of bemerkenswaardig feit mag opgevat worden, toch zal ik onze voorgeschiedenis nooit verloochenen.
Ooit, in een ver en grijs verleden, toen de cafés nog bruin waren, de teletubbies vier kleuren hadden en Bert Anciaux menig traantje durfde wegpinken op wat toen nog BRTN heette, waren er eens twee studentenkameraden, de één met aanhangsel, de andere nog net zonder aanhangsel die heel toevallig elkaars passie voor niets minder dan de vele non-INBEV-biertjes die ons land rijk is. Hele bierbakken degusteerden wij aan de toog van De Blauwe Kater, De Wentelsteen of Onder den Toren. Lange en heroïsche proefavonden werden dat steeds, waarvan we om de één of andere onverklaarbare reden ons nu nog maar weinig herinnerden.
Tot we op een dag - boekenmensen als we waren - er eens een bierboek op na sloegen. Dan geraak je natuurlijk van de regen in de drop of eh, ... van de tap bij de brouwer. Proeven deden we vanaf dan alleen nog op een welverlucht ende opgeruimd kot (geen wonder dat de voorbereiding altijd zoveel tijd in beslag nam), met ingepakte flesjes volgens een bepaald criterium geselecteerd en ge- nummerde bekertjes (van proefglazen hadden we nog nooit gehoord). Wie het meeste biertjes juist raadde, mocht de volgende proeverij organiseren, wie mijn tapijt met kersentaart insmeerde ook. Zo zetten wij onze eerste schuchtere stapjes in de organoleptiek.
Hele kruisvaarten tegen de smaakvervlakking, de INBEV-hegemonie of de verkwanseling van het bierimago werden het uiteindelijk. Lange avonden, in mijn schaars verlicht hol (ik HAAT neonlicht) werden steevast gelardeerd met geestdriftige speeches, heftige discussies, verwoedde plannen om te nachte de nabijgelegen hoofdkwartieren van staatsvijand nummer 1 te belegeren, ... en, tja, steevast werd elke avond besloten met een zacht gemurmel uit scheefhangende (van de vermoeidheid!!!) monden, dichtvallende oogleden of nachtelijke peripatetieën al dan bijgestaan door opkrinkelende blauwe sigarenrook, mijmeringen over de liefde en het leven.
Tot op een dag de broer van mijn bluesbroeder in het bier eens voorstelde om datgene wat we deden ook eens met wijn te proberen. Vijf maanden ervoor was het antwoord vast en zeker een verontwaardigd 'Ongehoord!' geweest, edoch, het kan verkeren ... . En zo gingen we dan aan het plannen voor een eerste wijnproeverij. Een pas gekregen (van diezelfde bluesbroeder) boek van ene Michael Schuster was een subtiel duwtje in de rug, maar een eerste MC van Kurkdroog gaf pas de echte doorslag, niet in het minst omdat we daar een derde bluesbroeder tegenkwamen die zeer handig door mijn soulsista ingepakt werd en na enkele dagen feestelijk naar huis getornd werd. Inderdaad, een mens maakt wat mee ... .

Délicatesse littéraire à la Barbery

2007-12-19T10:47:00.000+01:00

Als u nog op zoek bent naar een origineel cadeautje voor onder de kerstboom, de rek al enigszins uit uw budget is en u toch een dierbaar culinair ingesteld en/of wijnminnend iemand nog met een attentie wenst te bedenken, spoed u naar de betere boekhandel en koop een klein pocketboekje (Gallimard, 2000) van – ocharme – 170 luttele paginaatjes: Une gourmandise van de tot een week geleden voor mij onbekende Muriel Barbery.

De wijnliefhebbers onder u hebben vast wel genoeg Frans onder de knie om het boekje te tackelen in de oorspronkelijke taal en zelfs al hebt u dat niet echt, ik beloof u op mijn communiezieltje (zo rond de kerstdagen wordt dat nog eens afgestoft en opgeblonken, nietwaar) dat de lectuur ervan alle moeite waard is. En wat kan u nu beter doen, in deze fantastische ijskoude dagen van authentieke winter als het buiten donker is en u ’s avonds nog een uurtje naast uw kerstboom in de zetel kruipt met, bijvoorbeeld, een glaasje interessante Saumur Champigny 2005 (Thierry Germain, sélection parcellaire nr.49) of een warme choco met kaneel en Bacardi Superior (stukken beter dan Glühwein, al kan dat vocht toch super smaken als je grondig uitgeregend wordt op een Luxemburgse kerstmarkt!), dan een goed boekje lezen dat compleet niets te zien heeft met uw dagdagelijkse betaalde activiteiten? Of toch een beetje…

Une gourmandise kreeg ik cadeau voor ‘Sjinse Mett'n’ (de insiders onder u herkennen natuurlijk meteen het sappigste dialect van Oost-Vlaanderen, het ‘Aolsjters’) van een suikertante, met de warme aanbeveling dat dat nu eens echt iets voor mij was. Komende van die persoon kon het boek niet anders dan goed zijn, en met een bepaald palmares (Prix du Meilleur Livre de Littérature gourmande 2000, Prix BSN-Bacchus 2001, inmiddels vertaald naar elf talen) had het genoeg in huis om het prompt hoog op mijn ‘te lezen’-lijstje te zetten.

Om u een idee te geven van waar dat meesterwerkje nu eigenlijk wel over gaat, geef ik u kort een vrije interpretatie van wat er op de Franse achterflap staat bij wijze van appetizer. De hoofdpersoon is de grootste culinaire recensent ter wereld, een soortement Anton Ego, die nog één dag te leven heeft en zich op zijn sterfbed uit alle macht de beste culinaire ervaring uit zijn leven probeert te herinneren. Et voilà, het konijn is uit de hoge hoed getoverd.

Vanaf pagina 1 word je, through the looking glass-gewijs, in die schitterend beschreven zoektocht gezogen langs verschillende kronkels in zijn geheugen, telkens onderbroken door korte hoofdstukjes waarin andere personages hun visie op de recensent uiten. Ik heb mezelf geweld moeten aandoen om het boekje niet in één ruk uit te lezen, maar het integendeel te genieten, te proeven, zoals het verdiende. Het is niet alleen proza om van te snoepen: wat er beschreven wordt, al die verschillende culinaire ervaringen, dat is ronduit goddelijk geselecteerd en treffend verwoord. Van een masterclass in een toprestaurant waarin het culinaire discours in vraag wordt gesteld, over een onverwachte maaltijd bij Normandische locals doorspekt met de straffe verhalen van de streek, beschouwingen over het geheim van sinaasappelsorbet, naar wijnproeven in Bourgogne en de allereerste slok whisky, ik heb van elk woord, elke zin genoten. Ik werd bijzonder geïrriteerd toen mijn wederhelft mij maar bleef onderbreken in het zo begeerde en angstvallig bewaarde laatste hoofdstuk, de climax, de clou van dat zorgvuldig opgebouwde hersenspinsel, voor zoiets triviaals als de vraag of de zoveelste kerstbal wel tot zijn recht kwam op deze of gene tak!

Kortom, dit is geen leesvoer, geen te verslinderen stationsroman of doordeweeks pocketboek, dit is een delicatesse om te herproeven in zorgvuldig geselecteerde omstandigheden, dit is iets waarvan de nasmaak mij nog steeds achtervolgt, zelfs tijdens mijn huidige lectuur, Kermit Lynchs Adventures on the Wine Road. En deze laatste opmerking zou elke wijnblogger onder u stante pede naar de boekhandel moeten doen hollen!

Wild worstelen - Eten en wijn - Marriage III

2007-12-18T18:23:00.000+01:00

We naderen voor heel wat mensen de mooiste en gezelligste dagen van het jaar: Kerstmis en Nieuwjaar, twee feesten waarbij samen eten en drinken met familie en vrienden voor bijna iedereen de kern van de zaak zijn. Bij het omfloerste kaarslicht of de twinkelende reflecties van de vele kleine lampjes in de kerstboom samen cadeautjes openritselen, met dampende adem in de vrieskou hand in hand ‘O dennenboom’ zingen, op een jolige kerstmarkt lekker warme glühwein drinken, … , hemels!
Voor één keer, omdat het bijna Kerstmis is, gaan we nu eens niet tegendraads doen (of toch maar een heel klein beetje). Foodfan en Amaronese stellen u daarom voor: door Santa in de vlucht geschoten fazant met een lekker gechaufeerd glas Bourgondisch rood!

Old and leather, that deer … .
Sommigen onder ons kijken een heel jaar verlangend uit naar hetgeen de pot op dat moment schaft: voor een paar mensen is het wel degelijk kerstkalkoen, maar voor de meesten zal het wild in alle mogelijke vormen en maten zijn. Ragouts, tournedos, gebraad, boutjes, confits, … zoveel manieren om een stukje hert, haas of everzwijn op tafel te toveren. In de supermarkten of bij de wildslager maakt men het ons gemakkelijk: receptensuggesties bij de vleet, bijgerechtjes in overvloed en wijntips als de eerste vanzelfsprekendheid. Een aardse Pomerol ofte een hartverwarmende rode Bourgogne? Daar draait het meestal om en dat is nog niet zo verkeerd … .
Wandel je nu de plaatselijke supermarkt binnen of ga je op een zaterdagvoormiddag eventjes winkelstraatjes flaneren, dan is de kans redelijk groot dat je enigszins platgewalst en gebousculeerd snel terug thuiskomt. Niets en niemand ontziende koopjesjagers, verslaafde promotielopers of verwilderde kerstshoppers met bijhorende blèrende jung, voortgezeulde ouderen van dagen of moeders die de zenuwinzinking nabij zijn, vullen rij na rij van de meest groteske Ensoriaanse processie die je maar kan aanschouwen. “Wat bezielt die mensen toch?”, denk ik altijd. “Moeten die hun kot niet poetsen, de dakkoepel wassen of hun kelder opruimen?” Of meer nog: “Vanwaar halen die de picaillons om toch maar weer elke koopjeszaterdag, -zondag, of –maandag, telkens opnieuw de plaatselijke buurt onveilig te maken?” Enfin, ik zal wel niet de enige zijn die zich zoiets afvraagt.
Wat ik anderzijds wel eigenaardig vind, is dat plotseling iedereen zin heeft om te koken en dan nog niet zomaar om het even wat. In de meeste winkels puilen de rekken en de koelruimtes uit van de curieuze vruchten, de meest extravagante wildsoorten (jaja, zebra, anaconda en wildebeest zijn weer helemaal in) of gruwelijk giftig en vervaarlijk uitziende champignons. Toch niet allemaal zo eenvoudig lijkt me. Ik sta nu ongeveer elke dag in de keuken, maar voor een wildrecept schrik ik nog altijd terug. Niet alleen omdat ik bang ben het kostelijke stuk vlees naar de allesetende vuilbak te helpen, maar vooral omdat wild goed en fijn bereiden niet hetzelfde is als ‘men neme een plateautje reecarbonades, men bakke ze taai op een te koud suddervuur, men gooie er een hoop uien, spek en champignons bij, besprenkele het met enige liters rode wijn et voilà men zette op tafel enige elastieken champignons, drooggestoofde sudderlappen, zoete klodders ui en sausbloem en een wrange nasmaak van de te jonge wijn die in de pot ging’. Hartverwarmend rustiek, dat wel, niet te vreten, dat ook. Je mag het tegenwoordig zelfs in de zovele restaurants verwachten waar je met de hele familie op bomma’s kosten eens goed gaat schransen. Huilen met de pet op, voorwaar … .
Toch ben ik een echte herfstmens of misschien zelfs een wintermens. Als de eerste champignons, kastanjes en kolen op de markt beginnen te verschijnen, kan ik me al zitten verkneukelen bij de gedachte van de smeuïge, hartige en ietwat belegen of overrijpe smaken die zo eigen zijn aan een herfst- en winterkeuken. Ik heb me dan ook altijd afgevraagd waarom ik daar zo euforisch van word in een tijd waarin haast alles wat met eten te maken heeft, draait rond versheid, frisheid, vetarmheid, vitaminen, gezondheid, enz. Ik ben ervan overtuigd dat er maar weinig mensen die op zo een obsessieve manier gaan zoeken naar de verklaring voor die voorliefde die ik eigenlijk al zolang heb als ik weet. Laat staan dat ze tot dezelfde vaststelling komen. De reden van mijn voorliefde ligt volgens mij niet in het gezellige of feestelijke dat er doorgaans met dit soort eten geassocieerd wordt, maar wel met een bijna fetisjistische hang naar het doorbreken van grenzen, het zoeken naar het onbekende en het onpeilbare of gewoon met het graag ervaren van het unheimliche.
Ik word gauw lyrisch van het aardse karakter van dit type keuken, want ik houd van smaken waarin je – hoe eigenaardig het ook klinkt – de ontbinding, de rand naar het niets of het niet-meer benoembare kan proeven, kan ervaren. Het is waarschijnlijk wel altijd even schrikken als je zoiets proeft en dat is niet meteen een wonder: eigenlijk word je letterlijk met je neus op je eigen grens gedrukt, op die ‘plaats’ waar iets zijn grenzen verliest en dus ophoudt te bestaan. Bepaald confronterend, maar het lijkt wel te kloppen. Eet ik wild, dan ben ik ook meestal in de mood voor een streepje Wagner, Sibelius of Bruckner of dan zie ik zo van die filmische vista’s met sneeuwstormen over verlaten hoogvlaktes en dergelijke. Hoog-romantiek, inderdaad, niks aan te doen.

Rijke stinkers?
Ook op het gebied van combinaties met wijn biedt dit soort keuken uitdagingen die ik niet graag uit de weg ga. Het combineren van die aardse, bestorven en toch stevige aroma’s vraagt immers om een bijna gelijkaardige wijn. En ook dan zitten we weer in een genre wijnen waar je je best schrap voor zet: laat dat fruit maar zo zijn en ga richting oude Bourgogne, Pomerol, Barbaresco of Noordelijke Rhône met veel secundaire smaken en liefst ook al een stevige tertiaire toets. Weer confronterend, maar ze passen wel eens mooi bij een stukje wild met die typische onmiskenbare en wat animale wildsmaak, die zoveel koks toch wel graag naar de knoppen helpen met een marinade van hier, een zoetig-vette saus van daar of een stoverij van nog ergens anders.
Het zal voor mij altijd een raadsel blijven wat nu die typische wildsmaak veroorzaakt. Volgens de één is het besterven de oorzaak, maar in feite gebeurt dat ook met ander vlees. De ander wijt het aan het ‘geschoten zijn’ van wild. Het zou niet meteen leegbloeden en warmer blijven voor langere tijd, waardoor het vlees bepaalde smaken zou opnemen uit het bloed. Nog een ander beweert dat wild meestal in onhygiënische toestanden verwerkt wordt en daarom een lichtelijk ‘foute’, bestorven smaak heeft net als een stuk vlees dat te lang aan de lucht blootgesteld werd. Er zijn er zelfs die beweren dat het angstzweet van het gejaagde wild de oorzaak is voor die typische smaak … . Hoe het ook zij, die typerende smaak tracht men dikwijls te maskeren door de bereidingswijze: erg zoete sauzen, marinades, stoverijen in wijn, noem maar op. Deze manier van bereiden zou traditioneel zo gegroeid zijn in de Franse keuken omdat onze welgestelde pruikendragende voorvaderen de dikwijls niet al te verse toestand van het aangevoerde wild liefst wilden verdoezelen. Stel je voor dat er een gast scène zou maken. Ongehoord en meteen ook heel je reputatie naar de klerezooi!

Over de smaakholocaust en het US-wrestlingteam.
Vandaag is dat in principe niet meer nodig en toch blijven de meeste keukenkeizers de delicate smaak van wild om zeep helpen met een tactieken voor een echte smaakholocaust. Eigenlijk hoeft ons dat niet echt te verwonderen: wrange en bittere of zelfs wat bestorven en overrijpe smaken horen niet in een consumptiesysteem dat geregeerd wordt door een discours van versheid, de daartoe noodzakelijke snelle bevoorrading en de resulterende snelverkoop. Die kassa moet blijven draaien jongens!
Zoet, rijp en ‘clean’ zwaaien de plak, zowel in de voedingsindustrie als in de wijnwereld. Het is geen wonder dat er op bijna elke fles rode wijn staat dat ze goed past bij wildragout of iets dergelijks. ’t Zal toch altijd wel een zoeterige bedoening blijven. Complexe tertiaire smaken worden alsmaar minder echt naar waarde geschat. In een wijndiscours dat geregeerd wordt door containers rijp fruit en kilo’s suiker is er geen plaats voor die tertiaire smaken. Meestal komen ze er zelfs al niet meer aan te pas, omdat wijnen niet meteen de tijd krijgen om te blijven liggen en rustig verder te ontwikkelen tot ze hun volledige complexiteit bereiken, met inbegrip van die smaken die in feite al ‘over the top’ zijn. Het steeds sterker vinifiëren op fruit en rijpheid, zodat de resulterende wijn als jonge snaak weet te imponeren brengt ook met zich mee dat heel wat wijnen die waardige complexiteit niet meer bereiken. Tegen die tijd zijn ze simpelweg opgebrand, leeg, foutu.
Het mooiste voorbeeld van zulke wijnen vind je in nog al eens in Piëmonte: heel wat Barbaresco’s en vooral heel wat Barolo’s zijn niet meer te drinken eens ze de gezegende leeftijd van een zestal jaren bereikt hebben. Waarom? Simpel: ze worden uitgeperst, tot in extremis geëxtraheerd en overgeconcentreerd zodat ze je als jonge wijnen wel een 'wack in da face' kunnen verkopen, maar net als de zovele testosteron-wrestling blokes na een viertal jaren compleet uitgeput op houten beentjes en met versabbelde spiertjes rondtsjaffelen. Samen met de pakken fruit, de liters kleurstof en de matten tannines groeit er jammer genoeg geen structuur mee. Het evenwicht is immers van in het begin zoek en zal dan ook zoek blijven. Je hoeft niet ver te gaan om zoiets te proeven: zo proefde ik vorig jaar op Megavino bij Selezione Vini Italiani bijvoorbeeld een Barolo Cannubi 1996 van niemand minder dan Chiara Boschis, die erg onder dit fenomeen te lijden had. Je zou verwachten dat er iets moois in mijn proefglas kwam, maar neen: een uitgedroogd, keihard, tanninemonster waarbij in de verste verte nog geen fruit, secundaire smaken, laat staan tertiaire aroma’s in terug te vinden was. Een eerste klas smoelentrekker dus. En tot mijn grote spijt liggen er zelfs in de kelder zo een koppel flessen waarvan ik weet dat ik niets meer moet verwachten. Waar is de tijd dat wij – de toen nog bijna onbekende – Barolo gingen halen tegen belachelijke prijsjes van € 10-15/fles voor een topcuvée? Je moest wel geduld hebben zo werd er telkens aan de cantina gezegd: "deze wijn heeft tijd nodig, na een tiental jaar pas, laat hij echt zien wat hij in huis heeft …" .

