WATERHUISHOUDING OOSTERMEENT

2005-02-27T12:50:00.000-08:00

Waterschap de Gooische Zomerkade
Aan de kuststrook ten oosten van de Huizer haven lagen tot het laatste
kwart van de 20e eeuw de Maatlanden en een gedeelte van de Oostermeent.
Tot het gereedkomen van de Afsluitdijk waren deze laaggelegen graslanden
alleen tegen de Zuiderzee beschermd door een zomerdijk. Ze vormden het
Waterschap de Gooische Zomerkade. In de winter werd dit gebied door de
zee overstroomd, waardoor een kleilaagje werd afgezet. Door deze
natuurlijke bemesting was de grond zeer vruchtbaar. Wel bleef in het
voorjaar het land lang drassig, zodat het pas midden juni geschikt was
voor agrarisch gebruik. De Maatlanden dienden hoofdzakelijk als
hooiland. Alleen einde augustus (na de hooibouw) werd het opengesteld
als 'naweide' voor het vee. De melk van dit vee kreeg echter een
uiensmaak, tot ontevredenheid van de consumenten. Op de strook achter
de zomerdijk, waar vooral zand werd afgezet, groeide namelijk kraailook
(een ver familielid van de ui).
De waterhuishouding bleef ook in de zomer een probleem. In de zomerdijk
waren op verschillende plaatsen sluiskleppen aangebracht waarop de sloten
konden afwateren. De werking was afhankelijk van het getij van de
Zuiderzee. Bij eb drukte het water in de sloot de klep open en bij vloed
sloot de zee deze weer. Het systeem van deze primitieve sluisjes bleef ook
de eerste jaren na het ontstaan van het IJsselmeer in gebruik. De
waterafvoer werkte echter hoofdzakelijk bij aflandige wind.
Het onderhoud van de kade van de Maatlanden was in handen van
kademeesters. Voor de meentkade en de Meent zorgde het bestuur van de
erfgooiersgemeenschap. Het lage deel van de Oostermeent lag aan de kust.
Achter de Maatlanden begon het hoge gedeelte. Aan de rand van Blaricum
eindigde de meent op het Harde, dat bestond uit ‘glooiende’ zandgrond.
Aangezien daar ter plaatse het grondwater diep zat, kon men ter afscherming
geen sloot graven. Daarom was er tussen de meent en de akkers een lange
koedijk aangelegd. Het gebied ten noorden van de dorpskom waterde gedeeltelijk
af op de Gooiersgracht, maar ook op het beekje de Viersloot.

De Viersloot
In het resolutieboek van Laren uit 1698 staat een stuk over de Viersloot .
Het handelde over een bijeenkomst van de buurmeesters van Laren, Blaricum
en Huizen. Op 3 februari 1698 kwamen zij bij elkaar om afspraken te maken over
het schoonhouden en onderhoud van de Vieren Sloot. Ook de Laarder erfgooiers
hadden belang bij een goede afwatering, want ook hun vee liep op de
Oostermeent.
De afspraak luidde: “Laaren van het Harde tot de Cuijl ende bij Blaricum
van den Cuijl tot de Zee toe“ . Het betrof hier het natuurlijke beekje de
Viersloot, waarvan de bron ontsprong bij een heuveltje op het Harde. Zelfs
op 18e eeuwse landkaarten is het watertje herkenbaar ingetekend.
Het grondwater van de Gooise stuwwal zocht een uitweg naar lager gelegen
plekken. Vanaf het Harde stroomde de Viersloot over de meent om vervolgens
via een duiker onder de zomerdijk uit te monden in de Zuiderzee. Op een
Krijgsspelkaart uit 1912, blad 9, is het beekje duidelijk aangegeven. Nog
duidelijker, op dat punt, is de ruilverkavelingskaart uit ca. 1937. Hierop is
te zien dat bij de monding een zandstrandje is afgezet. Als gevolg van het
oppompen van het grondwater, door de waterleidingsmaatschappij, zakte
het grondwater en is de kwel langzaamaan opgedroogd. Wanneer dit gebeurde
is mogelijk terug te vinden in het archief van de Voormalige ‘Vereniging Stad
en Lande van Gooiland‘ onder het hoofdstuk MEENTEN. De stukken bevinden
zich waarschijnlijk in de archiefdozen Verbetering Oostermeent I t/m IV.
(nrs 18.112 t/m 18.115. In 1957 is de Viersloot ‘gekanaliseerd‘, d.w.z.
uitgegraven tot een smalle sloot. Deze werkzaamheden zijn op foto’s vastgelegd.