Delicaat evenwicht.
Het kan ook anders. Of beter: het moet ook anders, zeker als je van plan bent met wild gevogelte te werken in de keuken. Fazant, kwartel, patrijs en co. hebben een heel delicate smaak waarin de beste gevallen steeds een klein puntje wildsmaak te bespeuren valt. Zoeterige sausen en stoofpotten zijn dan ook uit den boze als je die smaak wil bewaren. Dat betekent ook dat het niet zo gemakkelijk is er een wijn bij te vinden. Dikwijls wordt er in de richting van complexe, wat oudere witte wijnen gedacht: die hebben doorgaans nog wat fris fruit, een heel areaal aan secundaire smaken en meestal een licht aldehydische toets die mooi past bij dat tikje wildsmaak in het gerecht. Het kan ook met rode wijnen. Die mogen dan wel niet te krachtig zijn en geen al te prominente tannines hebben. Hun fruit moet er nog zijn, maar het mag niet te fel op de voorgrond staan. Zelfs de tertiaire aroma’s moeten bescheiden blijven omdat ze anders de wildsmaak heel snel gaan overheersen. Een stevige houtimpressie is al helemaal uit den boze. Het draait eigenlijk allemaal om een delicaat evenwicht tussen de drie grote smaaksectoren. Niet simpel dus.
De Orbis en Culinair Atelier hebben de handen echter weer eens in elkaar geslagen om ook hier een mooie marriage uit te denken. Ditmaal presenteren wij u een rode Bourgogne met heerlijke fazantbereiding.

Vino argentino: it takes more to tango.

2007-11-21T20:50:00.000+01:00

Met de volgende Orbisproeverij in het verschiet voor komend weekend, wordt het wel hoog tijd voor een terugblik op de laatste proeverij, die aangekondigd werd als El vino del país del tango, voor zaterdag 20 oktober 2007. Argentijnse wijnen, tiens, tiens, dacht ik, daar zou nog wel eens meer dan de bandoneonmuziek van mijn favoriete melancholieker Piazzolla in kunnen zitten! Argentinië, met meer dan 200.000 hectare wijngaard verreweg de grootste wijnproducent van Zuid-Amerika, heeft ongetwijfeld heel wat te bieden. Helaas pindakaas bleef ik qua wijnselectie op de overigens heel gezellige proeverij wel serieus op mijn honger zitten, want zelden heb ik zo een reeks slechte wijnen achter elkaar geproefd. Al steekt een serie-ervaring met te warme Duitse wijnen op Megavino 2006 deze wanprestatie aardig naar de kroon…

Ik betrapte mezelf er net op dat ik heel de voorbije maand met mijn proefnotities in mijn werktas heb rondgelopen, waar ze zich verscholen achter een outprint van Socio-historical linguistics and the history of French. Misschien onbewuste verdringing? Of impliciete weigering het dossier toe te voegen aan de collectie proefnotities die ik in het voorbije anderhalf jaar heb opgebouwd?
Wat er ook van zij, de Argentijnse wijnen van de proefselectie hebben de test niet bepaald doorstaan. De Etcharts, Torino’s en de Finca Flichmans van die avond hadden veel te veel alcohol en waren, op zijn zachtst gezegd, unidimensioneel. Als relatief betere uit de reeks kwamen de Malbec 2006 van Finca Flichman en een Tannat van Michel Torino van hetzelfde wijnjaar naar voor, maar die wijnen zou ik wel eens in een andere context willen proeven voor ik er een uitgebreidere proefnotitie en een genuanceerder oordeel aan wijd. Ik kies er dan ook bewust voor om niet dieper in te gaan op de identiteit en kwaliteit van de individuele wijnen.

Zijn Argentijnse wijnen nu slecht?
Een Homer-Simpsonwaardige ‘Doh’ is het enige antwoord op zo een foute vraag. Tsssk, tsssk. Een dergelijke veralgemening kan en mag niet gebeuren, hier moeten gewoon andere vragen gesteld worden. De wetenschapper in mij wordt wantrouwig bij een dergelijke reeks gelijkaardige ervaringen en gaat post factum op zoek naar een mogelijke oorzaak, of beter nog, en dat is waar mijn filologische voorkeur naar uitgaat, de zeer waarschijnlijke combinatie van verschillende factoren. Het probleem zit hier niet zozeer in de Argentijnse wijnen, maar in de selectie.
In de eerste plaats werd de wijnselectie duidelijk bepaald door een budgettaire beperking, met name een toplimiet van 9 euro. Nu heb ik daar niets op tegen als dat het enige beperkende criterium is: het is en blijft een mooie uitdaging om voor een redelijke prijs goede wijnen te vinden. De Sparkling Rosé van Jacob’s Creek bijvoorbeeld heeft anderhalf jaar kritisch proeven met glans overleefd en ik geniet er zeker een stuk bewuster van dan in het pre-Orbistijdperk. En dan had ik eigenlijk al aardig wat oud-wereldlijke Bordeaux, Chardonnays, Champagnes en Chablis op mijn actief staan, dankzij de ouderlijke voorkeuren...
Selectiecriterium nummer twee was blijkbaar het verkooppunt, want de wijnen kwamen van Colruyt of Carrefour. Tegen supermarktwijnen heb ik absoluut niets, want ik kan een aantrekkelijke prijs-kwaliteitverhouding meer dan waarderen, maar waarom enkel deze grootwarenhuizen? Zouden er echt geen Argentijnse wijnen voor dat budget te krijgen zijn in Delhaize, Cora, Lidl of zelfs de Aldi? Een wel heel retorische vraag… Bovendien zijn er kleinere wijnhandelaars die zelfs voor een dergelijk budget interessante flessen in hun aanbod hebben.
Het bijkomend probleem van een dergelijke beperkte selectie is dat de wijnen op de manier automatisch verengd werden tot een paar welbepaalde wijnbouwers en dus ook tot twee wijnstreken, i.c. Mendoza – de meest bekende en toeristisch ook de meest gehypete regio – en Salta in het noorden. Er waren dus slechts twee wijnstreken vertegenwoordigd van de tien (Jujuy, Tucuman, Catamarca, La Rioja, Cordoba, San Juan, La Pampa en Rio Negro) die gewoonlijk worden onderscheiden.
Ik hoef eigenlijk niet verder te gaan in mijn beschouwingen. Spijtig genoeg bleken de gehanteerde selectiecriteria niet te werken. En het had zo mooi kunnen zijn ... een mooi opgebouwde en gevarieerde reeks wijnen, zelfs binnen een budget van - laat ons afronden - maximum 15 euro per fles moet toch praktisch haalbaar zijn? Zeker als ik dan in een on-line nieuwsbrief van Decanter volgende headline onder ogen krijg: 'Argentina awards focus on affordable wines’ en in de eerste paragraaf al lees dat slechts één winnende fles, de witte blend Luigi Bosca Gala 3, meer dan tien dollar kost. Gezien de huidige koers van de dollar versus de euro, zelfs in de huidige economische crisis (want die is er, wat onze regering, of wat daarvoor moet doorgaan, ook beweert) en met importkosten erbij, moeten dergelijke wijnen toch voor een schappelijk bedrag te krijgen zijn in België.

Whishful thinking.
Dat belet me echter niet om stil te wensen dat ik ooit mag proeven van een paradepaardje als Cheval de los Andes, de joint venture van Roberto De la Mota en Cheval Blanc (zie o.a. Winespectator), of eens te controleren wat Michel Rolland produceert op Yacochuya en Val de Flores, zijn twee domeinen in Argentinië. In afwachting moet ik misschien toch eerst maar eens zelf een Argentijnse proeverij organiseren en beginnen waar deze post stopt.

Post Scriptum: a word of caution to this tale.
Deze post beoogt allerminst de organisator van de proeverij te bekritiseren: het was een uitermate gezellige proeverij waarbij excellente hapjes, bijzonder authentieke muziek en veel zwemmende humor werden geserveerd. Het is echter niet de eerste keer dat de wijnen door beperking tot één handelaar of zo tegenvallen, al heeft het ook al schitterende resultaten (ik denk dan maar aan de Zuid-Afrikaanse wijnproeverij) opgeleverd. Omdat dat in de eerste plaats voor de organisator niet zo fijn is, tracht ik dergelijke ervaringen te voorkomen door de mogelijke oorzaken op een rijtje te zetten.

Van VdP tot Funwijn - Eten en wijn - Marriage II - Deel 2

2007-11-19T10:23:00.000+01:00

Vergeten tijd, schone tijd. Hoe simpel was het vroeger met wijn aan tafel: een VdT'tje en een mens was gelukkig. Daar hadden we het al over in de vorige post. Nu de VdT zo stilaan een bedreigde diersoort geworden is en de stropers van het branding-marketism de laatste reservaten van kostbaar goed omheinen, is het uitzoeken van een glaasje rood of wit bij uw a point gebakken krokodillensteak niet meer van de poes. Of toch? Bert en Bobje staan u bij met raad en daad!

‘Democratising the wine world’.
In een Westerse democratie is het gelijke-kansenbeleid een key-concept en dat is het terecht. Supermarkten zijn daar in feite – oppervlakkig gezien dan toch – een mooi voorbeeld van, zo lijkt het wel. Keuze en overvloed aan elke prijs. Wat je ook wil spenderen aan een bepaald product, in een supermarkt kan je haast altijd terecht. Je kiest zelfs naargelang het belang dat je hecht aan een bepaald product niet alleen aan welk merk je je geld uitgeeft, maar ook naar welke supermarkt je gaat. Van Aldi tot Delhaize, van Lidl tot Cora, ieder vindt er wel iets naar z’n zin of budget. Voor wijn is dat niet anders: van 3 tot 30 EUR, je vindt wel wat.
Voor wijn zit (zat?) er evenwel een addertje onder het gras: een twintigtal jaren terug werd wijn immers aanzien als een luxeproduct. Het grote publiek – hét doelpubliek bij uitstek van de supermarkten – had het niet meer zo begrepen op een wijn voor elke dag. Hoe overtuig je mensen dan om hun portefeuille open te doen voor iets dat ze niet spontaan met massa’s in hun winkelkarretje laden. Wel, heel simpel: informeer hen, of beter adformeer hen. Ga een beetje de ID21-toer op (toevallig dat deze partij in dezelfde periode opgang maakte?): korte boodschappen, die mensen een beetje tot denken aanzetten, maar voor iedereen begrijpelijk zijn én zeer betrouwbaar lijken. In de politiek doe je dat door ‘de stem van de mensen’ te zijn (‘midden de mensen’, weet u wel). Je zoekt aanknopingspunten bij wat er onder de mensen heerst. Je benadrukt dat politiek iets is voor iedereen: je bezoekt rusthuizen, je doet mee aan spelprogramma’s, je stapt vooraan in de Witte Marsen, je introduceert schaterlachende Vlaamse zangeressen in je eigenste partij, je deelt bbq-cheques uit, … alles voor het ‘samen komen we er’, voor het ‘met u’.
Hoe doe je dat met wijn? Heel simpel: je plakt het equivalent van Bert Anciaux op de rug van de fles. Zo’n overzichtelijk etiket met mooie tekeningetjes en heel wat frasen in de trant van ‘un vin de grande qualité qui se porte bien au bon repas avèc la famille ou des amis’. Et voilà: simpele boodschap voor iedereen begrijpelijk met een duidelijke nadruk op ‘la convivialité’, het samen genieten, of het bezoek nu buurman ‘Franske die een boilerke komt placeren’ is, of ‘menier den doktoor’, het maakt niet uit, want iedereen lust toch een goed glas, niet? Die idee van ‘gelijkheid’ was zelfs wat wijder verbreid dan de rayons van de supermarkt zelf. Denk maar aan de – weliswaar oprechte – leuze van Château Simple: “wijn voor beginners, die ook de kenners wel bevalt”. En in het begin van de jaren tachtig was daar ook iemand die met enkele gestencilde blaadjes plots de wereld veroverde, want hij maakte wijn – elke wijn, zo werd er gezegd voor iedereen toegankelijk. Dat beaamt Big Bob nog eens in het Mondovino-interview terwijl ie in z’n auto The Golden Gate Bridge over rijdt en zegt: “I democratised the wine world”. Mooie setting, knap camerastandpunt, goede cut, schitterende iconografie … en het is meteen duidelijk dat er hier iets schort: wat democratiseer je? Het product of het hele gebeuren er rond? Meer nog, democratiseer je het hele gebeuren er rond niet met het vervagen van de kwaliteiten van het product zelf als onafwendbaar gevolg?

Van Jan met zijn no-brainers.
Dat is een evolutie die vandaag haast niet meer merkbaar is, zo erg zit het ‘wijnspreken’ verstrengeld in hectoliters begrippen die los staan ten opzichte van hun eigenlijk referent. Dat is met concepten als marriage en aangepaste wijnen zeker het geval. Ze zijn haast uitgehold tot passe-partoutbegrippen, termen die iedereen in de mond neemt om te participeren in het spreken over wijn en zich te identificeren met een bepaalde graad van gelijkheid (want er zijn niveaus van gelijkheid en gelijkheid). De markt speelt niet alleen een rol in het proces van die uitholling, maar ze teert ook op de uitholling. Dat is, zoals ik al zei, één van de redenen waarom de aangepaste wijnen je na een paar restaurantbezoeken langs de oren uitkomen. En het is evengoed de reden waarom er ontzettend veel wijnen als drinkwijn, spaghettiwijn, funwijn, partywijn, no-brainer en dergelijke worden aangeprezen. Wat betekenen deze begrippen immers? Zeggen ze iets over de wijn? Buiten de betrekkelijk schappelijke prijs – mind you € 5! iets wat je vroeger nooit aan een fles VdP uitgaf – niets. Zelfs die schappelijke prijs is geen regel. Zelfs Bordeaux GCC’s worden al eens omschreven als “heerlijke no-brainers om samen met vrienden te genieten”.
En surplus is die discoursvervlakking te zien het concept van de marriage. Welk referentiepunt staat immers gegarandeerd bij de shoppende huisvrouw, hippe student, wijn-Jan-met de pet? Eten natuurlijk, want dat is hetgeen waarvoor ie in de eerste plaats naar de supermarkt komt. Dus wat zet je achteraan op de fles: het gerecht waar de wijn in kwestie bij past. Liefst in iconentaal (dan moet je zelfs die leesbril niet bovenhalen) en liefst ook in iconische taal: wild, paté, kazen of zeevruchten. Dat een simpele Côtes du Rhône verdomd lekker kan zijn bij een banale cassoulet, zet je zeker niet op die fles uitzon- derlijke wijn die je verkoopt (vin exceptionnel de qualité excep- tionnel, weet u wel; zéér uitzon- derlijk!). Wild, paté, kazen of zeevruchten en liefst nog alle- maal tegelijk. Geef niet teveel informatie en schrik je potentiële koper niet af met iets te specifiek. Stel je voor dat ie zich nog ongerust gaat maken over het feit dat je wijn niet bij zijn wortelenstoemp van vanavond past … .

"Play it again, Sam!"
Het concept marriage is dus evenzeer een begrip waarin je marketingtechtronics moet scheiden van wat werkelijk in je fles zit en op je bord komt. Als je zelf al een paar maal geprobeerd hebt een wijn uit te zoeken die écht past bij je gerecht, dan weet je dat dat passen veel verder gaat dan de oppervlakkige prietpraat die doorgaans over marriages verkocht wordt. Het rugetiket bekijk je dan meestal al niet meer. Wel ga je al eens zoeken naar beschrijvingen van de stijl die je mag verwachten van de streek, de wijnmaker, het jaar, of je zoekt op met wat voor soort blend je te maken hebt. En dan nog, proeven blijft uiteindelijk toch de boodschap. Dat ervoeren wij weer eens met een recept van foodfan waarvoor wij aangepaste wijnen gingen zoeken. Geen sinecure bleek dat. Van de vier nieuw gekochte wijnen bleek er geen één te passen bij het complex aromatische gerecht van onze blogchef. Wanhopig struinde ik dan maar weer naar de kelder en haalde een laatste en extreme steun en toeverlaat uit de kelder vooraleer ik zou overschakelen naar een bier. En wonder boven wonder: dit prijsbeest stond zijn mannetje!

Het recept vind je in Culinair Atelier en de proefnota met marriage-uitleg vind je terug in de Orbis’ Wineshed.

Van VdP tot Funwijn - Eten en wijn: Mariage II - Deel 1

2007-11-13T19:51:00.000+01:00

Mariage ... een woord met vele betekenissen, zeker voor een wijnliefhebber. Normaal gezien verstaan we er het samengaan van spijs en drank onder en meer specifiek het combineren van een fijne wijn met een gastronomisch gerecht. Dat lijkt eenvoudig, ware het niet dat zo een simpele definitie op vele manieren kan bekeken worden. Je kan je bijvoorbeeld afvragen waarom plots haast iedereen over mariages en uitgelezen wijn- en spijscombinaties begint te spreken. In een restaurant rammen ze de aangepaste wijnen haast door je strot. Zelfs in het o zo lofty wijndiscours hoor je er wat over ten berde te brengen. En welke trouwe Knack-lezer is het bijvoorbeeld nog niet opgevallen dat onze eerbiedwaardige Herwig Van Hove aan termen als ‘biergrens’, ‘bbq-wijn’ en ‘gastronomische wijn’ bijzonder veel belang hecht?

‘Diene goeien ouwen tijd.’
Er is de laatste tien jaar wel het één en ander veranderd in de consumptie van wijn. Vandaag de dag zijn er zeker heel wat meer consumenten die al eens graag – zonder al teveel nadenken en humdrum – een flesje ophalen bij gelijk wat vrouwlief op tafel tovert. Dat was vroeger heel anders. Een fles wijn werd enkel op tafel gezet voor een niet doordeweekse ‘gele- genheid’. Dat ging met de nodige plechtigheid en de juiste égards. Wijn op tafel was zo bijna het teken van ‘er moet hier wel iets gevierd worden’. Ging het op zondag hoogdag over een Bordeaux of een Chablis bij het vispannetje, het gebraad of de kip met citroen, dan werd Champagne pas echt een speciale gelegenheid gereserveerd: doop, huwelijk, diploma, ... noem maar op. Er werd ook redelijk eenvoudige termen gedacht over het samengaan van eten en wijn – een mariage samenstellen was eerder iets voor een expert, een echte wijnkenner, een klasserestaurant. Witte wijn ging bij vis, rode bij vlees, champagne als aperitief. Enkel een zoete wijn mocht zich waardig achten naast een koude schotel, een aperitiefhapje, een dessert of gewoon een stuk gebak. Wat was het ooit eenvoudig!
Ik herinner me nog goed hoe ik als kind mij levendig de Franse werkman met zijn stokbrood en zijn kruik wijn ’s middags op de chantier gezeten kon voorstellen. Dat was zo één van de stokpaardjes van m’n grootvader: "In Frankrijk dronk men elke dag wijn, zelfs tijdens het schaften op ’t werk." En dan keek ie even met dromerige blik voor zich uit. Veraf was die realiteit zelfs niet, want in de mijnstreek brachten de Italianen hun kruik of fiasco ook gewoon mee en in de Italiaanse supermarktjes kon je dus voor haast geen geld enkele liters wijn kopen. Bompa was daar niet vies van, en eh … het moet gezegd: super was die wijn niet, maar ’t was drinkbaar en dorstlessend vocht zonder enige pretentie. Het equivalent van een pint of een glas water, gewoon met een ander smaakje, zo dacht hij erover (en ja, de dokter had dan ook nog gezegd dat twee glazen wijn per dag gezond waren, so …). Hier en daar vind je in Italië nog steeds van die flesjes. € 2 à 3 zonder meer, democratisch, maar ja, in de huidige marketingcontext hopeloos achterhaald.

The French paradox???
Zulke tafelwijn is natuurlijk gemaakt om zowat elke dag te drinken. Je stelt je geen vragen over het juiste gerecht bij zo een flesje. Meestal weet je zelfs niet eens van welke druiven ze gemaakt is. Complexiteit moet je niet verwachten en finesse hoort er al helemaal niet bij. Geen wonder dat dit soort wijn compleet verdwenen is. Geen wonder dat de Franse VdT-appellation lijkt op een uitgemergelde André Flahaut. Een tragisch en tegelijkertijd lachwekkend zicht.
En toch … . Is dit soort wijn wel verdwenen? Misschien niet. Ga de rayons in de supermarkten eens na, schuim het basisassortiment van een willekeurige groep wijnhandelaars af en je staat versteld van wat je vindt: vermomde VdT's opgevist in een basisappellatie. Overal vind je massa’s flessen met een rugetiket waarop in beeldende taal verteld wordt bij welk gerecht de wijn in je hand dan wel moet passen. Meestal gaat dat weliswaar niet veel verder als: vis in saus, wild, patés of harde kazen. Nogal breed dus en weinig suggestief. Stel je je die vraag niet en ga je enkel af op het etiket – dat kan je verwachten van de doorsnee consument die graag een glas wijn bij het eten heeft –, dan zou je echter verwachten dat het hier evenwel gaat om een wijn die iets ‘aan de tafel te brengen heeft’. Jammer genoeg blijkt dat in 90% van de gevallen niet zo. Eens geproefd blijkt dat het doorgans helemaal niet gaat om een wijn met ‘gastronomische kwaliteiten’, wel, in het beste geval, om een banale non-wijn die niets te vertellen heeft, laat staan dat hij bij het één of andere gerecht past.
Zulke wijnen varen dikwijls onder de vlag ‘drinkwijn’ of ‘pastawijn’ en daar zit hem net de paradox. Het gros van zulke wijnen is even indifferent als de vroegere VdT. Het enige verschil zit hem dan in de appellatienaam die op het etiket prijkt én – erg belangrijk voor de consument – in het ‘informatieve’ rugetiket. Het is dus vast helemaal niet uit de lucht gegrepen wanneer je zou veronderstellen dat dat rugetiket een clevere marketingtrick is waarmee heel wat VdT’s opgevist worden uit de grijze wijnoverschotpoel die al heel wat Europese commissarissen ettelijke grijze haren gekost heeft. De werking van het rugetiket is heel simpel: een doorsnee consument gelooft spijtig genoeg niet meer in de eenvoudig vis/wit- of vlees/rood-regeltjes. De relatieve verrijking en de openheid van de Europese markt hebben er immers voor gezorgd dat niet alleen het aanbod toenam, maar ook de kieskeurigheid van de consument en de nood aan kennis van selectiecriteria. Als consument wil je immers het beste voor je geld. Indirect is deze evolutie zeker één van de factoren die meespeelde in de teloorgang van de VdT.

Rode vlaggen en simpele châteaux.
Het probleem met deze evolutie was echter dat een heel groot aantal alledaagse wijndrinkers van vandaag op morgen afhaakte. VdT’s werden niet meer gesmaakt, de betere wijnen werden snel als te duur ervaren en er waren frisdrankalternatieven genoeg. Wijn werd in de ogen van heel wat mensen een insiders-bedoening, zoniet een bourgeois-drank. Je kocht namen of je kocht niets. Mijn eigenste ouders stammen uit deze generatie. Zeker als studenten was wijn voor hen een ongehoorde toegeving aan een verderfelijke, kapitalistische spilzucht (de invloed van ideologieën van die tijd mag je echt niet buiten beschouwing laten in marktevoluties). Gelukkig veranderde dat op het moment dat ze zelf hun steentje bijdroegen aan onze zo alom geprezen welvaartmaatschappij. Wijn kon af en toe. Maar een dure fles met een naam op was om cadeau te geven of te krijgen. Wat je zelf kocht, mocht de 200 BEF niet overstijgen. Een wijnhandel werd gemeden, want daar moest je al een etalage zonder prijzen voorbij. En naast de self-supply van een vriend van een vriend die een wijnmaker goed kende en daar zelf wijn ging halen, was de supermarkt de aangewezen plaats.
Supermarkten gingen natuurlijk niet ongaarne mee in die evolutie. Gaandeweg werd de wijnselectie uitgebreid. Wijn kreeg een apart rayon met aangepaste rekken en de nodige ambient imagery. En anders dan bij gelijk welke andere afdeling van de dichtstbijzijnde GB of Delhaize werd er hier gezorgd voor uitleg bij het te verkopen product, deels om de ‘drempel’ tot wijn kopen te overstijgen, deels om tegelijkertijd informatie en adformatie aan de man te brengen. Delhaize ging zelfs zo ver ‘sommeliers’ aan te stellen als verantwoordelijken voor de wijnafdeling. Een slimme zet die hen in een mum van tijd tot de supermarkt waar je goede wijnen kon kopen tegen een scherpe prijs. Iemand die bewust vergeleek moest toen al zeker tot de vaststelling komen dat het alleszins ging om een marketingimago en niet om een waarheidsgetrouw beeld (waarmee ik niet wil zeggen dat Delhaize geen goede wijnen verkoopt, natuurlijk). Meer nog, met diversiteit en alomvattendheid als basisconcepten van de idee ‘supermarkt’ in het achterhoofd werd er wijn uit zowat elke wijnstreek in Frankrijk aangeboden, vanzelfsprekend niet zonder rekening te houden met de heersende namencarrousel. Bordeaux, Bourgogne en Champagne gingen dus al gauw voorop. Maar duur mocht die liefst niet zijn. Een fles waar een prijskaartje aan hing van boven de 500 BEF had nog altijd een stevige drempelwaarde.
Ik herinner me nog goed hoe ik apetrots mijn vader voor z’n verjaardag een fles Mercurey had gekocht van mijn spaarcenten. Een fles van 525 BEF, ik zal het nooit vergeten (het was zelfs een Tastevinage geloof ik, …). Dat was nog eens een fles! Als 12-jarige wist ik natuurlijk niet beter dan naar het prijskaartje te kijken (de prijs van een auto was immers zo één van die items waarmee je je medespeler in een kwartetspel kon aftroeven). Pa kende die prijzen natuurlijk ook en liep na zijn verjaardag nog een paar dagen met een steen in z’n maag rond: “zo’n dure fles ... en dan nog van z’n spaarcentjes.” Ik begreep er natuurlijk niks van. Waarom kon ie nu gewoon niet blij zijn? Nu kunnen we er nog om lachen, maar toen ... . Nee, dat gaf je niet uit aan een fles wijn.
Al waren er natuurlijk de ‘kenners’ met kelders vol cru classés, mijn ouders waren misschien wel ergens representatief voor een heel grote groep mensen. Wijn werd gekocht voor een gelegenheid, flessen bleven niet liggen, gingen er de week zelf meestal nog aan en dat was dat. Zelfs over Vanhove’s knappe en perfect getimede initiatief Château Simple kon mijn vader toen niet veel goeds kwijt: “jaja, omgekocht door de Delhaize met een paar dikke flessen en dan maar te dure brol aanprijzen.” Nu denkt ie er natuurlijk heel anders over, want als er iets is dat je hem niet kan aanwrijven dan is het wel dat ie z’n ideeën niet wil herzien (plus: dat ie geen bal van wijn kent is een zeer scheef understatement, want proeven doet ie verdomd goed). Maar zijn ideeën toen waren ideeën die zeker wijdverbreid waren en die nu nog steeds van tel zijn onder een heel grote groep wijndrinkers.

Wordt vervolgd ... .

Das Liebfraumilch Drama ft. Famm. Asch. Beaudrillard – Megavino 2007 – II

2007-10-25T16:48:00.000+02:00

“Wijnsalon Megavino breekt dit jaar alle records” zo titelde 6minutes Business al op 15 oktober. Dat deze editie hoge toppen zou scheren, was al duidelijk voor de beurs nog maar goed en wel van start gegaan was: 260 exposanten – er kon er geen halve meer bij –, een aankleding en inrichting zoals ze nog ooit geweest zou zijn, minstens 10000 wijnen te proeven, een hoop evenementen, … enfin, het kon van op voorhand al niet meer stuk. Verbazingwekkend mag dan ook zijn dat het thema ‘Duitse wijn’ was, want was dat niet de meest dubieuze wijnproducent van Europa? Hadden we geen beeld van Duitse wijn als zijnde te zeer zuurkoolsap of te erg appelblauw-zeegroen suikerwater? Zijn Duitse rode wijnen geen fletse vruchtensapjes? Om nog maar te zwijgen van die gruwelijke Liebfraumilch!

'Ne kouwe plat en e glaaske wijn'
Waar is de goede oude tijd van de Liebfraumilch, mannen? Toen ik nog kind was, was dat eigenlijk zowat een begrip. Bij de kouwe plat hoorde een glas Rosé d’Anjou of wat Liebfraumilch. Ik kan me zo de reeks blauwe flessen die de tafel verlieten na een namiddags heet zomerfeest (of is dat van die hete zomers nu echt kindertijdverbeelding?) voor de geest halen. Thuis kwamen ze echter niet over de drempel en ik begreep maar niet wat papa zo lelijk vond aan die mooie blauwe flessen … , terwijl er zoveel Vlaamse huiskamers waren – en nog zijn? – waar ze een ereplaats op de schouw naast ‘jeezeke’ toebedeeld kregen.
Liebfraumilch heeft eigenlijk wel een iets langere historie dan die van de afgelopen dertig jaar warenhuisleven. Oorspronkelijk, in de 18de eeuw, maar waarschijnlijk al wat vroeger, verwees de naam Liebfrauenmilch naar een wijn die enkel en alleen binnen de ommuurde kloosterpercelen van de Lieve-Vrouwe-abdij te Worms in Rheinhessen geproduceerd werd. Het was een wijn om de dorstigen te laven en het hoorde dus bij de abdijvoorschriften voor gastvrijheid dat elke pelgrim een beker wijn kreeg. Na een dagenlange trektocht door de barre koude moet zo een beker wel heerlijk gesmaakt hebben en dat had men dan ook geweten: de mond-tot-mondreclame zorgde ervoor dat de Liebfrauenmilch – uiteindelijk verbasterd tot Liebfraumilch – in de wijde omtrek bekend geraakte. Of de Heilige Gratie van Onze Lieve Vrouw daar nu wat mee te maken had, of de ontberingen tijdens de reis menig pelgrim te diep in het glas naar kwaliteit deden peilen zullen we wellicht nooit weten, maar in de 19de eeuw en zelfs tot ver in de twintigste eeuw werd er van heinde en ver gevraagd naar de uitzonderlijke wijn die Liebfraumilch dan wel was.

Hessian marketeers
Vandaag kennen we hem allemaal als een fles slappe zeemzoeterigheid die in elk politiek correct warenhuis te vinden is en baarlijk veel omzet genereert, een beetje de Bert Anciaux van de wijnwereld dus. Het is eigenlijk de voorganger van de zovele drinkwijntjes, de ontelbare confituurpotten die we vandaag voor een 5-tal euro haast overal terugvinden. Achteraf bekeken is het logisch (toch volgens de huidige vrije marktlogica) dat de oorspronkelijke Liebfraumilch zo verwerd tot een banaal surrogaatproduct, want het is misschien wel één van de eerste voorbeelden van branding-marketism en alle mogelijke marktinstitutionele kronkels die zoiets met zich kan meebrengen. Omdat Liebfraumilch door zowat elke wijndrinker torenhoog de hemel in geprezen werd, gingen er steeds meer Hessische ‘uitvoerders’ (bekijk het vanuit stedelijk/regionaal perspectief) zich bedienen van allerlei louche praktijken om toch maar aan de vraag te kunnen voldoen en zodoende een stukje mee te profiteren van de hausse. Dat had natuurlijk als gevolg dat heel wat wijnen die als Liebfraumilch gemerkt stonden er doorgaans niet de minste verwantschap mee toonden: de druiven kwamen simpelweg van een perceel dat wel ergens anders lag dan tussen de kloostermuren. Dat was evenwel buiten een protectieve reflex van de Duitsche Natie gerekend, want in 1908 besloot men in de Kamer voor Koophandel van Worms dat het nu eens gedaan moest zijn met iets te verkopen voor wat het niet was (oui, la guère en Iraq …). Er werd beslist dat alleen Hessische kwaliteitswijnen nog de naam Liebfraumilch mochten dragen. Jammer genoeg was men wel even vergeten te omschrijven wat die kwaliteit dan wel inhield … . Je zou voor minder je tanden gaan bijvijlen en hoofden gaan afhakken in de Nieuwe Wereld!(1)

Madonna’s, blauwe nonnen en een vrijheer
Met het decreet van 1908 was dus niets opgelost. Integendeel, de productie van Liebfraumilch had nu zelfs een wettelijke basis. Vanaf nu werd Liebfraumilch dan ook steeds meer ervaren als een merknaam in plaats van een herkomstbenaming. Toch werd er in de jaren ’70 van de vorige eeuw een eerste stap ondernomen om deze absurde situatie aan banden te leggen. Het oorspronkelijke stuk wijngaard kreeg een eigen her-komstbenaming: Liebfrauenstift Kirchenstück. Op zich was dat natuurlijk een achterhoedegevecht dat hier beslecht werd, want ondertussen was Liebfraumilch al een brand name, een zodanig op zichzelf staande productnaam geworden dat haast niemand nog zou gedacht hebben aan die oorspronkelijke herkomst van de wijn. Het bestond al in allerlei vormen en varianten: van Liebfraumilch met producentnaam tot waarlijk gedeponeerde merken als Madonna en Blue Nun. Van authenticiteit was op dat moment in het concept Liebfraumilch al helemaal geen sprake meer (het werd dus m.a.w. een simulacrum). Er veranderde dus hoegenaamd niets aan de marktpositie die Liebfraumilch bekleedde. In 1989 probeerde men het evenwel nog eens met een inperking van de regio’s waar de wijn mocht geproduceerd worden tot het viertal Rheinhessen, Pfalz, Rheingau en Nahe. Daarnaast werd ook vastgelegd dat Liebfraumilch enkel nog mocht gemaakt worden van Riesling, Müller-Thurgau, Silvaner en Kerner. Ook het restsuikergehalte werd aan banden gelegd: ‘slechts’ 18 gr/l is nog toegelaten. Of daarmee de wijnen beter geworden zijn? Ikzelf kan er niet over oordelen, want als ik ooit één volledig glas Liebfraumilch gedronken heb, dan zal het veel zijn. Het gerucht gaat evenwel de ronde dat er een soort van differentiëring in het aanbod aan de gang is: er wordt nog steeds mierenzoete rommel geproduceerd die nauwelijks wijn te noemen is, maar anderzijds is er ook ‘betere’ Liebfraumilch die wel wat meer zuren bevat en daarmee wel een aangenaam drinkwijntje maakt in de trant van de simpele, doch lekkere Qba-wijntjes.
Wat het oorspronkelijke stamoord van Liebfraumilch betreft is er evenwel hoop. In de beginjaren van de 19de eeuw kocht de familie Valckenberg de geseculariseerde gronden van de vroegere Maria Stiftskirche van Worms op. Ook de wijngaard hoorde erbij. Al snel werden zij de belangrijkste en meest gerenommeerde producenten van Liebfraumilch. Toen het decreet van 1908 de Liebfraumilchscène trachtte te hervormen, besloten de Valckenbergs niet meer helemaal mee te stappen in het ritme van de processie. Er werd immers besloten de wijnen van het originele wijndomein te verkopen onder de veel later wettelijk bekrachtigde naam Liebfrauenstift Kirchenstück; een wijn waarvoor gemakkelijk evenveel per fles werd neergeteld als een voor een flesje Château d’Yquem … of hoe het verkeren kan! Anderzijds introduceerden zij ook Duitslands oudste merknaam: Madonna Liebfraumilch, Liebfraumilch pur sang, van authentiek abominabele kwaliteit waarschijnlijk. Er werd duidelijk op twee paarden gewed en dat is tot nu toe nog steeds de politiek van deze wijnbouwer/wijnexpor- teur. Vandaag produceert Valckenberg immers niet alleen slappe druiventhee à la Madonna en Zeller Schwarze Katz, maar bezit het ook een paar bijzondere wijngaarden in de Moezel (Erdener Treppchen) en voert het grote namen uit als Grans Fassian, Dr. Loosen, Reichsgraf von Kesselstatt, Graf von Neipperg, J.J. Pruem, Schloss Johannisberg, enz. Dat wierp ook zijn vruchten af voor de oorspronkelijke Liebfrauenstift-wijngaard: in het laatste decennium van de 20ste eeuw besloot men een samenwerking aan de gaan met de Rheingau-viticulteur Freiherr Heyl zu Herrnsheim voor het produceren van Riesling afkomstig van het Liebfrauenstift Kirchenstück. De Liebfraumilch zelf is dus een perfect voorbeeld van een Beaudrillards simulacrum want Liebfraumilch is zelfs geen Liebfraumilch meer … .

(1) Voor een podcast van "The Legend of Sleepy Hollow" waar in deze post naar verwezen wordt, klik hier of hier.