Als herinnering heeft de gemeente Blaricum in de Bijvanck een straat vernoemd
naar De Viersloot, het enige natuurlijke Gooise beekje dat naar zee stroomde.
_______________________
Bronnen:
- - Archief 'Stad en Lande' Meenten : Nr. 18.33 ‘Gooische Zomerkade’ en ’Waterschap ’De Gooische Zomerkade’ 1927-1940. Tevens gegevens en kadasterkaart (1 : 5000) over de ruilverkaveling in de jaren dertig van de 20e eeuw.
-- Krijgsspelkaarten van Amersfoort en omgeving 1910-1913. ( Schaal 1 : 10.000 - Blad 9 met Viersloot) Uitgave: Stichting Vijverberg Naarden.
-- STAD EN LANDE VAN GOOILAND (968-1968). Dr. A.J.C. de Vrankrijker . De Viersloot op foto’s nr. 42 en 43. Bijschrift: “Tot de taken van Stad en Lande van Gooiland behoort het in stand houden van een goede waterhuishouding in de meenten. Boven: baggerwerk in de Oostermeent-Viersloot, najaar 1957. Onder: dezelfde werkzaamheden in 1965“
-- Gooijer, F.J.J. de. 1996 De Gooise Zomerkade en de Maatlanden. Tussen
Vecht en Eem jrg. 14 (4), 204/208.
-- Rapport betreffende de ruilverkaveling van gronden genaamd "de Buitendijken"
gelegen in de gemeenten Naarden en Muiden. (25.08.1937)
-- Stratenplan van Hilversum en Gooiland. De straat VIERSLOOT ligt in de Bijvanck bij P 4. Het oostelijke gedeelte van de Oostermeent staat niet op het stratenplan.
-- Resolutieboek Laren 1698 Onderhoud Viersloot. Transcriptie W.J. Willard
____________________________

Afbeeldingen:
Blaricum en Huizen ca. 1725

Kaart Huizen ca. 1868

Kaart Blaricum ca. 1868

Gemeente Atlas Nederland. J. Kuyper 1865-1870
zie: http://www.atlas1868.nl/

___________________________
F.J.J. de Gooijer
http://gooijer.nl.jouwpagina.nl/
___________________________

Aanvulling:

Blaricummermeent
Werkmaquette De Blaricummermeent te bezichtigen maandag 27 juni 2005
Geïnteresseerden kunnen tijdens openingstijden van het gemeentehuis
de maquette van de Blaricummermeent bekijken. Deze maquette die een
schaal van 1:1000 heeft, is anderhalf meter breed en vierenhalf meter lang.
Op dit moment is het plangebied ingevuld met de kronkelige rivier
die via een delta uitmondt in het Gooimeer, het wegenpatroon, een
indicatie van de te bebouwen gebieden en de nieuwe recreatieve
functie van het Stichtse Strand.
De maquette is zo gebouwd dat naarmate de plannen vorderen, steeds
gedetailleerder weer kan worden gegeven hoe De Blaricummermeent er
uiteindelijk uit zal zien. Zeker tot eind 2007 staat de maquette
naast de raadszaal in het gemeentehuis. Hij is dagelijks te bekijken
van 8.30 tot 12.30 uur en tevens op woensdagmiddag van 13.30 tot
17.00 uur. Binnenkort komen naast de maquette ook panelen met
informatie te hangen.
( zie ook: Foto maquette in De Gooi en Eemlander van 28 juni 2005)
-----------------------------------
Opmerking:
Op de Blaricummermeent komt volgens de bovengenoemde maquette een NEP RIVIER. Waarom wordt het enige natuurlijke Gooise beekje, dat door deze Meent stroomde niet herstelt? De enige rivier in deze omgeving is de EEM. Het is onzinnig te willen teruggrijpen op een tweede aftakking van de Eem die in de vroege middeleeuwen al niet meer bestond. --- Bovendien is de naam 'Stichtse Strand' historisch onjuist. De Blaricumse kuststrook ligt in 't Gooi en niet in 't Sticht van Utrecht. Plannenmakers rotzooien maar een eind weg, zonder dat iemand ze controleert.
_______________________________
F.J.J. de Gooijer
http://gooijer.netfirms.com/
http://gooijer.nl.jouwpagina.nl/

Voor afbeeldingen en foto's, zie:
http://gooiland.vijftigplusser.nl/

BLARICUMSE OOSTERMEENT

WATERHUISHOUDING OOSTERMEENT