Megapinot? - Megavino 2007 - I

2007-10-23T23:28:00.000+02:00

Je kon er zelfs als confessionele anti-wijnnerd amper naast kijken: dat Heizelpaleis 3 tijdens het weekend van 20-21 zou omgetoverd worden tot grootste Weinstube van het land met potentieel de grootste dichtheid aan bluffende, onnozele dronkenlappen van heel Europa is welhaast niemand ontgaan. 400 m2 wijn verdeeld over een 260-tal standhouders die elk met de nodige gedrevenheid of verveelde terughoudendheid unieke paradepaardjes of banale omzetderby’s aan de man trachten te brengen, een evenement dat stilaan zijn objectief in vervulling ziet gaan: het vertegenwoordigen van de Belgische wijnbizz op een – toch al niet meer – bescheiden oppervlakte.

Een gat in je wijnemmertje?
Eén van de hoofdredenen om Megavino een bezoekje te brengen op vrijdagavond was het ondertussen al één jaar oude initiatief van Dirk Rodriguez (De Morgen , Kurkdroog): een soort van jury die in een rond een centraal thema georganiseerde proeverij een oordeel velt over een hele reeks wijnen. Ditmaal was het thema ‘De beste Pinot Noir uit de supermarkt onder € 15’. Een gewaagd thema, want supermarktwijnen hebben, al dan niet terecht, een twijfelachtige reputatie en voor Pinot Noir geldt dat eens te meer. Het is immers bij uitstek de druif waar je voor dokt of je bent genegerd, simple comme ça.
Geheel onbegrijpelijk is dat niet echt. Pinot Noir is immers – ja, het mag gezegd – een rotdruif: ongeveer elke wijnstokziekte, waaronder zeker de verwoestende Pierce’s disease, bladrolziekte, enz. heeft gemakkelijk 100% slaagkans, de variëteit zelf is genetisch onstabiel wat betekent dat elke stek van een andere kwaliteit kan zijn, Pinot Noir loopt vroeg uit wat haar erg kwetsbaar maakt voor voorjaarsvorst, … , om maar een paar problemen op te noemen. Anderzijds is het zo dat de vanoudsher geïnstitutionaliseerde feodale verkavelingen in de wijngaarden van de Côte d’Or er de reden voor zijn dat een gemiddelde fles Bourgogne een stevige greep uit de portemonnee kost: kleine oppervlakte, een beperkte productie, als vanzelfsprekend een vorm van exclusiviteit. Er moet geen tekeningetje meer bij gemaakt worden: combineer deze twee gegevens en je weet eigenlijk al waarom een doorsnee flesje meestal niet voor € 5 van het schap te plukken valt. Maar ondanks alles blijft Pinot Noir nog steeds op een voetstukje staan: sommigen verpachten hun leven ervoor en er worden zelfs films over gemaakt (nee, niet alleen very-middle-of-the-roadmovie Sideways). Anderzijds is Pinot Noir een druif die, volgens de over- levering, als wei- nig andere vari- eteiten rea- geert op het terroir: kleine nuances in kli- maat, een beetje meer kalk in de bodem, een 2% grotere hellings- hoek, een ande- re wijnmakers- hand, … elk klein verschil in het traject van de stok tot de fles zou zijn sporen nalaten in het eindproduct. Die enorme gevoeligheid heeft onrechtstreeks ook als gevolg dat de potentiële verschillen van appellatie tot appellatie, van cru tot cru en zelfs van fles tot fles enorm kunnen zijn. In macroperspectief betekent dat dus ook dat er eenvoudig ondrinkbare, maar daarnaast ook onbegrijpelijk goede Pinot Noirs zijn. En dit, hoe kan het ook anders, weerspiegelt zich natuurlijk ook in de marktwaarde van elke fles waar nog maar een drupje Pinot Noir zit, want, zo wordt gezegd, anders dan sturdy Cabernet Sauvignon of flabby Merlot, is ze een druif voor de ‘echte’ kenners die, kost wat het kost, wel iets uniek in het glas weten te appreciëren.

‘Minder moeite om meer te krijgen?’
“Ha, hoe zit het dan met die Nieuwe Wereld?”, hoor ik u denken. Teleurstelling alom: geen steengoede Casillero-typetjes voor een standaardprijsje. Ook in de Nieuwe Wereld slaat men met graagte munt uit de ambigue reputatie die Pinot Noir geniet, want een druif die zo moeilijk fatsoenlijke resultaten oplevert, ga je nu eenmaal niet voor een appel en een ei verpatsen, zelfs wanneer ze bij jou als bloemkool uit de grond schiet. Dat betekent evenwel niet dat je uit gelijk welk Nieuwe Wereldland heerlijke Bourgogne- clonen of simpele, maar lekkere varietal-wijntjes mag verwachten. De druiven groeien misschien wel goed en men heeft misschien wel minder last van ongeschikte klimaatsomstandigheden of ongewenste gasten in de wijngaard, toch wil dat niet zeggen dat de wijnen zelf ook sowieso interessant zijn. Net als in Bourgondië is het in de hogere prijsklasse vergeven van de gimmicks en vind je in de lagere prijsregionen evenveel oninteressante flutwijntjes als ronduit ondrinkbaar gefermenteerd sap. Niet meteen een big step up dus.
Het enige land dat, volgens velen, zichzelf een waardige Pinot Noirproducent mag noemen is Nieuw-Zeeland. Zowel het klimaat als de bodemgesteldheid zou in veel plaatsen parallel lopen aan die van het zo gehalode gouden lint in über-Weinland. Daar is wel wat voor te zeggen: eerste verguisd en beschimpt, blijken de schaapjes toch wel wat deftigs uit hun wol te persen. Zoek je naar een koopje dan kom je hier echter ook weer niet aan het juiste adres, want voor een deftig flesje Pinot dat naast zijn doorsnee Bourgondisch neefje op de schoolbanken gezeten heeft betaal je al gauw minstens € 30. Dat is niet niks natuurlijk, maar eerlijk is eerlijk: mijn ervaring leert dat wat er in je fles zit doorgaans ook niet niks is.

Licht aan den einder
Betekent dat dat je voor een bescheiden aantal flesjes van het ‘edelste’ rood vocht steeds richting faillissement mag gaan? Gelukkig niet: er is licht aan den einder en dan heb ik het niet over de occasioneel heerlijke Oltrepò Pavese Pinot Nero of de meestal wel weer peperdure Oostenrijkse Blauburgunders. In Duitsland wordt sinds mensenheugnis een druif verbouwd die als Spätburgunder bekend staat, niets anders dan een wat Duits correcte naam voor Pinot Noir. Spätburgunder bot immers iets later dan Frühburgunder ofte Pinot Madeleine, een ras dat vandaag haast verdwenen is, maar hier en daar in Duitsland nog in ere gehouden wordt (en ongehoord interessante wijnen kan opleveren). Duitse wijnboeren vinden het daarenboven helemaal niet nodig om steeds weer gelijk welke affiliaties met de Bourgondische Pinot Noir te benadrukken, of het nu om naam, gelijklopend klimaat of bodemgesteldheid gaat. Zowel in de Pfalz als in Baden-Württemberg vind je de ene Spätburgunderwijngaard na de andere. Toch heeft de doorsnee wijnconsument en zelfs het kruim van de wijnafficionado’s nog steeds geen flauw benul van de kwaliteit en de authenticiteit van de Duitse Pinot-Noirs. En dan hebben we het nog niet over de prijs waarvoor je die kwaliteit mag genieten. Voor een € 25 heb je al een bijzonder geslaagd voorbeeld dat zijn gelijke nergens kent.

Groentensoep en turnsloffen
De line-up voor de Kurkdroog-tasting was eigenlijk een perfecte doorsnede van het globale marktaanbod aan Pinot Noirs vandaag de dag: grotendeels Frans (bijna voor 90% Bourgogne), wat Chileens en een restfractie uit andere Nieuwe-Wereldlanden. Andersom zou je kunnen zeggen dat deze reeks te proeven wijnen een perfect beeld geven van wat de hedendaagse consument enerzijds beschouwt als een degelijke wijn – al dan niet met de wetenschap dat die dan ook van Pinot Noir gemaakt is – en anderzijds onder Pinot Noir wil verstaan. Daar zijn Bulgaarse of Hongaarse wijnen beslist niet bij en ook Italiaanse voorbeelden hebben weinig in de pap te brokken (alhoewel Delhaize wel een exemplaar in de rekken heeft staan). De meest opvallende afwezige op de bühne is evenwel de Duitse Spätburgunder. Zit daar de historisch ‘slechte’ naam van Duitse wijn voor iets tussen? Zeker wel ... en toch: één van de scoops tijdens deze editie van Megavino was de sterke opmars van Duitse wijn (al dan niet van ‘Classic’-tag voorzien). Duitse Riesling blijkt het goed te doen, maar voor de rode wijnen – laat staan voor de minder bekende witte cultivarwijnen – is er blijkbaar geen markt, of ... wordt er geen markt gecreëerd? Hoe het ook zij: was de afwezigheid onterecht? Zeker! Tijdens diezelfde avond kon ik immers een paar Spätburgunders proeven die veel Pinot Noirs uit andere delen van de wereld het nakijken geven (daarover in een volgende post meer).
De vraag die heel wat proevers zich zeker stelden was alleszins of het cliché-beeld dat we hebben van goedkopere Pinot Noir nu wel degelijk onterecht is of jammer genoeg mag behoren tot de zovele clichés die maar al te waar zijn. Eilazie ende ach! Het pleit werd voor mijn part beslecht in het voordeel van de laatste optie. Erik en ik waren het er immers meermaals over eens dat een wijn ofwel uitblonk in de ondrinkbaarheid, ofwel simpelweg niets te vertellen had en bijgevolg het etiket non-wijn waardig was. De reeks losers varieerde in verschijningsvorm van groentesoep en Oxo over Haribo kersensnoep tot witte turnsloffen. Enfin, niet meteen om over naar huis te schrijven dus.
Als ik mijn eigen nota’s erop na sla, dan valt me op dat praktisch alle wijnen wel een goede, rasgetrouwe kleur hebben: de meeste wijnen zijn zacht karmijn en naar behoren doorzichtig. Banale concentratiewijnen waren er hier niet bij (spijtig genoeg vind je die dan soms wel weer terug in de hogere prijsklasse). Het lijkt er dus wel op alsof zelfs in de lagere prijsklasse die kleurfragiliteit toch nog als typische en noodzakelijke eigenschap wordt ervaren. Qua smaakprofiel blijkt die standaard echter duidelijk moeilijker na te streven. Slechts enkele wijnen vertonen een mooi evenwicht tussen helder klein rood fruit of cassis, frisse zuren en sappige tannines met de nodige elegantie. Dan heb ik het nog zelfs helemaal niet over complexiteit!
Qua verdeling van de wijnen uit de steekproef (gebaseerd op de input van de Kurkdroog-site) zien we duidelijk een overwicht van Franse wijnen, die allemaal, op één na, uit Bourgondië stammen. Het resterende derde is ongeveer gelijk verdeeld over Chileense, Tasmaanse en Nieuw-Zeelandse wijnen. Ongeveer elke prijsklasse is vertegenwoordigd in beide groepen. De laatste groep scoort gemiddeld beter dan de eerste: ze behalen een gemiddelde van 79% op mijn scoreblad en er zijn in feite geen outliers, hetgeen wil zeggen dat de groep qua kwaliteit alleszins homogener is. De Franse Pinots blijven op 74% steken en variëren tussen 67% en 77%, terwijl de Nieuwe Wereldwijnen op kousenvoeten reiken tot 83%. Kunnen we hier dan uit concluderen dat overzeese Pinots doorgaans een meer constante prijs-kwaliteitverhouding hebben? Wat deze steekproef betreft alleszins wel, maar daar moeten we dan toch bij bedenken dat het enkel warenhuiswijnen zijn, dat het slechts om het basissegment van de markt gaat en dat deze steekproef beperkt is: meer cijfers geven meer nuances. Toch kan ik niet ontkennen dat mijn volkomen onschuldige aanleg om voor een goede Pinot Noir al snel buiten de Franse grens te gaan kijken, weer eens een klein beetje bevestigd en aangesterkt wordt (dit weekend - buiten Megavino om - eens te meer, maar daarover later nog wat). De beste fles (83%) kwam immers uit Nieuw-Zeeland!

Een overzicht van de wijnen en de algemene uitkomst van de proeverij vind je binnenkort op de webstek van Kurkdroog. Mijn proefnota’s verschijnen ooit wel eens in de rekken van The Orbis’ Wineshed.

How else can two become one, more than in one child? - Eten en wijn: Mariage 1

2007-10-06T17:39:00.000+02:00

"Menu met aangepaste wijnen", het staat vandaag zowat op elke restaurantkaart. Wijn is terug in en koketteren met je kennis van wijn kan indirect, maar zeker opvallend genoeg, door te pretenderen dat jij als restaurateur net die ene wijn gevonden hebt die bij dat unieke gercht past dat je op het bord van je klant tovert. Of niet soms? De één begint al instemmend te knikken, de ander gaat er spontaan van grimlachen, want, gaat het ook hier weer eens niet over een platgetreden en kleverig cliché dat door de huidige holle-leuzen-op-je-bordcultuur hoog in het vaandel gevoerd wordt?

Dikwijls gaat het inderdaad om oninteressante passe-partoutwijnen die in feite qua aangepastheid zelden verder komen dan een bord spaghetti met een pils. Allez, in de vele brasserieën die ons landje rijk is gaat het zelfs niet om zogenaamde passe-partoutwijnen, maar eerder om crowd-pleasers, wijnen die eerder om de grootste gemene deler van het cliënteel gekozen zijn dan op het te begeleiden gerecht. Neem er dan nog eens bij dat het de werkpaardjes van de wijnkaart zijn die zelden verder komen dan de biergrens (behalve qua prijs natuurlijk), en je kan enigszins misnoegd, maar misschien wel gewaarschuwd, concluderen dat de frase 'aangepaste wijnen' misschien wel één van de meest cynische verkoopstrucs dekt in de hedendaagse horeca.
Jammer, want, zoals uit de voorgaande post bleek, kan het ook wel even anders. Bij Trente betekende 'aangepaste wijnen' niet meteen iets alledaags. Zowel het gerecht als de wijn werden er beter van, en is dat nu eigenlijk niet het uiteindelijke doel van de combinatie van een welbepaalde wijn met een welbepaald gerecht? Is dat nu net niet de idee die achter het meer dan wijn behelsende concept 'mariage' schuilgaat? Elke beetje wijnliefhebber weet echter hoe moeilijk het vinden van een goede 'mariage' tussen een wijn en een gerecht is. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat het quasi perfect kunnen harmoniëren van gerechten en wijnen een kunst is die hoog aangeschreven staat en bij voorbeeld het minieme verschil uitmaakt tussen die ene sommelier die bij de allerbesten hoort en die andere die tot de absolute top behoort.
Net zoals bij elke kunst zijn er des règles d'art: bepaalde principes waaraan de harmonie tussen een gerecht en een wijn onderworpen zou moeten zijn. De onontwarbare mix van culturele (en dus dikwijls historische), folkloristische en gastronomische voorschriften die deze zogenaamde regels van de kunst geworden zijn, maken het voor elke wijnliefhebber echter heel moeilijk uit te vissen hoe het nu eigenlijk echt zit in vele gevallen. Witte wijn of rode wijn bij sommige soorten vis, Sauternes bij blauwgeaderde kazen, een Riesling Auslese, een sherry of gewoon een sterke droge witte wijn? Hoe zit het nu eigenlijk? En waaraan ligt het nu of een wijn al dan niet kan samengaan met een recept? Zijn er regels die altijd te volgen zijn? Of ga je gewoon altijd af op je eigen smaak? Ook wij stellen ons toch regelmatig zulke vragen. Daarom liepen we al een tijdje rond met op regelmatige basis eens een post te doen over 'mariage', het concept, de regels, de achtergronden voor die regels en de heerlijke combinaties die je uiteindelijk als uitkomst kan hebben bij een weldoordachte mariage. Daarom besloten we samen met de meest culinaire blog der Lage Landen in zee te gaan: Culinair Atelier. Vanaf vandaag vind je elke eerste zaterdag van de maand op deze blog een post waarin we aandacht besteden aan één van de vele facetten van de mariagekunst, geïllustreerd met een onweerstaanbaar lekker voorbeeld. In The Orbis' Wineshed vind je de proefnota van de begeleidende wijn terug en, last but not least, in Culinair Atelier wordt uit de doeken gedaan hoe je het te begeleiden gerecht zelf kan bereiden.

Vandaag: Kip met citroen en kruiden.

Waardig 30 worden?

2007-09-25T21:15:00.000+02:00

Vrijdagavond, half zes, ik stap van de trein, de hitsige spitsuur-‘kalmte’ van het Leuvense station inwandelend. Na een hele dag schaapherder spelen voor een 80-tal pubers in het historische Brugse stadscentrum of de nog Middeleeuws georganiseerde doolhof van onze geliefde staatsspoorwegen, lijkt zo wel ongeveer elke andere met mensen bevolkte omgeving een Zen-rustpunt der eeuwigheid. Mijn stekels staan nog altijd recht en mijn blik spreekt blijkbaar boekdelen, want ik moet bijster weinig slalommen in de overbevolkte tunnel van het station. Enkele honderden euro’s neertellen om aan de aanmaningen van onze toch zo om het milieu bekommerde overheid te voldoen en dan nóg in de chaos belanden, het had weer moeten lukken. De volgende keer gaan we met z’n tachtigen maar lekker vakoverschrijdend vervuilen, dan zijn we tenminste van deftig georganiseerd vervoer verzekerd. Treinen verkeerd geboekt, wagons verkeerd gereserveerd, onbeschofte of simpelweg onzichtbare conducteurs, een lethargische reservatiedienst, morrende medepassagiers, kinderen die van wagon 2 naar wagon 17 mogen verhuizen, ... ik heb het allemaal gehad. Nog een donderwolkje arrogante en leugenachtige meno-pauzale ministerieklerk erbij (het goede voorbeeld, weet u wel) en ik kan zowat ontploffen.

Een mens kan na zulke belevenissen zo ongelooflijk snakken naar een frisse pint, wat schuimend soelaas om even alles door te spoelen en eraan herinnerd te worden dat het opvoeden van een bende (overigens engelachtig brave) jung in een landje dat bulkt van de zelfingenomen chaos en dikdoenerige negorij, voor het uiteindelijk verdiende pecuniaire aalmoes een waarlijk schone vorm van idealisme is. G*d, wat smaakt een verse Primus dan goed! Met Cath aan in een hoek zittend en met volle teugen drinkend van een 33’er stort ik hart en lever op een tafeltje in de Carlisse en mix ze met weetjes over de Choco Story tot de intrigerend gekruide haggis van de dag. Van eten gesproken ... ook hier was het huilen met de pet op. Even verlost van je leerlingen rol je een bistro wat te dicht bij het belfort binnen en neem je de foute beslissing een ‘Pasta Carbonara’ te eten. Als er na een half uur nippen aan een niet zo overtuigende Ichtegemse Grand Cru (een Vlaams bruin bier) eindelijk een bord voor je neus verschijnt, blijkt het om een authentieke Carbonara Bauernschmauz te gaan: platgekookte tagliatelli, een halve liter room, 100g. look, wat warm gekookt spek en een handvol gruyère. Mijlenver van een echt bord Carbonara. Neem er dan nog eens bij dat onze opmerking over de onjuiste rekening met de platte smoes beantwoord werd dat dat zo in de kas staat, en je begrijpt waarom ik met een steen in de maag en kriebelende vingers richting chocolademuseum liep. Enfin, baaldag was wel het woord.

Wat is er beter als aperitief dan een frisse pint? Of anders en beter: op een goed aperitief volgt een gezonde honger. Die was er wel, maar zin om te koken had ik dit keer echt niet. Dan gaan we maar iets eten. Waar? Oh, de gruwelijke vraag: waar? Als geboren twijfelaar weet ik daar zelden het goede antwoord op. Op weg naar een mogelijke eetgelegenheid geraken we als vanzelfsprekend bijna in de Muntstraat terecht en lopen, bijzonder toevallig toch wel, voorbij Trente. Daar had ik net nog iets over gelezen op Erik de Keersmaeckers blog: "De ietwat aparte formule, een vast vier-, vijf- of zesgangenmenu, de hippe jonge kelners, het koele interieur maakt dit uiteraard géén RestaurantZonderPretentie, maar we verlieten dit etablissement zéér tevreden. Gedurfde maar ook zinnige combinaties, quasi perfekte bediening en de excellente begeleidende wijnen maakten hier een zeer te pruimen culinaire ervaring van." Even twijfelen voor de venster hoorde er toch wel bij. Trente ziet er tussen het allegaartje kwakzalvers in de Muntstraat inderdaad niet meteen laagdrempelig uit: het strakke, bijzonder sobere interieur – which I quite like btw -, het lage venster met de doorkijk recht de keuken in, lang gerokte obers, een beperkte, maar bijzonder ambitieuze menukaart in reeds vastgelegde keuzeformules, ... het heeft allemaal veel weg van het cold winery-fenomeen in de Nieuwe Wereld. Prijzen lijken ook even af te schrikken, maar dan ... . Na wat parlementeren lopen we dan toch maar binnen. Vlak achter ons verschijnt een kelner uit het niets die zich meteen uitgebreid verontschuldigd omdat ie even aan de overkant (Etenstijd) was. Ach ja, met zulk een beleefdheid moet je al een echte dragonder zijn om dan nog steeds verveeld te zijn.
Ja, en wat dan volgt is eigenlijk niet te beschrijven. Misschien is het niet ieders beet, zeker niet als je zoals zovelen kwantiteit laat primeren op kwaliteit, maar voor ons was het één van de gastronomische ervaringen die je op één hand kan tellen. Dit is immers één van de weinige restaurants waar het wel degelijk om het eten gaat dat op je bord komt, niet om de “gewèèèèldige” wijnkaart (die er overigens wel is), de holle frasen die een poppy gerecht moeten aankondigen of nifty obers die je graag laten merken hoe vereerd je wel mag zijn dat je in hun restaurant bediend wordt. Meer nog, alles waarvoor deze blikkerende laklaag normaal gezien moet staan ís er in Trente wel degelijk. Het koele designinterieur, de professionele en bijzonder correcte bediening, de schitterende wijnen en de kunstige bordschikkingen dragen allemaal bij tot een (toch zeker in Leuven) moeilijk te evenaren totaalprestatie. Ik waande me zowaar terug in Nell’s Park of in één van de vele formidabele restaurants die Italië rijk is.
De aperitiefhapjes (een fijne guacomole, haringkaviaar op een risotto van babymaïs), waren al een veelzeggende voorbode voor wat er nog moest komen: een gemarineerd kerstomaatje met en erwten-muntsoepje, een ravioli van komkommer met een kruidenkaasje, een mini-canelloni met een muntschuimpje, enfin ... zo ging het dus de hele avond voor een vijftal gangen door. Mij bleven vooral de schelvis met bloemkoolpuree, de kwartel in verschillende gedaanten met asperges of de kalfstournedos en kalfszwezerik met aubergines bij. Elk gerecht sprak van een weloverwogen finesse, een respectvolle omgang met de delicate en authentieke smaken van elk ingrediënt en een ontroerend harmonieuze integratie van elke smaakcomponent in een tot in de puntjes uitgebalanceerde totaalcompositie. Vooral de aandacht voor twee structuurlijnen in de verschillende gangen vonden we bijzonder intrigerend. Of het nu de verticale benadering van de verschillende ingrediënten was – zo kwam er van de kwartel bijvoorbeeld naast een kwartelspiegeleitje een op verschillende wijzen gegaard borststukje en boutje op het bord – of de textuurvariatie in elk gerecht – van schuimpjes over coulis tot primaire stukken –, het bleef voor ons van de laatste tot de eerste hap uitermate boeiend.
En ja, dan heb ik het nog niet over de wijnen en de in deze context haast vanzelfsprekende marriages gehad ... . Meestal is het zinnetje ‘met aangepaste wijnen’ op een wijnkaart te lezen als: ‘met de goedkoopste plonk op onze wijnkaart die u anders toch te duur betaalt’. Of die plonk dan bij het gerecht in kwestie past, is het laatste waar je over moet peinzen. In hoeveel gevallen gaat het niet om een zelfgedeclareerd manusje van alles à la VdP d’Oc Cabernet Sauvignon of Zuid-Afrikaanse Chenin Blanc. Kwartel, biefstuk, chili con carne, u zegt het maar: een cabernetje uit het Zuiden zeker? Laat het dan dikwijls nog gaan om van die kleffe, plakkerige crowd pleasers en mijn avond is meteen vergald.
Bij Trente is het – hoe kan het ook anders – wel even verschillend. Je betaalt dan wel € 10 per gang voor de wijnen, maar in ruil daarvoor staat er naast je bord een niet meteen alledaagse keuze, die in bijna alle gevallen feilloos bij het begeleidende gerecht past, van deskundige uitleg voorzien en ook nog eens in absoluut niet al te karige mate geserveerd wordt (van Bert de Coster hoorde ik dat het vroeger anders was; houden zo dus: als je een uitblinker van een wijn naast elk bord krijgt, dan is een slokje om een muis te verzuipen meestal niet genoeg!). De stand-in sommelier (de vaste sommelier moest verstek laten gaan wegens ziekte) was ook alles behalve stand-in qua wijnlyriek want het bleef ‘m niet bij een korte voorstelling van de wijnen zelf: de helft van ons etentje bestond uit een interessant gesprek over de wijnen zelf, andere wijnen van dezelfde wijnbouwer, nieuwe vondsten, ... enfin, eigenlijk meer dan je qua kennis en begeestering verwacht van een goede sommelier.
Wij begonnen met een Grüner Veltliner die schitterend harmonieerde met de zure groenigheid van zowel de komkommer/tomaat/zure kaas-combo van het eerste gerecht: zowel de zuren als het groenzoet voorgrondden de frisse witte pepertoets en de prominente mineraliteit van deze must have op de trendy wine scene. Groen aanlopen na deze Grüner had best gekunnen, mocht de daaropvolgende Aligoté Bouzeron niet hét bewijs zijn van de stalige en pezige kracht die een uitzonderlijk (en dat is in deze zin jammer genoeg eerder letterlijk op te vatten) goede Aligoté aan tafel kan brengen. Deze wijn was simpelweg één en al mineralen, spankracht, zeste, zzzzzzziiiiiinnnngggg, ... een scherpschutterskogel die geenszins doel miste en weer eens intrigerend harmonieerde met de rokerige zoutigheid van de schelvis met bloemkoolpuree.
Hard op hard had het kunnen gaan bij de volgende combinatie. Wat ga je in godsnaam serveren bij een fijn gegaard stukje delicaat vlees als kwartel, een kwartelspiegeleitje en asperges? Bij kwartel misschien een zachte, frisse rode met wat lichte zuren of een droge, zij het stevig aromatische, haast exotische witte? Bij asperges een aromatische wijn met voldoende mineraliteit, liefst met een benzeentoets? En wat dan met dat kwarteleitje? Bij eieren gaan we al gauw richting oude witte bourgogne à la Montrachet of een Hermitage Blanc. Conundrum, was daar niet zoiets als Cour-Cheverny, een vergeten en ooit praktisch verloren appellatie van witte wijnen die voor 100% uit Romorantin bestaan. Deze weerbarstige en weinig renderende oorspronkelijk Bourgondische druif is nog terug te vinden op enkele schaarse percelen in Loire-Centre. En natuurlijk heeft ze alles in huis wat noodzakelijk is om haar mooi te laten samengaan met dit complexe gerecht: een aromatische volheid met sterk exotische toetsen van mango en passievrucht gecombineerd met een aldehydisch, noterig kantje zoals we dat terugvinden bij sherry. Deze twee uitersten zijn geschoeid op een pittige, strenge zuurstructuur die best op kan tegen het mondvullende zachte eiwit of de onctueze dooiers van de spiegeleitjes.
We sloten af met een sappige, zachte Frappato (haast geen tannines) wiens crèmige pralinévulling mooi afstak tegen de hartig bereidde kalfszwezerik en lieten ons bij het dessert verrassen door een geslaagde combinatie van een oloroso-sherry bij een pikante kaas en een chermoula van wortel of een variatie op de smaakprofielen van Petit en Gros Manseng in een zoet dessert. Een rist van geanalyseerde smaakvariabelen op citroen, citronella en limoen werd daar gepresenteerd met een fris glas Jurançon, terwijl een compositie van bramencoulis, bramensorbet en chocolade vergezeld ging van – hoe kan het ook anders – een glas Banyuls.
Over de hele lijn een avond die we niet gauw zullen vergeten dus (al zal dat ook te maken hebben met nog wat anders ...): geslaagd kader, formidabel eten, interessante ontdekkingen, beeldige marriages, ... en de prijs? Waar voor je geld. Hopen dat chef Kwinten de Paepe de durf, de moed en de voldoening blijft vinden om steeds weer aan te tonen wat de holte van het opgepepte fijnroeversdiscours zou moeten vullen.

Why is this thus? What is the reason for this thusness?

2007-09-20T20:23:00.000+02:00

“So?” Is het dat wat U gisteren dacht? Is het dat waarmee ik U gisteren sarcastisch monkelend aan het eind van mijn post op de honger liet zitten? Is het met een in uw brein weergalmend ‘dus’ en 27 vraagtekens dat we U een cliffhanger van formaat presenteerden? Er is de laatste maanden wel het één en ander veranderd in het leven van enkele Orbiturienti. Neem een slok van het glas naast U en hou U vast aan het wijnrek in uw nabijheid, want ... . Nee, wees gerust: we zullen u niet overrompelen met allerlei persoonlijke lotgevallen in ellenlange jeremiades breed uitgesmeerd. Edoch, een klein beetje pikant nieuws van onze heel persoonlijke kant (is ‘ons’ niet altijd persoonlijk?) – en dan bedoel ik: die van Cabernette en mezelf – is hier zeker wel op zijn plaats.

Thus.
Want dit is er dus gebeurd: wij hebben een nieuwe kelder uitverkoren om onze zo gekoesterde vloeibare schat in verzekerde bewaring te geven. Dat daar dan ook, geheel toevallig, een nieuw huis bovenop staat, behoort natuurlijk tot de wel enigszins zeer banale bijkomendheden. En dat dat huis zich bevindt in een compleet andere stad als diegene waar we jaren van ons leven doorbrachten (en geheel onverwacht beiden ook nog parttime zullen doorbrengen) is eigenlijk al helemaal verwaarloosbaar. So, that’s the reason for all this thusness: een rijhuisje dat twee wereldoorlogen overleefd heeft (in een stationsbuurt wil dat wel al wat zeggen), door onze huisbaas mooi gerestaureerd om terug te kunnen spreken naar haar doorleefde ziel.
Met oude, uitgesleten arduinen ornamenten waar ik zo graag de zware koelte van in m’n handen voel optrekken, een donkere traphal met een zware lambrisering, gietijzeren radiatoren wiens warmte nog zo dicht bij de gloed van een haardvuur staat, ... .
Het doet me allemaal zo erg denken aan de zonnige, blauwe en koele dagen van mijn kindertijd: het huis van mijn grootvader waar ik met m’n handen in het rendiervel tegen de trapkast friemelde, m’n neus in het verse zaagsel van de werkbank duwde, slaperig van de sigarenrook en de boenwas wegzakte in diepe zetels, het huis waar ik – het klinkt te idyllisch – mijn eerste glazen wijn leerde drinken en ronkende namen als Saint-Estèphe, Nuits-Saint-Georges en Saint-Emilion met traagzame eerbied werden uitgesproken (ja, er was ook Rosé d’Anjou – bij de ‘kouwe plât’), ... .

Het huis mijns vaders waar de dagen trager waren,
was stil, daar 't in de schaduwing der tuinen lag
en in de stilte van de rust-gewelfde blaêren.
- Ik was een kind, en mat het leven aan den lach
van mijne moeder, die niet blij was, en aan 't waren
der schemeringen om de boomen, en der jaren
om 't vredig leven van den roereloozen dag.

Heysátan.

Dit huis gebiedt me te denken, te ondergaan, te genieten in de koele zekerheid die het na alle jaren nog steeds stil en traag in haar barsten met zich meedraagt. Het biedt, alhoewel het midden in de stad staat, een koloniseerbare plaats die de overschaduwde stilte van elke oorspronkelijkheid de eer aan zich laat. Het geeft ons de plaats te zijn wie we zijn, wie we hadden zullen zijn, wie we zullen hebben geweest. Het biedt zelfs in een eigen place de ruimte zij die zullen zijn te laten rijpen tot wat ze kunnen worden en dit misschien en voorwaardelijk met eer aan anderen te laten genieten.

Thus, thou art most welcome in our place
Do enjoy our ever open (cellar)door ... .

Wij vierden onze eerste dag in ons huis - dat was op 1 juli 2007 - met een fles Taittinger Comte de Champagne 1994. Wat voor een ervaring dat was, lees je hier.

Lesviaci ofte wijn- en andere avonturen op Lesbos

2007-09-20T16:04:00.000+02:00

Terwijl het weer in België een schamele poging tot zomeren doet, breekt uw vliegende reporter haar persoonlijk transpiratierecord op een Grieks eiland vlak voor de Turkse kust. We schrijven 16 t.e.m. 23 augustus 2007. Het eiland Lesbos, waarvan de twee bekendste exportproducten de gedichten van Sappho en de Plomari-Ouzo zijn, zucht onder wat de lokale bevolking een hittegolf noemt: 49°C ... . Wie denkt dat een paar tientallen historische sociolinguïsten daardoor afzien van hun voornemen om ter plaatse in een voormalige kloosterappendix (metochi) een week cursussen te gaan volgen, heeft het mooi mis. Al waren we waarschijnlijk wel met een paar dapperen minder geweest als we op voorhand hadden geweten dat er geen airco op de locatie was … .

Uw reporter, die nog nooit een voet op Griekse bodem had gezet met uitzondering van Cyprus (eveneens in beroepscontext en ook in zeer hete klimatologische omstandigheden), groeide op met de Griekse mythen (niet te verwarren met het Griekse gerstenat mythos), de Ilias en de Oddyseia in plaats van met de klassieke sprookjes van Grimm of Andersen.
Dat laat natuurlijk zijn sporen na, van flarden van Anacreons drinkliedje “hè gè melaina pinei” (de zwarte aarde drinkt) tot fascinatie voor eeuwenoude cultuurobjecten. Van dat laatste was er op Lesbos wel niet zoveel te merken. Het eiland is geen grote toeristische trekpleister, ondanks zijn prachtige woeste natuur en een paar magnifieke baaien. Goddank, want van hypertoeristische locaties waar je door menselijk vee wordt voorgestuwd, loopt ondergetekende gillend weg. Het andere uiterste was echter waar voor Metochi: ons studiecentrum was een voormalig kloosterbijgebouw, gelegen op twee kilometer geasfalteerde weg (lees: geitenpad opgesmukt met een beetje asfalt en veel stof) van het dichtstbijzijnde dorpje, zonder airco, zonder internet, tegen een bergachtig decor met veel oranje- en okerkleurige rotsen getopt met hier en daar wat vijgen- en olijfbomen en spaarzame struiken.

Van de lokale fauna kregen we vooral na zonsondergang gezelschap: van grote spinnen over schorpioenen en schattige maar schichtige gekkootjes tot een kolonie katten en twee ezels. En nu ik het toch over ezels heb: indien u dacht dat ezels altijd I-A zeggen, zoals ze dat doen in Sint-Truiden en zo ongeveer overal ter wereld, dan heeft u hun Lesbische dialect nog niet gehoord! Dat gaat zo ongeveer als volgt: I-ungk-ungk-ungk-A. Na deze poging tot fonetische transcriptie, die helaas ontoereikend is (na een paar glazen goede Ouzo of Metaxa kan u mij misschien tot een imitatie verleiden), keer ik terug naar wat u allen natuurlijk veel meer interesseert: het edele vocht der druiven.

De plantengroei op Lesbos mag dan niet zo verscheiden zijn, wijngaarden hebben ze er wel. Blijkbaar moeten er ooit echt veel wijnstokken hebben gestaan (Lesbos was trouwens in de oudheid beroemd om zijn wijnen), maar die zijn voor het merendeel vervangen door olijfbomen. Olijven kregen we dan ook bij het ontbijt, middageten, avondeten en tussendoor.
Ik heb niet het hele eiland kunnen bezoeken, maar wel een aantal wijngaardjes gezien en uiteraard ook – Orbis noblesse oblige – wijn geproefd. Op Lesbos wordt er voornamelijk rode wijn geproduceerd (xynomavro), en dat werd vanaf dag één al duidelijk. In Metochi zelf werden namelijk twee soorten wijn geschonken bij het eten: een witte wijn waar de alcoholwalm vanop een paar meter al mijn neusvleugels in overdrive liet gaan en een schappelijk lokaal product, een rood drinkwijntje zonder pretentie (vrij fris en fruitig, met wat Provençaalse kruidigheid en structurele tannines, maar weinig diepgang), waarvan ik aardig wat glaasjes heb geconsumeerd met mijn mede-sociolinguïsten en helaas niet de naam heb genoteerd.
De flesjes Macedonische Tsantali gingen ook vlotjes over de tong, maar waren minder zuiver. In Skala Kallonis, het naburige, pittoreske vissersdorpje alwaar de grootste bezienswaardigheid - een tamme pelikaan - het niet nodig vond om zich te vertonen, werd ik door een welwillende collega getrakteerd op een fris glaasje Retsina bij mijn sardienen, en dat was een memorabel geniet-moment. Natuurlijk gaat elke frisse drank er bij temperaturen tegen de 50 graden Celsius vlot in en zijn de smaakpapillen dan niet op hun best, maar evengoed, het was een lekker wijntje. De harssmaak, typerend voor Retsina, was aanwezig zonder overheersend te zijn in het overigens vrij fruitige geheel. Een andere witte, een hoofdige mosxofilero die ik in Mytilene dronk, is mij nauwelijks bijgebleven.
Ik zou u nog wel een aantal paragrafen lang kunnen vergasten op anekdotes over wandelshort-cuts, de gevolgen van overmatige Ouzo-consumptie en megalomane Griekse abten, maar mijn schrijftijd is verstreken. Slechts één goede raad om af te sluiten: ga zelf eens naar Lesbos en geniet van de prachtige natuur, al dan niet met een lokaal wijntje in de hand.

4 No 1 Post U Di

2007-09-19T17:02:00.000+02:00

Keep Yourself Alive, de misschien wel wat lachwekkend performatieve titel van een debuutsingle van een band die de – aan de oppervlakte weliswaar nog steeds – reactionaire rockscene wel voor altijd ingrijpend zou veranderen. Keep Yourself Alive, het klinkt nu zo naïef als de synesthetische zijdeglans van een seventies-LP. Met foetus van Efterklang in het kamerbehang verweven, zich cynisch een weg banend naar het onbenoembare binnenste van het onbezorgde zintuiglijk genot waar we misschien allemaal altijd weer naar op zoek blijken, is het net alsof bij iedere luistersessie dat Yourself telkens erger van de mot aangevreten achterblijft. Het Yourself kraakt iedere keer luider onder de druk van het to ‘Keep alive’, zichzelf uitstrijkend bij iedere herhaling tot er gaten trekken in laagje glazuur dat steeds dunner, matter, vermoeider terrein wint op datgene wat slechts met de tactiek van de verschroeide aarde laat uitschijnen dat het er zou zijn. En met de klik van een afslaande platenspeler zal het Yourself imploderen, tot het nog slechts een zwarte punt vormt in de muziekgeschiedenis, de zoveelste onmeetbare punt die aanzuigt zonder uit te ademen, opslokt zonder wat meer dan ondefinieerbare ruis uit te braken.

So, 4 No Post U Di!

Evenzo: Keep Yourself Alive, dat doen posts niet meer voor (Y)ourself maar voor zichzelf in het blogweb, als slijmzwammen hun plasmodia uitstrekkend – swarming – naar de meer of minder verse gastheren van vorige posts, andere blogs, teksten binnen andere media, andere media met hun eigen teksten, andere teksten binnen eigen media, ... , tot ze slechts overblijven als een verweesde, maar gecon- tinueerde verzameling contingente ruis. Prey and predator.
Een dikke drie weken geleden vond ik nog eens een mailtje van een fellow-blogger in onze Orbis-box, een mail die de verholen vooronderstellingen van het blogdiscours godzijdank (?!) bewust even omzeilde: “Ik ken je dan wel niet persoonlijk, maar ik vroeg me gewoon af of alles OK is. Het viel me op dat je helemaal niets meer op je blogs zet en op vinejo zijn blog zag ik ook al geen reacties meer van jou.” Waarop ik natuurlijk goedlachs – en lekker naïef – antwoordde dat er totaal niets aan de hand was, geen vuiltje aan de lucht, geen snifje TCA op de wijn, enfin, you got the message ... . Collecting shields? Reactie: “Fijn om te horen dat je het druk hebt. Het is misschien vreemd, maar ik had het gevoel dat er iets ergs met je aan de hand was.”

Ragnarok
Het kan goed doen te horen van iemand die je van haar nog pluim kent, iemand waarvan je nog niet het flauwste idee hebt hoe ze eruit ziet – ‘ze’, ja, dat weet ik ondertussen wel, allez, in haar teksten is het ‘ze’ waarrond de tekst zich ontplooit, niet minder en zeker niet meer. Het venijn zat ‘m hier weliswaar weer in de staart: “dat er iets ergs met je aan de hand was”. Ik heb er thuis even een flesje Côteaux du Layon Chaume bij opengetrokken en er enkele uren (dagen? weken?!) over gepeinsd, als een waarachtig wijs ende groots denker (doppelgänger!). Niet dus, en toch: er is iets ergs met je gebeurd als je plots even niet meer speelt met de discursieve machine die je blog is. Weg tekst, weg machine, weg ... ? Of andersom: de tekst die slechts dáár is, de machine binnen het medium die hem bestaansmogelijkheid verleent door slechts dáár te zijn, het medium dat het bestaansrecht inhoudt gewoon door altijd er te zijn voor zichzelf, door zichzelf, zonder dat ik, je/jij, hij/zij, we, jullie, zij dáár hoeven te zijn. Eclipseren wij onszelf door aanwezig te willen blijven in een orbit die we zelf creëerden? Eclipseren wij onszelf door ons met deze blog(s) te willen optrekken aan alle mazen die door het net bijeen gehouden worden? Eclipseren wij onszelf door ons met elke wijnblogpost te verweven in de sluier van het wijnblogosfeer? Eclipseren wij onszelf door de onverzadigbare, gapende muil van het wijnblogdiscours te blijven vullen met hapklare brokken, gegarandeerd tot contingente ruis, tortuous tracks, slijmerige droesem verteerd?

Xibalba
Mocht het niet om deze Château de la Guimonnière 1997 gaan, waren we toen nooit vertrokken bij het Katharenkruis, dan had hier de zwanenzang van de Orbis gestaan, dan was hier de laatste glop teken- brij wegge- schoten naar dat onmeetba- re punt, voorbij de zovele o- gen van hen die even flou oplichtend in hun routineuze lach mee de valbe- weging toeschou- wen, na- kijken, registreren, om zo kort te behoren tot de vluchtige cirkel omheen de eclips. Wij kunnen immers zelf de kring van toeschouwers vormen, een orbis van twaalf, een kring van twaalf aparte punten omheen de gapende muil, the hallway to nothing. Twaalf entiteiten die elke weerbarstige post, elke niet-geconformeerde tekst in een eindeloze cirkelbeweging sturen omheen de gravitaire uniteit van het onreproduceerbare dat elke wijnervaring is, zonder het inauthentieke, opake licht rondom het zwarte gat van het hegemonische wijnblogdiscours steeds weer te moeten inwilligen. Wij kiezen de rand, wij eisen ons monopolie terzijde op.

Ambitieus?

Phoenix ex cinere suo renascitur!
Only Revolutions

Washington - The Cold and Far Far West: OFO9 - Part 2

2007-05-19T18:59:00.000+02:00

In februari 2007 organiseerde Guy voor ons een Washington-wijnproeverij. Dat was niet helemaal onverwacht. Hij liep er al een tijdje mee in z’n hoofd. Logisch eigenlijk: schuif je de gordijnen van je wijnhorizon open, dan bots je vanzelf tegen olifant Californië, krijg je argwaan en ga je eens zoeken naar wat er zo nog al in de VS aan wijn getapt wordt. Een ontdekking van vorig jaar was voor ons in elk geval Oregon. In een Pinot Noir-proeverij van Kurkdroog zat één Oregon Pinot Noir van Argyle, die best wel wat te vertellen had naast kleppers van Vincent Girardin, Nicolas Potel of Domaine Bertheau. Dus, waarom niet eens wat verder zoeken? Zo kom je ongeveer vanzelf uit bij Washington State dus, al dan niet door toedoen van ene Gary Vaynerchuk die in twee Vlog-episodes (#45 en #177) de lofzang zingt van het alternatieve Californië. Guy’s opzoekwerk en een bezoek aan Westelwines resulteerde in een, weer eens, onvergetelijk gezellige avond, met een knappe line-up van de QPR-breed Columbia Crest Two Vines tot de Ste Michelle-raspaarden Eroica en Ethos op de proeftafel.
Met enig welgeslaagd entertainment van kleinste wijnneus, Lili, en grootste wijsneus Lola, zat de sfeer er meteen in. Iedereen op de foto als artsy fartsy connoiseur met een wijnfles in de hand vond Lili niet meteen kunnen. Dat stond alleszins niet in haar 10 OFO-marketing-geboden: we waren nog geen vijf minuten binnen of la Lili had ons al allemaal een pop in de pollen geduwd. Het was wel duidelijk wat ze daarmee bedoelde: “Jullie zijn allemaal voor mij gekomen, niet?” Nu ja, waarom ook niet? Hoeveel peutertjes zijn er die tijdens een geanimeerd gesprek er stilletjes vandoor gaan met de fles Banyuls, om die dan als de beste papfles ooit, in alle rust op zichzelf te degusteren? Lola, daaren- tegen, vond de hele bedoening maar niks, sprong op de kast en over- schouwde het tafereel dan maar vanuit de hoogte. Al die bij-de-grondse zuipernij, daar voelde ze zich hoog boven verheven, ... . Enfin, uiteindelijk mochten we ons van Lili dan toch neervlijen achter de proeftafel en ons met meer Dionysische praktijken zinledig houden.
Spijtig genoeg kunnen we niet anders zeggen dan dat het geheel ons allemaal een beetje tegenviel: buiten de twee abominabele Red Diamonds was er geen enkele wijn bij die niet goed gemaakt was, maar het merendeel van de wijnen had in feite niet veel meer te vertellen dan een fruitige varietal-typiciteit en daarmee was de kous af. Het klinkt misschien clichématig, maar het was in ieder geval niet de set mind waarmee we aan de proeverij begonnen. Grote teleurstelling van de avond was in elke geval de Eroica die door Chateau Ste Michelle samen met Dr. Loosen gevinifieerd wordt. De hemel in geprezen door allerhande wijncritici, bekroond met prijzen her en der en lyrisch bezongen door Frank Van der Auwera, het had gekund ... . Nee, dit was het niet. Hij mag dan nog door Dr. Loosen gemaakt zijn, voor ons deed hij niets anders dan grenzeloos teleurstellen: hard, onrijp, hoekig en compleet onevenwichtig. Buiten het aarzelende snifje kerozine op de neus was dit zelfs moeilijk als Riesling te herkennen. In de Moezel vind je voor € 6 een droge Riesling die dit grenzeloos overklast en dan nog eens ettelijke jaren mag doorrijpen. Zelfs na een dagje openstaan in onze koelkast, bleek het nog niet veel soeps. Jammer. De Ethos deed het iets beter, maar was in ieder geval ook weer overprijsd: het niveau van een kleine cru bourgeois of een Saint-Emilion sateliet, maar zeker geen Pomerol. Zelfs na decanteren over de spoel blijft het een matig interessant wijntje.

De geproefde wijnen op een rijtje. V.l.n.r.: Ste Michelle Ethos 2004, Columbia Crest Two Vines Cabernet Sauvignon 2003, Red Diamond Shiraz 2002, Red Diamond Merlot 2002, Columbia Crest Two Vines Shiraz 2003, Stimson Estate Cellars Merlot 2003, Stimson Estate Cellars Cabernet Sauvignon 2001, Ste Michelle Eroica Riesling 2005, Columbia Crest Grand Estates Chardonnay 2003, Columbia Crest Two Vines Sauvignon Blanc 2005.

Van de Columbia Crest-wijnen was er slechts één die het voor ons echt ‘deed’: de Grand Estates Chardonnay 2003. Deze Wine Enthusiast Best Buy bracht een bijzonder krachtige neus van caramel, gebruinde suiker met wat dieper frisse groene appel, sterfruit en mispels aan tafel. Zeer Nieuwe Wereld, zeer ABC-Chardonnay, maar ondanks al de krachtpatserij zeer evenwichtig en boeiend over de gehele lijn, al heb je dan misschien af en toe de indruk dat tegen Moeder Babelut’s borst gedrukt zit. De overige Columbia Crest-wijnen zijn ontegensprekelijk goed gemaakt (uitgezonderd de Syrah, dat was eerder kartonthee), hebben inderdaad een degelijke varietal-typiciteit, maar zijn dan toch nog altijd iets te hoog geprijsd. Het Two Vines-assortiment wordt in België verkocht voor om en beide 8 à 9 EURO per fles. Daar heb je al een knappe Loire-Sauvignon, een interessante Languedoc of een mooie Siciliaan voor. Ook het minieme prijsverschil van ongeveer € 2 met de iets hoger aangeschreven lijn Grand Estates wringt. Waarom € 9 uitgeven aan een gewoon drinkwijntje, als je voor € 11 à € 12 een boeiende en gastronomisch waardige wijn hebt? Of gaat het hier simpelweg om het QPR-imago van de Two Vines? Geef je gewoon te snel € 9 uit omdat een fles je aangepraat wordt als een geweldige QPR? Of maken Belgische importeurs gewoon teveel winst op de instapwijnen om de high enders toch nog aan de man te kunnen brengen? Of zitten het transport en de taxrates hier voor iets tussen? De groothandelsprijs voor een Two Vines in de VS is (omgerekend) ongeveer € 5, die van een Grand Estates ongeveer € 9. Wie zal het zeggen?
Kers op de taart waren vooral de hamburgers en de bijzonder exotisch smakende croque die na de proeverij op tafel getoverd werden door Guy. Gerookte zalm en balsamico, ik zou er niet meteen op komen, maar het was alleszins een zeer geslaagde combinatie. Terugblikkend kan je niet anders zeggen dan dat dit een interessante proeverij was, alhoewel de wijnen zelf ons spijtig genoeg niet wisten te overtuigen. ’t Is in elk geval ook al moeilijk om aan deftige VS-wijnen te geraken. Ofwel betaal je je blauw aan enkele grote namen (die dan nog niet altijd blijken te zijn wat ze voorspiegelen), ofwel ben je aangewezen op de export van grote producenten die wel wat verdelers in Europa kunnen aanboren. Het alternatief is dat we weer lekker in de Europese gistingskuip blijven roeren en niet veel anders en beter tegenkomen. Waarom vinden Amerikaanse wijnen geen vaste voet aan de grond in België? Ok, de Belg is een Bordeaux-drinker in hart en nieren, maar dan nog ... wat houdt ons tegen om VS-wijnen te leren kennen net als Australische en Nieuw-Zeelandse wijnen?

Volgende keer beter? Of gaan we gewoon de Oregon-toer op?

Proefnota's vind je hier.

Washington - The Cold and Far Far West: OFO9

2007-05-18T12:47:00.000+02:00

In tijden waarin de Paris Grand Tastings voor ongehoorde heisa zorgden in de wijnbiz was het minstens bon ton in de connoisseursavant-garde om je geëerd bezoek de één of andere super-Calicab uit een afdoend gecamoufleerd flesje te schenken. Dominus, Staglin, Shafer, Opus One, het zijn nog altijd namen met een grotere WOW-factor en dito vlezige succulentie als de pouty lips van warrior babe Angelina Jolie in de Lara Croftsaga. Zoals bekend mondde het hele gedoe uit in een spelletje welles-nietes beter zijn. De Bordeaux-akolieten gingen er prat op dat hun home breds niet te evenaren waren omdat ze l’écume d’une longue et glorieuse tradition waren. Het Amerikaanse groupieantwoord was simpelweg: “What you can do, we can do better because no history is bothering us.” De één een populist, de ander een verrekte chauvinist, pro’s en cons werden over en weer geslingerd, het terroirdebat werd nog eens lekker aangezwengeld en de Grand Tasting – met haar eindeloze covers en remixes – werd verheven tot het institutionele symbool van een willens wetens gepolariseerde wijnwereld. De rankings werden geïnterpreteerd, geherinterpreteerd, geanalyseerd, bekritiseerd, afgebroken en verguisd met telkens hetzelfde doel: toch maar weer eens bewijzen dat deze of gene zijde het beste van het beste op fles trok.

Voor de ware liefhebber die, in plaats van zich in te dekken met het heikneuterige geneuzel van de self acclaimed connoisseur, slechts zijn eigen neus en verhemelte vertrouwde, werd het geheel al gauw een stiervervelend en potsierlijk marketinggezwam dat nog maar weinig uitstaans had met een oprecht genietbare wijn in het glas. Het globale effect daarentegen was evenwel een herbevestiging van de icoonwaarde die de cru classés uit Bordeaux hoog in het vaandel droegen en het afvlaggen van een nieuw referentiegebied binnen de wijnwereld: Californië; avatar van de Nieuwe Wereldwijn. Dat had – en heeft nog steeds – niet alleen tot gevolg dat de Californische wijnen hoog aangeschreven staan op het lijstje van elke avontuurlijke wijnkenner, maar het bracht ook met zich mee dat de schaduw van het Californische ziggurat zich tot ver buiten de county-grenzen uitstrekte. Eén van de onafwendbare gevolgen was dat Oregon, Rhode Island en zeker ook Washington voor lang aan het zicht onttrokken bleven.
In alledrie deze wijnregio’s was er nochtans een al redelijke diepgewortelde wijntraditie aanwezig op het moment van de eigenlijke doorwerking van het Grand Tasting-evenement. Zeker in de Columbia Valley in Washington was men niet aan zijn eerste proefstuk bezig. Momenteel is Washington State een wijnregio die maar liefst 460

De American Viticultural Areas in Washington State County

wijnproducenten telt, verdeeld over 9 AVA’s (Yakima Valley, Walla Walla Valley, Columbia Valley, Puget Sound, Red Mountain, Columbia Gorge, Horse Heaven Hills, Wahluke Slope en Rattlesnake Hills). De wijnge- schiedenis van Washington gaat immers al terug tot 1825, het moment waarop de eerste druiven werden aangeplant in Fort Vancouver door de eerste settlers. Vooral na de Repeal of Prohibition in de jaren ’30 van de laatste eeuw kwam de wijnbouw, die tot dan in een dormante fase verkeerde terug op gang. Het is ook op dat moment dat de eerste grote wijndomeinen ontstaan. Zo worden in 1934 de Pomerelle Company en The National Wine Company opgericht. Beide gaan in 1954 een joint venture aan onder de naam American Wine Growers. Een tiental jaren later (1967) slaat deze koploper in zijn gebied een gedurfd pad in: er wordt stilaan afgezien van de traditionele zoete, versterkte wijnen en voorzichtig aan wordt er voor het eerst in de regio, onder leiding van “legendary California winemaker and consultant Andrei Tchelistcheff” een heuse premiumlijn in het leven geroepen: Ste Michelle Vintners. Omdat een ‘premium’-segment maar premium is als het de nodige marketingback-up meekrijgt, besloot men in 1972 in de eigenste housings and lodgings van Ste Michelle te Woodinville een ‘echt’ Frans château na te bouwen, vandaar de hedendaagse naam Chateau Ste Michelle. O, ironie ... . Toch moet het gezegd: Ste Michelle blijft tot op heden één van de centra van de Washington-wijnbouw: het werd in 2004 uitgeroepen tot “American Winery of the Year” en de dag vandaag speelt Ste Michelle een voortrekkersrol op het gebied van wijnbouwonderzoek en ampelografisch experiment. Enkele jaren geleden besloot Ste Michelle een zustermerk op de markt te brengen: Stimson Estate Cellars. Het was oorspronkelijk bedoeld als een merk van fair QPR-wijnen in magnums, echte drinkwijnen dus. De Stimsons blijken echter heel populair zodat men gedeeltelijk van het 1,5 l-formaat afstapt en de wijnen voornamelijk gaat verdelen in het klassieke 75 cl-formaat.
De tweede welbekende wijnproducent is de Columbia Winery. Wat oorspronkelijk het onder vrienden academici vinifiëren van wat druifjes in een garage was, groeide tussen 1962 en 1972, met de aankoop van enkele goed gelegen wijngaarden of de contractuele druivenafname van enkele topkwekers, uit tot één van de meest geprezen wijnmakerijen van de VS. Van in het begin gingen de stichters – de Associated Vintners vanaf 1966 – er van uit dat het mogelijk moest zijn verfijnde droge wijnen te maken van niet-geënte Europese vinifera-stokken. Net zoals dat bij de Ste Michelle Vintners het geval was, werd dit in het begin op veel ongeloof gehaald. Het Washington-klimaat werd immers (in vergelijking met het Californische, weet u wel) aanzien als ongenadig en te wispelturig voor de wijnbouw. Toch werden ook zij al snel “recognized for making some incredible wines”. Vooral Otis Cabernet Sauvignon en Merlot, of de Red Willow South Chapel Block Shiraz staan nu nog altijd als niet-Californische referentiewijnen aangeschreven.
Naast de Columbia Winery is er dan natuurlijk ook nog de Columbia Crest Winery. Deze laatste is hier ‘iets’ meer bekend als de Columbia Winery: je vindt (vond?) een gedeelte van hun Two Vines-assortiment in GB- en Carrefour-supermarkten. Anderzijds is het onder leiding van wijnmaker Doug Gore ook zowat de grootste en meest bekende wijnproducent van Washington geworden. Op dit moment maakt het deel uit van de, eveneens door Gore opgerichte, Stimson Lane-groep, die heel wat grote Washington-namen overkoepelt en ook enkele Californische wineries telt: Snoqualmie, Villa Mount Eden (Californië), Conn Creek (Californië), Red Diamond, Chateau Ste Michelle, Columbia Crest, Northstar, Col Solare, 14 Hands, Stimson Estate Cellars, ... . De wijnmakerij op zich is een al staaltje van cutting edge winemaking pooh: ze ligt voor ongeveer 90% ondergronds, hetgeen vocht- en temperatuurmanagement een fluitje van een cent maakt. Columbia Crest zelf is voornamelijk bekend voor de relatief goedkope, goed gemaakte en rasoprechte wijnen. De Reserve en Grand Estates-lijnen vallen echter dikwijls in de prijzen.
Het uiteenknallen van de prijzenpot in California heeft onder andere tot gevolg dat steeds meer liefhebbers hun duur betaalde Calicabs de rug toe keren en op zoek gaan naar evenwaardige alternatieven die meer opwindends te bieden hebben voor die zo zuur verdiende centen. Een ruk naar het Noorden, naar Washington, lijkt dan een logische move. Niet geheel onterecht zo blijkt, want Washington heeft heel wat te bieden volgens menig trendy Vlaams wijnjournalist. Maar toch, ondanks de vele loftuitingen waarmee heel wat Washington-wijnen overladen worden, blijft Washington in het referentieweb tussen Bordeaux en Californië hangen. De doorsnee beschrijving van het gebied doet immers beroep op beide discourspolen. “Averages 17.4 hours of sunlight per day, about two hours more than in California's prime growing region.” en “Located on approximately the same latitude (46ºN) as some of the great French wine regions of Bordeaux and Burgundy”, zo staat er te lezen op Wines Northwest bijvoorbeeld. Een eigenheid waarvan de authenticiteit verzekerd wordt door ze te staven met datgene wat haar in feite oneigenlijk is. L’Histoire se répète.

Het zou echter van zinloos snobisme getuigen als we niet zouden toegeven dat ook wij wel eens wilden zien – of beter proeven en ruiken – wat deze Washington-wijnen te bieden hebben. Enkele maanden geleden doken we dan ook met z'n allen in de Washington-plas om eens te zien hoe het nu eigenlijk zat met het druivensap uit het alternatieve Californië. Wordt vervolgd ... .

Le sulphite, poison aimé?

2007-05-07T00:51:00.000+02:00

Erken de power van de Blogosfeer! 't Zal niet de eerste keer zijn dat je het hoort van de zoveelste Einstein die nuffig koketteert met z'n would-be virtueel geklungel dat de wereld zal gaan veranderen. Want, wat heb je te verwachten van het web? De doorsnee surfer ergert zich blauw aan de, hier en daar een uitzondering die de regel bevestigt daargelaten, glacédunne oppervlakkigheid van de gemiddelde informatie die je na wat spitwerk opduikelt, de eindeloze linkpaden, de steeds weerkerende loops, enz. Heel POMO allemaal, great, 'De tuin met de splitsende paden' and all that, maar soit, ik verwachtte anders nooit teveel van mijn eigen geklungel, of toch alleszins niet meer dan dat wat kon opgemerkt worden door een tweetal pop-uppende reclameapen in de virtuele jungle. Tot je zelf plots tot de Einsteiners (een ALO-term voor de geweldige, toch zo creatieve internet'jeugd-van-tegenwoordig') gaat behoren. Tot je zelf er plots op aangesproken wordt.
Een dikke maand geleden vond ik compleet onverwacht een mailtje van ene Bert de Coster in m'n mailbox. "Never heard off", was m'n spontane reactie, maar dan ... ik had zo de indruk dat ik die naam toch ergens gehoord had. Achter welke eerste de beste Baobab op het web was die nu weer opgedoken? Tja, Bert bleek dus de man achter Ikwilwijn (en ja, er was ook iets van een Wildeaanse verjaardagsproeverij waar de proefglazen met Château Margaux gespoeld werden ...), de enige website die terecht een degelijk virtueel equivalent voor een Belgisch wijntijdschrift mag genoemd worden. Niet dus dat ik er elke dag als een heuse pot-crack heentrok om me te laven met enige uren surfroes, verre van, maar toch: ik scrolde ook wel eens door de handelaarslijsten of het artikelenarchief, keek de agenda al eens na en deed zeker mee aan de maandelijkse wijnwedstrijd. Dat was dat.
Aanleiding voor Berts mailtje was een reactie van me op een post van Vinejo enkele dagen daarvoor. Ik had me daar immers weer eens verlustigd aan een jeugdzonde: weidse, ellenlange en windende woordslangen die elke lezer spontaan onpasselijk maken. De post waar ik op reageerde had het immers - zijdelings weliswaar - over het ruiken van (hout)tannines, waarop een, waarschijnlijk zelfs door de Oudste Belg onder de wijnbloggers nooit voorziene, ongemeen interessante en lijvige discussie op gang kwam over de al dan niet olfactorische waarneem- baarheid van tannines. Laat het nu zo zijn dat ik daar enkele dagen ervoor net zelf wat over had opgezocht en een heel lesje braafjes vanbuiten geblokt had. Nu kon ik dus in enigszins bombastisch ronkende frasen eens laten zien wat ik daar wel allemaal van wist. Want, zoals dat meestal is in nogal wat fenomenologisch spreken (sorry, daar ga ik weer) is het noch het één noch het ander (dus, noch ruikbaar, noch onruikbaar). Het resultaat was een gros commentaren dat de lengte van de oorspronkelijke post meer dan een klein beetje overschreed. Nog een geluk dat er blijkbaar geen limiet op de reactieruimte voor de Skynetblogs bestaat. Enfin, ik kon het schaamrood op m'n kaken zelfs in m'n TFT'tje weerspiegeld zien ... .
De dag erna was daar plots die mail van Bert. Taken aback, dat was ik in ider geval. Wat zou ik nu gaan schrijven over scheikunde in wijn? Ik ben niet meteen een echte expert op dat gebied en ik ben maar een povere, beginnende wijnnerd. Ik? No way. Maar goed, achter elke man ... of hoe was dat nu weer? "Waarom zou je dat nu niet doen?", zei mijn eigenste eega. "Je doet toch niet liever?" Tja, ook wel waar natuurlijk. Waarom weten vrouwen het nu toch altijd ECHT wel beter? Gereageerd, de dag erna even getelefoneerd en wat later Bert eens ontmoet op de (DE!) Parker-proeverij van Dirk Rodriguez (daarvan komt zeker ook nog een verslagje op deze blog). Wat afspraken gemaakt en daar was m'n eerste klad over sulfiet in wijn. Dankzij mijn sterke vrouw kwam er nog een traduction française bij et ben voilà, 't was zover. Een eerste artikel op Berts site. Lezen maar en niet teveel letten op de ridicule gedachtekronkels waar ik mezelf bij het herlezen steeds op betrap.

Bij de wijn: U nog even iets op het hart drukken terwijl ik hier een kot in de nacht met de soundscapes van Sigur Ròs in m'n oren zit: ik beloof bij deze plechtig dat er in de nabije toekomst frequenter zal gepost worden. But have some mercy, please! Het zullen eerst nog wel wat vijgen na Pasen zijn, zoals ditmaal, maar enfin, Pasen is inderdaad al voorbij en vijgen zijn lekker ... . Laat ik nog maar wat verderklungelen op het web.

Sterft gij geitenwollenwijnmensch!

2007-03-23T20:38:00.000+01:00

Op de emotieve bobslee van Ligeti's Bagatellen voor blaaskwintet in een halfdonkere, knus warme kamer door blogland cruisen, het heeft iets onbestemd idyllisch. Wat verfijnde ijle, zweverige arabesken van hoornist James Sommerville op een Roemeens volksstamp- en klapritme begeleid door een glaasje grappa 'La delicata' van Pravis en wat wijnnieuws voor m'n neus, zijn genoeg om me weer eens, in het ritme ditmaal, het klavier van m'n laptop didactylisch te mishandelen. Aanleiding: het Salon van de Natuurlijke Wijn dat plaatsvindt op 22 en 23 april te Zwijnaarde.

'Les vins naturels', je hoeft er nog maar gewoon even kort over door te redeneren en je weet al meteen dat je te maken hebt met één van de radicale polen binnen de moderne wijnwereld. Een flashmontage van een boer met twee van klodderig koeienmest uitpuilende runderhorens, de schaduw van plukkers tegen een heldere hemel bij maanlicht, dampende paardenruggen in een waterige ochtendzon tussen rijen pieds, yin-yang op een knalpaars flesetiket, tantrische wijngoeroe's met wapperende gewaden en druiventrossen in de geheven handpalm, ... flitst me door het hoofd. Ik vermoed dat ik wel niet de enige zal zijn die er, misschien deels onbewust, een nogal pseudo-mystische beeldvorming van deze expanderende wijnpraxis op na houdt. Wicca, Hare Krishna en Scientology lijken al gauw niet meer veraf.
En toch ... ik weet dat het hier niet meer om wat halfslachtig, naïef of pseudo-intellectueel gejeremieer gaat. Met de herontdekking van de biodynamie van Steiner, de experimenterende biobeweging in de jaren tachtig en de nu steeds systematischer onderzochte en beproefde 'alternatieve' viticultuur- en vinificatiemethoden is er een niet meer te verwaarlozen grote groep wijnbouwers uit de grijze marge in het helste voetlicht getreden. Een discours waarin respect voor het natuurlijke gegeven, een soms bijna lapidair essentialisme en een haast volbloedromantische anti-cultuurhouding worden hoog in het vaandel gevoerd. Het gros van de bio-wijnboeren plaatst zich diametraal tegenover de internationalisering van de wijnsmaak, de wine-makercult en het dagdagelijkse etiketisme in de wijnwereld. Sleutelwoorden voor hen zijn daarentegen terroir, vanzelfsprekendheid en bovenal authenticiteit. Concreet wordt dat vertaald in het meedogenloos afwijzen van elke vorm van ingreep in de ecosfeer van de wijngaard. Pesticiden, herbiciden e.d. zijn dus uit den boze. Endemische bodembedekkers en nichegasten worden geduld en zelfs onderhouden. Er wordt niet bemest met kunstmest, alleen met natuurlijke, niet geconcentreerde en aangereikte meststoffen. Ook in de chais wordt elke manipulatie vermeden: geen cultuurgisten, geen chaptalisering, geen microbullage, geen overdreven toevoeging van sulfiet, geen filtering, ... . Dat zou de wijnen van deze wijnboeren puurder, van een meer oprechte expressie van de druif en haar terroir, of - en dan wordt het zwaarste woord weer van stal gehaald - authentieker maken dan niet natuurlijke geteelde en opgevoede wijnen.
Het is dan ook logisch dat de bioboer veel meer afhankelijk is van de grillen van moeder natuur. Het bereiken van fenolische rijpheid en een evenwicht tussen suikers en zuren is hier zonder meer van het grootste belang, want er wordt in het vinificatieproces praktisch niet meer inge- grepen. Ook het voorkomen van natuurlijke anti-oxidantia zoals koolzuurgas en tannines zijn een aanleiding tot kopzorgen voor de bioboer. Van sulfiet wordt immers zo min mogelijk gebruik gemaakt en toch zou een natuurlijke wijn evenmin oxidatiege- voeligheid mogen vertonen als een volgens de moderne technieken gevinifieerde wijn. Dat het hier nogal eens wilde mislukken is de hoofdoorzaak van het tweederangs-believers-imago dat natuurlijk gevinifieerde wijn voor enkele jaren steeds clichématig opgeplakt kreeg. Vermoeide, geoxideerde geitenwollensokwijntjes, waarvan het met poedersuiker bestoven pathetische verhaal op het rugetiket belangrijker was dan wat er in de fles zat, waren daar hoofdzakelijk de oorzaak van. Het kon gelukkig ook anders, zo bewezen wijnbouwers als Bernard Chave (Rhône), Josko Gravner (Friuli Collio), Martino Manetti (Montevertine, Toscana), Yannick Amirault (Loire). Hun wijnen zouden zuiverder, oprechter, minder 'gemaakt' dus en - het knock-overargument - gezonder zijn.
Super-terroiristen, eco-fundamentalisten, ideo-essentialisten, noem maar op, je zou hen ongeveer gelijk welk -isme van dat alooi kunnen opplakken, als het dé gewraakte authenticiteit maar op handen draagt. Dat argument is voor voorvechters van biowijn, voor de wijnbouwers zelf en voor de in biowijn gespecialiseerde nichehandel alleszins le dernier appui. Het is echter wel maar zeer de vraag of dat beroep op authenticiteit zozeer gerechtvaardigd blijft door het belijden van die authenticiteit in alle maten en toonaarden, want ook hier gaat het om niet meer dan een contra-discours dat een ander verhaal, een ander denkkader biedt om de perceptie van het cultuurobject 'wijn' te coderen. Of daarmee de authenticitiet dan wel eerder gewaarborgd is als in het 'klassieke wijndiscours' valt minstens te betwijfelen. De puurheid, de eigenlijkheid, de 'natuurlijkheid' van de gebottelde wijnen zou daar garant voor moeten staan en hier wringt hem net het schoentje. Puurheid, eigenlijkheid en zeker natuurlijkheid zijn maar waar te nemen in differentie tot, in verschil met datgene wat de context hun biedt, en zodoende, my dear friends, worden we weer eens geconfronteerd met dat onvermijdelijke besef dat eens de natuurlijkheid borg staat, ze geen natuurlijkheid meer is, maar slechts de wijnfles zonder datgene wat haar tot wijnfles maakt.
Biowijn zal ik dan ook zeker niet met een set mind - noch in de positieve, noch in de negatieve zin - benaderen. Dat wil echter absoluut niet zeggen dat de aankondiging van deze beurs me niet even springerig maakt als een kind dat net gehoord heeft dat het straks in de botsautootjes mag. Op zondag 22 april van 14:00 tot 19:00 u. en maandag 24 april van 11:00-18:00 u. opent Nieuwgoed te Zwijnaarde zijn deuren voor de die-hard geitenwollenwijnmensch en de nieuwsgierige wijnneus die kennis willen maken met 45 wijnbouwers vanuit de meest uiteenlopende wijnsreken van Europa. Inkom en degustatieglas maken u € 7,50 armer en wie weet zullen uw liquide middelen ook enigszins geslonken zijn na een bezoekje aan diverse proeftafels.

POMO meets the fancy vintners. Over kruideniers en authenticiteit of hoe Jean Halley zijn 'vlam' declassseert tot pan-LAT-love.

2007-03-20T13:34:00.000+01:00

Wat doe je in een springuurtje als je door maniakaal geestdriftig overwerken de afgelopen dagen jezelf plots alle werk uit handen genomen weet? Juist ja, tijdens de middagpauze, naast een collega die nieuwe meubels aan het kiezen is op de website van Van Marcke, wat lezen in de blog-vinosfeer. Er zijn nu altijd wel zo een paar interessante blogs waar je muispointer aan vast blijft kleven. Op dit eigenste moment dus Vinejo's beide blogs.

Vandaag stond er dan toch wel een post van PvdW op Vinejo's Wijnblog die voor mij waarlijk een schrijfsel naar mijn hart was: PvdW goes Bordeaux - Dauphine houdt het simpel. En dan doel ik niet alleen op de heerlijke sneer richting Bordelees carnaval - "Om het kort samen te vatten: dikwijls teveel blabla, teveel pingping en te weinig boemboem"(PvdW) - , maar misschien wel vooral om de stekelige en onthutsende conclusie die hij mag trekken uit een beknopte Beaudrillardse markteffectanalyse aangaande het doen en laten van ene Jean Halley.
Kort samengevat blijkt Jean Halley de spreekwoordelijke 'West-Vlaamsche kruidenier', evenwel van Fransche origine, die anderen misschien wel geen oren aannaait, maar toch een koppel stinkende kurken. Een mens zou van minder hartverscheurende dilemma's wakker liggen: je hebt twee bordeauxchateaus. Het ene is van een mindere appellatie (Fronsac: Château La Dauphine), maar verkoopt beregoed, het andere is van een beter appellatie (Canon-Fronsac: Château Canon de Brem) en verkoopt stukken minder. Ja, ... wat nu gedaan? Jan wijnmaker in wijnstraat zou al onmiddellijk beginnen jeremiëren over 'die connoisseurs van tegenwoordig' die nog geen fles vergiste kattenpis kunnen onderscheiden van een degelijke Montrachet, allez, ... 't is niet mooi meer. Gooi het snoeimes maar neer jongen en wordt CEO van je jongste spruits car tuning-bedrijfje! Edoch, Halley zal er zijn nachtrust niet voor laten: wijntje van Canon even declasseren, even rondsjeezen met enkele tanks rood vocht en hup de nieuwe tweede wijn van je Fronsac-chateau is geboren! Simpel niet? Venijn in de staart: is die Canon-wijn niet gewoon beter? Een tweede wijn die beter is dan la première cuvée? Ach, Jean rekent wel op de etiketten: iedereen koopt La Dauphine, iedereen kent La Dauphine en als op de fles van de tweede wijn second vin staat drinkt iedereen hem ook als tweede in de rang ten opzichte van de o zo gekende La Dauphine. Weg chateau, weg appellatietypiciteit, welkom euro's.
Etiketten-euro's, daar gaan we weer. "Terroir, innate sense", 't staat allemaal breed uitgesmeerd op de website, maar gaat in Jeanke zijn vertoog naadloos over in het tegenovergestelde. Hij kan het nog toegeven ook: "The estate is located in two appellation areas: Fronsac and Canon Fronsac. But does a grape change its taste beyond this stone or after that row? In fact, no. Through subtle blending carried out by a skillful and careful winemaker the three wines made here all share an innate sense of elegance and perfection", zo wordt ons verzekerd op Jantjes eigen webstek. Oprechte, fidele kerel die Jean. Druifjes smaken overal hetzelfde, zeker weten, dat zal onze Jan ons wel verzekeren. Zeker doet hij dat, want die elegantie en perfectie die zijn ingeboren (innate), enig en echt, recht uit het terroir - dat wel hetzelfde is - en recht uit de druifjes - die wel overal hetzelfde smaken - authentiek dus ... . Dus???! Ach, jeugdsentiment: in zulke gevallen moet ik altijd denken aan een voorbeeldzinnetje over intonatie en klemtoon in onze cursus Engelse taalkunde uit eerste kan.: "If you say it is beautiful, they will see it as beautiful", zegt de senior-marketeer tegen het verkoopstertje in opleiding. Dat solo-karaokegevoel zal ik wel nooit meer kwijtgeraken.
't Is een triestig feit, die kruideniersmentaliteit van chateaueigenaars. Dat krijg je nu eenmaal wanneer de symbolische waarde van een fles, een naam, een appellatie gelijkgesteld wordt aan de economische waarde (de zogenaamde 'vraag'). Het symbolische wordt dan simpelweg ingevuld met een vaststaande, volledig geconventionaliseerde code. Natuurlijk gevolg is dan dat elke authenticiteit - die onvatbaar belichaamd wordt door de naam, de appellatie of de fles en daardoor net haar authenticiteit gewaarborgd ziet - verdringen wordt door een constellatie van conventies; conventies die, zoals het woord zelf reeds aangeeft, slechts conventies zijn omdat ze manipuleerbaar zijn (authenticiteit en conventionaliteit sluiten elkaar dus uit).
Als de symbolische waarde nu verdrongen wordt door een economische waarde, wordt niet alleen authenticiteit 'verkeerdelijk' ingewisseld voor conventionaliteit, maar is net die vanaf dan mogelijk als 'geconventionaliseerd' opgevatte authenticiteit - die dus geen authenticiteit an sich meer is - manipuleerbaar geworden. Dat is dus het uiteindelijke effect van de marktprestigegedreven Bordeaux-AOC-beregeling (overgeconventionaliseerd door regeltjes en decreten) en deuxième vin-idee (overgeconventionaliseerd door fenolische statistiekjes, declasseringsratio's, enz.).
In dit geval wordt Canon-Fronsac in economische waarde niet opgevat als wat de symbolische waarde ervan is ("verfijnde, elegante wijnen"); economische salonfähigkeit primeert, de conventie primeert, dus de waarde ervan is te manipuleren, wat hier in dit geval wel degelijk gebeurt. Als daar dan een chateau-NAAM (met alles eigens wat daaraan toebehoort) voor moet sneuvelen en de intrinsieke, symbolische en dus niet vereconomiseerbare waarde van de geoogste druiven en het mogelijke eindproduct onderworpen wordt aan de weinig authenticiteitserkennende deuxième-vinprocedure, dan moet dat maar. For the sake of the Mammon beste wijnneuzen, en die begint in sommige streken wel zowat DE maatstaf te worden.
Maar kom, het is niet al "wenen en klagen dat ze bin' de wijte doen", want het moet gezegd: Jean Halley doet zijn gelauwerde afkomst als supermarkteigenaar alle mogelijke Beaudrillardse eer aan. "Vive la guerre en Iraq!", zou ik zo zeggen, hoe politiek-oncorrect dat nu ook moge klinken ... .

Bananenbier en een rustieke wildernis op de proeftafel

2007-03-09T20:50:00.000+01:00

Woensdagnamiddag 28 februari, 14:30h., ik stap uit op de lommerrijke perrons van Louvain-Midi, met wat droge boterhammetjes, 45 roodgestreepte recensies van Mevr. Appelfeld – een toneelstuk van Benno Barnard – en een duchtige aanvaring met één van m’n braafste leerlingen achter de kiezen. Life’s good, maar soms is good too bad. Ik moet er nog eens over denken: wat maakt die tieners toch zo agressief als het op emoties aankomt? Waarom kunnen ze het toch niet gewoon zeggen in deze tijd waar de eerste de beste kwistenbiebel splurges his guts on the telly? Enfin, life’s good nu: mijn geliefde wij(n)sneus nog een zien na zoveel dagen, even terug op mezelf zijn op mijn kot en straks een derby blindproeven Chili-Spanje met Dirk Rodriguez.

Kalfsstoofpotje ‘La Trappe’ en engelenbilletjes.

‘t Ging anders allemaal niet van een leien dakje: naast de hopen werk, korte nachten en anderhalve week organoleptische woestijn, smijten ze Guy tijdens zijn vakantie nog eens een vergadering op z’n dak en toch wel net op deze avond zeker … . Ik zag mijn langverwacht wijnwalhalla al wegzinken in het stinkende moeras van ambtenarengekonkel en volgestouwde 100%-opdrachten. Maar dat was wat voorbarig buiten een gebruikelijke dosis e-power gerekend: even snel gemaild naar Dirk, die me zo ongeveer even snel terugmailde en … op nog geen 12 uur was mijn taxi geregeld. Lucky me. Snel nog wat les voorbereiden – persuasief communiceren, of all subjects – een kalfsstoofpotje van het huis met La Trappe Witte Trappist achter de kiezen – hetgeen overigens een zeer lekker biertje is (romig, rond, abrikoos en gekonfijte citroen, mist jammer genoeg wel wat pittige zuren), maar geenszins aan een trappist doet denken, wel aan een wat zachte interpretatie van een deftig witbier à la Blanche de Namur – en dan een race tegen de klok naar parking Bodard alwaar convoyeur Ivo ook op zijn lift stond te wachten. 2 minuten later tuften we al richting Sint-Genesius-Rode in het Fiatje van Mario en Carine. Allez, dat was de bedoeling toch: dankzij de verkeerschaos, onze schitterende Vlaamse verkeersdeskundige wegenaanleg en de formidabele bewegwijzering scheurden we plots zelfs op een karrenpad doorheen het Zoniënwoud. Daar moesten we inderdaad doorheen, maar liefst via een andere weg. Afijn, na wat gezoek en gelach bereikten we toch uiteindelijk ons doel: de Boesdaalhoeve, faciliteitencentrum in de Vlaamse rand.

Walhalla, je zegt het … de graanzolder heeft er wel wat van met die geschraagde houten balken en weidse overspanning, maar dan … , mede was hier misschien meer op zijn plaats geweest, alhoewel het jambègestomp uit een aangrenzend lokaal liet uitschijnen dat bananenbier hier het je-van-het was. Een beperkt gezelschap met z’n zevenen ditmaal, en petit comité, maar daarom niet minder gezellig. Met de eerste wijn zat de sfeer er meteen in. Een geslaagd opwarmertje om ons in the mood te krijgen: een diepgekleurde heldere rosé, met mooie tranen en een kleurtje van Helen Mirren/The Queen-lipstick. Zonder meer ook een cleane neus: fris rood fruit met een beetje opstuivende alcohol. Proper en leuk, net hetzelfde in mond met zacht, zuiver rood fruit, wat kruiden à la herbes de Provence en aan het eind jammer genoeg (?) een licht, maar duidelijk witloofachig bittertje. Toch mooi gestructureerd en zeker niet vervelend, geen bulkrosé dus. Hij deed me zelfs wat denken aan een heel kruidige, ook licht vegetale Collioure-rosé met een bijzonder krachtige structuur (je zou blind bijna gezegd hebben: "rode wijn!"), zoals we die op een heerlijke, zomerse Katharenproeverij hadden met de OFO enkele maanden geleden. In de herinnering nog wat frisse volle-grondaardbeitjes, … echt niet slecht, "helemaal niet zelfs", denk ik met het bij een rosé bijna obligate disdain. Tot onze grote verbazing is het etiket wel van de absoluut typische roze-engelenbilletjesklasse: een gefotoshopte trog frambozen met de naam Aroma frambuesa (Viña las Niñas 2006; Colruyt, € 4,99). Afschuwelijk, het soort fles dat je zelfs als overtuigde niet-etiketshopper gewoon ongemoeid laat. Surprise all the more: gemaakt van Chileense Syrah (Valle Colchagua). Niet te schatten! Daar zou je minstens een ongezonde dosis alcoholische fruitcoulis van verwachten, maar alleszins niet dit. Een mooie intronisatie dus, en weer eens een bewijs dat etiketshoppen en anti-supermarktgeneuzel best overgelaten wordt aan de eerste klas duffe wijnnozem.

Overjaarse nukkige peuters en bompa's zonder lawait.

Wat volgde was kort samengevat niet echt een WOW-proeverij (de sfeer even buiten beschouwing gelaten dan), maar toch moet het gezegd dat er enkele zeer knappe ontdekkingen tussenzaten. Ik kon voor mezelf in ieder geval tot het besluit komen dat Chili en Spanje deels sterk gelijkende wijnstijlen koesteren. Dan doel ik evenwel niet op het feit dat ook Spanje, als het Nieuwe-Wereldland ín de Oude Wereld, fruitbommen met beestige concentratie, body en alcholollevels op de markt brengt. De Chilenen (6 van de 12) waren zeker wel wat opulenter rijp en hadden telkens onmiskenbare kruidtoetsen, maar verschillenden onder hen hadden toch een elegante en redelijk verfijnde structuur. De Spaanse contenders waren over het algemeen eerder gereserveerd en doorgaans ouderwetser van stijl, niet in de zin van ‘meer Oude Wereld’, maar eerder wel als ‘traditioneler van opsmuk' te begrijpen. Wat me opviel was dat zeker de enkele Temperanillo’s op de proeftafel nogal een slanke textuur en body naar voren schoven. Dus, geen Parker-beesten uit Spanje op de tafel hier, of worden die misschien gewoon niet ingedaan door onze gelauwerde supermarktwijnaankopers? Alonso del Yerro's Maria, een RP94-Ribera del Duero is er zo maar voor de hand weg één van de vele die ik me voor de geest kan halen. Vooral de Rioja Crianza van de eeuwige Marqués de Cáceres - "they probably break more bottles of wine than we sell a year" says da Vaynerchuk - verbaasde enigszins omwille van de relatieve elegantie die je eerder zou associëren met een koel klimaat of toch alleszins een koele zomer, hetgeen 2003 absoluut niet was. Een oud rode, zachte, transparante kleur en een goed getrimde, frisse neus met wat drop, lichte laagjes zwart fruit, anders dan de gewoonlijke aardbeitjes, en een hint van blonde tabak kondigen een zeer correcte, aangenaam entertainende, alledaagse drinkwijn aan die alleen een beetje kernachtige vulling en afdronk mist. Voor een bescheiden € 7.45 (Carrefour/GB) is dit toch een knappe, vaste waarde, mooier afgewerkt en evenwichtiger dan de Crianza 2002 (van horen zeggen het meest gruwelijke Rioja-jaar van het afgelopen decennium). Ik zal hem de plaats aan tafel ontzeggen, maar ik wacht liever op big brother Mo Reserva 2000, die een zeer waardige opvolger van de 1998 schijnt te zijn. Toch vrees ik dat het voor mij nog altijd zoeken is naar een Rioja die niet beantwoordt aan het granddad's favourite-imago (de mijne dronk Chianti) dat er nog steeds mee geassocieerd wordt. Veel verder dan schriele oudjes of fruitige peuters ben ik nog niet geraakt. De Cáceres krijgt het voordeel van de twijfel, als was het maar om de commerciële oprechtheid van het label.
Op één serieuze uitzondering na dropen de Spanjaarden allemaal met de staart tussen de benen af. Slappe tinnen soldaatjes met weinig pit of al verschoten kruit aan de ene kant, reductief stinkende geitenboeren aan de andere kant. Niet meteen veel om over naar huis te schrijven dus. Noch de geprezen Coto de Imaz Reserva 2000 (vermoeid oudje, shaky legs), noch Torres’ Gran Sangre de Toro 2001 presteerden naar verwachting op het slagveld. De Gran Sangre leek zowat in een nukkige kleuterfase: een weinig boeiende neus – licht gebrand, wat flets rood fruit van de Garnacha – en een eerder vlak smaakpalet met vlier, wat koffie, chocolade en een beetje pikante alcohol over drogende tannines … ‘Gran’ en ‘Sangre’ en ‘Toro’ zou ik nu niet meteen associëren met deze wijn. ‘Droog kalfslapje op water en brood’ is hier meer van toepassing. Toch was er één Spanjool die de Chileense bluesbroeders naar de kroon durfde steken. De onthulling van de fles was zelfs zo min of meer een aha-Erlebnis voor me: Raimat CS 2001, een wijn uit de varietal-range van Raimat, een bodega van de Codorniù-groep uit de relatief onbekende Costers del Segre-wijnstreek. De unoaked Chardonnay had Cath al eens meegebracht van het thuisfront. Een mooie frisse Chardonnay, met een verfijnde zuurstructuur, fris wit steenfruit, limoen en wat citroengras, het soort wijn dat wel eens aan een Chablis générique van het betere type herinnert. De Cabernet Sauvignon stelde deze keer evenmin teleur: een lichtjes rijpere kleur en een mooie harmonieuze geur en een goed geknoopte smaak van cassis, room, lilacs, wat cocos en misschien zelfs een beetje grafiet. Pretentieloos en elegant.

La Maipo beats Cortez.

Het Spaanse down-under had dan wel wat meer in huis: big star van de avond was voor iedereen ongetwijfeld de Otoño 2005 Cabernet Sauvignon-Carmenère (Valle del Lontué). Oorspronkelijk gemaakt door de coöperatieve Sagrada Familia als een éénmalige cuvée ter nagedachtenis van Pablo Neruda, maar wegens redelijk succes, de dan toch maar verder geproduceerde ‘topwijn’ van de Oxfam-wereldwinkels. Hadden we hier een schrale en onrijpe alterno-partywijn verwacht, dan waren we er hier weer eens ingetuind: een redelijke hedonistische neus van zwarte kers, edgy drop en pittige koffie, die zonder veel aandringen de ruimte vulde, gevolgd door een ongecompliceerd levendig, crunchy palet van diezelfde zwarte kers met cacaopoeder, wat pittige peper in de afdronk en een loepzuivere, goed onderbouwde structuur. Impressionant voor een goede € 6,15 met de nodige ethische overwegingen ingecalculeerd. Modern en verleidelijk, maar absoluut niet overgeconcentreerd of bombastisch. Mooi. Petje af en enkele flesjes in huis.
Van de anti-Cortezkliek was er slechts één fles die min of meer beantwoordde aan het typische imago van de goede Nieuwe-Wereldwijn. Ik val dan ook maar onmiddellijk met de fles in huis die me die avond het meest aanspraak: Santa Rita Medalla Real 2002 (Carrefour/GB, € 9.39). Ik kan me niet van de idee ontdoen dat de anderhalve week ascese en hard labeur er misschien wel de reden voor waren dat ik ‘kickte’ op deze zwartpaarse, ondoorzichtige en erg vet tranende blockbuster uit de stallen van wijnmaker Andrés Ilabaca. Deze Cabernet Sauvignon/Cabernet Franc-blend is niet minder in your face dan een vuist van Mickey ‘Marv’ Rourke, zij het dat de suave en rijpe finesse van Birgit van Mol deze Medalla dat tikkeltje méér gaf dat hem een perfecte begeleider van een stevig gekruid stuk sappig, gegrild vlees maakt. In de neus viel meteen de gespannen drive op. Geen overrijpe molligheid, maar stevig gekaderde aroma’s van zwart fruit (braambes), dadels, (gedroogde) pruimen, geroosterde koffiebonen en vochtige rolkeien kondigen een barokke, maar toch redelijke gestrenge smaak van donker fruit en chocolade aan met lichte boventonen van Latijnse kruiden. Het fruitgedreven karakter van de neus komt echter (gelukkig?) minder sterk tot uiting in het smaakpatroon. Het valt me nu eigenlijk op dat ik in mijn proefnota geen melding maak van fruit in het smaakgeheel. De structuur moet me op dat moment wel erg in het oog gesprongen zijn: van een opgespannen maar soepele veerkrachtigheid, stevig geconcentreerd met toch genoeg frisse zuren, diepte en een duidelijke focus. Deze wijn gaat duidelijk ergens naar toe. Nog wat onverweven hout in het eind, maar een genereuze, aromatische finale en een zeer pure herinnering van bosbessen. De lichte incongruentie tussen de neus en het smaakpalet, het spaantje hout en de mooi structuurtannines verzekeren dat deze wijn nog lang niet op zijn hoogtepunt is. 2 à 3 jaar kelderarrest en dan is het nerveuze smaakpalet gekalmeerd en de puberale chunkiness er uitgegroeid. Dat vermoeden die avond werd bevestigd toen ik twee dagen (zonder Vacuvin, alleen kurk) later het restantje nog eens proefde: WOW, heel uitgepuurd cassis en viooltjes, het hele smaakpalet spreekt van een verfijnde klasse, alles mooi in evenwicht met zachte, poederige tannines die smeken om een stevige rosbief. Je zou haast denken dat je met een gereputeerde Margaux te maken hebt. Voor mij kwam de WOW voor deze proeverij twee dagen later dus, maar dat was me zeker niet minder aangenaam … .

Proefnota's van de andere wijnen vind je in het OFO-wijnschuurtje.